|
ÖZET: Başvuran, babasının vefatından sonra veraset ve intikal vergisine ilişkin olarak, Tomarza Belediye Başkanlığı’na yaptığı başvuruda, babasına ait gayrimenkul kayıtlarının çıkartılmasını talep etmiştir. Ancak, bu kayıtların eksik beyan edilmesi nedeniyle vergi dairesi tarafından II. derece usulsüzlük cezası uygulanmıştır. Başvuran, bu cezanın haksız olduğunu savunarak, ödemiş olduğu tutarın iadesini istemektedir.
Gelir İdaresi Başkanlığı, veraset ve intikal vergisi ile ilgili olarak mükelleflerin beyanname verme yükümlülüğünü hatırlatmış ve bu yükümlülüğe uymamanın sonuçlarını açıklamıştır. İlgili mevzuata göre, mirasçıların, intikal eden malları beyan etme sorumluluğu bulunmaktadır. Başvuranın, eksik beyan edilen gayrimenkuller için ek beyanname vermesi durumunda usulsüzlük cezası kesilmesinin mevzuata uygun olduğu belirtilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirerek, Tomarza Malmüdürlüğü tarafından uygulanan cezada hukuka aykırılık tespit etmemiştir. Ayrıca, başvuranın itiraz süreçleri hakkında bilgilendirilmemesi nedeniyle idareye, iyi yönetim ilkelerine uygun davranması yönünde öneride bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4546-S.6702
BAŞVURU NO : 2018/15104
KARAR TARİHİ : 20/06/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
Vergi dairesine fazladan ödediğini iddia ettiği meblağın
BAŞVURUNUN KONUSU :
iadesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 15/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; babasının 02/08/2011 tarihinde vefatı üzerine Tomarza Belediye
Başkanlığına hitaplı 03/11/2011 tarihli dilekçesiyle, veraset ve intikal vergisine esas olmak üzere babası adına kayıtlı gayrimenkul emlak kayıtlarının dilekçesi altına çıkartılmasını talep ettiğini, babası adına 13 adet emlak kaydının Belediye tarafından çıkarıldığını, daha sonra tespit edilen taşınmazlar için ayrı beyan verilmesi nedeniyle tarafına ceza uygulandığını ve vergi dairesi tarafından sistem üzerinden yapılacak incelemeyle tüm gayrimenkul kayıtlarına bir defada ulaşılması mümkünken bunun yapılmayarak kendisine ceza uygulandığını iddia ve ifade ederek benzer keyfi uygulamaların yapılmamasının sağlanması ile ödemiş olduğu II. derece usulsüzlük cezalarına ilişkin tutarın iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 07/01/2019 tarihli ve E…. sayılı bilgi ve belge talebine istinaden gönderilmiş olan Gelir İdaresi Başkanlığının 07/02/2019 tarihli ve E…. sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 5 inci maddesinde veraset ve intikal vergisinin mükellefinin tespit edildiği, 7 nci maddesinde veraset yoluyla veya sair suretle ivazsız mal iktisap edenlerin, iktisap ettikleri malları bir beyanname ile bildirmeye mecbur olduklarının belirtildiği, 14 üncü maddesinde de veraset ve intikal vergisinin, mükellef tarafından verilecek beyannameye istinaden tarh olunacağının hükme bağlandığı, buna göre; ölenin geride kalanlara bıraktığı mirası oluşturan malların ancak onun mirasçıları tarafından bilinebileceği ve doğru olarak beyan edilebileceği,
2.2. Aynı Kanunun 9 uncu maddesinin 1 inci bendine göre veraset ve intikal vergisi beyannamesi; ölüm Türkiye’de meydana gelmiş ise mükelleflerin Türkiye’de bulunmaları halinde ölüm tarihini izleyen 4 ay içinde, muris ve mirasçılardan birisi Türkiye’de diğeri yabancı bir ülkede ise 6 ay, hem muris hem de mirasçılar ayrı ayrı yabancı ülkelerde iseler 8 ay içinde verildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.3. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun veraset ve intikal vergisi uygulamasında dikkate alınacak ek sürelerle ilgili 342 nci maddesinde; veraset ve intikal vergisine ilişkin mükellefiyetlerde tahakkuk işlemlerinin yapılması için beyanname verme süresinin sonundan başlayarak 15 gün bekleneceği, beyannamenin bu süre içinde verilmesi halinde vergi ziyaı olmamış sayılacağı, ayrıca mükelleflerin, kendilerine tebliğ edilmek şartıyla verilen ikinci 15 günlük ek sürede beyanda bulunmaları halinde de aynı hükmün uygulanacağının belirlendiği, usulsüzlük dereceleri ve cezaları ile ilgili 352 nci maddesinde ise veraset ve intikal vergisi beyannamelerinin süresinin sonundan başlayarak 342 nci maddenin birinci fıkrasında belirtilen süre içinde verilmiş olmasının II. derece usulsüzlük olduğunun hükme bağlandığı,
2.4. Diğer taraftan, 01/02/2000 tarih ve 2000/1 Seri No.114 Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu
İç Genelgesinde, mükelleflerin; beyan dışı kalan mallar için idarece yazı ile süre verilmeden ek beyanda bulunmaları veya idarece yazı ile beyana çağrı yapılması suretiyle verilen 15 günlük ek sürenin sonuna kadar ek beyanname vermeleri halinde, tarh olunacak vergi üzerinden vergi ziyaı cezası kesilmemesi gerektiği konusunda vergi mahkemelerince verilen kararların
Danıştay’ca da kabul gördüğü ve bu yöndeki kararların istikrar kazandığı, sözü edilen hallerde vergi ziyaı cezasının kesilmemesi, Vergi Usul Kanununun 352 nci maddesi hükmüne göre duruma uygun usulsüzlük cezalarından birisinin kesilmesi ile yetinilmesi gerektiğinin açıklandığı,
2.5. Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun 14 üncü maddesinde, veraset intikal vergisinin mükellef tarafından verilecek beyannameye istinaden tarh olunacağının hükme bağlandığı, bu hükme göre, veraset yoluyla veya ivazsız bir suretle mal iktisap edenlerin iktisap ettikleri malları bir beyanname ile vergi dairesine bildirmek zorunda olduğu, dolayısıyla, veraset ve intikal vergisinin mükellefin beyanı üzerinden vergi dairesince tarh olunduğu,
2.6. Veraset yoluyla veya sair suretle ivazsız mal iktisap edenlerin, iktisap ettikleri malları bir beyanname ile bildirmeye mecbur oldukları ile veraset ve intikal vergisinin, mükellef tarafından verilecek beyannameye istinaden tarh olunduğu dikkate alındığında, baba ve anneden intikal eden malların mirasçılarınca beyan edilmesi gerekmekte olup, ilgili vergi dairesince bu beyan esas alınmak suretiyle verginin tarh olunmasında mevzuata aykırılık teşkil eden bir husus bulunmadığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanununun;
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
5.1. “Verginin mükellefi” başlıklı 5 inci maddesinde “Veraset ve İntikal Vergisinin mükellefi, veraset tarikiyle veya ivazsız bir tarzda mal iktisabeden şahıstır.”,
5.2. “Beyanname” başlıklı 7 nci maddesinde “Veraset tarikiyle veya sair suretiyle ivazsız bir tarzda mal iktisap edenler, iktisap ettikleri malları, 5602 sayılı Kanun kapsamında şans oyunları düzenleyen ilgili kurum ve kuruluşlar ile yarışma ve çekilişi düzenleyen gerçek ve tüzel kişiler ikramiye kazananların ikramiyelerinden kesilen vergileri, bir beyanname ile bildirmeye mecburdurlar…
Verilecek beyannamenin ihtiva edeceği malümatı ve şeklini ve bu beyannameye eklenecek evrak ve vesikaların nevi ve mahiyetlerini tayine Maliye Vekili selahiyetlidir.”,
5.3. “Beyanname verilme müddeti” başlıklı 9 uncu maddesinde “Beyannameler aşağıda
yazılı müddetlerde verilir:
1.Veraset tarikiyle vukubulan intikallerde:
a) Ölüm Türkiye’de vukubulmuş ise mükelleflerin Türkiye’de bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden dört ay içinde, mükelleflerin yabancı bir memlekette bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden altı ay içinde; b) Ölüm yabancı bir memlekette vukubulmuş ise mükelleflerin Türkiye’de bulunmaları halinde ölüm tarihini takibeden altı ay içinde, mükellefler müteveffanın bulunduğu memlekette oldukları takdirde ölüm tarihini takibeden dört ay içinde, mükellefler müteveffanın bulunduğu yerin dışında başka bir yabancı memlekette oldukları takdirde de ölüm tarihini takibeden sekiz ay içinde;…”,
5.4. “Verginin tarhı” başlıklı 14 üncü maddesinde “Vergi, mükellef tarafından verilen beyanname üzerine tarh olunur.”,
6. 213 sayılı Vergi Usul Kanununun;
6.1. “Veraset ve intikal vergisinde ek süre” başlıklı 342 nci maddesinde “Veraset ve intikal vergisine ilişkin mükellefiyetlerde tahakkuk muamelesi yapılmak için beyanname verme süresinin sonundan başlayarak 15 gün beklenir. Beyanname bu süre içinde verilirse vergi ziyaı olmamış sayılır.
Ayrıca mükellefe tebliğ edilmek şartı ile yeniden 15 günlük bir mühlet verilir. Bu hususta da yukarıdaki hüküm cari olur.”,
6.2. “Usulsüzlük dereceleri ve cezaları” başlıklı 352 nci maddesinde “Usulsüzlükler, aşağıda yazılı derecelere ve bu kanuna bağlı cetvele göre cezalandırılır. Usulsüzlük fiili re’sen takdiri gerektirirse, bağlı cetvelde yazılı cezalar iki kat olarak kesilir….II nci derece usulsüzlükler: 1. (Değişik: 4/12/1985-3239/25 md.) Veraset ve intikal Vergisi
Beyannamelerinin süresinin sonundan başlayarak 342 nci maddenin 1 inci fıkrasında belirtilen süre içinde verilmiş olması; (Mülga: 3/4/2002-4751/7 md.)…” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV.HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan değerlendirme neticesinde; şikâyetçiden fazladan alınan meblağın tarafına iadesinin sağlanması amacıyla makul bir sürede idari işlem tesis edilmesi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
gerektiği yönünde Kayseri Vergi Dairesi Başkanlığına tavsiyede bulunulmasına ilişkin öneri
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, Tomarza Malmüdürlüğüne haksız yere ödemiş olduğunu iddia ve ifade ettiği II.
derece usulsüzlük cezalarının iadesini talep etmektedir (§1).
9. Dosya kapsamından; başvuranın Tomarza Belediye Başkanlığına hitaplı 03/11/2011 tarihli dilekçesiyle “Babam … … 02.08.2011 Tarihinde vefat ettiğinden veraset intikal vergisine esas olmak üzere babam adına gayrimenkul emlak kayıtlarının dilekçem altına çıkartılmasını…” talep ettiği, Belediye Başkanlığı tarafından da “03.11.2011 tarihli dilekçe ile istemiş olduğunuz
… … adına olan emlak kayıtları aşağıya çıkartılmıştır…” şeklinde aynı tarihte cevap verilerek dilekçe altına 1 adet ev, 12 adet arazi olmak üzere toplam 13 adet emlak kaydı verildiği tespit edilmiş, başvurana 2011 yılında babasının, 2015 yılında annesinin vefatı üzerine 19 adet gayrimenkul intikal ettiği, bu gayrimenkullerden 13 adedinin Tomarza Malmüdürlüğüne beyan edildiği anlaşılmıştır. Ayrıca; Malmüdürlüğü tarafından babasına ait tüm gayrimenkuller için sorgulama yapılmaksızın beyan üzerine işlem yapıldığından, sonradan tespit edilen gayrimenkuller için beyan verildiğinde II. derece usulsüzlük cezası kesilmemesi gerektiği başvuran tarafından belirtilmektedir.
10. Başvuran tarafından, babasından miras kalan taşınmazların intikal işlemlerinin bir defada gerçekleştirilmemesi nedeniyle iki kez döner sermaye hizmet bedeli ödediğinden bahisle mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza 06/12/2017 tarihli ve … numaralı başvuru yapılmıştır. Söz konusu başvuru dosyasından; başvuranın babasının vefatı ile tapu sicilinde mirasçılar adına tescil isteminde bulunduğu, ibraz edilen veraset belgesinde bildirilen kimlik bilgilerine göre tapu sicil kayıtlarında yapılan sorgulama sonucunda … … oğlu … … adına kayıtlı 14 taşınmazın mirasçılar adına tescil işleminin yapıldığı, başvuranın sonradan tespit ettiği 5 adet taşınmazın kaydında bulunan … …’ın baba adından kaynaklı hatanın düzeltilmesi sonrası bahsi geçen 5 taşınmaz için de 2017 yılında intikalin gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.
11. Bu kapsamda; eksik beyan edilen gayrimenkullerin mirasçılar tarafından ek beyannameyle beyan edilmesinin, tapu kaydının hatalı ve eksik oluşturulması nedeniyle tapu kaydında oluşan hatanın düzeltilmesi sonrası hak sahipliğinin sonradan tespitinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir.
12. 7338 sayılı Kanunun, veraset yoluyla veya sair suretle ivazsız mal iktisap edenlerin, iktisap ettikleri malları bir beyanname ile bildirmeye mecbur oldukları, veraset ve intikal vergisinin mükellef tarafından verilecek beyannameye istinaden tarh olunduğuna ilişkin hükümlerine göre; baba ve anneden intikal eden malların mirasçılarınca beyan edilmesi gerektiği ve ilgili vergi dairesi tarafından bu beyan esas alınarak vergi tarh edileceği açıkça düzenlendiğinden, eksik beyan edilen malların ek beyannameyle beyan edilmesi durumunda 213 sayılı Kanunun
352 nci maddesine göre duruma uygun usulsüzlük cezası kesilmesi gerektiği hususunda
tereddüt bulunmamaktadır (§5 ve 6).
13. Ayrıca; veraset yoluyla veya ivazsız intikal suretiyle iktisap edilmiş olan mallara ilişkin verginin vergi dairesince tarh edilebilmesi için malların mükellef tarafından vergi dairesine
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
beyan edilmesi gerektiği, 7338 sayılı Kanunda muristen kalan malların vergi dairesi tarafından tespit edilmesi yönünde bir düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla muristen intikal eden malların beyan edilmesi sorumluluğunun mükellefe verildiği, vergi dairesinin mükellef tarafından yapılan beyanlar üzerine Kanun hükümleri çerçevesinde işlem yaptığı, eksik beyan edilen gayrimenkullerin mirasçılar tarafından ek beyannameyle beyan edilmesi nedeniyle usulsüzlük cezası kesilmesinde mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil eden bir husus bulunmadığı değerlendirilmektedir.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Tomarza Malmüdürlüğü tarafından düzenlenen başvuruya konu II. derece usulsüzlük cezalarında hukuka aykırılık tespit edilemediği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında idarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercie başvurulabileceği gösterilmediğinden
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespitiyle İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi ve dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 14/05/2019 tarihli ve S…. sayılı yazı ile bildirilmiş olup Kayseri Vergi Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.