Fiyat farkı talebinin kabulü için sözleşmede açıkça belirtilmesi şartı, mücbir sebepler olmadan nasıl etkili olur (Yargıtay)

6. Hukuk Dairesi         2024/1527 E.  ,  2024/4805 K.

“İçtihat Metni”

İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/67 E., 2024/458 K.
KARAR : Esastan Ret
İLK DERECE MAHKEMESİ : Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi
SAYISI : 2020/505 E., 2022/463 K.

İlk Derece Mahkemesince asgari ücret fiyat farkından kaynaklanan alacak davasında, davacı ile davalı arasında şoförlü-yakıtlı ve iş makinesi kiralama hizmeti alım sözleşmesi imzalandığı, her ne kadar sözleşmenin 14. maddesinde fiyat farkının talep edilemeyeceği belirtilmiş ise de 31.12.2002 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na göre İhalesi Yapılacak Olan Hizmet Alımlarına İlişkin Fiyat Fark Talebinde Uygulanacak Esaslara Dair Bakanlar Kurulu Kararnamesi’nin 8. maddesi gereğince davacının asgari ücret artışından kaynaklanan farkı talep edebileceği, aynı zamanda asgari ücretin kanunla belirlendiği ve asgari ücret tutarının altında işçilere ödeme yapılmasının mümkün olmadığı, sözleşmelerde asgari ücret altında ödeme yapılmasına ilişkin hükümlerin kanuna aykırılık nedeniyle yok hükmünde olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı davalı vekilince istinaf yoluna başvurulması üzerine, Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi tarafından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Bu karara karşı davalı vekilince süresinde temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş ise de; Davacı asıl ve birleşen davasında davalı idare ile aralarında düzenlenen 26.08.2019 tarihli sözleşme ile 01.09.2019-31.08.2021 tarihleri arasında şoförlü,yakıtlı,araç ve iş makinesi kiralaması işini üstlendiğini, çalışılan dönemde asgari ücret farklarının ödenmediğini belirterek davalıdan tahsiline karar verilmesini istemiş, İlk Derece Mahkemesi tarafından davanın kabulüne karar verilmiş, davalının istinaf talebi üzerine Bölge Adliye Mahkemesi tarafından istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’nun “fiyat farkı verilebilmesi”başlıklı 8/1 maddesinde Sözleşme türlerine göre fiyat farkı verilebilmesine ilişkin esas ve usulleri tespite Kamu İhale Kurumu’nun teklifi üzerine Cumhurbaşkanı yetkilidir. ”hükmü bulunmakta olup bu madde hükmüne göre yapım işleri,hizmet alım ve mal alım sözleşmeleri ile ilgili ayrı ayrı olmak üzere ilk kez 24.12.2002 tarihli 2002/5037,2002/5038,2002/5039 sayılı “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen (yapım,mal alım,hizmet alım) Alımlarda Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” çıkarılmış, bu esaslar 31.08.2013 tarihinde çıkarılan 2013/5215, 2013/5216, 2013/5217 sayılı “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen (Mal, yapım, hizmet) Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” Hakkında Kararın 11. maddesine göre yürürlükten kaldırılmış,bu kararlar ile belirlenen yeni esaslar son olarak 24.02.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan “24.02.2022 tarihli 5202 sayılı 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Mal Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar” ve “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esaslar” ile “4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu’na Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasına Dair Esasların Yürürlüğe Konulmasına” ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı ile son şeklini alarak uygulanmaya devam edilmektedir.

Yapım, alım ve hizmet alım sözleşmeleri yönünden hükümleri benzer olmakla beraber eldeki dosyada ihtilaf “hizmet alım sözleşmesi”nden kaynaklandığından inceleme ve değerlendirme “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar” üzerinden yapılmış olup bu esasların 7.1 maddesinde “Bu Esaslara tabi hizmet alımı ihalelerinde fiyat farkı uygulanabilmesi için, söz konusu işlerin ihalelerine ilişkin idari şartname ve sözleşmelerde, bu Esaslara göre fiyat farkı hesaplanacağının belirtilmiş olması gerekir.” hükmü bulunmakta olup 8. maddede ise “İdari şartnamesi ile sözleşmesinde fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, 4735 sayılı Kanunun 10 ncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması halinde, uzatılan süre içinde ve bu süreye göre revize edilen iş programına uygun olarak gerçekleştirilen iş kalemleri ya da iş grupları için fiyat farkı hesaplanır.” hükmü bulunmaktadır.

Her iki hüküm birlikte incelendiğinde fiyat farkının verilebilmesi için öncelikle yapılacak işlerin idari şartname ve sözleşmelerinde “bu esaslara göre” fiyat farkının verilebileceğine ilişkin hüküm bulunması, fiyat farkı öngörülmemiş ise 4735 sayılı Kanun’un 10 ncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ya da idareden kaynaklanan nedenlerle işin bitim tarihinin süre uzatımı verilmek suretiyle uzatılması gerekmektedir.

Ülkemizde ve Dünya’da ham madde temininde ve tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar ile girdi fiyatlarındaki beklenmeyen artışlar nedeniyle Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu’na geçici 3,4,5,6 ve 7. maddeler eklenmiş olup geçici 3. maddede “elektrik alım sözleşmeleri” için fiyat farkı düzenlemesi, geçici 4. maddede “imalat girdilerinin fiyatlarında beklenmeyen artışlar meydana gelmesi nedeniyle” fesih, tasfiye veya devire ilişkin esaslar düzenlenmiş, geçici 5. ve 6. maddelerde de “belirtilen tarihler arasındaki” mal ve hizmet alımları ile yapım işlerine “ihale dokümanında fiyat farkı verilmesine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın” fiyat farkı verilmesi, fesih, tasfiye veya devir yapılabilmesine ilişkin düzenlemeler yapılmıştır. Geçici 7. maddede ise “Yapım işlerine ek fiyat farkı ve süre uzatımı verilmesi”ne ilişkin düzenleme yapılmıştır.

Geçici 3. madde “ek fiyat farkına ilişkin esaslar” ile ilgili olarak 20.06.2018 tarihli 2018/11993 nolu Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiş, bu esaslar 30.06.2018 tarihli 30464 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmış, geçici 5. madde ile ilgili esaslar 23.02.2022 tarihli 5203 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiş, bu esaslar 24.02.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanmış, geçici 6. maddeye ilişkin esaslar ise 5546 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile belirlenmiş, bu esaslar 13.05.2022 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanmıştır. Geçici 5. maddeye göre “1/7/2021 ile 31/12/2021” tarihleri arasında,geçici 6. maddede ise “1/1/2022 ile 31/3/2022 tarihleri arasında” yapılan hizmet için esaslarda belirtilen ilkelere göre fiyat farkı verilmesi kabul edilmiştir.

Uyuşmazlığa konu hizmet alım sözleşmesi ile ilgili olan KİSK geçici 5 ve 6. maddelerine göre ihale dokümanında fiyat farkı verilmesine ilişkin hüküm bulunup bulunmadığına bakılmaksızın fiyat farkı verilmesi için “hizmetin” “madde metninde belirlenen tarihler” arasında gerçekleşmesi koşulu bulunmaktadır.

Somut olayda; taraflar arasındaki 26.08.2019 tarihli sözleşmede hizmet dönemi 01.09.2019-31.08.2021 tarihleri arası olarak belirlenmiş, 14. maddede ise fiyat farkı verilmeyeceği,ancak mücbir sebep veya idareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı verilirse “yürürlükte bulunan fiyat farkına ilişkin esaslar” dikkate alınarak fiyat farkının hesaplanacağı kabul edilmiştir. Dosya kapsamına göre süre uzatıldığına ilişkin bir belge ya da tartışma bulunmamaktadır. Bu durumda davacının sözleşmenin 14. maddesinde kararlaştırıldığı şekilde “4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Hizmet Alımlarında Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar”ın 7.1 ve 8. maddesine göre fiyat farkı talebinde bulunması mümkün değildir.

Ancak, eldeki dosyada sözleşme konusu hizmet alım dönemi 14.10.2021-19.09.2022 tarihleri arası olduğundan mahkemece KİSK geçici 5. ve 6. maddede belirlenen tarihler arasında fiyat farkı talebinde bulunup bulunmayacağının varsa miktarının KİSK Geçici 5. ve 6. maddeler ve bunlara ilişkin esaslar dikkate alınarak belirlenmek üzere hükme esas alınan bilirkişilerden alınacak ek rapor ile belirlenip sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile karar verilmesi doğru olmadığı gibi kabule göre de KİSK 8. maddesi kapsamında değerlendirme yapılırken somut olaya uygun düşmeyen 2013 yılında yürürlükten kaldırılan 2002 yılında yayınlanan esaslara göre değerlendirme yapılması da doğru olmamış, İlk Derece Mahkemesi kararı ile bu karara karşı istinaf başvurusunun esastan reddi kararı usul ve yasaya aykırı görülmüştür.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle İlk Derece Mahkemesi kararı ile bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle HMK’nın 373/1. maddesi gereğince Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 7.Hukuk Dairesi kararı KALDIRILARAK; Kocaeli 2. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 12.10.2022 gün ve 2020/505 E., 2022/463 K. sayılı kararın BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde ilgilisine iadesine, Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 11.12.2024 tarihinde oy birliği ile kesin olarak karar verildi.