|
ÖZET: Başvuru, T Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak görev yapan bir çalışanın fazla mesai izinlerinin hatalı hesaplandığı iddialarını içermektedir. Başvuran, yıllık izin ve hastalık raporu sürelerinin fazla çalışma hesaplamalarında dikkate alınmadığını, bu durumun eşitlik ilkesine ve hukukun üstünlüğüne aykırı olduğunu belirtmiştir. Ayrıca, vardiya personelinin ulusal bayram ve genel tatil günlerinde yaptığı çalışmaların fazla mesai olarak kabul edilmediğini ve bu durumun Anayasa’nın angarya yasağına da aykırı olduğunu ifade etmiştir.
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, başvurunun reddedilmesi yönünde bir açıklama yaparak, fazla çalışma izinlerinin hesaplanmasında yıllık izin ve hastalık raporu sürelerinin dikkate alındığını belirtmiştir. Ayrıca, vardiya hizmetlerinin düzenlenmesinde güvenlik zafiyetinin önlenmesi amacıyla gerekli hassasiyetin gösterildiği vurgulanmıştır. Yapılan incelemelerde, başvuranın iddialarının hukuka aykırı bir durum tespit edilmediği sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine karar vermiştir. Başvuran, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkına sahiptir ve Kırıkkale İdare Mahkemelerinde dava açma süresi işlemeye devam edecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/12704-S.24.19205
BAŞVURU NO : 2024/10907
KARAR TARİHİ : 21.11.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Fazla Mesai İzinlerinin Hatalı Hesaplanması Hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 02.09.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran T Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda sicil numarası ile 16.11.2021 tarihinden itibaren İnfaz ve Koruma Memuru olarak görev yaptığını, kurumda fazla çalışma izinlerinin hesaplanmasında hata yapıldığını, fazla çalışmanın hesaplanmasında yılık izin ve hastalık raporu nedeniyle oluşan çalışmama sürelerinin dikkate alınmadığını, bu durumun ay içerisinde fazla çalışılarak hak edilen fazla çalışma izinlerinin, kullanılan yıllık izin ve raporların yerine karşılık olarak sayılması sonucuna sebebiyet verdiğini, 657 Sayılı Devlet Memurları
Kanunu’nun “Güvenlik” başlıklı 18’inci maddesinde geçen “Kanunlarda yazılı haller dışında Devlet memurunun memurluğuna son verilmez, aylık ve başka hakları elinden alınamaz. ”ifadesinin ihlaline sebebiyet verdiğini, fazla çalışmanın hesaplanmasında kıyaslama yapılan “gündüz personelinin” ulusal bayram ve genel tatiller nedeniyle oluşan çalışmama sürelerinin dikkate alınmadığını, bu durum ulusal bayram ve genel tatil günlerinde vardiya personelince yapılan çalışmaların Devlet Memurları Kanunu’nun 178/B maddesince “..fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir.” ifadesine uygun olarak karşılıklandırılmasını önlediğini, bu işlemin ise hizmetin karşılıksız kalması nedeniyle Anayasa’nın 18’inci maddesinde açıkça anılan angarya yasağına, aynı çalışmanın aynı görevi ifa eden “gündüz personelince” yapılması halinde fazla çalışma olarak kabul ediliyorken vardiya personelince yapıldığında fazla çalışma kabul edilmiyor olması yönüyle eşitlik ilkesi ve ayrımcılık yasağına, yapılan işlemin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı olması yönüyle ise de hukuk devleti ilkesine aykırı olduğunu, fazla çalışmanın hesaplanmasında kullanılan nöbet başına çalışma saatinin gerçeği yansıtmadığını, vardiyalı olarak görev yapan infaz ve koruma memurları olarak her nöbetin bitiminde 12 saat olan mesaiye ek olarak yaklaşık ve ortalama yarım saat kadar fazla çalışarak sayıma katıldıklarını, bu durumun hesaplamada kullanılan nöbet başına çalışma saatine yansıtılmadığı gibi mevzuata uygun şekilde fazla çalışma olarak kayıt altına da alınmadığını, benzer bir şekilde her birkaç ayda bir mesai sonrası, genel aramalara, katılmak suretiyle, yapılan fazla çalışmalar da kayıt altına alınmadığını ve/veya fazla çalışma cetveline yansıtılmadığını
/
belirterek, bahsedilen fazla çalışma hesaplanmasının hakkaniyete uygun olarak düzenlenmesini talep etmektedir
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kamu Denetçiliği Kurumunun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü’nün 21.10.2024 tarih E- sayılı yazı ve eklerinde özetle;
2.1. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 178 inci maddesi gereği, ceza infaz kurumlarında yürütülen güvenlik ve infaz hizmetlerinde zafiyet oluşmayacak şekilde vardiya hizmetlerinin düzenlenmesinde gerekli hassasiyetin gösterilmesi, personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabına göre izin verilmesi ve fazla çalışma karşılığı verilen izin ile ilgili usul ve esaslara ilişkin Genel
Müdürlüğün 26.02.2024 tarihli ve sayılı yazısının tüm teşkilata duyurulduğu, Fazla çalışma saatleri hesaplaması yapılırken anılan Kurumca yıllık izin ve hastalık raporu nedeniyle oluşan çalışmama sürelerinin dikkate alındığı, kurumda fazla çalışma hesaplanması yapılırken
Genel Müdürlüğün Gaziantep Cumhuriyet Başsavcılığına yazdığı 13.05.2024 tarihli ve / sayılı görüş talebi konulu yazısının dikkate alarak “vardiya görevinin resmi tatil ve idari izinlere denk gelen kısımları nedeniyle ilaveten fazla çalışma izni verilmesinin mümkün olmadığı mütalaa edilmektedir.” yapıldığı, bu nedenle ait olan B vardiyası fazla çalışma çizelgesi incelendiğinde ocak, şubat aylarında fazla çalışma için izne hak kazanmadığı, mart ayı için fazla çalışmaya esas kazandığı izin ise kendisine tebliğ edildiği
2.2. Kurum idaresi tarafından yapılan tabloda gündüz personelinin aylık bazda çalıştığı toplam süreden ulusal bayram ve genel tatiller nedeniyle oluşan çalışmama süreleri dikkate alınmayarak yani aylık toplam süreden ulusal bayram ve genel tatiller düşülerek hesaplama yapıldığı,
2.3.Anılan Kurumda yapılan fazla çalışma uygulamasında yukarıda belirtilen Genel Müdürlüğümüzün yazıları dikkate alınarak işlem tesis edildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” ,
3.2. Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler “Genel İlkeler” başlıklı 128’inci maddesinde
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir.” , 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri
ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” ,
5. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun:
5.1. “Çalışma saatleri” başlıklı 99’uncu maddesinde, “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak
40 saattir.
Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.
Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir.
Cumhurbaşkanı, yurt dışı kuruluşlarda hizmetin gerektirdiği hallerde, hafta tatilini Cumartesi ve Pazardan başka günler olarak tespit edebilir.” 5.2. “Fazla çalışma ücreti” başlıklı 178’inci maddesi (B) bendinde; “Kurumlar gerektiği takdirde personelini günlük çalışma saatleri dışında fazla çalışma ücreti vermeksizin çalıştırabilirler.
Bu durumda personele yaptırılacak fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir.
Ancak, bu suretle verilecek iznin en çok on günlük kısmı yıllık izinle birleştirilerek yılı içinde kullandırılabilir.
Fazla çalışmanın uygulama esas ve usulleri Devlet Personel Başkanlığı ile Maliye Bakanlığınca müştereken belirlenir.” hükümleri düzenlenmiş bulunmaktadır
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran (1) numaralı paragrafta ayrıntısına yer verilen başvurusunda özetle; T Tipi Kapalı
Ceza İnfaz Kurumunda sicil numarası ile 16.11.2021 tarihinden itibaren İnfaz ve Koruma Memuru olarak görev yaptığını, fazla çalışmanın hesaplanmasında yılık izin ve hastalık raporu nedeniyle oluşan çalışmama sürelerinin dikkate alınmadığını, fazla çalışmanın hesaplanmasında kıyaslama yapılan “gündüz personelinin” ulusal bayram ve genel tatiller nedeniyle oluşan çalışmama sürelerinin dikkate alınmadığını, , vardiyalı olarak görev yapan infaz ve koruma memurları olarak her nöbetin bitiminde 12 saat olan mesaiye ek olarak yaklaşık ve ortalama yarım saat kadar fazla çalışarak sayıma katıldıklarını, bu durumun hesaplamada kullanılan nöbet başına çalışma saatine yansıtılmadığı gibi mevzuata uygun şekilde fazla çalışma olarak kayıt altına da alınmadığını, benzer bir şekilde her birkaç ayda bir mesai sonrası, genel aramalara, katılmak suretiyle, yapılan fazla çalışmalar da kayıt altına alınmadığını belirterek, bahsedilen fazla çalışma hesaplanmasının hakkaniyete uygun olarak düzenlenmesini talep etmektedir.
/
9. Başvuranın, fazla çalışmanın hesaplanmasında yılık izin ve hastalık raporu nedeniyle oluşan çalışmama sürelerinin dikkate alınmadığı yönündeki iddiasına ilişkin olarak yapılan inceleme ve değerlendirmede; ilgili hesaplama yöntemi ve başvurana kullandırılan fazla çalışma izinlerine ilişkin belgeler incelenmiş, yapılan hesaplamalarda yıllık izin ve hastalık raporu nedeniyle oluşan çalışma sürelerinin dikkate alındığı görülmüş olup ilgili mevzuata ve hukuka aykırı herhangi bir husus bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
10. Diğer Yandan, fazla çalışmaya ilişkin olarak yapılan hesaplamalarda sayım sebebiyle hatalı işlem yapıldığına dair iddiaya ilişkin olarak, Kurumumuzun / -S. kararında da belirtildiği üzere; mülga Devlet Personel Başkanlığının 22.01.2016 tarih ve sayılı görüşünde; günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekillerinin kurumlarınca düzenlenmesi gerektiği, nöbet hizmetlerinin fazla çalışma sayılamayacağı; yine günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde vardiyalı olarak çalışan Devlet memurlarına çalışma saatleri arasında verilen dinlenme ve ihtiyaç molalarının çalışma süresinden sayılmasının mümkün bulunmadığı hususuna yer verilmiştir. Ceza İnfaz Kurumlarının Yönetimi ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında
Tüzüğün ‘Güvenlik ve Gözetim Servisi’ başlığı altında bulunan 10 uncu maddesinin ”Müdürü bulunan ve vardiya sistemi uygulanan kurumlarda, sabah ve akşam sayımları, nöbetçi ikinci müdürün başkanlığında, sorumlu infaz ve koruma başmemuru, vardiya infaz ve koruma başmemurları ile infaz ve koruma memurları tarafından yerine getirilir. Gece sayımları, nöbetçi ikinci müdürün başkanlığında, bulunmaması hâlinde, bu konuda görevlendirilen infaz koruma başmemuru başkanlığında, vardiya infaz ve koruma başmemurları tarafından yapılır. Sayımlarda nöbetçi infaz ve koruma memurları da hazır bulunur.” hükmü çerçevesinde; ceza infaz kurumlarında, yürüttükleri hizmetin güvenlik hizmeti olması ve ceza infaz kurumlarının 24 saat esasına göre hizmet veren kurumlar olması sebebiyle vardiya hizmetlerinde görev yapan personelin nöbet öncesi ve sonrasında güvenlik ve asayişin sağlanması, firarın önlenmesi amacıyla katılmış olduğu sayımların görevinin ve nöbet hizmetinin bir parçası olduğu değerlendirilmektedir. Bu hususta mülga
Devlet Personel Başkanlığının söz konusu görüşü de göz önünde bulundurulduğunda; sayım vardiya hizmetinin Tüzük ile düzenlendiği, sayım hizmetinin görevin bir parçası olduğu, bu sebeple fazla çalışma süresine eklenmesinin uygun olmayacağı anlaşılmaktadır.
11. Fazla çalışmanın hesaplanmasında kıyaslama yapılan “gündüz personelinin” ulusal bayram ve genel tatiller nedeniyle oluşan çalışmama sürelerinin dikkate alınmadığını, bu durum ulusal bayram ve genel tatil günlerinde vardiya personelince yapılan çalışmaların Devlet Memurları Kanunu’nun 178’inci maddesinde
“..fazla çalışmanın her sekiz saati için bir gün hesabı ile izin verilir.” ifadesine uygun olarak karşılıklandırılmasını önlediği ve sayımlar dolayısıyla fazla çalışmanın hesaplanmasında kullanılan nöbet başına çalışma saatinin gerçeği yansıtmadığı iddiasına ilişkin olarak yapılan değerlendirmede ise, vardiyalı çalışma sisteminin mesleğin gerekliliği ve istihdam şekli ile ilgili olduğu, ilgili mesleğin gerekliliğinde mevcut olan husus nedeniyle resmi tatil günlerinde de çalışma yapıldığı, bu hususun cezaevlerinde istihdamın temelini oluşturduğu ve belirlilik ilkesine de uygun olduğu görülmüştür. İş bu nedenle işin ve istihdamın gereği olarak yapılan resmi tatil günlerinde çalışmanın angarya yasağına aykırılık oluşturmayacağı bu nedenle de fazla mesai izni veya ücreti ile karşılıklandırılmamasında mevzuata veya hukuka aykırı bir hususun bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idarenin başvurana karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine de uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)
dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kırıkkale İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ’NE tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi