|
ÖZET: Başvuran, 11 Ocak 2021 tarihinde bildirimsiz bir sayaç değişikliği gerçekleştirildiğini ve bu değişiklikle ilgili belgede açıklama yapılmadığını ifade ederek, 7 Mayıs 2021 tarihinde 3.815,00 TL tutarında bir fatura aldığını ve bu faturanın kaçak kullanım gerekçesiyle düzenlendiğini belirtmiştir. İGDAŞ, başvurana gönderdiği yazıda, sayaçta müdahale şüphesi bulunduğunu, bu nedenle faturalandırmanın mevzuata uygun olarak yapıldığını savunmuştur. Ayrıca, kaçak doğal gaz kullanımına ilişkin düzenlemelere de atıfta bulunarak, başvuranın faturasının bu çerçevede hesaplandığını açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddedilmesini önerirken, başvuranın itirazının hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. İlgili mevzuat çerçevesinde, kaçak kullanım durumunda yapılması gereken işlemler ve tutanak düzenlenmesi gibi hususların önemine vurgu yapılmıştır. Başvuranın sözleşmesinde kaçak kullanım bedeline dair açık bir hüküm bulunmadığı, bu durumun ise faturalandırma üzerinde etkili olduğu ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesi yönünde karar verilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun hareket etmesi gerektiğini ve faturalandırma süreçlerinde daha dikkatli davranması gerektiğini önermiştir. Başvuranın, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkı olduğu da belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/18489-S.21.29485
BAŞVURU NO : 2021/12173
KARAR TARİHİ : 30/12/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İGDAŞ İSTANBUL GAZ DAĞITIM SANAYİ VE TİCARET
ANONİM ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Faturalandırmaya itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 10/07/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 11.01.2021 tarihinde bildirimsiz sayaç değişikliği yapıldığını, kapıya bırakılan belgede açıklama kısmının boş bırakıldığını, müşteri hizmetleri aracılığı ile iletilen bilgi talebine yönelik
12.01.2021 tarihinde ‘Mevzuatlara uygun olarak sayaç kontrol ve değişim işlemi yapılmış olup sayacınız
laboratuvara gönderilmiştir.’ iletisinin gönderildiğini, 07/05/2021 tarihinde sayaçlarının tekrar değiştirildiğini ve 3.815,00 TL’lik faturalandırma yapıldığını ve gerekçe olarak kaçak kullanıma işaret edildiğini belirterek faturalandırmaya itiraz etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İstanbul Gaz Dağıtım San. Tic. A.Ş.’nin sayılı başvurana muhatap yazısında, “…
numaralı tesisatta adına kayıtlı numaralı sözleşme hesabına ait 06/05/2021 tarih ve numaralı faturaya itiraz etmektesiniz. … seri numaralı
G4 ti sayaç müdahale şüphesi ile 11/01/2021 tarihinde sökülmüş ve kontrol için … gönderilmiştir.
…20/02/2021 tarihli ve numaralı sayaç ön kontrol formunda ‘Mühür (damga) tahrip edilmiştir.’ ibaresi mevcuttur. Bu rapora istinaden tarafınıza 06/05/2021 tarih ve numaralı kaçak ceza
bedelli fatura tahakkuk edilmiştir. … Sayaca müdahale etmek suretiyle gaz kullanmanız sebebiyle … işlem yapılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.
3. İstanbul Gaz Dağıtım San. Tic. A.Ş.’nin ‐ ‐ sayılı bilgi ve belge talebine yönelik cevabi yazısında, “Sn. ‘in numaralı sözleşme hesabına tahakkuk ettirilen kaçak kullanım bedeli faturası ile ilgili Kurumunuza yapmış olduğu başvurusu kapsamında ilgi sayılı yazınız ile talep etmiş olduğunuz hususlara ilişkin açıklamalarımız aşağıda yer almaktadır.
4. İGDAŞ doğalgaz dağıtımı ile ilgili uygulamalarını 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’na ve bu kanuna dayanarak Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu’nun yürürlüğe koyduğu doğal gaz piyasası ikincil mevzuata göre yürütmektedir.
5. Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin; Sayaç başlıklı 40. maddesinde; “Sayaçların takılması, sökülmesi, değiştirilmesi, kontrolü ve benzeri her türlü işlem, dağıtım şirketince gerçekleştirilir. Müşteri, sayaca hiçbir şekilde müdahale edemez. Sayaçlara dışarıdan yapılan müdahale sonucu oluşacak zarar ve ziyan müşteri tarafından karşılanır.”
6. Sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapması başlıklı 42. maddesinde; ” …” hükümleri yer almaktadır. Yönetmeliğin kaçak doğal gaz kullanımı başlıklı 52. maddesinde ise; dağıtım sistemine veya sayaca ya da tesisata müdahale edilerek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden mevzuata aykırı bir şekilde doğal gaz kullanılması kaçak doğal gaz kullanımı olarak sayılmıştır ve dağıtım şirketince kaçak doğal gaz kullandığı tespit edilenlerin doğal gazının kesilerek Cumhuriyet Savcılığına suç duyurusunda bulunulabileceği düzenlenmiştir.
7. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından yürürlüğe konulan “Kaçak veya Usulsüz Doğal Gaz
Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esaslar” Tebliğinde de; kaçak kullanım tüketim hesabının bir yılı aşamayacağı ve kaçak olarak kullanılan gaz miktarının Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri
Hizmetleri Yönetmeliğinin 42. maddesi (a) ve (b) bentlerine göre hesaplanacağı ve kaçak doğal gaz kullanım miktarının % 200’üne kadar, tekerrürü halinde %300’üne kadar “kaçak doğal gaz kullanım bedeli” uygulanabileceği hükümlerine yer verilmiştir.
8. (TCKN:…) numaralı tesisatın kayıtlı olduğu taşınmaza 05.02.2019 tarihinde sözleşme yaparak 11.02.2019 tarihinde doğal gaz kullanımına başlamıştır.
9. ilgili adreste ilk kullanıcı olup, 11.01.2021 tarihinde tesisatında takılı olan G4 Tipi numaralı sayaç müdahale şüphesiyle değiştirilmiş olup, mezkur sayaç üzerinde yapılan teknik inceleme neticesi; “Mührün (Damga) tahrip edildiği” rapor edilmiştir.
10. Sayaca müdahale edilerek tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle doğal gaz kullanılması sebebiyle müşterimize yukarıda zikredilen mevzuat hükümleri doğrultusunda sayaç değişiminden geriye dönük 1 yıl üzerinden (12.01.2020 ‐10.01.2021 dönemi için) geçmiş dönem tüketimleri sağlıklı olmadığından benzer tüketim eğilimine sahip müşterilerin tüketim ortalaması esas alınarak 1.128 m³ tüketim hesabı yapılmış ve bu tüketimden dönem içi tüketimi olan 411 m³ tüketim düşüldükten sonra kalan 717 m³ tüketim karşılığı 1.199,82 TL tüketim bedeli+ KDV ve 2.399,64 TL kaçak doğalgaz kullanım
bedeli (%200) toplamından oluşan 25.05.2021 son ödeme tarihli 3.815,00 TL tutarında fatura tahakkuk ettirilmiştir. Mezkur faturanın ödemesi 01.06.2021 tarihinde yapılmıştır.
11. Müşterimizin faturasını son ödeme tarihinden sonra ödemesi sebebiyle 16,80 TL gecikme bedeli+KDV toplamı 08.07.2021 son ödeme tarihli 27,00 TL tutarındaki faturasına yansıtılmıştır. Bunun dışında herhangi bir sayaç muayene ve değişim bedeli tahsil edilmemiştir.
12. ‘in şirketimize vermiş olduğu 10.05.2021 tarihli dilekçesine Ek’te sunduğumuz
26.05.2021 tarih ve sayılı yazımız ile cevap verilmiştir.
13. İlgili tesisata ait sayaç raporu, kıyas hesabı, fatura sureti ve hesap bilgileri dökümü Ek’te yer almaktadır.” ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
14. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
15. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
16. 24925 sayılı ve 03.11.2002 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve
Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin ‘Sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapması’ başlıklı
42 nci maddesinde, “Sayacın, müşterinin kusuru dışında herhangi bir nedenle ölçüm yapmadığı veya
yanlış ölçüm yaptığı tespit edilirse, doğal gaz tüketim miktarı aşağıdaki şekilde belirlenir: b) Diğer müşteriler için ise; son iki yılın aynı çeyrek dönemlerine rastlayan doğal gaz kullanım miktarlarının ortalaması esas alınır. Bu ortalama, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşteriler emsal alınmak suretiyle hesaplanan aynı dönemdeki tüketimlerin ortalaması ile kıyaslanır. Müşterinin tüketim ortalamasının; emsal alınan müşterilerin ortalamasından fazla olması halinde, emsal alınan müşterilerin tüketim ortalaması, az olması halinde ise, müşterinin kendi tüketim ortalaması esas alınarak sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. Müşteriye ilişkin geçmiş yıla ait veri olmaması durumunda, hesaplamalar, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak yapılır. c) Sayacın ölçüm yapamadığı veya yanlış ölçüm yaptığı süre; kontrol, sayaç açma-kapama, mühürleme, pil değiştirme, sayaç değiştirme, sayaç sökme-takma ve abonelik sözleşmesi imzalanması işlemlerinden en son yapılan işlem tarihi ile sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığının tespit edildiği tarih arasındaki süre veya bu süreler bir yıldan uzun ise son bir yıllık süredir.” ‘Sayaçların kontrol edilmesi’ başlıklı 43 üncü maddesinde, “Dağıtım şirketi, sayaçların sağlıklı işleyişini bir yılı geçmemek kaydıyla kontrol eder. Sayacın 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar Kanunu hükümleri doğrultusunda dağıtım şirketi tarafından, her türlü ayar ve bakımı için periyodik olarak muayene ettirilmesi esastır. Sayaçların arızalanması veya ölçme hassasiyetinden şüphe edilmesi halinde müşteri sayacın muayenesini talep edebilir. Bu talep, dağıtım şirketi tarafından 3516 sayılı Ölçüler ve Ayar
Kanunu hükümleri çerçevesinde karşılanır.”, ‘Kaçak doğal gaz kullanımı’ başlıklı 52 nci maddesinde,
“Dağıtım sistemine veya sayaca ya da tesisata müdahale edilerek, tüketimin doğru tespit edilmesini engellemek suretiyle, tüketimin eksik veya hatalı ölçülerek ya da hiç ölçülmeden veya yasal şekilde tesis edilmiş sayaçtan geçirilmeden mevzuata aykırı bir şekilde tüketilmesi, kaçak doğal gaz kullanımı olarak kabul edilir. Kaçak doğal gaz kullanımının tespit edilmesinde, dağıtım şirketinin tespitini doğru bulgu ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarının ihlal edilmemesi esastır. Kaçak doğal gaz kullanıldığının tespit edilmesi halinde, dağıtım şirketi tarafından tutanak düzenlenir ve kaçak kullanımın engellenmesi için gereken önlemler alınır. Kaçak doğal gaz kullanım bedeli, yapılan tespit çerçevesinde, ölçüm ve kontrol sonuçlarına göre düzenlenen belgelere dayanılarak hesaplanmak suretiyle, kullanım süresi ve bu süre içerisinde tüketilen doğal gaz miktarı dikkate alınarak dağıtım şirketi tarafından müşteriye tahakkuk ettirilir.”,
17. 25545 sayılı ve 06.08.2004 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan “Kaçak veya Usulsüz Doğal Gaz
Kullanımı Durumunda Uygulanacak Usul ve Esasların 1 inci maddesinde, “Kaçak veya usulsüz doğal gaz kullanıldığı belirlenen kullanım yerinde, dağıtım şirketinin en az iki yetkilisi ile kaçak veya usulsüz doğal gaz kullananın (kullanıcı) veya yetkili temsilcisinin imzalayacağı bir tutanakla durum tespit edilir ve tutanağın bir sureti kullanıcıya bırakılır. Ancak kullanıcının tutanağın düzenlenmesi sırasında kullanım yerinde bulunmaması veya tutanağı imzalamaktan imtina etmesi durumunda, düzenlenen tutanak kullanım yerine bırakılır. Tutanakta kaçak veya usulsüz doğal gaz kullanım şekli ve tespit edilen diğer hususlar açıkça belirtilir. Dağıtım şirketinin tespitlerini somut bilgi ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarını ihlal etmemesi esastır.”, 2 nci maddesinde, “Kaçak olarak doğal gaz kullanma süresi; kontrol, mühürleme, sayaç açma-kapama, sayaç değiştirme, sayaç sökme-takma, pil değiştirme, doğal gaz kullanım sözleşmesi imzalanması, varsa daha önce kaçak doğal gaz kullanıldığına ilişkin tutanak ve hatlara bağlantı yapılması işlemlerinden en son yapılanın işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süredir. Bu süre bir yılı aşamaz.”, 3 üncü maddesinde, “Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim miktarı, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 42 nci maddesi (a) ve (b)
bentleri hükümlerine göre hesaplanır.”, 4 üncü maddesinde, “Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim bedeli; kaçak doğal gaz kullanım miktarı ve faturalandırmanın yapıldığı tarihteki cari perakende satış fiyatı esas alınarak hesaplanır. Dağıtım şirketi, müşterilerle yapacağı anlaşma ve sözleşmelerde kaçak doğal gaz kullanım miktarının % 200’üne kadar, tekerrürü halinde ise % 300’üne kadar “kaçak doğal gaz kullanım bedeli” uygulanabileceğine ilişkin hükümlere yer verebilir…” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
18. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre başvurunun reddi önerilmiştir.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 19. Başvuran, kaçak kullanım gerekçesiyle faturalandırılan tutara itiraz etmektedir.
20. İlgili idare, mevzuat çerçevesinde işlem yapıldığını belirtmektedir.
21. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın 05/02/2019 tarihinde sözleşme imzaladığı, 11/02/2019 tarihi itibari ile kullanıma başladığı, 11/01/2021 tarihinde sayaca müdahale şüphesiyle değişim yapıldığı, 20/02/2021 tarihli ve sayılı rapor ile mührün (damganın) tahrip edildiğinin belirtildiği, 06/05/2021 tarihli 3.815 TL’lik faturalandırma ile 2.399,64 TL kaçak kullanım
bedeli (%200) ve benzer tüketimin gözetilerek ve 411 m3 kullanımın mahsup edilerek hesaplanan 1,128m3 kullanımın 1999,82 TL tüketim bedeli+KDV nin hesaplandığı anlaşılmıştır.
22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, kaçak doğal gaz kullanımı durumunda uygulanacak usul ve esaslara göre, durumun bir tutanakla tespit edileceği ve tutanağın bir suretinin kullanıcıya bırakılacağı, kullanıcının kullanım yerinde bulunmaması veya tutanağı imzalamaktan imtina etmesi durumunda, düzenlenen tutanağın kullanım yerine bırakılacağı, tutanakta kaçak veya usulsüz doğal gaz kullanım şekli ve tespit edilen diğer hususlar açıkça belirtileceği, dağıtım şirketinin tespitlerini somut bilgi ve belgelere dayandırması ve tüketici haklarını ihlal etmemesinin esas olduğu,
23. Kaçak olarak doğal gaz kullanma süresinin; kontrol, mühürleme, sayaç açma-kapama, sayaç değiştirme, sayaç sökme-takma, pil değiştirme, doğal gaz kullanım sözleşmesi imzalanması, varsa daha önce kaçak doğal gaz kullanıldığına ilişkin tutanak ve hatlara bağlantı yapılması işlemlerinden en son yapılanın işlem tarihi ile kaçak tespitinin yapıldığı tarihe kadar olan süre olduğu ve bu sürenin bir yılı aşamayacağı,
24. Kaçak olarak kullanılan doğal gaz tüketim miktarının, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri
Hizmetleri Yönetmeliğinin 42 nci maddesi (a) ve (b) bentleri hükümlerine göre hesaplanacağı,
25. Dağıtım şirketinin, müşterilerle yapacağı anlaşma ve sözleşmelerde kaçak doğal gaz kullanım miktarının % 200’üne kadar, tekerrürü halinde ise % 300’üne kadar “kaçak doğal gaz kullanım bedeli” uygulanabileceğine ilişkin hükümlere yer verebileceği,
26. Başvuran tarafından akdedilen sözleşmede, “…MÜŞTERİ sözleşmeyi imzalamakla Doğal gazla ilgili iş ve işlemlerinde, Ek’te bulunan Doğal Gaz Bağlantı ve Abonelik Sözleşmesi Genel Şartlarına, 4646 sayılı
Doğal Gaz Piyasası Kanununa ve bu kanun kapsamında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)
tarafından çıkarılmış ve çıkarılacak olan kurul kararları, yönetmelik, tebliğ vb. düzenlemelere, teknik şartnamelere, yayımlanmış ve yayımlanacak uygulama kurallarına uymayı, bu kapsamda tahakkuk edecek tüm bedelleri ve doğabilecek farkları ödemeyi, Doğal gaza geçiş şartlarını sağlamada ve doğal gaz kullanım şeklini belirlemede ilgili kanunlara göre (Kat Mülkiyeti Kanunu, Enerji Verimliliği Kanunu ve ilgili mevzuat) işlemlerini yaptığını ve yapacağını, bundan kaynaklı doğabilecek her türlü hukuki ve cezai müeyyideleri kabul ve taahhüt eder….” ifadelerinin bulunduğu,
27. Somut olayda, 11/01/2021 tarihinde ‘kaçak kullanım’ seçeneği varken ‘diğer’ seçeneği işaretlenerek sayacın değiştirildiği yönünde bildirim bırakıldığı, müşteri imza kısmının boş olduğu, tutanakta kaçak doğal gaz kullanım şekli ve tespit edilen diğer hususların açıkça belirtilmediği, dağıtım şirketinin tespitlerini ilk aşamada somut bilgi ve belgelere dayandırmadığı,
28. Sonrasında, İstanbul Uygulamalı Gaz ve Enerji Teknolojileri Araştırma Mühendislik Sanayi ve Ticaret
A.Ş. (UGETAM A.Ş.) tarafından 20/02/2021 tarihinde düzenlenen sayaç ön kontrol formu ile ‘Mühür (damga) tahrip edilmiştir.’ sonucuna ulaşıldığı, raporun alt kısmında, ‘Bu form muayene için gelen sayaçların ön kontrolü amacıyla oluşturulmuştur. Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği kapsamında yapılan şikâyetle sayaç muayenesi raporu yerine geçmez.’ ifadelerinin bulunduğu,
29. Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliğinin dördüncü maddesinde Ölçü ve ölçü aletlerinin ‘1- İlk
Muayene, 2- Periyodik Muayene, 3- Ani Muayene, 4- Şikayet Muayenesi, 5- Stok Muayenesi,’ muayenelere tabi tutulacağı, ön kontrol formunun nihai olarak şekillendirilmemesine rağmen işleme dayanak olarak
kullanıldığı ancak ön kontrol formunda ve dosya kapsamında yer alan fotoğraflardan sayaca müdahalenin açık olduğu,
30. Kaçak olarak doğal gaz kullanma süresinin ikincil düzenleme olan bir yıl süresinin baz alınarak hesaplandığı, bu kapsamda dağıtım şirketinin Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri
Yönetmeliğinin ‘Sayaçların kontrol edilmesi’ başlıklı 43 üncü maddesinde bulunan ‘…sayaçların sağlıklı işleyişini bir yılı geçmemek kaydıyla kontrol eder.’ hükmü doğrultusunda işlem tesis etmediği ve düzenli kontrole ilişkin bilgi ve belge sunamadığı,
31. Bununla beraber kontrol süresi olarak öngörülen bir yıllık süre ve kaçak kullanımın esas alındığı bir yıllık sürenin örtüştüğü ve makul kabul edilebileceği, ancak başvuranın sözleşmesinde yer alan genel atıflara ve eklere dayanılarak kaçak doğalgaz kullanım ceza bedelinin talep edilebileceği hususunun tereddütlü olduğu ve açıklığa kavuşturulması gerektiği,
32. Yargıtay Üçüncü Hukuk Dairesinin Esas: 2015/10442 Karar: 2016/8114 sayılı ve 25.05.2016 tarihli kararında, “Somut olayda; Kaçak veya Usulsüz Doğalgaz Kullanımı Durumunda Uygulanacak
Usul ve Esasların 4. maddesinde; % 200 oranında kaçak doğalgaz kullanım bedeli uygulanabileceğine ilişkin hükümlere “yer verebilir” ifadesi bulunmasına karşın; taraflar arasında düzenlenen abonelik sözleşmesinde, % 200 oranında kaçak doğalgaz kullanım bedeline açıkça yer verilmediği, ancak dava konusu tahakkuk miktarında % 200 oranında kaçak bedelinin davacıya ilişkin tahakkukta uygulandığı anlaşılmaktadır… O halde; mahkemece taraflar arasında düzenlenen sözleşmede % 200 oranında kaçak doğalgaz kullanım bedeline yer verilmediği dikkate alınarak,… eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.”, ifadesine yer verildiği,
33. Somut olayda abone sözleşmesinde kaçak doğalgaz kullanım ceza bedeline ilişkin sözleşme ekinde hüküm bulunduğu, Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği hükümleri gereğince abonelik sözleşmesinin açık ve okunabilir bir şekilde düzenlendiği ve tüketiciye sunulan mal veya hizmetin bedeli dışında tüketiciden ilgili mevzuat gereği tahsil edilmesi zorunlu bedeller söz konusu ise, bu bedellerin neler olduğu gibi zorunlu sözleşme içeriklerine yer verildiği,
34. Diğer genel atıfların ve sözleşme eklerinin genel işlem koşulu olarak ele alınması gerektiği, abonelik sözleşmesi hükümlerinin genel işlem koşulu olarak değerlendirilebileceği, ‘Karşı tarafın menfaatine aykırı genel işlem koşullarının sözleşmenin kapsamına girmesi, sözleşmenin yapılması sırasında düzenleyenin karşı tarafa, bu koşulların varlığı hakkında açıkça bilgi verip, bunların içeriğini öğrenme imkânı sağlamasına ve karşı tarafın da bu koşulları kabul etmesine bağlıdır. Aksi takdirde, genel işlem koşulları yazılmamış sayılır.’ düzenlemesi kapsamında yazılmamış sayılabileceği,
35. Sözleşme yapılmadan önce açıkça bilgi verilmesi, karşı tarafın öğrenmesi için imkân tanınması, genel işlem şartlarını kullanan taraf karşı tarafa öğrenme imkânı sağlanması ve karşı tarafça şartların rıza ile kabul edilmesi durumunda sözleşme hükmü haline geleceği ve sözleşme içeriğine dâhil edilmiş olacağı, söz konusu hükümlerin sözleşmelere, kamu yararına, kamu düzenine aykırı hükümler olmadığı, böylece sözleşme kapsamındaki genel işlem koşullarının yazılmamış sayılmasını kabul etme olanağının bulunmadığı ve başvurana tahakkuk ettirilen kaçak doğalgaz kullanım ceza bedelinin yerinde olduğu,
36. Diğer taraftan tam anlamıyla faturalandırılamayan kaçak kullanım süresince oluşan kaçak doğal gaz kullanım miktarının tespit edilmesi gerektiği, Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri
Yönetmeliğinin ‘Sayacın ölçüm yapmaması veya yanlış ölçüm yapması’ başlıklı 42 nci maddesinin b bendinde düzenlenen “b) Diğer müşteriler için ise; son iki yılın aynı çeyrek dönemlerine rastlayan doğal
gaz kullanım miktarlarının ortalaması esas alınır. Bu ortalama, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşteriler emsal alınmak suretiyle hesaplanan aynı dönemdeki tüketimlerin ortalaması ile kıyaslanır.
Müşterinin tüketim ortalamasının; emsal alınan müşterilerin ortalamasından fazla olması halinde, emsal alınan müşterilerin tüketim ortalaması, az olması halinde ise, müşterinin kendi tüketim ortalaması esas alınarak sayacın ölçüm yapmadığı veya yanlış ölçüm yaptığı dönem tüketimleri hesaplanır ve tahakkuk ettirilir. Müşteriye ilişkin geçmiş yıla ait veri olmaması durumunda, hesaplamalar, benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak yapılır.” şeklinde düzenlendiği,
37. Bu kapsamda öncelikle son iki yılın Ocak-Şubat-Mart olarak üç aylık dönemlerden oluşan aynı çeyrek döneminin incelenmesi gerektiği, başvuranın ise ilk olarak Şubat 2019 tarihinde faturalandırıldığı, böylelikle geçmiş yıla ait veri olmaması durumunda öngörülen benzer tüketim eğilimine sahip diğer müşterilere ilişkin veriler dikkate alınarak hesaplamanın yapılması gerektiği,
38. İlgili idare tarafından gerçekleştirilen usul hatalarının kaçak kullanım tüketim hesabını belirlemede sonuca etkili olmadığı, ilgili idarenin de tüketimleri sağlıklı olmadığı gerekçesiyle 24 benzer abonenin tesisat sayısını ve 1.128,96 m3 benzer tüketim ortalamasını dikkate alarak 717,38 m3 kaçak kullanım tüketim hesabını 1999,82 TL tüketim bedeli+KDV olarak faturalandırdığı ve 2399,64 TL’den oluşan kaçak doğalgaz kullanım ceza bedelinin (%200) alınabileceği tespit edildiği için başvurana tahakkuk ettirilen kaçak doğalgaz kullanım ceza bedelinin ve hesaplamaların yerinde olduğu hususları ile birlikte yukarıda yer verilen düzenlemeler ve açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde başvuranın faturalandırmaya yönelik itirazın ilgili idarece reddi işleminin hukuka uygun olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 39. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
40. İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun ve kaçak doğal gaz kullanımı durumunda durumun tutanakla tespit edilmesi, tutanağın bir suretinin kullanıcıya bırakılması, tutanakta kaçak veya usulsüz doğal gaz kullanım şekli ve tespit edilen diğer hususlar açıkça belirtilmesi, tespitlerini somut bilgi ve belgelere dayandırması, sayaç muayenelerinin Ölçü ve Ölçü Aletleri Muayene Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülmesi, sayaçların sağlıklı işleyişini bir yılı geçmemek kaydıyla kontrol edilmesi ve faturalandırmanın gecikmemesi hususlarında daha dikkatli davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
41. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL GAZ DAĞITIM SANAYİ ve TİCARET ANONİM
ŞİRKETİNE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi