|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın Atatürk Üniversitesi’nde hemşire olarak çalıştığı dönemde fazla çalışma ücreti talep ettiği, ancak idarenin başvuranın belirtilen tarihlerde vardiyalı çalışma sistemi ile çalıştığını ve 40 saatlik normal çalışma süresini tamamladığını belirttiği ifade edilmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği çerçevesinde, başvuranın çalışma sürelerinin fazla çalışma olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
İlgili mevzuat gereğince, fazla çalışma ücreti talep edebilmek için memurun normal çalışma saatleri dışında fiilen çalışması gerektiği, çalışma saatleri içinde yürütülen nöbet hizmetlerinin fazla çalışma sayılmadığı vurgulanmıştır. Başvuranın nöbet süreleri için izin kullandırıldığı ve bu nedenle idarenin ücret ödememe işleminin hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın fazla çalışma ücreti talebinin reddedilmesine karar verilmiş, yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilmiştir. Bu durum, kamu denetçiliği kurumunun idarenin işleyişine dair şikayetleri inceleme yetkisini de ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1155-S.22.1779
BAŞVURU NO : 2021/15992
KARAR TARİHİ : 25/01/2022
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Fazla çalışma ücreti talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/09/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Atatürk Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürlüğünde Genel Cerrahi kliniğinde hemşire olarak görev yaptığını, 19.07.2021 ile 25.07.2021 tarihleri arasında 40 saatlik fazla mesaisinin olduğunu, bunun neticesinde fazla çalışma ücretinin ödenmesini talep ettiğini ancak kurum tarafından izin verilebileceği yönünde cevap verildiğini belirterek, izin yerine ücret verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen sayılı ve 27.10.2021 tarihli yazı ve eklerinde; başvuranın belirtilen tarihlerde fazla mesai ile değil vardiyalı çalışma sistemi ile çalıştığı, 40 saat normal çalışma süresini tamamladığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 178 inci maddesi ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin 41. Maddesi gereğince diğer iş günlerinde izin verildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5. Devlet Memurları Kanununun
“Çalışma saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir.”
Fazla çalışma ücreti başlıklı 178 inci maddesinde “99 ve 100 üncü maddeler hükümleri uyarınca tespit olunan günlük çalışma saatleri dışında; a) Salgın hastalık ve tabii afetler gibi olağanüstü hallerin olması (Bu hallerin devamı süresince), b) Fabrika, atölye, şantiye, işletme gibi yerlerde İş Kanununa tabi olarak işçi çalıştıran kurumlarca hizmetin gereği olarak işçi ile birlikte çalışma saatleri ve günü dışında çalışmanın zorunlu bulunması, hallerine münhasır olmak üzere, yapılan fazla çalışmalar ücretle karşılanır. … Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler. Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir. Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.” 6. Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin Nöbet Esasları 41 inci maddesinin ( e)
bendinde; “Gece nöbeti tutanlara ertesi günü görev verilmez. Geceyi yoğun mesai ile uykusuz geçiren personele, kurumun personel durumu ve imkanları müsait olmak, hizmeti aksatmamak kaydıyla evinde veya kurum içerisinde lüzum görüldüğü sürece dinlenmesi için baştabip izin verebilir. Bu takdirde de bunlar acil durumlarda baştabip veya nöbetçi tabibin davetine uymaya mecburdurlar.
Hafta tatillerinde ve resmi tatil günlerinde nöbet tutanlara hizmeti aksatmamak kaydıyla diğer iş günlerinde nöbet süresi kadar izin verilebilir.”
Hükümleri mevcuttur.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi gerektiği yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, fazla çalışma ücreti talep etmektedir.
9. İdareden istenilen bilgi ve belgelerden; başvuranın fazla çalışmada bulunmadığı, 40 saatlik normal çalışma süresini tamamladığı ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliği gereğince izin verildiği belirtilmiştir.
10. 657 sayılı Kanunun 99. Maddesinde memurların haftalık çalışma süresinin genel olarak 40 saat olduğu, bu sürenin Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlendiği, ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma sürelerinin tespit olunabileceği düzenlenmiş, anılan Kanunun 101. Maddesinde günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek 33 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere) aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir.” Hükmüne yer verilmiş, Yataklı Tedavi Kurumları İşletme
Yönetmeliğinin Nöbet Esasları 41 inci maddesinde hafta tatillerinde ve resmi tatil günlerinde nöbet tutanlara hizmeti aksatmamak kaydıyla diğer iş günlerinde nöbet süresi kadar izin verilebileceği öngörülmüştür.
12. Öte yandan Fazla Çalışmanın Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik uyarınca fazla çalışmanın ücretle karşılanabilmesi için memurun kadrosuna ait görevini normal günlük çalışma saatleri dışında fiilen yapması gereklidir. Çalışma saatleri içinde yürütülen nöbet hizmetleri fazla çalışma sayılmaz.
13. Somut olayda idare tarafından başvuranın belirtilen tarihlerde fazla mesai ile değil vardiyalı çalışma sistemi ile çalıştığı, 40 saat normal çalışma süresini tamamladığı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
178 inci maddesi ve Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin 41. Maddesi gereğince diğer iş
günlerinde izin verildiği belirtilmiştir. Dolayısıyla başvuranın vardiyalı çalışma sistemi içindeki çalışma sürelerinin fazla çalışma sayılamayacağı anlaşılmıştır. Başvurana tutmuş olduğu nöbetler için izin kullandırıldığından idarenin ücret ödememe işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde Yataklı Tedavi Kurumları İşletme
Yönetmeliğinde mesai süresinin gece nöbet tutmak şeklinde doldurulabileceği bu durumda ertesi gün izin verilmesi gerektiği düzenlenmiştir. Başvuranın 40 saatlik çalışmasının bir kısmının nöbet tutmak şeklinde tamamlandığı bu sürenin fazla çalışma olmadığı, normal çalışma süresinin tamamladığı anlaşılmıştır.
Dolayısıyla başvuranın fazla çalışma ücretine hak kazanmadığı değerlendirilmiştir. İlgili yönetmelik kapsamında da başvurana izin kullandırıldığı için yapılan işlemde mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; söz konusu ilkelere aykırı davranıldığına ilişkin herhangi bir hususa rastlanmamıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup; Erzurum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURAN ve ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE ebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi