|
ÖZET: Başvuran, 15 Ocak 2020 ile 16 Temmuz 2020 tarihleri arasında fiili hizmet süresi zammından (FHZ) yararlanma talebinde bulunmuştur. Ancak, Sağlık Bakanlığı tarafından yapılan değerlendirmede, bu tarihler arasında başvuranın fiili hizmete dayanan bir çalışmasının olmadığı belirtilmiştir. Bu nedenle, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından FHZ için herhangi bir bildirim yapılmamıştır. Başvuranın yıllık izin ve rapor kullandığı dönemde, FHZ kapsamındaki işlerde fiilen çalışmadığı tespit edilmiştir.
SGK, FHZ’den yararlanabilmek için sağlık meslek mensuplarının belirtilen işlerde fiilen çalışması ve bu işlerin risklerine maruz kalması gerektiğini ifade etmiştir. Başvuranın, belirtilen tarihlerdeki izinleri ve raporları nedeniyle FHZ’den yararlandırılmadığı sonucuna varılmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesinin hukuka uygun olduğunu değerlendirmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu karar, başvuran ile SGK’ya tebliğ edilmiştir. Başvuranın, bu karara karşı yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/13830-S.21.22181
BAŞVURU NO : 2021/8445
KARAR TARİHİ : 27/09/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
Başvuranın fiili hizmet süresi zammı hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 20/04/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, fiili hizmet süresi zammından (FHZ) yararlandırılması talebiyle Kurumumuza daha önce yaptığı başvuru üzerine fiili hizmet süresi zammından yararlandırılmaya başlandığını ancak 15.01.2020-16.07.2020 tarihleri arasındaki süreye ilişkin Sağlık Bakanlığınca Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı’na (SGK) bildirim yapılmamış olması nedeniyle FHZ’nin hesaplandığını belirterek anılan süreye ilişkin FHZ’nin hizmet süresine eklenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 12/7/2021 tarihli ve – sayılı yazıda özetle; 2.1. Başvuranın 15/01/2020-16/07/2020 tarihleri arasında fiili hizmet zammına müstahak çalışması olmadığı için SGK’ya bildirim yapılmadığı, başvuranın yıllık izin ve raporlarının ise yazıları ekinde sunulduğu, 2.2. Sağlık meslek mensubu sayılmakla birlikte fiilen koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışmayanların bu şekilde geçen çalışmaları için fiili hizmet süresi zammı uygulamasından yararlandırılmadığı, ayrıca bu sigortalıların ücretsiz izinde geçen süreleri ile söz konusu maddede belirtilen işlerde fiilen çalışılmayan ücretli izin, sıhhi izin, yıllık izin, eğitim, kurs süreleri, hafta sonu ve resmi tatil günleri fiili hizmet süresi zammından değerlendirilmeyeceğinin belirlendiği, 2.3. İlgililerin FHZ hesabına ilişkin değerlendirmenin SGK tarafından yapıldığı,
3. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (SGK) Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 11/8/2021 tarihli ve – – – –
sayılı yazıda mevzuat hükümlerine yer verilmek suretiyle özetle:
3.1. 26/7/2018 tarihli ve 7146 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrasına (20) sıra numarası ile eklenen hüküm uyarınca İnsan sağlığına ilişkin işlerde 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanun, 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik
Kanunu ve 18/12/1953 tarihli ve 6197 sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun kapsamında sağlık meslek mensubu sayılan ve insan sağlığı için koruyucu, teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışanların FHZ’den yararlandırılmaya başlandığı, 3.2. Aynı maddenin birinci fıkrası gereği bu sigortalıların kapsamdaki işyerlerinde belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin riskine maruz kalmasının şart olduğu, 3.3. Ayrıca ilgili Yönetmelik gereği belirtilen işlerde fiilen çalışılmayan ücretli izin, sıhhi izin, yıllık izin, eğitim ve kurs süreleri ile resmi tatil günlerinin FHZ kapsamında değerlendirilmediği, 3.4. Başvuran yönünden yapılan incelemede, İzmir Urla Devlet Hastanesinin 15/6/2021 tarihli ve sayılı yazısında başvuranın söz konusu tarihler arasında FHZ’ye müstahak çalışmasının olmaması nedeniyle bildirim yapılmadığının belirtilmesi ve yazı ekinde alınan izin belgesinden de başvuranın söz konusu tarihler arasında fasılalı olarak yıllık izin ve heyet raporu kullandığının görülmesi üzerine anılan tarihler arasında geçen çalışmalarından dolayı FHZ’den yararlandırılmadığı, Bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü yer almaktadır.
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” denmektedir.
6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 40 ıncı maddesi; “Aşağıda belirtilen işyerlerinde ve işlerde 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) ve (c) bentleri kapsamında çalışan sigortalıların prim ödeme gün sayılarına, bu işyerlerinde ve işlerde geçen çalışma sürelerinin her 360 günü için karşılarında gösterilen gün sayıları, fiili hizmet süresi zammı olarak eklenir. 360 günden eksik sürelere ait fiili hizmet süresi zammı, 360 gün için eklenen fiili hizmet süresi ile orantılı olarak belirlenir.
Çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14)
numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalması şarttır. (Ek cümle: 10.09.2014 – 6552
S.K/Madde 42) Tablonun (10) numaralı sırasında belirtilen sigortalıların, fiili hizmet süresi zammından yararlandırılacakları dönem içinde kalan; yıllık ücretli izin, sıhhi izin, hafta tatili, ulusal bayram ve genel
tatil günleri ile eğitim, kurs, iş öncesi ve sonrası hazırlık sürelerinde fiilen çalışma ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalma şartı aranmaz.
Aşağıdaki bentlerden birden fazlasına dahil olanlar için, en yüksek olan bentten fiili hizmet süresi zammı uygulanır.
Kapsamdaki Kapsamdaki Sigortalılar Eklenecek
İşler/İşyerleri Gün Sayısı
20) (Ek sıra: 11/4/1928 tarihli ve 1219 sayılı Kanun, 25/2/1954 tarihli ve 60
26.07.2018 – 7146 6283 sayılı Hemşirelik Kanunu ve 18/12/1953 tarihli ve 6197
S.K/Madde 11) sayılı Eczacılar ve Eczaneler Hakkında Kanun kapsamında
İnsan sağlığına sağlık meslek mensubu sayılan ve insan sağlığı için koruyucu, ilişkin işler teşhis, tedavi ve rehabilite edici hizmetlerde çalışanlar.
…
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kurumun önerisi üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenlenir.”, 7. 27.09.2008 tarihli ve 27010 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Fiili Hizmet Süresi Zammı
Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik’in; 7.1. “Fiili hizmet süresi zammından yararlanma şartları” başlıklı 5 inci maddesinin üçüncü fıkrası; “(3) Sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlanabilmeleri için, birinci fıkrada yer alan işyeri ve işlerde fiilen çalışarak söz konusu işlerin risklerine maruz kalmaları ile birlikte bu sürelere ait çalışılan prim ödeme gün sayıları ile Kanunun 81 inci maddesinde belirtilen prim tutarları Sosyal Sigorta
İşlemleri Yönetmeliği ekinde yer alan prim belgesi ile Kuruma bildirilir…” 7.2. Fiili hizmet süresi zammının değerlendirilmesi başlıklı 9 uncu maddesinin birinci fıkrası; “Yönetmeliğin 5 inci maddesinin birinci fıkrasında yer alan tablonun (18) numaralı sırasında yer alanlar hariç, fiili hizmet süresi zammı kapsamında olan işyerlerinde çalışan sigortalıların çalışılan ayın bazı günlerinde kapsam dışı işlerde geçen süreleri ile kapsamda olan işlerde fiilen çalışmayarak risklerine maruz kalmadıkları 17/3/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda belirtilen tatil günleri ile yıllık izin, ücretsiz izin, ücretli izin, sıhhi izin ve eğitim kurs süreleri Kanunun 40 ıncı maddesi kapsamında değerlendirilmez…”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, 15/01/2020-16/7/2020 tarihleri arasındaki çalışmalarından dolayı FHZ talep etmektedir.
10. Sağlık Bakanlığınca özetle başvuranın anılan tarihler arasında fiilen çalışmaya dayanan FHZ’ye müstahak süresi olmadığından SGK’ya herhangi bir bildirim yapılmadığı ifade edilmiştir.
11. Sosyal Güvenlik Kurumu’nca özetle; sağlık çalışanlarının FHZ’den yararlanabilmeleri için kapsamdaki işlerde fiilen çalışmaları ve riske maruz kalmaları şartının arandığı, başvuruya konu dönem için Kurumunca başvuranın fiilen çalışmaya dayanan FHZ’ye müstahak süresi bulunmadığının bildirildiği, ayrıca gönderilen belgelerden başvuranın anılan tarihler arasında fasılalı olarak yıllık izin ve heyet raporu kullandığının görüldüğü, bu nedenle başvuranın fiili çalışma bulunmayan anılan dönem çalışma sürelerinin
FHZ hesabında değerlendirilmediği ifade edilmiştir.
12. Bu çerçevede uyuşmazlığın, başvuranın 15/01/2020-16/7/2020 tarihleri arasındaki çalışmasının fiili olup olmadığı ile FHZ hesabında dikkate alınıp alınmayacağı noktasında düğümlendiği anlaşılmaktadır.
13. Fiili hizmet süresi zammı kapsamında olan işyerleri veya işler ile sigortalılar 5510 sayılı Kanunun
40 ıncı maddesinde sayılmak suretiyle belirlenmiştir. Başvuranın 40 ıncı maddenin ikinci fıkrasındaki
tablonun (20) sıra numarasında yer verilen işte (İnsan sağlığına ilişkin işler) görev yaptığı hususunda herhangi bir uyuşmazlık bulunmamaktadır. Öte yandan anılan maddenin birinci fıkrasında, maddede yer verilmiş bir çalışmanın fiili hizmet süresi zammı kapsamında değerlendirilebilmesi için, tablonun (13) ve (14) numaralı sıralarında belirtilen sigortalılar hariç olmak üzere sigortalının kapsamdaki işyerleri ile birlikte belirtilen işlerde fiilen çalışması ve söz konusu işlerin risklerine maruz kalmasının şart olduğu belirlenmiştir. Bunun yanında maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların da Kurumun önerisi üzerine Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile düzenleneceği belirlenmiştir.
14. Bu doğrultuda yayımlanan Fiili Hizmet Süresi Zammı Uygulamasının Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmelik’in 5 inci maddesinde sigortalıların fiili hizmet süresi zammından yararlanabilmeleri için, kapsamdaki işyeri ve işlerde fiilen çalışarak söz konusu işlerin risklerine maruz kalmalarının gerektiği belirlenmiştir. Buna koşut olarak 9 uncu maddede sigortalıların kapsamda olan işlerde fiilen çalışmadığı ve işin risklerine maruz kalmadıkları 17/3/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller
Hakkında Kanunda belirtilen tatil günleri ile yıllık izin, ücretsiz izin, ücretli izin, sıhhi izin ve eğitim kurs sürelerinin FHZ kapsamında değerlendirilmeyeceği düzenlenmiştir.
15. Somut olayda başvuruya konu 15/01/2020-16/7/2020 dönemde başvuranın yıllık izin, hastalık izni (heyet ve tabip), idari izin ve saatlik izin olmak üzere toplam 158 gün izinli olduğu, fasılalı izin süreleri arasında kalan sürelerin hafta sonu tatillerine ya da ulusal bayram günlerine isabet ettiği ve bunun dışında kalan sürede ise FHZ kapsamındaki işinde fiilen çalışmasının bulunmadığının Kurumunca SGK’ya bildirildiği tespit edilmiştir.
16. Buna göre, Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; başvuruya konu 15/01/2020-16/7/2020 döneminde FHZ kapsamındaki işyerinde görevli görülmekle birlikte FHZ kapsamındaki işinde filen çalışması bulunmadığı anlaşılan başvuranın, anılan dönemdeki çalışmasından dolayı FHZ’den yararlandırılmaması yönünde idarece yapılan işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durum bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde
gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi