|
ÖZET: Başvuru, Antalya’nın Finike ilçesinde bulunan bir fırın işletmesi için ruhsat talebinde bulunulmasıyla ilgilidir. Başvuran, işletmesinin ruhsatının Finike Belediye Başkanlığı tarafından reddedildiğini, ancak gerekli yapı belgelerinin mevcut olduğunu ve benzer durumdaki işletmelere ruhsat verildiğini iddia etmektedir. Bu nedenle, fırınında simit, pide, pizza ve ekmek üretimi yapabilmek için ruhsat verilmesini talep etmektedir.
Finike Belediye Başkanlığı, başvuranın talebinin reddedilmesine gerekçe olarak, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin ‘m’ bendi uyarınca, başvuru yapılan işyerinin müstakil bir bina olmaması ve üzerinde mesken bulunması sebebiyle ruhsat verilemeyeceğini belirtmiştir. İdare, bu yönetmelik hükümlerinin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, müstakil bina şartını taşımayan işyerlerine ruhsat verilmediğini vurgulamıştır. Ayrıca, yapı kayıt belgesinin yalnızca ekmek fırınları için yeterli olmadığını ve işyerinin fiziki şartlarının yönetmelik hükümlerine uymadığını ifade etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, ruhsat verilmesi yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu tavsiye, Finike Belediye Başkanlığı’na iletilmiş ve ilgili idarenin, bu karar doğrultusunda işlem yapması için otuz gün içinde bildirimde bulunması gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/64072-S.20.69334
BAŞVURU NO : 2020/1101
KARAR TARİHİ : 06/07/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Finike Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Ruhsat iş ve işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, sahibi olduğu Antalya ili, Finike ilçesi, İncir Ağacı Mahallesi, Ata Alanı Mevkii, ada, parselde bulunan taşınmazın alt giriş katında bulunan fırın işletmesi için Finike
Belediye Başkanlığına ruhsat başvurusunda bulunduğunu, ret edildiğini, yapı belgesinin, yapı kayıt belgesinin mevcut olduğunu, işletmesinin fırın olarak tasarlandığını, özel baca sistemi içeren bir yer olduğunu, fırının üzerindeki ilk kat kendisine ait olduğunu, ikinci katı bir başkasına sattığını, fırını 2015 yılında kara fırın olarak yenilediğini, benzer durumda olanlara ruhsat verildiğini, belediye kayıtlarında bilgilerin mevcut olduğunu iddia edip fırında simit, pide, pizza, unlu mamuller üretimi yanında her tür ekmek, somun dahil üretimi yapacak şekilde ruhsat verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından bilgi-belge isteme yazısına istinaden Finike Belediye
Başkanlığı’ndan alınan cevabi yazı;
“…14/07/2005 tarih 9207 sayılı kararıyla Bakanlar Kurulu kararıyla, 10/8/2005 tarih ve
25902 sayılı Resmi Gazete de yayınlanarak yürürlüğe giren, ‘İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin’, 5. maddesi ‘c’ bendi hükmü gereği, bahse konu işyeri müstakil bina olmayıp, üzerinde meskenler olduğu ve Yönetmeliğin 5. maddesi ‘m’ bendine uymadığından bu işyerine, ekmek üretimi ruhsatı düzenlenememektedir.
İşyerlerine Ruhsat düzenlenirken, ‘İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik’ hükümlerine göre işlem yapıldığından, şikayetçinin talepleri, Yönetmeliğe uygun olmadığından yerine getirilememektedir.
Konuyla ilgili hukuki gerekçe yukarıda belirttiğimiz, Yönetmeliğin 5. maddesinin ‘m’ bendidir.
Yönetmeliğin 5. maddesinin ‘m’ bendi değişmediği sürece üzerinde mesken olan binalara
Belediyelerin ekmek fırını olarak yeni işyeri açma ruhsatı düzenlemesi mümkün değildir.
Belediyemiz tarafından Yönetmelik hükmünün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, Yönetmelik hükümlerine uymayan, müstakil binada olmayan herhangi bir işyerine ekmek fırını olarak işyeri açma ruhsatı düzenlenmemiştir.
Belediyemize bina altlarındaki, üzerinde mesken olan birçok işyerleriyle ilgili, ekmek fırını açmak için sürekli başvurular yapılmakta olup, Yönetmeliğin diğer hükümlerini sağladığı halde 5. maddenin ‘m’ bendine uymadığı için, başvuru sahiplerine Yönetmeliğin ilgili maddesi açıklanarak ruhsat düzenlenemeyeceği bilgisi verilmektedir.
Bilindiği üzere yapı kayıt belgesi ilgili kanun hükmü gereği yapı kullanma izin belgesi yerine geçmekte ve yapı kayıt belgesi alan işyeri ya da meskenler için ayrıca yapı kullanma izin belgesi istenmemektedir.
Ancak ekmek fırınları için yalnızca yapı kayıt belgesi yeterli olmamakta Yönetmeliğin 5.
maddesinin ‘m’ bendi incelendiğinde, işyerinin fiziki şartlarının (üzerinde mesken olması) bu bende uymadığı görülmekte ve ekmek fırını olarak işyeri açma ruhsatı düzenlenememektedir.
İşyerleri ruhsat aşamasında incelenirken, Yönetmeliğin tüm hükümleri birlikte değerlendirildiğinden, işyerinin fırın olarak tasarlanması ruhsat için yeterli değildir.
Ekmek fırınlarında kara fırın veya elektrikli fırın kullanılabilmektedir. İşyerinde kara fırının yenilenmesi veya elektrikli fırın olması ruhsat aşamasında işletmecinin kendi tercihidir…”, şeklinde belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının,
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Vatandaşlar… kendileriyle veya kamu ile ilgili dilek ve şikâyetleri hakkında, yetkili makamlara ve Türkiye Büyük Millet Meclisine yazı ile başvurma hakkına sahiptir… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”,
3.2. “Mülkiyet hakkı” başlıklı 35 nci maddesinde;
“Herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahiptir. Bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabilir. Mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamaz.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”,
5. 5393 sayılı Belediye Kanununun; “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinin,
5.1. (b) bendinde;
“…Kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmak, belediye yasakları koymak ve uygulamak, kanunlarda belirtilen cezaları vermek…”,
5.2. (c) bendinde;
“…Gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermek…”,
6. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun,
6. 1. 3 üncü maddesinde;
“İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını vermeye aşağıdaki merciler yetkilidir…
b) Belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyeler,
c) Belediye hudutları ve mücavir alan içinde kalan işyeri ve işletmelerden büyükşehir belediyesi olan yerlerde;
ca) 2 nci ve 3 üncü sınıf gayrisıhhi müesseseler için büyükşehir belediye başkanlığı,
cb) Sıhhi ve sair işletmeler için ise büyükşehir belediyesi içinde kalan diğer belediye başkanlıkları.”,
6.2. 4 üncü maddesinde;
“3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar.
a) İnsan sağlığına zarar vermemek,
b) Çevre kirliliğine yol açmamak,
c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak.” ,
7. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin,
7.1. “İşyerlerinde aranacak genel şartlar” başlıklı 5 nci maddesinde;
“İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri aşağıda belirtilen şartları taşımak zorundadır…
m) (Değişik bend: 10.11.2014 – 2014/7008 S. Yön./1. md.) Ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olması”,
7.2. Geçici 3 üncü maddesinde;
“Bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmaz. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez.”, hükümlerine amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin
“Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuranın, sahibi olduğu Antalya ili, Finike ilçesi, İncir Ağacı Mahallesi, Ata Alanı
Mevkii, ada, parselde bulunan taşınmazın alt giriş katında bulunan fırın işletmesi için
Finike Belediye Başkanlığına ruhsat başvurusunda bulunduğunu, ret edildiğini, yapı belgesinin, yapı kayıt belgesinin mevcut olduğunu, işletmesinin fırın olarak tasarlandığını, özel baca sistemi içeren bir yer olduğunu, fırının üzerindeki ilk kat kendisine ait olduğunu, ikinci katı bir başkasına sattığını, fırını 2015 yılında kara fırın olarak yenilediğini, benzer durumda olanlara ruhsat verildiğini, belediye kayıtlarında bilgilerin mevcut olduğunu iddia edip fırında simit, pide, pizza, unlu mamuller üretimi yanında her tür ekmek, somun dahil üretimi yapacak şekilde ruhsat verilmesini talep ettiği tespit edilmiştir.
10. Finike Belediye Başkanlığı’nın Kurumumuza verdiği cevap tetkik edildiğinde, ‘İşyeri
Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin’, 5. maddesi ‘c’ bendi hükmü gereği, bahse konu işyeri müstakil bina olmadığı; üzerinde meskenler olduğu ve Yönetmeliğin 5. maddesi
‘m’ bendine uymadığından bu işyerine, ekmek üretimi ruhsatı düzenlenemediği; başvuranın talepleri, Yönetmeliğe uygun olmadığından yerine getirilemediği; Yönetmeliğin 5. maddesinin
‘m’ bendi değişmediği sürece üzerinde mesken olan binalara Belediyelerin ekmek fırını olarak yeni işyeri açma ruhsatı düzenlemesi mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
11. İdarenin yazısının devamında, idare tarafından Yönetmelik hükmünün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, Yönetmelik hükümlerine uymayan, müstakil binada olmayan herhangi bir işyerine ekmek fırını olarak işyeri açma ruhsatı düzenlenmediği; idarenin bina altlarındaki, üzerinde mesken olan birçok işyerleriyle ilgili, ekmek fırını açmak için sürekli başvurular yapılmakta olup, Yönetmeliğin diğer hükümlerini sağladığı halde 5. maddenin ‘m’ bendine uymadığı için, başvuru sahiplerine Yönetmeliğin ilgili maddesi açıklanarak ruhsat düzenlenemeyeceği bilgisini verildiği ifade edilmiştir.
12. İdarenin verdiği cevabın devamında, yapı kayıt belgesi ilgili kanun hükmü gereği yapı kullanma izin belgesi yerine geçmekte ve yapı kayıt belgesi alan işyeri ya da meskenler için ayrıca yapı kullanma izin belgesi istenmediği; ancak ekmek fırınları için yalnızca yapı kayıt belgesi yeterli olmamakta Yönetmeliğin 5. maddesinin ‘m’ bendi incelendiğinde, işyerinin fiziki şartlarının (üzerinde mesken olması) bu bende uymadığı görülmekte ve ekmek fırını olarak işyeri açma ruhsatı düzenlenemediği; işyerleri ruhsat aşamasında incelenirken, Yönetmeliğin tüm hükümleri birlikte değerlendirildiğinden, işyerinin fırın olarak tasarlanması ruhsat için yeterli olmadığı; ekmek fırınlarında kara fırın veya elektrikli fırın kullanılabildiği; işyerinde kara fırının yenilenmesi veya elektrikli fırın olması ruhsat aşamasında işletmecinin kendi tercihi olduğu ifade edilmiştir.
13. Anayasada herkes, mülkiyet ve miras haklarına sahip olduğu, bu haklar, ancak kamu yararı amacıyla, kanunla sınırlanabileceği, mülkiyet hakkının kullanılması toplum yararına aykırı olamayacağı hükmedilmiştir.
14. 5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları” başlıklı 15 inci maddesinde, kanunların belediyeye verdiği yetki çerçevesinde yönetmelik çıkarmaya, yasaklar koymaya ve konulan bu yasakları uygulamaya, kanunlarda belirtilen cezaları vermeye, gerçek ve tüzel kişilerin faaliyetleri ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen izin veya ruhsatı vermeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır.
15. 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin
Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanununda, işyeri açma ve çalışma ruhsatını vermeye belediye hudutları ile mücavir alan içinde kalan tüm işyerleri ve işletmelere belediyelerin yetkili olduğu hükmedilmiştir.
16. Yine 3572 sayılı Kanunda, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde, insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak şeklinde öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliğin esas alınacağı hükmedilmiştir.
17. İşyeri açma ve çalışma ruhsatını düzenleyen 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun ile 10/8/2005 tarihli ve 25902 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik işyerini tanımlamamıştır.
18. İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinde, 10/11/2014 tarihinde değişikliğe gidilmiş olup bu değişiklikle ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olmasının gerektiği hükmedilmiştir.
19. Ayrıca İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğindeki değişiklikle, geçici
3 üncü madde eklenmiş olup bu maddeye göre ise, bu maddenin yayımı tarihinden önce yapı
ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi özel yapı şekline uygun olarak düzenlenen ve bu haliyle tapu kütüğüne tescil edilen yapılarda açılacak fırınlarda ayrık nizamda müstakil bina şartı aranmayacağı, işyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemeyeceği hüküm altına alınmıştır.
20. İşyeri açılması ve ruhsatının verilebilmesi için ekmek fırınlarının bu amaca tahsisli ayrık nizamda müstakil binalarda açılmış olmasının gerektiği emredilmiştir.
21. Somut olayda başvuru konusu olan yer, ekmek fırınına tahsisli bir alan olmadığı, giriş katı fırın olduğu, üst iki katı mesken olduğu, ilk defa 2004 yılında fırın olarak kullanılmaya başlanıldığı, 2004-2008 yıllarında fırın olarak faaliyet yürüttüğü, ticari faaliyetinin olduğu, özel yapı şeklini gerektiren fırın olduğu, sınai faaliyet icra eden gayri sıhhi müessese kapsamında olduğu, yapının bulunduğu yerin tapusuz olması nedeniyle yapı kullanma izin belgesinin alınamadığı, bundan dolayı da ruhsatın verilmediği, sonradan bu yapı kayıt belgesi ile yapı kullanım izin belgesinin alındığı gerek başvuranın beyanlarından gerekse de idarenin gönderdiği bilgi belgeden tespit edilmiştir.
22. Anayasa Mahkemesi’nin 18/10/2003 tarihli ve sayılı kararında:
“Hukukun üstünlüğünün egemen olduğu bir devlette hukuk güvenliğinin sağlanması hukuk devleti ilkesinin yerine getirilmesi zorunlu koşullardandır. Bireyin insan olarak varlığının korunmasını amaçlayan hukuk devletinde vatandaşların hukuk güvenliğinin sağlanması zorunludur. Devlet açık ve belirgin hukuk kurallarını yürürlüğe koyarak bunları uyguladığı zaman hukuk güvenliği sağlanır.” şeklinde belirtilmektedir.
23. Danıştay 10 uncu Daire Başkanlığının 19/03/2019 tarih ve sayılı kararında;
“…Davacı tarafından; Sivas ili… Mahallesi… Caddesi… Apartmanının alt katında işyeri açma ve çalışma ruhsatı olmadan ekmek fırını işletmeciliği yaptığının tespit edilmesi üzerine ruhsat alınıncaya kadar işyerinin kapatılacağına dair işlemin, yapı kullanma izin belgesinde “somun fırını” olarak geçen işyerinin 2014 yılında yapılan düzenleme gereğince ruhsat verilmemesi durumunun ortaya çıktığı ileri sürülerek iptali istenilmiştir…
İlk Derece Mahkemesi tarafından… Yönetmeliğin geçici 3 üncü maddesinde belirtildiği üzere işyerinin devredilebilmesi için binanın ayrık nizamda müstakil binada bulunma şartını taşıması gerektiği, bu şartı taşımayan ekmek fırınlarının devredilemeyeceği anlaşıldığından yönetmelik hükmüne uygun olarak tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi tarafından, … istinaf istemine ilişkin dilekçede ileri sürülen iddiaların, sözü geçen kararın kaldırılmasını sağlayacak durumda bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf isteminin reddine karar verilmiştir…”, şeklinde hükmetmiştir.
24. Kararın devamında; “…Temyiz eden davacı, işyerinin bulunduğu taşınmazın yapı kullanma izin belgesinde niteliğinin “somun fırını” olduğu, bu nedenle İşyeri Açma ve Çalışma
Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin geçici 3 üncü maddesinin 1 inci cümlesinde yer alan muafiyetten yararlanması gerektiği, ayrık nizam ve müstakil binada olma şartının aranmaması gerektiği, … adına kayıtlı ruhsatın devrine ilişkin bir talebinin bulunmadığı, idareye söz konusu işyerinde fırın işletmesi açmak için başvuru yaptığı, Sivas İdare Mahkemesi’nce verilen kararın kaldırılması istemiyle yaptığı istinaf başvurusunun reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiğini ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından; daha önce fırın olarak işletilen işyerinin aynı amaçla devrinin söz konusu olduğu, ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ve üstünde altı adet konut bulunan işyeri için yapılan başvurunun reddine dair işlemin hukuka uygun olduğu, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır…
11/09/2017 tarihli zabıt varakası ile davacının ruhsatsız faaliyette bulunduğu tespit edilmiş, bu zabıt varakasının üzerine 15/09/2017 tarihli Sivas Belediyesi Encümen kararı ile davacıya 227,00 TL idari para cezası verilmesine ve işyerinin ruhsat alınıncaya kadar ticaret ve sanat icrasından men edilmesine (kapatılmasına) karar verilmiş, bu karar 20/09/2017 tarihinde davacıya tebliğ edilmiş, davacının anılan işyerine ilişkin işyeri açma ve çalışma ruhsatı verilmesine ilişkin başvurusu 22/09/2017 tarihli Sivas Belediye Başkanlığı işlemi ile reddedilmiş, bakılmakta olan dava ise 25/09/2017 tarihinde açılmıştır.”, şeklinde hükmetmiştir.
25. Kararın devamında; “…Dava dilekçesinin “davanın konusu” ve “sonuç ve istem” kısımlarında 11/09/2017 tarihli işyeri kapama konulu (işyerinin kapatılacağına dair) işlemin iptali istemine yer verildiği, ancak “davanın izahı” kısmında yapı kullanım izin belgesinde somun fırını olarak geçen işyerinin Resmi Gazetede çıkan karar gereğince ruhsat verilmemesi durumunun ortaya çıktığı yönünde beyanda bulunulduğu görülmektedir.
Bu haliyle; dava dilekçesinde, davacının ruhsatsız faaliyette bulunduğunun tespitine ilişkin 11/09/2017 tarihli zabıt varakasının mı, idari para cezası verilmesine ve işyerinin ruhsat alınıncaya kadar ticaret ve sanat icrasından men edilmesine (kapatılmasına) ilişkin 15/09/2017 tarihli Sivas Belediyesi Encümen kararının mı, yoksa ruhsat başvurusunun reddine ilişkin 22/09/2017 tarihli Sivas Belediye Başkanlığı işleminin mi iptalinin istendiği tereddütte yer bırakmayacak şekilde açıkça anlaşılamadığından, bu haliyle dava dilekçesi 2577 sayılı
Kanunun 3 üncü maddesine uygun görülmemiştir.
Sivas İdare Mahkemesince verilen 28/02/2018 tarihli kararda; dava konusu istem “somun fırını işyerinin kapatılmasına dair 11/09/2017 tarihli işyeri kapatma konulu işlemin iptali istemi” olarak kurulmuş ancak karar içeriği ve gerekçe “İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmeliğinin geçici 3 üncü maddesine dayanılarak davacının ruhsat başvurusunun reddine ilişkin işlem”e ilişkin oluşturulmuş, temyize konu Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9 uncu İdare
Dava Dairesinin 05/07/2018 tarihli kararı ile de anılan karara ilişkin istinaf başvurusu reddedilmiştir.”, şeklinde hükmetmiştir.
26. Kararın devamında; “…Bu durumda; dava dilekçesinde, dava konusu açık ve net olarak ortaya konulmadığından, mahkemece 2577 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine uygun olmayan dilekçenin 2577 sayılı Kanunun 15/1-d maddesi uyarınca reddine karar verilmesi ve davacının istemini açık ve net biçimde ortaya koymasının sağlanması gerekirken, davacının ruhsat başvurusunun reddine ilişkin işlem yönünden inceleme yapılarak davanın reddine karar verilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Sivas İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9 uncu İdari Dava Dairesi kararında da hukuki isabet bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle; davacının temyiz isteminin kabulüne; davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Sivas İdare Mahkemesinin 28/02/2018 tarihli kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Ankara Bölge İdare
Mahkemesi 9 uncu İdari Dava Dairesinin 05/07/2018 tarihli kararının BOZULMASINA…
yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9 uncu İdari Dava
Dairesi gönderilmesine, 2577 sayılı Kanun uyarınca karar düzeltme yolunun kapalı olduğunun taraflara duyurulmasına, 19/03/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.”, şeklinde hükmetmiştir.
27. Yargı kararlarına göre, fırın işletmesi açılması ve ruhsatının verilmesi için, kamu sağlığı ve güvenliği bakımından müstakil bina ve ayrık nizamda bulunması koşulu getirilmiştir.
28. Somut olayda ise ruhsatının iptali istenilen işletmenin müstakil bina ve ayrık nizamda olan ekmek fırınına tahsisli bir alan olmadığı, giriş katı fırın olduğu, üst iki katı mesken olduğu, ancak 2004 yılında fırını açtığı, ticari faaliyetinin olduğu, ilk defa 2004 yılında fırın olarak kullanılmaya başlanıldığı, 2004-2008 yıllarında fırın olarak faaliyet yürüttüğü, ticari faaliyetinin olduğu, özel yapı şeklini gerektiren fırın olduğu, sınai faaliyet icra eden gayri sıhhi müessese kapsamında olduğu, yapının bulunduğu yerin tapusuz olması nedeniyle yapı kullanma izin belgesinin alınamadığı, bundan dolayı da ruhsatın verilmediği, sonradan bu yapı kayıt belgesi ile yapı kullanım izin belgesinin alındığı, talebin sonradan, İşyeri Açma ve
Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğinin Geçici 3 üncü maddeye uygun olduğu, 4 yıl boyunca faaliyette olduğu, daha önce idarenin (2016 yılında) ruhsat verilmeme nedeni olarak gösterilen yapı kullanım izin belgesinin alındığı, bundan dolayı idare tarafından ruhsat verilmeme işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu tespit edilmiştir.
29. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararı ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idarenin ruhsat vermeme işleminin, sonraki durumlarında göz önüne alındığında, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin
Yönetmeliğinin Geçici 3 üncü madde de belirtilen “BU MADDENİN YAYIMI
TARİHİNDEN ÖNCE YAPI RUHSATI VE YAPI KULLANMA İZİN BELGESİ ÖZEL
YAPI ŞEKLİNE UYGUN OLARAK DÜZENLENEN VE BU HALİYLE TAPU
KÜTÜĞÜNE TESCİL EDİLEN YAPILARDA AÇILACAK FIRINLARDA AYRIK
NİZAMDA MÜSTAKİL BİNA ŞARTI ARANMAZ. İşyeri açma ve çalışma ruhsatı bulunan ancak ayrık nizamda müstakil binada bulunmayan ekmek fırınları devredilemez.”, hükme uygun olmadığı, söz konusu fırının 2004 yılında 4 yıl boyunca faaliyet gösterdiği, daha önce idarenin (2016 yılında) ruhsat verilmeme nedeni olarak gösterilen yapı kullanım izin belgesinin alındığı, bundan dolayı başvuranın talep ettiği ruhsatın verilmesinin gerektiği aksine yapılan işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı tespit edilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
30. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
Başvuranın dilekçesine idare tarafından verilen cevapta, hangi sürede hangi mercilere başvurabileceği bilgisinin verilmediği görülmüş olup, ilgili idarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiştir. Adı geçen idarenin bundan sonra bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
31. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17’nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, ilgili idarece tavsiye kararı üzerine 30 gün içerisinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Antalya
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın talebi doğrultusunda, güncel şekliyle fırın ruhsatının verilmesi hususunda FİNİKE
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili idare tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve FİNİKE BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi