TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 15832-15832 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/8487 2017/ 8487
KARAR TARİHİ : 15/12/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Fırat Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Fırat Üniversitesine tayin talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 03/07/2017 3.7.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Mardin Artuklu Üniversitesinde Bilgisayar Teknikeri olarak çalışmakta olduğunu,
2016 yılında Dikey Geçiş Sınavı ile Fırat Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Yazılım Mühendisliği
Bölümünü kazandığını, eğitimine devam edebilmek için Fırat üniversitesine tayin talebinde bulunduğunu, fakat kadro yetersizliğinden dolayı talebinin reddedildiğini, kendini geliştirmek istediğini ancak tayin talebinin reddedilmesinden dolayı eğitimine devam edemediğini belirterek
Fırat Üniversitesine tayininin yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Mardin Artuklu Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin Kurumumuzca 09/ 1/ 2017
tarihinde kayıt altına alınan E. sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Söz konusu tayin talebiyle ilgili kurumlardan gelecek muvafakat taleplerinin Rektörlüklerince
değerlendirileceği,
2.2) Ayrıca öğrenim durumu mazereti sebebiyle hiç kimseye muvafakat verilmediği,
ifade edilmiştir .
3) Fırat Üniversitesi Rektörlüğünün konuya ilişkin Kurumumuzca 02/ 11/ 2017 tarihinde kayıt
altına alınan E. sayılı yazısı ve eklerinde özetle;
1 / 53.1) Üniversitelerine yapılan naklen atanma taleplerinin;
a) Başbakanlık tarafından verilen atama izni kontenjanı sayısı, b) Münhal kadro durumu, c) Personel ihtiyaçları ve nakil talebinde bulunan kişinin nitelikleri, d) Nakil talebinde bulunanların naklen atanma sebepleri, sırası ile değerlendirilerek yerine getirildiği,
3.2) Başbakanlık tarafından verilen atama izinleri çok kısıtlı olduğundan nakil taleplerinin çoğunun
olumsuz sonuçlandığını, münhal kadro bulunması ve bazı unvanlarda ihtiyaç olmasına rağmen yeterli sayıda personel alınamadığı,
3.3) Bilindiği üzere 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun devlet memurlarının yer değiştirmeleri
suretiyle atanmalarını düzenlediğini, ancak memurların yer değiştirmesinde eğitimin mazeret olarak kabul edilebileceğine ilişkin bir hükme rastlanmadığını, benzer şekilde 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunun ilgili hükümlerine dayanılarak çıkarılan “Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik” tarafından yer değiştirme mazeretlerini; sağlık mazereti, aile birliği mazereti ve can güvenliği mazereti olarak belirlediği,
3.4) Başvuranın, Mardin Artuklu Üniversitesinden Fırat Üniversitesine atanmasının Kurumlararası
nakil yoluyla mümkün olabileceğini, 2547 sayılı Kanunun 52 nci maddesinin f fıkrasına göre atamaların Rektörün takdiri yetkisinde olduğu,
3.5) Başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulmadığından atanma talebinin uygun görülmediği,
belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
4.1) “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42 nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim
hakkından yoksun bırakılamaz . Öğrenim hakkının kapsamı kanunla tespit edilir ve düzenlenir .”
4.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
5) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri”
2 / 5başlıklı 74 üncü maddesinde; “Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların
muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür . Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır .”
7) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun “Atamalar” başlıklı 52 nci maddesinde; “…
Memurların atanmaları; fakültelerde ve bağlı kuruluşlarda dekanların, rektörlüğe bağlı kuruluşlarda ilgili müdürlerin, yükseköğretim üst kuruluşlarında ve üniversite merkez örgütünde genel sekreterin önerisi üzerine kadro esas alınmak üzere başkan veya rektör tarafından yapılır . …
Yükseköğretim üst kuruluşları ile üniversitelerde görevli memur ve diğer görevliler, üst kuruluşlarda genel sekreterlerin, üniversitelerde rektörlerin istek ve önerisi üzerine diğer kamu kuruluşlarına veya
Yükseköğretim Kurulu Başkanı tarafından yükseköğretim üst kuruluşları veya yükseköğretim kurumları arasında atanabilirler .”
8) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir .”, hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran özetle, Mardin Artuklu Üniversitesinde Bilgisayar Teknikeri olarak çalışmakta
olduğunu, 2016 yılında Dikey Geçiş Sınavı ile Fırat Üniversitesi Teknoloji Fakültesi Yazılım
Mühendisliği Bölümünü kazandığını belirterek eğitimine devam edebilmek için Fırat Üniversitesine tayinini talep etmektedir .
11) Mardin Artuklu Üniversitesinde memur olarak çalışan başvuranın eğitim mazereti sebebiyle Fırat
Üniversitesine tayin talebi kurumlar arası nakil ile mümkün olabilmektedir . Üniversiteler arası naklen atanma 2547 sayılı Kanunun 52 nci maddesinde düzenlenmiş olup, üniversitelerde görevli memurların, rektörlerin istek ve önerisi üzerine, yükseköğretim kurumları arasında atanabileceği belirtilmiştir . Söz konusu kanunda belirtilen yetki takdiri yetkidir .
12) Bilindiği üzere, idarelerin idari işlem tesis ederken, eylemde bulunurken yararlandığı serbestiye
takdir yetkisi denilmektedir . Takdir yetkisi, idareye bırakılan belli ölçüde karar alma özgürlüğü olup, hukuken kabul edilebilir koşulların oluşumu halinde tanınmış bir serbestidir . Takdir yetkisi sınırsız bir yetki olmadığı gibi idarenin keyfi davranması anlamına da gelmemektedir . (Kemal GÖZLER, İdare Hukuku, CİLT I, s.837- 839) Öncelikli görevi ve sorumluluğu kamu hizmetinin sağlıklı ve
3 / 5kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak olan idarenin, sahip olduğu
takdir yetkisini kullanırken, kendi mevzuatı çerçevesinde, kamu yararını gözetmesi, hizmet gereklerini dikkate alması, insan kaynaklarının verimli kullanması, teşkilat yapısının elverişliliğini ve benzeri faktörleri dikkate alması gerektiği kuşkusuzdur .
13) Şikâyet başvurusuna konu edilen talebe ilişkin olarak, eğitim mazeretinin, kurumlar arası
atamaya muvafakat talebinin değerlendirilmesinde dikkate alınmayarak eğitim ve maddi-manevi varlığını geliştirme haklarının ihlal edildiği ileri sürülmektedir .
13.1) Anayasamızın 42 nci maddesinde yer alan eğitim ve öğrenim hakkı, kamu otoritelerine
bireyin eğitim ve öğrenim almasını engellememe negatif ödevini yüklemekle birlikte, bütün bireylere her alanda eğitim ve öğrenim sağlaması şeklinde pozitif bir ödev yüklememektedir .
Bu doğrultuda Anayasa Mahkemesi; devletin, yükseköğrenim görmek isteyen herkese, bunu sağlama şeklinde pozitif bir ödevi de bulunmadığını belirtmektedir . (AYM, B. No: 2012/ 1334, 17/ 9/ 2013)
13.2) Kamu görevlisi olarak istihdam edilme, kişiye bir takım ayrıcalıklar ve avantajlar sağlamakla
birlikte, bir takım külfet ve sorumluluklara katlanmayı ve diğer kişilerin tabi olmadığı bir takım sınırlamalara tabi olmayı gerektirmektedir . Kamu personeli olmak, bu statünün gerektirdiği ayrıcalıklardan yararlanmayı ve külfetlere katlanmayı gerektirmekte ve kamu hizmetinin kendine has özellikleri, bu avantaj ve sınırlamaları zorunlu kılmaktadır . (AYM . B No: 2012/ 606 KT . 20/ 02/ 2014)
13.3) Bu doğrultuda, devlet memurlarının “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma
konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır . Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur .” (AYM .
B No: 2012/ 606 KT . 20/ 02/ 2014)
13.4) Bazı kamu görevlilerinin, hizmetin niteliği gereği belirli aralıklarla başka yerlere atanmaları;
bazılarının ise başka yer veya kurumlara atanmamaları zorunlu olabilir . Bu konuda 11 inci paragrafta belirtildiği gibi idareye, belirli bir takdir alanı tanınması makul karşılanmalıdır . Eğitim hakkının korunması gerekçesiyle idareden, atamaya ilişkin bütün işlemlerde personelin eğitim mazeretlerini kayıtsız şartsız karşılamasının beklenmesi, idarenin üstlendiği kamu hizmetinin yürütülmesini imkânsız hale getirecektir . Ayrıca düzenleniş şekli itibarıyla eğitim hakkının kapsamının, kamu görevlisinin devam etmek istediği bir eğitim programının, atanma veya atanmama taleplerinde mazeret olarak dikkate alınması ve atanma talebinin eğitim mazereti doğrultusunda yerine getirilmesi gibi pozitif yükümlülükler içerecek kadar geniş olduğu sonucuna ulaşılması mümkün değildir . Bu nedenle idarenin naklen atanma taleplerinin reddine dair kararları sonucunda başvurucunun eğitimine devam edememesi, eğitim hakkını dolaylı olarak etkilemekte olup, doğrudan bir müdahale olarak değerlendirilemez . (AYM . B No: 2012/ 606 KT .
20/ 02/ 2014)
14) Fırat Üniversitesi Rektörlüğü ile yapılan yazışma sonucunda; idarenin kurumlar arası naklen
atama taleplerini; “Başbakanlık tarafından verilen atama izni kontenjanı sayısı, Münhal kadro durumu, Personel ihtiyaçları ve nakil talebinde bulunan kişinin nitelikleri, Nakil talebinde
4 / 5bulunanların naklen atanma sebepleri” kriterlerini esas alarak değerlendirdiği anlaşılmaktadır . Bu
doğrultuda, idarelerin bünyelerinde bulunan boş kadrolara atama yapma konusunda sahip oldukları takdir yetkisini kamu yararı ile hizmet gerekleri göz önünde bulundurarak ve mevzuata uygun biçimde kullandıkları durumlarda Kurumumuzca da idarenin yerine geçerek talep konusu atamanın yapılması yönünde bir karar alamayacağı açıktır . (Kamu Denetçiliği Kurumu, 11/ 06/ 2016 tarihli ve 2016/ 665 şikâyet numaralı Ret Kararı)
15) Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; eğitim mazereti sebebiyle
Fırat Üniversitesine naklen atanma talebinin reddi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, başvurusu kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin, süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve
“kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Elazığ İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve FIRAT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi