|
ÖZET: Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi poliklinik girişi önünde yaya geçidi ve kavşak eksikliği nedeniyle yapılan başvuruda, başvuran kişi, mevcut durumun trafik güvenliğini tehdit ettiğini ve kazalara yol açtığını iddia etmiştir. Elazığ Belediyesi’ne yapılan başvuruların yanıtsız kalması üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu devreye girmiştir. Kurum, ilgili idarelerden bilgi talep ederek, başvurunun incelenmesini sağlamıştır. Elazığ Belediyesi, kavşağın projesine uygun olarak yapıldığını ve gerekli trafik işaretlerinin mevcut olduğunu belirtmiştir. Ancak, Elazığ İl Emniyet Müdürlüğü, bölgedeki trafik akışının olumsuz etkilendiğini ve kavşak düzenlemesi yapılması gerektiğini raporlamıştır.
Kamu Denetçisi, Fethi Sekin Şehir Hastanesi önünde kapsamlı bir döner kavşak yapılmasının gerekli olduğunu vurgulamış ve bu talebin İl Trafik Komisyonu gündemine alınmasını önermiştir. Ayrıca, trafik düzeni ve güvenliği açısından üst geçit, trafik lambası gibi unsurların da değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, bu önerinin ilgili idarelere iletilmesini ve gerekli düzenlemelerin bir an önce yapılmasını tavsiye etmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/1250-S.22.1931
BAŞVURU NO : 2021/14119
KARAR TARİHİ : 28/01/2022
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ELAZIĞ VALİLİĞİ
ELAZIĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Fethi Sekin Şehir Hastanesi poliklinik girişi önüne yaya geçidi ve
BAŞVURUNUN KONUSU :
kavşak yapılması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/08/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçesinde özetle; Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi poliklinik girişi önünde yaya geçidi ve kavşak bulunmadığını, Elazığ Belediyesine yapmış olduğu başvuruların sonuçsuz kaldığını, orta refüj daha önce açıkken karşıdaki dükkanlar nedeniyle şu anki sorunlu duruma dönüştürüldüğünü, orta refüj kapatıldığından araçların sola dönebilmek için ters istikamete girdiklerini ve kazaya sebep olduklarını iddia ve ifade ederek, Fethi Sekin Şehir Hastanesi poliklinik girişi önüne yaya geçidi ve kavşak yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca, verilecek karara esas olmak üzere başvuru belgesinde yer alan iddiaların doğruluğunun tespiti ve ilgili idare ile başvurucu arasında muhtemel bir dostane çözümün tesisi amacı ile 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu hükümleri uyarınca inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir. 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18 inci maddesi hükmü uyarınca Elazığ Belediye
Başkanlığından ve Elazığ İl Emniyet Müdürlüğünden bilgi belge talep edilmiştir.
2.1. Elazığ Belediye Başkanlığı tarafından gönderilen 25/10/2021 tarihli ve – sayılı cevabi yazıda özetle; “ … Konu ile ilgili gelen şikâyet ve dilekçelere gününde ve zamanında gerekli cevaplar verilmiş olup, CİMER üzerinden gelen şikâyet ve talep başvurularına gününde ve zamanında gerekli cevaplar verilmiş olup, İlimiz Doğukent Mahallesinde bulunan Fethi Sekin Şehir Hastanesi
Poliklinikler giriş ve çıkışı kavşağı projesine uygun olarak imal edilmiştir, Kavşakta gerekli tüm trafik
işaret levhaları mevcuttur. Gerekli olan bilgi, tehlike ve tüm zemin işaretlemeleri mevcut olup, levhalarımız eksiksiz ve olması gerekli yerlerdedir. Kavşak ile ilgili uygulamaya konulan kavşak şeması ve kavşakta kullanılan yatay ve düşey işaretlemelerimizin görselleri, başvuru konusu talebe ilişkin İdaremiz tarafından yapılan iş ve işlemlere ilişkin bilgi ve belgelerin yazımız ekinde sunulduğu hususunda …” şeklinde, 3. Elazığ İl Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilen 11/01/2022 tarihli ve – – – sayılı cevabi yazıda özetle; “… yazınızla ilgili olarak yapılan incelemelerde; kazalara sebebiyet verdiği belirtilen bölgenin trafik ekipleri tarafından incelendiği, yerinde yapılan incelemeler neticesinde de tanzim edilen raporun 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında gerekli değerlendirme ve çalışmalar yapılmak üzere Elazığ Belediye Başkanlığına gönderildiği, bu hususların da isimli şahsa posta yolu ile, … gönderildiği anlaşılmıştır. …” şeklinde belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “(…) Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. (…) ” hükmüne, 5. Birleşmiş Milletler İnsan Haklarının Geliştirilmesi ve Korunması İçin Kurulan Ulusal
Kuruluşların Statüsüne İlişkin İlkeler/Paris Prensiplerinde; “…Ulusal kuruluşlar, yürürlükteki yasaları, mevzuatı ve yasa tasarıları ile yasa önerilerini incelerler ve metinlerin, insan haklarının temel ilkeleriyle uyumlu hale getirilmeleri için uygun gördükleri tavsiyeleri yaparlar; gerek gördükleri takdirde, yeni yasaların kabul edilmesini, yürürlükteki yasaların uyumlu hale getirilmesini ve idari önlemlerin alınmasını veya değiştirilmesini tavsiye ederler. Ulusal düzeyde yürürlükte olan yasaların, mevzuatın ve uygulamaların, insan haklarına ilişkin uluslararası belgeler ve mekanizmalarla uyumlu hale getirilmesini ve hayata geçirilmesini teşvik ederler ve sağlarlar.” düzenlemesine, 6. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne, 6.1. Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğinin “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır.” düzenlemesine, 7. 03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde; “a) İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları (Bu Kanunun 75 inci maddesinin son fıkrası, belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler tarafından, orta ve yüksek öğrenim öğrenci yurtları ile Devlete ait her derecedeki okul binalarının yapım, bakım ve onarımı ile tefrişinde uygulanmaz.); sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır. … Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…” hükmüne,
8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun “Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri” başlıklı 10’uncu maddesinde; “(Değişik: 18/1/1985 – KHK 245/3 md.; Aynen kabul: 28/3/1985 – 3176/3 md.) Bu
Kanunla belediyelere verilen görevler il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütülür.
a) Kuruluş
Her belediye başkanlığı bünyesinde, hizmet kapasitesi gözönünde tutularak İçişleri Bakanlığınca tespit edilecek ölçülere ve genel hükümlere göre, belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulur.
b) Görev ve yetkiler 1. Yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, 2. Gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yer işaretlemeleri yapmak, 3. Karayolu yapısında ve üzerinde yapılacak çalışmalarda gerekli tedbirleri almak, aldırmak ve denetlemek, 4. Karayolunda trafik için tehlike teşkil eden engelleri gece veya gündüze göre kolayca görülebilecek şekilde işaretlemek veya ortadan kaldırmak, 5. Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vukubulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak, 6. Çocuklar için trafik eğitim tesisleri yapmak veya yapılmasını sağlamak, 7. Bu Kanun ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.” hükmüne, 8.1. “İl ve ilçe trafik komisyonları” başlıklı 12’nci maddesinde; “İl ve İlçe Trafik Komisyonlarının
kuruluşu ile görev ve yetkileri:
a) Kuruluş:
İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliği bakımından Yönetmelikte gösterilen konular ve esaslar çerçevesinde, illerde vali veya yardımcısının başkanlığında, belediye, emniyet, jandarma, milli eğitim, karayolları ve Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonuna bağlı ilgili odanın temsilcileri; Valilikçe uygun görülen trafikle ilgili üniversite, oda, vakıf ve kamuya yararlı dernek veya kuruluşların birer temsilcisinden oluşan İl Trafik Komisyonu, ilçelerde kaymakamın başkanlığında, aynı kuruluşların yöneticileri veya görevlendirecekleri temsilcilerinin katıldığı İlçe Trafik
Komisyonu kurulur.
… Gündem konuları vali veya kaymakamlar tarafından belirlenir.
… Kararlar oy çokluğu ile alınır. Oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu taraf çoğunluk sayılır.
İl Trafik Komisyonu kararları valinin onayı ile yürürlüğe girer.
İl ve İlçe Trafik Komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel kuruluşlar uygulamakla yükümlüdür.
İlçe Trafik Komisyonu kararları, İl Trafik Komisyonunca incelenip vali tarafından onaylandıktan sonra yürürlüğe girer.
b) Görev ve yetkiler:
1. İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, 2. Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek.
… 5. Bu Kanunla ve diğer mevzuatla verilen görevleri yapmak.” hükmüne,
9. 18/07/1997 tarihli ve 23053 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Karayolları Trafik Yönetmeliğinin
“Belediyelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 16’ncı maddesinde; “Belediye trafik hizmet birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları aşağıda gösterilmiştir.
Yapım ve bakımından sorumlu olduğu karayollarında; a) Yolun yapısını, trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmak, b) Yol ve kavşak düzenlemeleri yapmak, c) Trafiği düzenleme amacı ile,
1) Trafik işaret levhaları,
2) Işıklı ve sesli trafik işaretleri,
3) Yer işaretlemeleri,
Temin ve tesis etmek, bunların devamlılığını ve işlerliğini sağlamak, … i)Yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vuku bulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almak, … k) Karayolları Trafik Kanunu ve bu Kanuna göre çıkarılan yönetmeliklerle verilen diğer görevleri yapmak.
Belediyeler bu hizmetlerini; il ve ilçe trafik komisyonlarınca alınan kararlara da uyulmak suretiyle mahalli trafik zabıtası ile işbirliği ve koordinasyon halinde yürütürler. … ” hükmüne, 9.1. “İl ve İlçe Trafik Komisyonunun Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinde; “İl ve ilçe trafik komisyonunun görev ve yetkileri şunlardır; a) İl sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almak, b) Trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almak, trafikle ilgili sorunları çözümlemek, bütün ülkeyi ilgilendiren Karayolu Trafik Güvenliği Yüksek Kurulunun müdahalesini gerektiren hususları İçişleri Bakanlığına iletmek, …” hükmüne, 10. 13/04/2005 tarihli ve 25785 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Görevlileri Etik Davranış
İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliği’nin 5’inci maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; sürekli gelişimi, katılımcılığı, saydamlığı, tarafsızlığı, dürüstlüğü, kamu yararını gözetmeyi, hesap verebilirliği, öngörülebilirliği, hizmette yerindenliği ve beyana güveni esas alırlar.” hükmüne, 10.1. 6’ncı maddesinde; “Kamu görevlileri, kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedeflerler.” hükmüne yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından, kapsamlı ve adalı (dönerli) kavşak yapılmasına ihtiyaç duyulduğu anlaşılan şikâyete konu yerde, hastane bulunduğu ve yoğun olarak kullanıldığı dikkate alındığında, Türkiye
Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Makamı tarafından çıkarılmış olan Karayolu Trafik Güvenliği Strateji
Belgesi (2021-2030) ve Karayolu Trafik Güvenliği Eylem Planı (2021-2023) konulu ve 2021/2 sayılı
Genelge’de belirtilen tespit, strateji ve eylem planı gözetilerek şikâyete konu talebin İl Trafik Komisyonu gündemine alınması, trafik düzeni ve güvenliği açısından trafik lambası, üst geçit, dönel kavşak vb.
ihtiyaçlar doğrultusunda değerlendirilmesi ve Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü raporu doğrultusunda
Fethi Sekin Şehir Hastanesi poliklinik girişi önüne kapsamlı ve adalı (dönerli) kavşak yapılması hususunda
ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan bu öneri, Türkiye Cumhuriyeti Kamu
Başdenetçisi’nin uygun görüşlerine arz olunur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Şikâyet konusu özetle; Elazığ Fethi Sekin Şehir Hastanesi poliklinik girişi önünde yaya geçidi ve kavşak bulunmadığı, orta refüj kapatıldığından araçların sola dönebilmek için ters istikamete girdikleri ve kazaya sebep oldukları iddiası ile yaya geçidi ve kavşak yapılması talebi hakkındadır.
13. İlgili İdareler tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Elazığ
Belediye Başkanlığı tarafından Doğukent Mahallesinde bulunan Fethi Sekin Şehir Hastanesi Poliklinikler giriş ve çıkışı kavşağının projesine uygun olarak imal edildiğinin, kavşakta gerekli tüm trafik işaret levhalarının, bilgi, tehlike ve tüm zemin işaretlemelerinin mevcut ve olması gerekli yerlerde olduğunun, Elazığ İl Emniyet Müdürlüğü tarafından kazalara sebebiyet verdiği belirtilen bölgenin trafik ekipleri tarafından incelendiğinin, yerinde yapılan incelemeler neticesinde de tanzim edilen raporun 5393 sayılı
Belediye Kanunu kapsamında gerekli değerlendirme ve çalışmalar yapılmak üzere Elazığ Belediye
Başkanlığına gönderildiğinin belirtildiği anlaşılmıştır.
14. Elazığ Belediye Başkanlığı tarafından gönderilmiş olan cevabi yazının ekinde kavşak projesinin, trafik işaretleme levhalarının bulunduğu şikâyete konu yerin fotoğraflarının ve şikâyete konu yerle ilgili yapılan yazışmaların yer aldığı; Elazığ İl Emniyet Müdürlüğü tarafından gönderilmiş olan cevabi yazının ekinde
Elazığ Belediye Başkanlığına hitaben yazılan “Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce … Fethi Sekin Şehir
Hastanesi Acil Servis giriş kısmına kavşak düzenlemesi yapılması talebi ile ilgili yerinde yapılan incelemeler neticesi görevlilerce tanzim edilen rapor yazımız ekinde gönderilmiştir.” şeklinde belirtilen 30/06/2021 tarihli ve sayılı yazı ve diğer yazışmalar ile bahse konu raporun, şikâyete konu yere ilişkin fotoğrafların ve mevcut durumu gösteren krokinin yer aldığı anlaşılmıştır.
15. Şikâyet konusuna ilişkin mevzuat incelendiğinde; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı hizmetlerini yapmanın belediyenin görev ve sorumluluğu olduğu hükmüne yer verildiği; 15.1. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 10’uncu maddesinde bu Kanunla belediyelere verilen görevlerin il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütüleceği, her belediye başkanlığı bünyesinde belediye trafik şube müdürlüğü, şefliği veya memurluğu kurulacağı, yapım ve bakımından sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymanın ve yer işaretlemeleri yapmanın, yol yapısı veya işaretleme yetersizliği yüzünden trafik kazalarının vuku bulduğu yerlerde, yetkililerce teklif edilen tedbirleri almanın görev ve yetkileri arasında sayıldığı, 12’nci maddesinde illerde vali veya yardımcısının başkanlığında belediye temsilcisinin de yer aldığı İl Trafik Komisyonlarının kurulacağı, gündem konularının vali tarafından belirleneceği ve kararların valinin onayı ile yürürlüğe gireceği, İl Trafik Komisyonu kararlarını bütün resmi ve özel kuruluşların uygulamakla yükümlü olduğu, il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almanın, trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almanın, trafikle ilgili sorunları çözümlemenin komisyonun görev ve yetkileri arasında sayıldığı;
15.2. Karayolları Trafik Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinde yolun yapısını, trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, yol ve kavşak düzenlemeleri yapmanın Belediye trafik hizmet birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığı ve Belediyelerin bu hizmetlerini; il ve ilçe trafik komisyonlarınca alınan kararlara da uyulmak suretiyle mahalli trafik zabıtası ile işbirliği ve koordinasyon halinde yürüteceklerinin belirtildiği anlaşılmaktadır.
16. Şikâyetçi ve ilgili idareler tarafından gönderilmiş olan fotoğrafların, kavşak projesinin ve krokinin incelenmesinden; poliklinik önündeki kavşağın Hastaneden sola dönüşe müsaade etmeyecek şekilde yapılandırıldığı, adalı (dönerli) kavşak bulunmadığı, üst geçit bulunmadığı, trafik ışıklı işaretlerin olmadığı tespit edilmiştir. Şikâyetçi tarafından şikâyete konu yerle ilgili gönderilmiş olan videoların incelenmesi neticesinde ise 1. videoda sola dönüş olmadığı için ters istikamete giren bir aracın ve ‘u dönüşü’ yapmanın yasak olduğunu belirten levhanın bulunmasına rağmen ‘u dönüşü’ yapan bir aracın görüldüğü; 2. videoda sola dönüş imkânı olmadığı için hastaneden çıkan bir kamyonun ters istikamete girdiği; 3. videoda ise kavşak olmadığı için ‘u dönüşü yasak tabelası’na rağmen ‘u dönüşü’ yapan bir kamyonetin ve zabıta aracının görüldüğü tespit edilmiştir.
17. Kurumumuz tarafından ilgili idarelere yazılmış olan yazıda “Şikâyetçi tarafından şikâyete konu yerde trafik ve yaya güvenliğinin tehlikeye düştüğü ve hastane önünde kazalara sebebiyet verildiği iddiasında bulunulmuş, Kurumumuza buna ilişkin ve araçların sola dönebilmek için ters istikamete girdiklerini gösteren fotoğraf ve video kayıtları gönderilmiştir. Ekte gönderilen söz konusu kayıtların
İdareniz tarafından yerinde tespit yapılarak incelenmesi ile mevcut durumun trafik ve yaya güvenliği yönünden sakıncasının bulunup bulunmadığına ve şikâyete konu yerde trafik kazası yaşanıp yaşanmadığına, can ve mal güvenliğini tehdit eden bir durumun bulunup bulunmadığına ilişkin açıklamalarınızın buna ilişkin rapor, tespit ve istatistikler ile birlikte gönderilmesi,” şeklinde belirtilmiş olmasına ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 18’inci maddesine rağmen Elazığ
Belediye Başkanlığı tarafından söz konusu kayıtların dikkate alınmadığı ve talep edilen bilgilerin gönderilmediği, Elazığ İl Emniyet Müdürlüğü tarafından ise şikâyete konu yerde trafik kazası yaşanıp yaşanmadığı bilgisinin ve buna ilişkin istatistiklerin gönderilmediği, sadece Trafik
Denetleme Şube Müdürlüğü tarafından yerinde inceleme yapılarak buna ilişkin rapor hazırlandığı anlaşılmıştır.
18. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü tarafından şikâyete konu yer hakkında hazırlanmış olan raporda; “… Şehir Hastanesi Poliklinik önüne intikal edilmiş, poliklinik önündeki yolun ve kavşağın durumu ve trafik akışı gözlemlenip, poliklinik önündeki kavşağın Hastaneden sola dönüşe müsaade etmeyecek şekilde yapılandırıldığı görülmüştür. Trafik ekibi olarak yapmış olduğumuz tetkiklerde, kavşak yapısının trafiğin akışını olumsuz yönde etkilediği, poliklinik önüne kapsamlı ve adalı (dönerli) kavşak yapılması durumunda trafiğin rahatlayacağı anlaşılmıştır. …” şeklinde belirtildiği tespit edilmiştir.
19. 03/02/2021 tarihli ve 31384 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Türkiye Cumhuriyeti
Cumhurbaşkanlığı Makamı tarafından çıkarılmış olan Karayolu Trafik Güvenliği Strateji Belgesi (2021-2030) ve Karayolu Trafik Güvenliği Eylem Planı (2021-2023) konulu ve 2021/2 sayılı
Genelge’de “ Trafik kazaları küresel ölçekte insan hayatına olumsuz etki eden nedenlerin başında gelmektedir. Diğer taraftan, dünya genelinde trafik kazaları sonucunda meydana gelen ölüm ve yaralanma sayılarındaki artış toplumsal ve ekonomik kayıpların ciddi boyutlara ulaşmasına neden olmakta, ulusal ve uluslararası düzeyde trafik güvenliğine ilişkin sorumluluğu bulunan tüm kurum ve kuruluşların işbirliği içerisinde sistematik bir biçimde çalışmalarını zorunlu kılmaktadır. Günümüzde toplumsal hayatın hareketlilik temeline dayanmasına binaen hayatımızın merkezinde olan karayolu ulaşımı, günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası olduğu kadar, günümüz dünyasında ne yazık ki insan hayatını tehdit eden küresel
bir sorun haline de gelmiştir. Dünya Sağlık Örgütü tarafından halk sağlığı sorunu olarak tarif edilen trafik kazaları nedeniyle; dünyada her yıl ortalama 1 milyon 350 bin kişi hayatını kaybetmekte, yaklaşık olarak
78 milyon insan yaralanmakta ve çok yüksek miktarlarda sosyo-ekonomik kayıp meydana gelmektedir. Son
dönemde ciddi oranda ilerleme kaydedilmiş olmasına karşın, ülkemizde önemli toplumsal sorunlardan birisi olarak karşımıza çıkan trafik kazaları neticesinde her yıl can kayıpları yaşanmakta ve önemli ölçüde maddi kayıp meydana gelmektedir. Trafik kazalarında hayatını kaybeden, yaralanan ya da sakat kalan kişiler nedeniyle oluşan sağlık maliyetleri ve bu kişilerin hayatlarının geri kalan bölümünde bakıma muhtaç hale gelmeleri; başta yakın çevreleri olmak üzere, beraberinde birçok kişiyi maddi ve manevi yönden derinlemesine etkilemekte, kaza sonrası bireylerin karşılaştıkları uzun ve masraflı tedavi süreçleri de yaşam koşulları bağlamında kaza mağdurlarının zor bir süreç yaşamalarına neden olmaktadır. Hızla ilerleyen teknolojik gelişmeler ile küreselleşmeye bağlı olarak önümüzdeki on yıllık süreçte günümüz ulaşım ağlarında ve türlerinde yenilikçi yansımaların görülmesi beklenmektedir. Tüm bu gelişmeler ışığında; trafik güvenliğine ilişkin atılacak her adımda, insanın en kıymetli hazinesi olan can güvenliğinin korunması temel prensip olarak yer almalıdır.” şeklinde belirtilmiştir.
20. Strateji Belgesinde ise “yapılan çalışmalara göre kaza kara noktalarının oluştuğu başlıca yerler arasında; eş düzey kavşaklar, yerleşim yeri geçişleri, iniş çıkış eğimleri, tesis önleri (akaryakıt tesisleri gibi), altyapı tesislerinin hatalara sahip olduğu yerler, yol mühendisliğinden kaynaklanan hatalı yollar, trafik işaretlerinin ve sinyalizasyonunun yetersiz olduğu yerler ile yol aydınlatmasının yetersiz olduğu yerler sayılmaktadır. (s.82), Uluslararası araştırmaların sonuçlarına göre, yüksek hızda araçların seyrettiği yol kesimlerinde iki yönde seyreden trafiğin arasına ve yol kenarına esnek bariyerlerin inşa edilmesi, ölüm oranlarını %90’a kadar azaltabilmektedir. Aynı şekilde, sarsma bandı olarak dizayn edilen şerit çizgilerinin tüm kaza tiplerinin azaltılmasında %25 ve ölümle sonuçlanan yoldan çıkma şeklinde meydana gelen kazaların azaltılmasında da %42 etkisi bulunmaktadır. Ayrıca, dönel kavşakların yapılması mevcut kavşaklardaki kazaların azaltılmasında ve yükseltilmiş yol kesişimleri de yayaların karşıdan karşıya daha güvenli geçmesinde etkili olmaktadır. (S.116), Trafik sakinleştirme tedbirleri arasında araçların belli yol kesimlerine girişlerinin engellenmesi ve hız azaltma tedbirlerinin hayata geçirilmesi önde gelmekte olup, başka tedbirlerin hayata geçirilmesi ile de trafiğin sakinleştirilmesi ve trafik güvenliğinin artırılması mümkündür; Hız kesicilerin konulması, Yaya geçidi zeminin yükseltilmesi, Dönel kavşak, Fiziki engeller, Hız kesiciler, … gibi tedbirler vasıtasıyla yerleşim yeri içindeki trafik akışı hızının
30 km/s ile sınırlandırılması sağlanmakla yayaların ve bisikletlilerin güvenliğinin sağlanmasının mümkün
olduğu değerlendirilmektedir. (s.117), IRAP tarafından yapılan çalışmalara göre, trafik kazalarını kolaylaştıran faktörler arasında; • Yüksek hız, • Yollara katılım noktalarında ve kavşaklardaki kontrolsüz dönüşler, girişler ve araç hareketleri, • Farklı boyut ve ağırlıktaki yol kullanıcıları ve araçların aralarında fiziki engel olmaksızın aynı yolları kullanmaları, • Farklı yönlere hareket halinde olan araçlar arasında fiziki engellerin bulunmaması, • Tehlike işaretlerinin bulunmaması, • Yol kullanıcılarının trafik güvenliğinin önemini kavrayacak bilgi birikimine sahip olmamaları, • Yol kenarlarında zarar verici fiziki materyallerin bulunması, • Zayıf yol yüzey yapısı, sayılmaktadır. (s.151) ” tespitlerine yer verilerek, “Şehir içi trafiği sakinleştirmeye yönelik tedbirlerle ilgili olarak; dönel kavşak, şerit ve yol daraltma, yol üstü düzenlemeleri (çiçek adaları, renkli kaldırım çıkıntıları, zikzaklar vb), hız kesiciler ile diğer alan paylaşımı yöntemleri gibi yöntemlerin örnekleriyle birlikte yer aldığı ve azami hızın 30 km/s olarak belirlediği yol kesimleriyle ilgili iyi uygulama kılavuzlarının hazırlanarak belediyelere ve alt birimlere dağıtılması, (s.81)” “Fiziki olarak ayrımın mümkün olmadığı hallerde ise tüm araçların hızları asgari seviyeye indirilmeli ve yol yapısı dönel kavşaklar veya zemini yükseltilmiş kavşaklarla desteklenmelidir.
(s.119)”, “Tehlikeli kavşakların dönel kavşak haline getirilmesi, ışıklı veya ışıksız diğer kavşakların ise kavşak içindeki araçla, kavşağa giriş yapmak isteyen aracın çarpışmaması için gerekli koruyucu tedbirlerin alınması, Hemzemin kavşaklarda, taşıt yolu eksenine dik, yaya yolunun çakışmalarında engelliler ve bisiklet sürücüleri için eğimli yüzeylerin tasarlandığı, kaza sayısını en aza indiren modern dönel
kavşakların yapılması, Bekleme yapmadan sağa dönüşler, yükseltilmiş yaya geçişli kavşaklar ve geometrik önlemlerle trafiğin sürekliliğinin ve akışkanlığının sağlanması, (s.121), Köprü, kavşak, kaldırım, üst geçit vb. trafik alanlarından engelli vatandaşların daha verimli yararlanmasına yönelik altyapı düzenlemelerinin yapılması (s.161), Yoğun trafik hacmine sahip olan şehiriçi kavşakları ile kazaların yoğunlukla meydana geldiği tüm kavşaklarda; öncelikli olarak kazaların oluş biçimi ve yol kullanıcılarının davranışları çerçevesinde yolun yapım, bakım ve onarımından sorumlu olan birim ve trafik kaza inceleme uzmanları tarafından müştereken değerlendirilmesi sonucu gerekli çözümlerin üretilmesi, 2. Araçların kavşaklarda kontrolsüz karşılaşmasına neden olan kavşak dizaynlarının incelenerek yeniden düzenlenmesi, 3. Farklı istikametlerden hareket eden trafiğin kesiştiği noktalarda sinyalize kavşak yerine, dönel kavşakların yapımına öncelik verilmesi ve uygun kavşaklarda kavşak ortak alanı oluşturulması, (s.195)” önerilerinde bulunulmuştur. (Belge için bkz. http://trafik.gov.tr/kurumlar/trafik.gov.tr/01-Haberler/032021/2021_2030-Karayolu-Trafik-Guvenligi-Strateji-Belgesi.pdf)
21. Kamu hizmetlerinin vatandaşlar için yaşamsal bir önemi bulunmakta olup, kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının maddi ve manevi bakımdan tatmin edilmeleri, kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Kamu hizmetlerinin sunulmasında belirli standartların yakalanması için tüm kamu görevlilerinin uyması gereken kurallar belirlenmiştir.
22. Kamu Görevlileri Etik Davranış İlkeleri İle Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelikte kamu görevlilerinin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde, sürekli gelişimi, kamu yararını gözetmeyi, hizmette yerindenliği esas alacakları; halkın günlük yaşamını kolaylaştırmayı, ihtiyaçlarını en etkin, hızlı ve verimli biçimde karşılamayı, hizmet kalitesini yükseltmeyi, halkın memnuniyetini artırmayı, hizmetten yararlananların ihtiyacına ve hizmetlerin sonucuna odaklı olmayı hedefleyecekleri; kamu hizmetlerini belirlenen standartlara ve süreçlere uygun şekilde yürütecekleri, ülkenin çıkarları, toplumun refahı ve kurumlarının hizmet idealleri doğrultusunda hareket edecekleri belirtilmiştir.
23. Yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre; 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 14’üncü maddesinde imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı hizmetlerini yapmanın belediyenin görev ve sorumluluğunda olduğu; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 10’uncu maddesinde bu Kanunla belediyelere verilen görevlerin il ve ilçe trafik komisyonları ve mahalli trafik birimleri ile işbirliği yapılarak yürütüleceği, 12’nci maddesinde illerde vali veya yardımcısının başkanlığında belediye temsilcisinin de yer aldığı İl Trafik Komisyonlarının kurulacağı, il sınırları içinde mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almanın, trafiğin düzenli bir şekilde akımını sağlamak bakımından alt yapı hizmetleri ile ilgili tedbirleri almanın, trafikle ilgili sorunları çözümlemenin komisyonun görev ve yetkileri arasında olduğu; Karayolları Trafik
Yönetmeliğinin 16’ncı maddesinde yolun yapısını, trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın, yol ve kavşak düzenlemeleri yapmanın Belediye trafik hizmet birimlerinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayıldığı ve Belediyelerin bu hizmetlerini; il ve ilçe trafik komisyonlarınca alınan kararlara da uyulmak suretiyle mahalli trafik zabıtası ile işbirliği ve koordinasyon halinde yürüteceği hükümlerine yer verildiği; 23.1. Şikâyetçi ve ilgili idareler tarafından gönderilmiş olan fotoğrafların, kavşak projesinin ve krokinin incelenmesinden; poliklinik önündeki kavşağın Hastaneden sola dönüşe müsaade etmeyecek şekilde yapılandırıldığı, adalı (dönerli) kavşak bulunmadığı, üst geçit bulunmadığı, trafik lambasının olmadığı; şikâyetçi tarafından şikâyete konu yerle ilgili gönderilmiş olan ve Kurumumuz tarafından idarelerle paylaşılmış olan videoların incelenmesi neticesinde sola dönüş olmadığı için ters istikamete giren,
hastaneden çıkan ve ters istikamete giren, kavşak olmadığı için ‘u dönüşü yasak tabelası’na rağmen ‘u dönüşü’ yapan araçların görüldüğü, bu araçların arasında zabıta aracının da bulunduğu, 23.2. Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü tarafından şikâyete konu yer hakkında hazırlanmış olan raporda poliklinik önündeki kavşağın Hastaneden sola dönüşe müsaade etmeyecek şekilde yapılandırıldığı, kavşak yapısının trafiğin akışını olumsuz yönde etkilediği, poliklinik önüne kapsamlı ve adalı (dönerli) kavşak yapılması durumunda trafiğin rahatlayacağı tespitlerine yer verildiği, 23.3. Açıklanan gerekçelerle; kapsamlı ve adalı (dönerli) kavşak yapılmasına ihtiyaç duyulduğu anlaşılan şikâyete konu yerde, hastane bulunduğu ve yoğun olarak kullanıldığı dikkate alındığında, Türkiye
Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Makamı tarafından çıkarılmış olan Karayolu Trafik Güvenliği Strateji
Belgesi (2021-2030) ve Karayolu Trafik Güvenliği Eylem Planı (2021-2023) konulu ve 2021/2 sayılı
Genelge’de belirtilen tespit, strateji ve eylem planı gözetilerek şikâyete konu talebin İl Trafik Komisyonu gündemine alınması ve trafik düzeni ve güvenliği açısından trafik lambası, üst geçit, dönel kavşak vb.
ihtiyaçlar doğrultusunda değerlendirilmesi ve Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü raporu doğrultusunda
Fethi Sekin Şehir Hastanesi poliklinik girişi önüne kapsamlı ve adalı (dönerli) kavşak yapılması hususunda ilgili idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 24. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarih ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde Elazığ Belediye Başkanlığı tarafından Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine süresi içinde cevap verildiği, ancak gönderilmiş olan cevabi yazıda bilgi ve belge talep yazımızda belirtilen pek çok hususa değinilmediği, yeterli, açıklayıcı ve gerekçeli cevap verilmediği, böylece “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik” ve “şeffaflık” ilkelerine riayet edilmediği; Elazığ İl Emniyet Müdürlüğü tarafından tekit yazımıza istinaden gönderilmiş olan 11/01/2022 tarihli cevabi yazıda ve 12/07/2021 tarihinde gönderildiği belirtilen ancak Kurumumuz kayıtlarına girmediği anlaşılan yazı ekinde yer alan cevabi yazıda şikâyete konu yerde yerinde inceleme yapılarak tutulan raporun Kurumumuza gönderildiği anlaşılmakla birlikte 6328 sayılı Yasanın amir hükmüne rağmen talep edilen ilgi yerde gerçekleşmiş kazalara ilişkin veriler dahil bilgi ve belge talep yazımızda belirtilen pek çok hususa değinilmediği, yeterli, açıklayıcı ve gerekçeli cevap verilmediği, böylece “kararların gerekçeli olması” ilkesine riayet edilmediği tespit edilmiş olup, ilgi İdarelerin bundan sonra belirtilen ilkelere riayet etmesi beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu
Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, idarenin işlem ve eylemine karşı Elazığ İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE;
5393 sayılı Belediye Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu ve Karayolları Trafik Yönetmeliği
uyarınca ve Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Makamı tarafından çıkarılmış olan Karayolu Trafik
Güvenliği Strateji Belgesi (2021-2030) ve Karayolu Trafik Güvenliği Eylem Planı (2021-2023) konulu ve 2021/2 sayılı Genelge’de belirtilen tespit, strateji ve eylem planı gözetilerek; Şikâyete konu talebin İl Trafik Komisyonu gündemine alınması ve trafik düzeni ve güvenliği açısından adalı (dönerli) kavşak, trafik lambası, üst geçit, vb. ihtiyaçlar doğrultusunda değerlendirilmesi hususunda
ELAZIĞ VALİLİĞİNE,
Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü raporu doğrultusunda Fethi Sekin Şehir Hastanesi poliklinik girişi önüne kapsamlı ve adalı (dönerli) kavşak yapılması hususunda ELAZIĞ BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın ŞİKÂYETÇİYE, ELAZIĞ VALİLİĞİNE ve ELAZIĞ BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi