Fazla nöbet ücreti ve izin sürelerinin devri talepleri, entegre sağlık hizmetlerinde çalışanların hakları bağlamında değerlendirilmesi (KDK)

T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU

(OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2022/8311-S.22.12716

BAŞVURU NO : 2022/3282

KARAR TARİHİ : 28/06/2022

RET KARARI

Adres

SAĞLIK BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Aile Hekimliği uygulamaları hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 01/03/2022

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Taşkent Aile Sağlığı Merkezinde görev yaptığını, 2016 yılından beridir personel eksikliği nedeniyle fazla mesai yaparak nöbet tutturulduğunu, 3 yıldır aralıksız her ay 180 saat ASM’de 120 saat acil serviste toplam

300 saat nöbet yazıldığını, yönetmeliğe göre ayda 120 saat nöbet tutma zorunluluğu olduğu için resmi

tatillerin dışında geriye kalan haftalara 120 saatlik nöbet sığdırıldığını bu nedenle resmi tatillerden yararlanamadığını, personel eksikliği nedeni ile tutulan fazla nöbetlerin çalışan personel arasında bölüştürülmesini talep ettiğinde bu talebinin karşılanmadığını, ayrıca fazla mesai ücreti de almadığını, personel eksikliği nedeni ile TSM görevi içine giren evde sağlık hizmeti için de görevlendirildiğini, bu nedenle kendi asli görevi olan koruyucu hekimlik görevini gereği gibi yapamadığını, ayrıca geçmiş sözleşme döneminden kalan 56 günlük izninin yeni yapılan sözleşme dönemindeki izin sürelerine eklenmesini talep ettiğini ancak bunun kabul edilmediğini belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Sağlık Bakanlığı tarafından gönderilen 27/04/2022 tarih ve sayılı cevabi yazısında; Başvurana ait son 3 yılın 2019-2020-2021 ve 2022 yılı üç aylık Acil Nöbet Listeleri incelendiği ve her ayda tutmuş olduğu nöbet saatleri; 2019 yılı ilk 10 ay içerisinde hiç nöbet tutmadığı, sadece Kasım ayında mesai dışı 32 saat; Aralık ayında mesai dışı 32 saat; toplamda 1 yılda tuttuğu nöbet saatinin 64 saat olduğu,

2020 yılı Aralık ayında sadece 72 Saat nöbet tuttuğu, diğer aylarda hiç nöbet tutmadığı, 2021 yılı; Ocak

ayında: 80, Şubat ayında: 64, Mart ayında: 80, Nisan ayında: 80, Mayıs ayında: 88, Haziran ayında: 64, Temmuz ayında: 64, Ağustos ayında: 64, Eylül ayında: 64, Ekim ayında: 64, Kasım ayında: 64, Aralık ayında: 64 saat nöbet yazıldığı; 2022 yılında ise; Ocak ayında: 48, Şubat ayında: 48 ve Mart ayında 96 saat nöbet yazıldığı, Aile Hekimliği Kanununun “ personelin statüsü ve mali haklar” başlıklı 3 üncü maddesi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

gereğince ve personel ihtiyacı nedeniyle acil serviste de nöbet tutmasına ihtiyaç duyulduğu, Aile Hekimliği

Uygulama Yönetmeliği’nin “Çalışma Saatleri” başlıklı 10 uncu maddesinde entegre sağlık hizmeti sunumu kapsamında acil sağlık hizmetlerinin sunumuna ilişkin olarak; entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde mesai saatleri içerisinde acil sağlık hizmetlerinin aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanları tarafından yürütüleceği, mesai saatleri dışında ve resmi tatil günlerinde ise mevzuatta belirtildiği şekilde toplam hekim sayısına göre dönüşümlü olarak icap veya aktif nöbet şeklinde sağlık hizmeti sunumuna devam edileceği, aile hekimlerinin mesai saatlerini esnek mesai uygulamasına benzer şekilde vatandaşın sağlık hizmeti alacağı saatler de göz önünde bulundurulmak suretiyle güne yayarak düzenleyebilecekleri, yine mevzuat gereği aile hekimleri için öngörülen çalışma şekil ve koşullarının aile sağlığı çalışanları için de geçerli olduğu, aynı zamanda entegre sağlık hizmeti sunulan aile hekimliği birimlerinde görev yapan aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına farklı katsayı ile kayıtlı kişi sayısı ödemesi yapıldığından, bu merkezlerde tutulan nöbetler için nöbet ücreti ödenemeyeceği ve nöbet izni verilemeyeceği şeklinde düzenleme olduğu, entegre sağlık hizmeti sunulan aile hekimliği birimlerinde görev yapan aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına farklı katsayı ile kayıtlı kişi sayısı ödemesi yapıldığından, bu merkezlerde tutulan nöbetler için nöbet ücreti ödenemeyeceği ve nöbet izni verilemeyeceği şeklinde düzenleme yapıldığı, Taşkent ilçesi toplam nüfusu TÜİK 2021 verilerine göre 5780 kişi olduğu, son 3 yılda TSM olarak verilen evde bakım hizmeti sayısı kayıtlarına göre 2019 yılında 44 kişi, 2020 yılında 62 kişi, 2021 yılında 86 kişi olduğu, son 3 yılda bakılan evde bakım hastası toplamı 192 olduğu, bu sayı üç yıl olmakla

36 aya bölünürse aylık ortalama evde bakım hasta sayısı 5,3 olduğu, personel eksikliği nedeniyle evde

bakım hizmetlerini Hastane Başhekimi tarafından o günkü acilde görevli personellerden görevlerini aksatmayacak şekilde bir personeli yanına alarak bu hizmeti bizzat yerine getirdiği, adı geçenin iddia ettiği gibi kendisi evde bakım hizmetlerinde çalıştırılmadığı, ayda ortalama 5 (beş) evde bakım hastasının bakıldığı bir ilçede, evde bakıma götürüldüğü, o yüzden koruyucu hekimlik hizmetlerini aksattığı beyanının mesnetsiz olduğu, 2021 yılının 6. Ayına kadar birlikte çalıştığı aile hekimi ile uyuşmazlığa düştüğü için 2020 yılı Ekim ayı ile 2021 yılı Haziran ayına kadar kendisine hiç nöbet verilmediği belirtilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi

Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek 33 üncü maddesinde Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutarak, bu nöbet karşılığında kurumunca izin kullanmasına müsaade edilmeyen memurlar ile sözleşmeli personele, izin suretiyle karşılanamayan her bir nöbet saati için (nöbet süresi kesintisiz 6 saatten az olmamak üzere), aşağıda gösterilen gösterge rakamlarının aylık katsayısı ile çarpılması sonucu hesaplanacak tutarda nöbet ücreti ödenir.

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

6. Aile Hekimliği Kanunu’nun “Personelin statüsü ve malî haklar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına ihtiyaç hâlinde, 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesinde

belirtilen yerlerde haftalık çalışma süresi ve mesai saatleri dışında nöbet görevi verilir. (Ek cümle:

2/1/2014-6514/52 md.) Bunlara entegre sağlık hizmeti sunulan merkezlerde artırımlı ücretten yararlananlar hariç olmak üzere, 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesi çerçevesinde nöbet ücreti ödenir.” 7. Aile Hekimliği Sözleşme Ve Ödeme Yönetmeliğinin “İzinler” başlıklı 13 üncü maddesinde Aile hekimleri ve aile sağlığı çalışanlarının yıllık izinleri, bir mali yılda otuz gündür. Mali yıl başladıktan sonra sözleşme imzalayarak göreve başlayan aile hekimi ve aile sağlığı çalışanına, mali yıl sonuna kadar çalışacakları sürenin bir yıllık çalışma süresine oranının yıllık izin süresi ile çarpılması suretiyle bulunacak süre kadar yıllık izin verilir. Hesaplamada kesirler tama iblağ edilir. Bir sözleşme döneminde birinci mali yılda kullanılmayan yıllık izinler ikinci mali yıla aktarılabilir, ancak bir sözleşme dönemi içerisinde kullanılmayan yıllık izinler sonraki sözleşme dönemine aktarılamaz.

düzenlemelerine yer verilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Ret Karar Önerisi

Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran tarafına fazla nöbet tutturulduğunu, nöbet ücreti verilmediğini ve diğer sözleşme döneminden kalan 56 günlük izin süresinin yeni dönem sözleşmesine eklenmediğini belirterek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

10. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Ek 33 üncü maddesinde; Yataklı tedavi kurumları, seyyar hastaneler, ağız ve diş sağlığı merkezleri, aile sağlığı merkezleri, toplum sağlığı merkezleri ve 112 acil sağlık hizmetlerinde haftalık çalışma süresi dışında normal, acil veya branş nöbeti tutturulabileceği, aynı şekilde Aile Hekimliği Kanunu’nun “Personelin statüsü ve malî haklar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Aile hekimlerine ve aile sağlığı çalışanlarına ihtiyaç hâlinde, 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesinde belirtilen yerlerde haftalık çalışma süresi ve mesai saatleri dışında nöbet görevi verilir.” Şeklinde hüküm tesis edilerek aile sağlığında çalışan personelin ihtiyaç halinde acil nöbeti de tutabileceği düzenlenmiştir.

İdare tarafından gönderilen belgeler ve nöbet çizelgeleri incelendiğinde başvuranın tutmuş olduğu nöbet sürelerinin aylık 80 ila 60 saat arasında değiştiği, ayrıca diğer personele de 100 saati aşkın nöbet yazıldığı görülmüştür. Dolayısıyla başvurana diğer personelle orantılı nöbet yazıldığı anlaşılmıştır. Başvuranın aile hekimliğinde birlikte çalıştığı hekim ile anlaşmazlık yaşaması üzerine nedeniyle 10 ay süre ile hiç nöbet verilmediği görülmüştür.

11. Nöbet ücretine ilişkin talebine istinaden; Aile Hekimliği Kanunu’nun “Personelin statüsü ve malî haklar” başlıklı 3 üncü maddesi gereğince; aile hekimliğinde çalışan ve entegre sağlık hizmeti verenler dışında kalan personele nöbet için ayrıca ödeme yapılacağı düzenlemiş olup, entegre sağlık hizmetinde

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr

çalışan personel için ayrıca ek ödeme yönteminin belirlendiği anlaşılmıştır. Entegre Sağlık Hizmeti; kişiye yönelik koruyucu, gezici ve birinci basamak sağlık hizmetlerinin İlçe Devlet Hastanelerinde de verilmesini amaçlayan sağlık düzenlemesi olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır.( “Sağlık Bakanlığına Bağlı İlçe Devlet

Hastanelerinde Entegre Sağlık Hizmeti Sunulmasına İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönerge)

Başvuranın da evde sağlık hizmeti veren entegre sağlık hizmetlerinde çalıştığı ve bu nedenle nöbet için ayrıca tarafına mevzuat gereği ücret ödenemeyeceği anlaşılmıştır.

12. Aile Hekimliği Sözleşme Ve Ödeme Yönetmeliğinin “İzinler” başlıklı 13 üncü maddesinde bir mali yıl içinde kullanılmayan izinlerin ertesi mali yıla aktarılacağı ancak bir sözleşme dönemi içinde kullanılmayan izinlerin diğer sözleşme dönemine aktarılamayacağı düzenlenmiştir. Mali yıldan kasıt 1 ocak ile 31 aralık arası bir yıllık dönem olup bu yıl içindeki 30 günlük izin süresi olup, kullanılmayan izin sürelerinin diğer yıla aktarılabileceği değerlendirilmiştir. Ancak sözleşme süresi tarafların anlaşmasına bağlı olup bir yıldan daha uzun olabileceği gibi daha kısa da tutulabilmekte, ya da yılın farklı aylarında sözleşme süresi başlayabilmektedir. Bu nedenle yıllık izinlerde bir tam mali yıl esas alındığından, önceki sözleşme döneminden arta kalan ve bir mali yıldan daha önceki döneme rastlayan izin sürelerinin yeni sözleşmedeki izin süresine eklenmemesinde mevzuata aykırılık yoktur.

13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvurana idare tarafından yapılan işlemlerde mevzuata aykırılık saptanmamıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14.İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin işlemlerinde söz konusu ilkelere aykırı olmadığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr