|
ÖZET: Başvuru, Balıkesir Valiliği’ne ait bir gayrimenkulün FETÖ darbe girişimi sonrası kapatılması nedeniyle kira gelirinin karşılanması talebini içermektedir. Şikâyetçi, mülkünü 2005-2010 yılları arasında özel dershanelere kiraladığını, 2010’dan sonra ise farklı şirketler aracılığıyla kiralamaya devam ettiğini belirtmiştir. 15 Temmuz 2016’daki darbe girişimi sonrası çıkarılan 667 sayılı KHK gereği, kiracısı olan eğitim kurumunun kapatılması nedeniyle kira gelirinin kesildiğini ifade etmiştir. Şikâyetçi, bu durumu Balıkesir Defterdarlığı’na ilettiği dilekçelerle bildirmiş, ancak talebi reddedilmiştir.
İdare, şikâyetçinin başvurusunun 670 sayılı KHK’nın yürürlüğe girmesinden sonra, hak düşürücü süre içinde yapılmadığını ve bu nedenle kabul edilemeyeceğini belirtmiştir. Ayrıca, şikâyetçinin ilk başvurularının zamanında yapıldığı, ancak sonraki taleplerinin süresinde olmadığı tespit edilmiştir. İdarenin, kapatılan kurumlarla ilgili süreçleri yürütürken karşılaştığı zorluklar ve yasal düzenlemeler de göz önünde bulundurulmuştur. Sonuç olarak, başvuru hukuka uygun bir şekilde reddedilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine dair kararını açıklamış ve Balıkesir Valiliği’ne tebliğ edilmiştir. Şikâyetçi, bu karara karşı yargı yoluna başvurabilecektir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3012-S.4305
BAŞVURU NO : 2018/15332
KARAR TARİHİ : 14/05/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BALIKESİR VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Şikâyetçinin, kiraya verdiği gayrimenkulün FETÖ darbe girişimi sonrası kapatılması nedeniyle alamadığı kira gelirlerinin karşılanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 20/11/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi …’un vekili Av. … aracılığı ile yaptığı tarihli başvurusunda;
1.1) Balıkesir İli, Karesi İlçesi, Eski Kuyumcular Mahallesi, 9 pafta, 557 ada, … parselde
yer alan binanın tapuda adına kayıtlı olduğunu, binanın 2005-2010 yıllarında özel dershanelere kiralandığını; ancak anlaşma sağlanamadığı için sözleşmelerin sonlandırıldığını, 2010 yılından sonra FETÖ darbe girişimi olana kadar Çağan Özel Eğitim
Kurumları İşletme Tic. A.Ş., Yay Basın Reklamcılık San ve Tic. Ltd. Şti. ve Balıkesir Öncü
Özel Eğitim İşit ve Tic. A.Ş. şeklinde farklı şirketler altında; ancak aynı kişilere kiraya verildiğini ve kiraların resmi olarak hesabına bankaya yatırıldığını, 15/07/2016 tarihli
FETÖ darbe girişimi neticesinde çıkarılan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin (6749 sayılı Kanun) 2 inci maddesinin 3 üncü fıkrası doğrultusunda alınan 3 No.1u karara göre kapatılması istenen kurumlar arasında sayılması nedeniyle kapatma işleminin yapıldığını ve 15/07/2016 tarihinden sonra mühürlendiğini,
1.2) Binanın mühürlenmesi ile birlikte …’un kira gelirinin sona erdiğini, taşınmazın içindeki
FETÖ ye ait taşınır malların tahliyesi ile kendilerine teslimi için iki ay beklediklerini, bu olmayınca 04/08/2016 ve 11/08/2016 tarihli iki dilekçe yazdıklarını ve bu dilekçelerde özetle; taşınmazı kullanan kuruluşlar ile bunlara ait mukaveleleri Balıkesir Defterdarlık
Milli Emlak Müdürlüğüne bilgi amaçlı sunarak, taşınmazın tahliyesini talep ettikleri ve tahliye için yardımcı olmaya da hazır oldukları hususlarına yer verdiklerini; ancak tahliye gerçekleşmediği için 03/02/2017 tarihinde Balıkesir Defterdarlığı’na tekrar müracaat edilerek oluşan mağduriyet ve kira kaybı izah edilerek, bu süre içinde taşınmazın tahliyesi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ve teslimi durumunda ilk üç ay için (15/07/2016-15/10/2016) kira gelirinin talep edilmeyeceğini; ancak 15/10/2016 tarihinden tahliye ve teslim tarihine kadar ki zaman kaybının aylık 8.000.TL kira bedeli üzerinden hesaplanarak taraflarına ödenmesini, belirtilen 15 günlük sürede tahliye ve teslimin yapılmaması durumunda 04.08.2016 tarihli müracaat tebliğini müteakip 15 gün süreden itibaren, aynı kira geliri kaybının hesaplanarak taraflarına ödenmesi yönünde talepte bulunduklarını, ilgili idare tarafından 670 sayılı
KHK’nin (7091 sayılı Kanun) yürürlüğe girdiği 17/08/2016 tarihinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmayan istihkak talebi müracaatlarının dikkate alınmasının ve işleme konulmasının mümkün bulunmaması nedeniyle söz konusu talebin bu kapsamda reddedildiğini iddia ederek, 15/07/2016 tarihinde mühürlenen binasından elde ettiği kira gelirinin belirtilen süreler dikkate alınarak karşılanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Balıkesir Valiliği’nden
(KHK İşlemleri İl Bürosu) alınan cevabi yazı ve eklerinin tetkikinden;
2.1) …’un mülk sahibi bulunduğu Karesi İlçesi, Eski Kuyumcular Mahallesi, Âşık Sokak
No:…’te bulunan taşınmazın, Karesi Eğitim Kurumları İşletme ve Ticaret AŞ’ ye (OHAL kodu: MERKEZİ …) bağlı Özel Uzman Kariyer Akademi Kursu (OHAL kodu: …) tarafından kiracı sıfatıyla kullanıldığı, Mülga Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nün
Balıkesir Defterdarlığı’na gönderdiği 04/08/2016 tarih ve … yazıda, Özel Uzman Kariyer
Akademi Kursunun Milli Eğitim Bakanlığının (Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü)
04/08/2016 tarih ve … sayılı yazıları ile 667 sayılı KHK’nin (6749 sayılı Kanun) 2 inci maddesinin 3 üncü fıkrası doğrultusunda milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen kurumların belirlenmesine ilişkin kurulan komisyonların aldığı 3 No.1u karar doğrultusunda kapatılması istenen kurumlar arasında sayılması nedeniyle kapatma işleminin yapıldığı
2.2) T.C. Maliye Bakanlığı Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’nın 27/07/2016 tarih ve 196
sayılı yazıları ile 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı
KHK (6749 sayılı Kanun) ve 24/07/2016 tarih ve 29780 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 371 Sıra No.1u Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca hazırlanan 19/04/2018 tarihli, 2018-A-343/3 sayılı görüş ve öneri (inceleme ve değerlendirme) nihai raporunun 6/a maddesinde, müracaat sahibi …’ün istihkak talepleri ile ilgili ayrıntılı değerlendirmenin yapıldığı ve müracaat konusu kira talebine ilişkin olarak; “… Defterdarlık KHK işlemleri İl Bürosunun 27/02/2017 tarih ve 3382 sayılı olarak İDK İl Koordinatörlüğüne, Koordinatörlükten Komisyonumuza dosya ve ekleri şeklinde intikal ettirilmiştir. Yazı ve tüm ekler rapora eklenilmiştir. (Ek 34-
39 sayfa halinde belgeler) 670 Sayılı KHK’nın 5. Maddesinin yürürlüğe girdiği
17 Ağustos 2016 yayım tarihinden itibaren öngörülen 60 günlük hak düşürücü
süre 17 Ekim 2016 tarihi itibariyle sona ermekte, diğer bir ifadeyle 17.08.2016-
17.10.2016 tarih aralığındaki taleplerin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
yasal düzenleme, istihkak iddialarının değerlendirilmesinde öncelikli şart durumunda olduğundan, Komisyonumuzca istihkak iddialarının öngörülen süre içerisinde yapılıp yapılmadığı araştırılmış olup, taşınmaz sahibinin vekilince verilen 04.08.2016 ve 11.08.2016 tarihli dilekçelerin hak düşürücü süre içinde (süresinde) verildiği, 03/02/2017 tarihli dilekçenin ise hak düşürücü süre sonrasında (süresinden sonra) verildiği anlaşılmaktadır. Bu duruma göre hak düşürücü süre sonrasında talep edilen kira alacağının ödenmesinin mümkün olmadığı değerlendirilmiştir. Bu tespitler doğrultusunda, adreste faaliyet gösterdiğini bildiren KARESİ KURUMLARI İŞLETME ve TİC. A.Ş.’ye bu adresin kiralandığına ilişkin hiçbir belge ve bilgi bulunmaması da dikkat çekici bir durumdur…. ” tespitleri dikkate alınarak; 670 sayılı KHK’nin (7091 sayılı Kanun) yürürlüğe girdiği 17/08/2016 tarihinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmayan istihkak talebi müracaatlarının dikkate alınması ve işleme konulması mümkün bulunmadığından hareketle ilgilinin söz konusu talebi bu kapsamda reddedildiği,
2.3) 667 ve 670 sayılı KHK’ler ile mülga Maliye Bakanlığının (Milli Emlak Genel
Müdürlüğü) 10/10/2016 tarihli, 27496 sayılı, 22/12/2016 tarihli, … sayılı yazılar doğrultusunda, mühür işlemini müteakiben bina içerisinde yer alan taşınır malların sayım ve dökümü ile değer tespitlerinin yapılması, suç unsuru teşkil edebilecek olan dijital materyallerin tespit edilmesi ve gerektiği takdirde Emniyet birimine teslimi, taşınırların değer tespitlerinin yetkili İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından kontrol edilmesi ve uygunluk bildiriminden sonra Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı kurumlara geçici teslimi ya da satılarak tasfiye edilmesi süreçlerinin gerçekleştirildiği,
2.4) Taşınır malvarlığı ile ilgili olarak tasfiye işlemi tesis edilmeden önce Yetkili İnceleme
ve Değerlendirme Komisyonu görüşünün alınmasının gerekmesi, mülk sahipleri ile kapatılan kurum/kuruluş arasında faaliyetin yürütüldüğü mülke ilişkin herhangi bir muvazaalı devir işleminin bulunup bulunmadığının araştırılması, Balıkesir ilinde kapatılan kurum, kuruluş, dernek sayısının çok olması, kapatılan kurum ve kuruluşların faaliyetini yürüttüğü taşınmazlar içerisinde yer alan taşınır malvarlığının boşaltılması ve başka yerde muhafaza altına alınması konusunda idarenin imkânlarının kısıtlı olması gibi etkenler tasfiye süreçlerini uzatan nedenler olduğu ve şikâyete konu taşınmazın adresteki taşınırlar boşaltılarak eksiksiz olarak, şikâyetçinin vekiline tutanakla 20/02/2017 tarihinde teslim edildiği
2.5) Yetkili İnceleme ve Değerlendirme Komisyonları, İdareye yapılan istihkak talebi
müracaatlarının mevcut düzenlemeler çerçevesinde (19.04.2018 tarihli, 2018-14-343/3 sayılı görüş ve öneri (inceleme ve değerlendirme) nihai raporunun 7 nci maddesi)
değerlendirilmesinde; ispat edici vesika ve kayıt bulunup bulunmaması, taleplerin yasal süresi içerisinde yapılıp yapılmaması ve talep sahipleri hakkında FETÖ/PDY örgütü bağlantısı olup olmaması hususlarının göz önünde bulundurulduğu ifade edilmiştir. Bu kapsamda, süresi içesinde yapılan müracaatlar, ispat edici niteliğe haiz bilgi ve belgeler içerdiği takdirde, FETÖ/PDY örgüt bağlantısı da yoksa kabul edilebildiği,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.6) Kapatma işlemi yapılan diğer kurum ve kuruluşlarda, mühürlenme tarihi ile boşaltma
tarihleri arasındaki dönem için kira bedeli talebi şeklinde istihkak talebine rastlanmadığı açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının;
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.2) “Olağanüstü hal yönetimi” başlıklı 119 uncu maddesinin birinci fıkrasında;
“Cumhurbaşkanı; savaş, savaşı gerektirecek bir durumun baş göstermesi, seferberlik, ayaklanma, vatan veya Cumhuriyete karşı kuvvetli ve eylemli bir kalkışma, ülkenin ve milletin bölünmezliğini içten veya dıştan tehlikeye düşüren şiddet hareketlerinin yaygınlaşması, anayasal düzeni veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerinin ortaya çıkması, şiddet olayları nedeniyle kamu düzeninin ciddî şekilde bozulması, tabiî afet veya tehlikeli salgın hastalık ya da ağır ekonomik bunalımın ortaya çıkması hallerinde yurdun tamamında veya bir bölgesinde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir.”,
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin;
5.1) “Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin tedbirler” başlıklı 2 nci maddesinin
birinci fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen Fethullahçı Terör
Örgütüne (FETÖ/PDY) aidiyeti, iltisakı veya irtibatı belirlenen;… b) Ekli (II) sayılı listede yer alan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları,,…
kapatılmıştır.”,
5.2) Üçüncü fıkrasında, “Milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya
gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı belirlenen ve ekli listelerde yer almayan özel ve vakıf sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılır…”,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6) 17/08/2016 tarihli ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 670 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Alınması Gereken Tedbirler Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin;
6.1) “Devir işlemlerine ilişkin tedbirler” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında,
“20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan Kanun Hükmünde Kararnameler gereğince kapatılan ve Vakıflar Genel Müdürlüğüne veya Hazineye devredilen kurum, kuruluş, özel radyo ve televizyonlar, gazete, dergi, yayınevi ve dağıtım kanallarının her türlü taşınır, taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının (devralınan varlık); her türlü tespit işlemini yapmaya, kapsamını belirlemeye, idare etmeye, avans dahil her türlü alacak, senet, çek ve diğer kıymetli evraka ilişkin olarak dava ve icra takibi ile diğer her türlü işlemi yapmaya, devralınan varlıklarla ilgili olup kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen borç ve yükümlülükleri tespite ve hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve
Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle bunları uygun bir takvim dahilinde ödemeye kapatılan kurum ve kuruluşların taahhüt ve garanti ettiği; ancak vermediği mal ve hizmet bedellerinin ödemesini durdurmaya veya ödemeye, tahsili mümkün olmadığı anlaşılan veya tahsilinde ve takibinde yarar bulunmayan hak ve alacaklar ile taahhüt ve garantilerin tahsilinden vazgeçmeye, her türlü sulh işlemini yapmaya, devralınan varlıklarla ilişkili kredi veya gerçek bir mal veya hizmet ilişkisine dayanan borçlar nedeniyle konulmuş ve daha önce kaldırılmış takyidatları kredinin veya borcun ödenebilmesini sağlamak amacıyla kaldırıldığı andaki koşullarla tekrar koydurmaya ve ihyaya, menkul rehinleri dikkate almaya, devralınan varlıklara konulan takyidatların sınırlarını belirlemeye ve kaldırmaya, finansal kiralama dahil sözleşmelerin feshine veya devamına karar vermeye, devralınan varlıkların idaresi, değerlendirilmesi, elden çıkarılması için gerekli her türlü tedbiri almaya, gerektiğinde devralınan varlıkların tasfiyesi veya satışı amacıyla uygun görülen kamu kurum ve kuruluşlarına devretmeye, devir kapsamında olmadığı belirlenen varlıkları iadeye, kapatılanların gerçek kişiye ait olması halinde devralınacak varlıkların kapsamını belirlemeye, tereddütleri gidermeye, uygulamaları yönlendirmeye, bütün bu işlemleri yapmak amacıyla usul ve esasları belirlemeye, vakıflar yönünden Vakıflar Genel
Müdürlüğü, diğerleri yönünden Maliye Bakanlığı yetkilidir.”,
6.2) Dördüncü fıkrasında, “Birinci fıkra kapsamında tespite konu edilebilecek borç ve
yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunanlarca bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde ilgili idaresine kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle müracaat edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sonra yapılacak kapatma işlemlerinde ise altmış günlük süre kapatma tarihinden itibaren başlar.”,
7) 29/10/2016 tarihli ve 29872 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 675 sayılı Olağanüstü
Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
“Muvazaalı devir işlemleri” başlıklı 12 nci maddesinde; “20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnameler gereğince kapatılan özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonlarının faaliyetlerinin sürdürüldüğü dönemde üzerlerinde bulundukları, mülkiyeti kapatılanların sahibi gerçek veya tüzel kişilere ait taşınmazlardan 1/1/2014 tarihi ile bahse konu yerlerin kapatılma tarihleri arasında üçüncü kişilere devri yapılmış olan ve üzerinde kapatılanlar tarafından aynı faaliyete kapatılma tarihi itibarıyla devam edilen taşınmazların devir işlemleri muvazaalı kabul edilir ve tapuda ilgisine göre Hazine veya Vakıflar Genel Müdürlüğü adına her türlü kısıtlama ve taşınmaz yükünden ari olarak resen tescil edilir.”,
8) 24/07/2016 tarih ve 29780 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 371
Sıra Nolu Milli Emlak Genel Tebliğinin “Taşınırlar” başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrasında, “ … Kiralama suretiyle kullanılan taşınmazlara İdarece ihtiyaç duyulmaması halinde kısa zamanda tahliyeleri sağlanır. Tahliye sırasında mal sahibi ile birlikte bir teslim tutanağı düzenlenir….”,
9) 2016/1 Sıra Sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnameleri Uyarınca
Kapatılan Kurum ve Kuruluşlar Hakkında Yapılacak İş ve İşlemlere İlişkin Çalışma Usul ve Esasları Hakkında Genelgenin;
9.1) “İl KHK İşlemleri Bürosunun yetki ve görevleri” başlıklı 9 uncu maddesinin
birinci fıkrasının (ç) bendinde, “Valilik aracılığıyla ilgili kamu kurum ve kuruluşlarından yapılacak araştırma sonucunda Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen istihkak ve alacak taleplerini kapatılan kurum ya da kuruluşun bağlı olduğu şirket ve bu şirketler bünyesindeki kurum ya da kuruluş bazında almak ve bu talepleri kaydedilmek üzere muhasebe birimine, incelenmek üzere İnceleme ve Değerlendirme Komisyonuna iletmek,”,
9.2) “İnceleme ve Değerlendirme Komisyonunun yetki ve görevleri” başlıklı 11 inci
maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde, “Kapatılan kurum ve kuruluşlar ile bunların bağlı oldukları tüzel kişilerin veya maliki gerçek kişilerin alacak ve haklarının tespiti ile ödenmesi gereken borçlarının ödenmesinin sağlanması konusunda görüş ve öneride bulunmak,”,
9.3) “İstihkak ve Alacak Taleplerine Yönelik Başvuruların Değerlendirilmesi” başlıklı
14 üncü maddesinde, “(1) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin istihkak ve alacak
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
talepleri, bunların yönetim merkezinin bulunduğu yerdeki İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilmek üzere alacaklının yerleşim yerindeki İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılabilir.
(2) Fethullahçı Terör Örgütü (FETÖ/PDY)’ne aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmadığı tespit edilen kişilerce kanaat getirici defter, kayıt ve belgelerle tevsik edilen alacak ve istihkak talepleri, değerlendirilmek üzere İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından görevli İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonuna iletilir. İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu, bu belgelerle birlikte diğer bilgi ve belgeleri de tetkik etmek ve gerektiğinde ilgililerin görüşlerine başvurmak suretiyle alacak ve istihkak taleplerine ilişkin görüş ve önerilerini rapora bağlar.
İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu tarafından düzenlenen rapor, işlem yapılmak üzere
İl KHK İşlemleri Bürosuna gönderilir.
(3) Borçların ödenmesindeki sıralama dikkate alınmak suretiyle Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşmayan istihkak ve alacak talepleri, il KHK İşlemleri Büroları tarafından sonuçlandırılır.
(4) Bakanlıkça belirlenecek tutarı aşan istihkak ve alacak taleplerine ilişkin İnceleme ve
Değerlendirme Komisyonu raporu, İl KHK İşlemleri Bürosu tarafından gerekçeli görüşüyle birlikte nihai karar verilmek üzere Bakanlığa iletilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından, şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin
“Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Şikâyetçinin başvurusunda özet olarak; adına kayıtlı iş yerini 2010 yılından sonra FETÖ
darbe girişimi olana kadar dershane ve özel eğitim kurumu olarak farklı şirketler altında; ancak aynı kişilere kiraya verdiği ve kiraların resmi olarak hesabına yatırıldığı, 15/07/2016 tarihli
FETÖ darbe girişimi neticesinde çıkarılan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname doğrultusunda alınan karar ile kiracılarına ait iş yerinin kapatıldığı ve bu nedenle kira gelirinin kesildiği, Balıkesir Defterdarlığına yazdıkları 04/08/2016 ve 11/08/2016 tarihli iki dilekçe ile idareye tasfiye için yardımcı olmaya hazır oldukları yönünde beyanda bulundukları, daha sonra
Balıkesir Defterdarlığı’na yazdıkları 03/02/2017 tarihli dilekçe ile kira gelirinin kesilmesi nedeniyle mağdur olduklarını belirterek kesilen kiralarının iadesi yönünde talepte bulundukları; ancak idare tarafından başvurunun kabul edilmediği, bu kapsamda mühürlenen binasından elde ettiği kira gelirinin belirtilen süreler dikkate alınarak karşılanması talep edilmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
12) Şikâyet konusu ile ilgili olarak İdarenin cevabi yazısında özet olarak; 19/04/2018
tarihli, 2018-… sayılı görüş ve öneri (inceleme ve değerlendirme) nihai raporunun 6/a maddesinde, müracaat sahibi …’un istihkak talepleri ile ilgili ayrıntılı değerlendirmenin yapıldığı ve müracaat konusu kira talebine ilişkin olarak yapılan tespitler dikkate alınarak; 670 sayılı KHK’nin (7091 sayılı Kanun) yürürlüğe girdiği 17/08/2016 tarihinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmayan istihkak talebi müracaatlarının dikkate alınması ve işleme konulması mümkün bulunmadığından, söz konusu talebin bu kapsamda reddedildiği, ayrıca taşınır malvarlığı ile ilgili olarak tasfiye işlemi tesis edilmeden önce Yetkili İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu görüşünün alınmasının gerekmesi, mülk sahipleri ile kapatılan kurum/kuruluş arasında faaliyetin yürütüldüğü mülke ilişkin herhangi bir muvazaalı devir işleminin bulunup bulunmadığının araştırılması, Balıkesir ilinde kapatılan kurum, kuruluş, dernek sayısının çok olması, kapatılan kurum ve kuruluşların faaliyetini yürüttüğü taşınmazlar içerisinde yer alan taşınır malvarlığının boşaltılması ve başka yerde muhafaza altına alınması konusunda idarenin imkânlarının kısıtlı olması gibi etkenler tasfiye süreçlerini uzatan nedenler olduğu ve şikâyete konu taşınmazın adresteki taşınırlar boşaltılarak eksiksiz olarak, şikâyetçinin vekiline tutanakla 20/02/2017 tarihinde teslim edildiği açıklamalarına yer verildiği tespit edilmiştir.
13) FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz 2016 tarihindeki Darbe Girişimi ardından demokratik
anayasal düzene, bireylerin temel hak ve hürriyetlerine, milli güvenliğe yönelik tehdit oluşturan tüm terör örgütlerine ve illegal yapılanmalara karşı tedbir alınması amacıyla 20/07/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmiş ve birçok olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamesi çıkarılmıştır. Bu kapsamda 23/07/2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında
Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesinin 3 üncü fıkrası ile milli güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı belirlenen ve Kararnamenin ekli listelerinde yer almayan özel ve vakıf sağlık kurum ve kuruluşları, özel öğretim kurum ve kuruluşları ile özel öğrenci yurtları ve pansiyonları, vakıflar, dernekler, vakıf yükseköğretim kurumları, sendikalar, federasyonlar ve konfederasyonlar, ilgili bakanlıklarda bakan tarafından oluşturulacak komisyonun teklifi üzerine bakan onayı ile kapatılabileceği hüküm altına alınmıştır.
14) Şikâyet konusu …’un mülk sahibi olduğu ve kiralık durumdaki bina ile ilgili olarak da;
Mülga Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nün Balıkesir Defterdarlığı’na gönderdiği 04/08/2016 tarih ve 21905 yazı gereğince, Özel Uzman Kariyer Akademi Kursunun
Milli Eğitim Bakanlığının (Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü) 04.08.2016 tarih ve
8296303 sayılı yazıları ile 667 sayılı KHK’nin 2 inci maddesinin 3 üncü fıkrası doğrultusunda
oluşturulan komisyonun aldığı … No.lu karar doğrultusunda kapatma işlemi yapılmış, kapatılan kurumun bulunduğu mahalde (ekli tespit tutanağı) İdarece görevlendirilen personel
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
marifetiyle gerekli tespit çalışmaları (hâlihazırda mevcut bütün mal varlığının tespit edilmesi)
yapılarak bütün malvarlığına el konulmuş, söz konusu malvarlığının tasfiye işlemleri tamamlanana kadar da taşınmaz mühürlenmiştir.
15) Ardından 670 sayılı KHK ile kapatılan ve devredilen kurum ve kuruluşların her türlü taşınır,
taşınmaz, malvarlığı, alacak ve hakları ile belge ve evraklarının; her türlü tespit işlemini yapılması, kapsamının belirlenmasi, borç ve yükümlülüklerin tespit edilmesi hüküm altına alınmıştır. Buna göre hiçbir şekilde devralınan varlıkların değerini geçmemesi, ek mali külfet getirmemesi, kefaletten doğmaması ve FETÖ/PDY’ye aidiyeti, iltisakı veya irtibatı olmayan kişilerle gerçek mal veya hizmet ilişkisine dayanması şartıyla bu varlıkların değerlendirilmesi suretiyle uygun bir takvim dâhilinde ödemeye Maliye Bakanlığı yetkili kılınmıştır. Ayrıca tespite konu edilebilecek borç ve yükümlülüklere ilişkin olarak hak iddiasında bulunan kişilerin madde yürürlüğe girdiği tarihten itibaren (17/08/2016) altmış günlük hak düşürücü süre içerisinde gerekli belgelerle müracaat etmesi gerektiği düzenlenmiştir. Mevzuat hükmüne göre, başvurular 17/10/2016 tarihine kadar defterdarlık bünyesinde kurulan İl KHK İşlemleri Bürosuna yapılmalıdır.
16) Somut olayda şikâyetçinin taşınmazını kiraya verdiği işyeri sahiplerine ait şirket
04/08/2016 tarihli Bakanlık onayı ile kapatılmıştır. Mühürlenmesinden sonra ilk olarak 04/08/2016 ve 11/08/2016 tarihlerinde iki dilekçe ile Balıkesir Milli Emlak Müdürlüğüne başvuruda bulunmuştur. İlk başvurular hak düşürücü süre içerisinde yapılmıştır. Ancak dilekçelerin içeriğinde özetle, taşınmazı kullanan kuruluşların ve mukavelelerinin Balıkesir
Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğüne bilgi amaçlı sunulması, taşınmazın tahliyesinin talep edilmesi, tahliye için yardımcı olmaya hazır olunduğu hususlarına yer verilmiş, mahrum kalınan kira geliri ile ilgili bir herhangi bir talepte bulunulmamıştır. Daha sonra 03/02/2017 tarihinde Balıkesir Defterdarlığı’na tekrar yazılan dilekçede, oluşan mağduriyet ve kira kaybı izah edilerek söz konusu kaybın karşılanması talep edilmiştir. 03/07/2017 tarihli dilekçe 670 sayılı KHK’da şart koşulan hak düşürücü süreden sonra verilmiştir. İlgili mevzuat hükümleri gereğince Yetkili İnceleme ve Değerlendirme Komisyonları yaptıkları incelemede; İdareye yapılan istihkak talebi müracaatlarının mevcut düzenlemeler çerçevesinde ispat edici vesika ve kayıt bulunup bulunmaması, taleplerin yasal süresi içerisinde yapılıp yapılmaması ve talep sahipleri hakkında FETÖ/PDY örgütü bağlantısı olup olmaması hususlarının göz önünde bulundurmaktadır. Bu kapsamda, süresi içerisinde yapılan müracaatlar, ispat edici niteliğe haiz bilgi ve belgeler içerdiği takdirde, FETÖ/PDY örgüt bağlantısı da yoksa kabul edilebilmektedir.
Bu gerekçeler ışığında 670 sayılı KHK’nin (7091 sayılı Kanun) yürürlüğe girdiği 17/08/2016 tarihinden itibaren 60 günlük hak düşürücü süre içerisinde yapılmayan istihkak talebi müracaatlarının dikkate alınması ve işleme konulması mümkün bulunmadığından hareketle şikâyetçinin kira talebinin bu kapsamda reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirilmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
17) Diğer yandan 04/08/2016 tarihli Bakanlık oluru ile mühürlenen işyeri gerekli işlemler
tamamlandıktan sonra 20/02/2017 tarihinde, tutanakla sahibine teslim edilmiştir. Bu süre zarfında yapılan işin hassasiyeti ve dönem itibariyle alt mevzuatlar ile usul ve esasların oluşturulması süreci dikkate alındığında sağlıklı bir tasfiye işlemin kısa süre içinde yapılması mümkün gözükmemektedir. İdarenin cevabi yazısında zikredildiği üzere Mülga
Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü’nden alınacak talimatlar doğrultusunda, Yetkili İnceleme ve Değerlendirme Komisyonu görüşünün alınmasının gerekmesi, mülk sahipleri ile kapatılan kurum/kuruluş arasında faaliyetin yürütüldüğü mülke ilişkin herhangi bir muvazaalı devir işleminin bulunup bulunmadığının araştırılması, Balıkesir ilinde kapatılan kurum, kuruluş, dernek sayısının çok olması, kapatılan kurum ve kuruluşların faaliyetini yürüttüğü taşınmazlar içerisinde yer alan taşınır malvarlığının boşaltılması ve başka yerde muhafaza altına alınması konusunda idarenin imkânlarının kısıtlı olması gibi etkenler tasfiye süreçlerini uzatan nedenler olarak belirtilmiştir. Bu işlemler dikkate alındığında idarenin mümkün olan süreyi etkin şekilde kullanmaya çalıştığı kanaati oluşmuştur.
18) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, FETÖ/PDY’nin 15 Temmuz Darbe
Girişiminin ardından 20/07/2016 tarihinde olağanüstü hal ilan edildiği, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesinde gerekli bazı tedbirlerin alınması amacıyla olağanüstü hal kanun hükmünde kararnamelerinin yürürlüğe girdiği, bu kapsamda …’e ait taşınmazdaki kiracıya ait işyerinin 667 sayılı KHK’nın 2 inci maddesinin 3 üncü fıkrası kapsamında alınan komisyon kararı ve Bakan onayı ile 04/08/2016 tarihinde kapatıldığı, şikâyetçi tarafından mahrum kalınan kira gelirinin iadesi için 03/02/2017 tarihinde ilgili idareye müracaat edildiği dikkate alındığında 670 sayılı KHK’nın 5 inci maddesinin amir hükmü gereğince hak düşürücü süre (17.08.2016-17.10.2016 tarih aralığı) içinde başvuru yapılmadığından idarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine cevap verilmediği, dolayısıyla Balıkesir Valiliğinin
‘karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi’ ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Balıkesir İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve BALIKESİR VALİLİĞİNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.