|
ÖZET: Başvuru, Bursa’nın Karacabey ilçesinde bir evin bitişiğine inşa edilen fosseptik çukurunun kaldırılması ve gerekli tedbirlerin alınması talebini içermektedir. Şikayetçi, bu fosseptik çukurunun kamusal alanda yer aldığını, evinin temeline zarar verdiğini ve aile bireylerinin rahatsızlık duyduğunu belirtmiştir. Başvuru, 29 Temmuz 2022 tarihinde yapılmış olup, ilgili idarelerden bilgi talep edilmiştir. Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi, bölgede kanalizasyon hattı bulunmadığı için fosseptiklerin kullanıldığını ve çevre kirliliğini önlemek amacıyla gerekli çekimlerin yapıldığını ifade etmiştir. Ancak, yapılan incelemelerde şikayet edilen alanda kötü koku veya taşan atıksu tespit edilmemiştir.
Karacabey Belediye Başkanlığı, imar mevzuatına aykırılık nedeniyle yapı tatil zaptı düzenlemiş ve işlemlere devam edildiğini bildirmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın taleplerini değerlendirerek, ilgili fosseptiğin hukuki belirlilik ve güvenlik açısından incelenmesi gerektiğine dair tavsiyede bulunmuştur. Bu bağlamda, idarenin süreci hızlandırarak gerekli yasal işlemleri tamamlaması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuru, ilgili idarelere tebliğ edilerek, 30 gün içinde gerekli işlemlerin bildirilmesi talep edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/1076-S.23.1876
BAŞVURU NO : 2022/10701
KARAR TARİHİ : 26/01/2023
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : KARACABEY BELEDİYE BAŞKANLIĞI
BURSA SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Yola inşa edilen fosseptik çukurunun kaldırılması ve gereken tedbirlerin alınması talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 29/07/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi adına avukatı tarafından özetle; şikayetçinin Bursa İli Karacabey İlçesi Kurşunlu
Mahallesi ada parselde bulunan taşınmazda ikamet ettiği, tarafından şikayetçinin evinin bitişiğine iki adet ev yapıldığı, söz konusu evlerin pis sularının ve katı atıklarının tahliyesi amacıyla müvekkilin evinin yanına fosseptik çukuru inşa edildiği, konu hakkında belediyeye başvurmasına rağmen herhangi bir işlem yapılmadığı, kanal durum belgesi ile alt yapı uygunluk belgesi olmadan, yasadan kaynaklı başvurular yapılmadan ve gerekli izinler alınmadan inşa edilen yapının büyük tehlikeye neden olduğu, fosseptik çukurunun kamusal alan olan yola inşa edildiği, söz konusu fosseptik çukurunun başvuranın evinin temeline zarar verdiği, bu giderin olası patlama riskinde şikâyetçinin taşınmazının ve diğer vatandaşların zarar göreceği, başvuran ve ailesinin kanalizasyon giderinin yarattığı kokudan rahatsızlık duyduğu iddia ve ifade edilerek; şikâyetçinin evinin önünde bulunan ve tüm vatandaşlarca kullanılan yola inşa edilen şikâyet konusu fosseptik çukurunun kaldırılması ve konu hakkında gereken tedbirlerin alınması talep edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzca 6328 sayılı Kanunun “Bilgi ve belge istenmesi” başlıklı 18’inci maddesi hükmü
uyarınca Belediye Başkanlığından ve Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Bilgi belge talep yazısına cevaben Bursa Su ve Kanalizasyon
İdaresi Genel Müdürlüğünün 28/09/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Kurumlarının Tarifeler Yönetmeliğinin Tanımlar Madde 3 g bendinde fosseptik tanımlamasının
yapıldığını, Yönetmeliğin Dördüncü Bölüm Hizmet ve Teminatlar Tarifesinin Madde 2’de “Su/atık su aboneliği olan ancak faaliyet gösterdikleri bölgede atık sularını deşarj edebilecekleri kanalizasyon hattı bulunmadığından dolayı atık sularını sızdırmaz özellikteki fosseptiklerde toplayarak, İdareye ait vidanjörler ile İdare atık su arıtma tesislerine taşıyan atık su kaynaklarının fosseptik çekim hizmetinin, İdare tarafından konutlar için ücretsiz olarak, işyerleri için ise atık su bedeli alınmakla beraber vidanjör hizmeti ücreti mukabilinde verilebilir.” denildiği, ilgili maddede belirtildiği üzere kanalizasyon olmayan bölgelerde meskenler için ücretsiz vidanjör hizmetinin sağlandığı,
2.2) Bursa İli Karacabey İlçesi ada parselin bulunduğu bölgede kanalizasyon hattı bulunmadığı için
atıksu deşarjları fosseptiklerden meskenler için Kurumlarına ait vidanjör ile ücretsiz olmak kaydıyla hizmet verilerek çekim yapıldığı, söz konusu şikayetin olduğu bölgede de Alo 185 Çağrı Merkezine bırakılan arıza bildirimleri ile her ne kadar fosseptik/parsel bacaları sorumlulukları (sızdırmaz özellikte olması, taşma yapmadan önce haber verilmesi vb. durumlar) kullanım yapan mesken sahiplerine de ait olsa, Kurumlarının çevre anlayışı gereği çevre kirliliği oluşmadan fosseptik çekimi yaptıklarını,
2.3) Şikayet konusu olan fosseptik kullanımını yapan meskenlerin Kurşunlu mahallesi Malkara Mevkiinde
bulunan – Yapı (Süleyman Yörür) tarafından 2017 yılında yapıldığını, BUSKİ
Karacabey Şube Müdürlüğü tarafından Kanal Durum Belgesi uygulamasının 2020 Şubat ayında başlatıldığı, inşaat tarihi ve “kanal durum belgesi” uygulama tarihleri göz önüne alındığında ilgili yapı veya yapıların sıhhi tesisat projesi kontrolü onayının kurumlarınca yapılmadığını,
2.4) Sitesine ait 10.000 lt lik fosseptikten kurumlarına ait vidanjör ile son olarak 09/09/2022
tarihinde ücretsiz çekim yapıldığını,
2.5) Şikayet sahibinin belirttiği üzere de konunun adli makamlarca değerlendirme sürecinde olduğu, bu
süreç içinde Karacabey 2. Asliye Ceza Mahkemesi Hakimliğine de ilgili parsele kanal durum belgesi verilmediğini beyan edildiği,
2.6) 21/09/2022 tarihinde yerinde yapılan inceleme sonucunda kurumlarının daha önce çekim yaptığı 10000
lt fosseptik bağlantısının iptal edildiği, iptal edilen bağlantının kot olarak bir alt seviyede bulunan bloklara ait (Arman Park Sitesi içerisinde) 5.000 lt lik fosseptiğe deşarj edildiği, bu iki fosseptiğin borular ile site dışına doğru götürüldüğü ancak belirli bir mesafe sonrasında boruların yer altına alınarak deşarj noktasının neresi olduğu belli olmayacak şekilde kapatıldığının tespit edildiği, ayrıca şikayet sahibinin ikamet ettiğini beyan ettiği ada parsel çevresindeki fiziki kontrolde herhangi bir kötü koku veya yola taşan atıksu olmadığının tespit edildiği,
2.7) İlgili bölgede çözüm amaçlı olarak kurumlarına ait vidanjör ile çekim yapılabilmesi için alt kotta
bulunan 5 000 lt lik fosseptikten üst kottaki 10.000 lt lik fosseptiğe uygun teknik özellikteki atıksu pompaları marifetiyle deşarj edilmesi ve 10.000 lt lik fosseptiğin hacmi meskenlerde yaşayan insan faktörü
de göz önüne alınarak hesaplanıp revize edilerek hacim artışına gidilmesi gerektiği açıklamalarına yer verilmiştir.
3) Karacabey Belediye Başkanlığının 09/12/2022 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde
özetle;
3.1) Bahse konu taşınmaz ile ilgili yapılan iş ve işlemlere ait belgelerin sunulduğu,
3.2) 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci maddesi gereğince 28/09/2022 tarihli ve sayılı yapı tatil
zaptı düzenlendiği, imar mevzuatı çerçevesinde işlemlere devam edildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” , 4.1.) “Sağlık hizmetleri ve çevrenin korunması” başlıklı 56 ncı maddesinde; “Herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir. Çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek Devletin ve vatandaşların ödevidir.”
5) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6) Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “Karar verme süresi” başlıklı 36’ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırmasını şikâyet tarihinden itibaren en geç altı ay içinde sonuçlandırır”,
7) 03/05/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu’nun “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Kanun,
yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir.”,
7.1) “Ruhsatsız veya ruhsat ve eklerine aykırı olarak başlanan yapılar” başlıklı 32’inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Bu Kanun hükümlerine göre (…); ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (…) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz.”, ikinci fıkrasında; “Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da
Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir.”, üçüncü fıkrasında; “Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.”, dördüncü fıkrasında; “Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın
giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.”, beşinci fıkrasında; “Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. Yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihten itibaren bir ay içinde yapı sahibi tarafından yapının ruhsata uygun hale getirilmediğinin veya ruhsat alınmadığının ilgili idaresince tespit edilmesine rağmen iki ay içinde hakkında yıkım kararı alınmayan yapılar ile hakkında yıkım kararı alınmış olmasına rağmen altı ay içinde ilgili idaresince yıkılmayan yapılar, yıkım maliyetleri döner sermaye işletmesi gelirlerinden karşılanmak üzere Bakanlıkça yıkılabilir veya yıktırılabilir. Yıkım maliyetleri %100 fazlası ile ilgili idaresinden tahsil edilir. Bu şekilde tahsil edilememesi halinde ilgili idarenin 5779 sayılı Kanun gereğince aktarılan paylarından kesilerek tahsil olunur. Tahsil olunan tutarlar, Bakanlığın döner sermaye işletmesi hesabına gelir olarak kaydedilir.”, altıncı fıkrasında; “İdare tarafından ruhsata bağlanamayacağı veya aykırılıkların giderilemeyeceği tespit edilen yapıların ruhsatı üçüncü fıkrada düzenlenen bir aylık süre beklenmeden iptal edilir ve mevzuata aykırı imalatlar hakkında beşinci fıkra hükümleri uygulanır.”
7.2) “İdari müeyyideler” başlıklı 42’nci maddesinde; “Bu maddede belirtilen ve imar mevzuatına
aykırılık teşkil eden fiil ve hallerin tespit edildiği tarihten itibaren on iş günü içinde ilgili idare encümenince sorumlular hakkında, üstlenilen her bir sorumluluk için ayrı ayrı olarak bu maddede belirtilen idari müeyyideler uygulanır”,
8) 09/08/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunun “İlkeler” başlıklı 3 ncü maddesinde; “Çevrenin
korunmasına, iyileştirilmesine ve kirliliğinin önlenmesine ilişkin genel ilkeler şunlardır:
a) Başta idare, meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları olmak üzere herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup bu konuda alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdürler.
b) Çevrenin korunması, çevrenin bozulmasının önlenmesi ve kirliliğin giderilmesi alanlarındaki her türlü faaliyette; Bakanlık ve yerel yönetimler, gerekli hallerde meslek odaları, birlikler ve sivil toplum kuruluşları ile işbirliği yaparlar.”
8.1) “Kirletme yasağı” başlıklı 8 nci maddesinde; “Her türlü atık ve artığı, çevreye zarar verecek şekilde,
ilgili yönetmeliklerde belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan ve dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmak yasaktır.
Kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililer kirlenmeyi önlemekle; kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirleten, kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlüdürler.”
9) Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı
3 ncü maddesinde; “Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;
g) Atık su çukuru (foseptik): Kanalizasyon şebekesi bulunmayan yerlerdeki atık su kaynaklarının ürettiği atık suların toplandığı ve dengelendiği, çevreyi kirletmeyecek şekilde sızdırmaz olarak fen ve sanat kaidelerine uygun parsel içerisinde inşa edilmiş hazneleri,”
9.1) “Vidanjör hizmeti ve özel vidanjör izin belgesi” başlıklı 13 ncü maddesinin ikinci fıkrasında;
“Su/atık su aboneliği olan ancak faaliyet gösterdikleri bölgede atık sularını deşarj edebilecekleri kanalizasyon hattı bulunmadığından dolayı atık sularını sızdırmaz özellikteki foseptiklerde toplayarak, İdareye ait vidanjörler ile İdare atık su arıtma tesislerine taşıyan atık su kaynaklarının foseptik çekim hizmeti, İdare tarafından konutlar için ücretsiz olarak, işyerleri için ise atık su bedeli alınmakla beraber vidanjör hizmeti ücreti mukabilinde verilebilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ AV. FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; 28/09/2022 tarihli yapı tatil zaptında ruhsat eki onaylı sıhhi tesisat projesine aykırı olarak inşa edildiği tespit edilen fosseptik hakkındaki iş ve işlemlerin, hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik esasları kapsamında tamamlanması ve buna yönelik idari sürecin hızlandırılması hususunda hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere özetle, müvekkilin evinin yanında bulunan yola
inşa edilen şikâyet konusu fosseptik çukurunun kaldırılmasını ve konu hakkında gereken tedbirlerin alınmasını talep etmektedir.
12) Anayasanın 56 ncı maddesine göre herkes, sağlıklı ve dengeli bir çevrede yaşama hakkına sahiptir.
Aynı maddenin ikinci fıkrasında getirilen düzenleme ile de çevreyi geliştirmek, çevre sağlığını korumak ve çevre kirlenmesini önlemek gerek Devlete gerekse vatandaşlara ödev olarak yüklenmiştir. Anayasada yer alan bu ilkeler 2872 sayılı Çevre Kanununun 3/a maddesinde de benzer biçimde düzenlenmiştir. Buna göre; gerçek ya da tüzel kişi olarak herkes, çevrenin korunması ve kirliliğin önlenmesi ile görevli olup, alınacak tedbirlere ve belirlenen esaslara uymakla yükümlüdür.
13) Söz konusu Kanunun “Çevre korunmasına ilişkin önlemler ve yasaklar” başlığı altındaki 8 inci
maddesinde her türlü atık ve artığı çevreye zarar verecek şekilde ilgili yönetmelikle de belirlenen standartlara ve yöntemlere aykırı olarak doğrudan veya dolaylı biçimde alıcı ortama vermek, depolamak, taşımak, uzaklaştırmak ve benzeri faaliyetlerde bulunmanın yasak olduğu; kirlenme ihtimalinin bulunduğu durumlarda ilgililerin kirlenmeyi önlemekle, kirlenmenin meydana geldiği hallerde kirletenin kirlenmeyi durdurmak, kirlenmenin etkilerini gidermek veya azaltmak için gerekli tedbirleri almakla yükümlü oldukları belirtilmiştir.
14) Somut olayda başvuran vekili tarafından Kurumumuza gönderilen başvuru formunda; “başvuran ve
ailesinin kanalizasyon giderinin yarattığı kokudan rahatsızlık duyduğu, başvuranın evinin önünde bahçe yaptığı ancak fosseptik çukuru inşa edildiği için artık hijyen nedeniyle bahçe yapamadığı, yapılan logar giderinin başvuranın taşınmazını kullanmasını engellediği, logarın başvuranın ve çevredeki vatandaşların malına ve sağlığına yönelik tehdit oluşturduğu” ifade edilmiştir.
15) Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda; her ne
kadar fosseptik/parsel bacaları sorumluluklarının (sızdırmaz özellikte olması, taşma yapmadan önce haber verilmesi vb. durumlar) kullanım yapan mesken sahiplerine de ait olsa, çevre kirliliği oluşmadan fosseptik çekimi yaptıklarını, 21/09/2022 tarihinde yerinde yapılan inceleme sonucunda şikayete konu alanda daha önce çekim yapılan 10000 lt. fosseptik bağlantısının iptal edildiği, iptal edilen bağlantının kot olarak bir alt seviyede bulunan bloklara ait 5.000 lt lik fosseptiğe deşarj edildiği, bu iki fosseptiğin borular ile site dışına doğru götürüldüğü ancak belirli bir mesafe sonrasında boruların yer altına alınarak deşarj noktasının neresi olduğu belli olmayacak şekilde kapatıldığının tespit edildiği, ayrıca şikayet sahibinin ikamet ettiğini
beyan ettiği 102 ada 1 parsel çevresindeki fiziki kontrolde herhangi bir kötü koku veya yola taşan atıksu olmadığının tespit edildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
16) Bilindiği üzere yerleşim yerlerindeki çevre ve altyapı sistemlerinin sürdürülebilirliğinin sağlanması
adına atık suların toplanması, uzaklaştırılması, göl, deniz, dere ve arazi gibi ortamlara zarar vermeyecek şekilde arıtılması gerekmektedir. Atık suların kısa zamanda toplanarak sağlıklı ve güvenli şekilde uzaklaştırılmasında ve uygun bir arıtma metoduyla zararsız hale getirilmesinde doğru yöntemler kullanılmadığı takdirde çevre ve toplum sağlığı açısından zararlı sonuçlar meydana gelmektedir. (Kamu
Denetçiliği Kurumunun 17/07/2018 tarihli ve 2018/581 başvuru numaralı Ret Kararı.) Bu kapsamda yapılan incelemede; Bursa İli Karacabey İlçesi ada parselin bulunduğu bölgede kanalizasyon hattı bulunmadığı için fosseptiklerden vidanjör ile çekim yapıldığı anlaşılmış olup idarece yapılan kontrollerde de şikayet sahibinin ikamet ettiği 102 ada 1 parsel çevresindeki fiziki kontrolde herhangi bir kötü koku veya yola taşan atıksu olmadığı belirtilmiştir.
17) Bu bağlamda somut olaydaki durumda da idarece yapılan kontrolde herhangi bir kötü koku veya
yola taşan atıksu olmadığı tespit edildiğinden ilgili fosseptiğin projeye uygun olup olmadığı bakımından değerlendirme yapılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Nitekim inşa edilecek yapıların imar mevzuatına uygun olarak yapılmasının sağlanması ve bu kapsamda ilgili mevzuat hükümleri uyarınca ruhsat alınmadan yapılabileceği açıkça düzenlenen yapılar hariç diğer yapıların ruhsata bağlanması suretiyle yapılaşmanın fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun yapılmasının sağlanması, sağlıklı çevrelerin oluşturulması bakımından önem teşkil etmektedir.
18) Yerleşim yerlerindeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak
amacıyla hazırlanan İmar Kanunu; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak planlar ile inşa edilecek resmi ve özel bütün yapıları kapsamaktadır. Bu bağlamda sağlıklı ve dengeli bir çevrenin oluşturulması bakımından imar mevzuatına aykırılık oluşturan yapılarla ilgili yasal işlemlerin süresi içinde yerine getirilerek mevzuata aykırı yapılara yönelik gerekli işlemlerin ilgili idarelerce yürütülmesi ve bu konuda gerekli tertip ve tedbirlerin alınması gerekmektedir. 3194 sayılı İmar
Kanunu’nun 32’nci ve 42’nci maddeleri de, sayılan amaçların yerine getirilmesine yardımcı olacak yaptırımları düzenleyerek encümenin yapması gerekenleri kesin bir biçimde hükme bağlamıştır.
19) Dosya kapsamında yapılan incelemede;
– Karacabey Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğünün yapı müteahhidine hitaben yazılan 31/12/2021 tarihli yazıda; “2 adet fosseptik çukurunun parsel sınırları içinde göründüğü, gerek ekiplerce gerekse ruhsat dosyasında yapılan tespit ve incelmelerde söz konusu fosseptik çukurunun 30 nolu sokağa inşa edildiğinin tespit edildiği, şikâyet konusu fosseptiği yazının tebliğ tarihinden 30 gün içinde mevcut ruhsatlı projesinde görülen şekilde yapılması gerektiğinin ” belirtildiği, – 28/09/2022 tarihli yapı tatil zaptında; “yapılan inceleme neticesinde ruhsat eki onaylı sıhhi tesisat projesine aykırılık olduğu görüldüğünden mühürlendiği” ifadelerinin bulunduğu, – Karacabey Belediye Başkanlığı Yapı Kontrol Birimi tarafından Fen İşleri Müdürlüğüne yazılan 04/10/2022 tarihli ve sayılı yazıda; “ruhsat eki onaylı sıhhi tesisat projesine aykırı olarak, projede belirtildiği gibi 2 adet fosseptiğin söz konusu parsel sınırları içerisinde inşa edilmediği tespit edildiğinden,
3194 sayılı kanunun 32 nci maddesi gereğince 28/09/2022 tarihli yapı tatil zaptının düzenlendiği, imar
mevzuatı çerçevesinde işlemlere devam edildiği” bilgisinin yer aldığı anlaşılmıştır.
20) Ayrıca söz konusu fosseptik ile ilgili olarak, Karacabey 2. Asliye Ceza Mahkemesine sunulan
26/01/2021 tarihli bilirkişi raporunda; “Kurşunlu mahallesi 101 ada 42 nolu parsel Malkara mevkiinde 2 1486,10 m yüzölçümünde kat irtifaklı arsa vasfı ile tapuda kayıtlı olup, zeminde üzerinde 2 adet bina 2 bulunduğu, şikâyet konusu fosseptik çukuru üzerinin beton ile kapatılmış olduğu, 3,00X2,5:7,50m lik fosseptik çukurunun yol içinde kaldığı” bilgilerinin yer aldığı anlaşılmıştır. Söz konusu bilirkişi raporunun hazırlandığı, Ada Parselde bulunan taşınmazın içerisinde kalan alana, firma yetkilisi tarafından inşaat logarı yapıldığı, izin ve muvafakat alınmadan sınır ihlali gerçekleştiren şahıstan şikâyetçi olunduğunun beyan edilmesi üzerine başlatılan soruşturma sonucunda açılan davada Karacabey 2. Asliye Ceza
Mahkemesince; “Sanık hakkında hakkı olmayan tecavüz suçunu işlediği iddiasıyla yapılan yargılamada alınan rapor ve ek bilirkişi raporunda sanığın eyleminin müştekiye ait bir yere tecavüz niteliğinde olmadığı ve sanığın üzerine atılı suçun yasal unsurları itibarıyla oluşmadığı anlaşılmakla Sanık ’ye yüklenen hakkı olmayan yere tecavüz etme suçunu işlediğinden bahisle eylemine uyan 5237 sayılı TCK’nın 207/1 maddesi gereğince cezalandırılması istemiyle kamu davası açılmış ise de, sanığa yüklenen suçun unsurlarının oluşmadığı anlaşıldığından CMK’nın 223/2-a maddesi gereğince beraatına yönelik” karar verilmiştir.
21) Bu bağlamda yapılan incelemede; Karacabey Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğünün yapı
müteahhidine hitaben yazılan 31/12/2021 tarihli yazıda; şikâyet konusu fosseptiği yazının tebliğ tarihinden
30 gün içinde mevcut ruhsatlı projesinde görülen şekilde yapılması gerektiğinin belirtildiği ayrıca şikayet
konusu hakkında 28/09/2022 tarihli yapı tatil zaptı düzenlendiği anlaşılmıştır. İdarece Kurumumuza verilen cevabi yazıda imar mevzuatı çerçevesinde işlemlere devam edildiği belirtilmiş olmakla birlikte İmar
Kanunu’nun 32’nci maddesi kapsamında ilgili yapıya yönelik ruhsata aykırılığın giderildiği ya da mezkur imalatın yıkımının gerçekleştirilmesine yönelik bir kararın bulunup/bulunmadığı hususlarına yönelik bir bilgi tespit edilememiştir. Kurumumuzca başvuru hakkında bilgi almak üzere İdare ile yapılan telefon görüşmesinde de imar mevzuatı çerçevesinde işlemlere devam edileceği bilgisi yinelenmiştir.
22) Bilindiği üzere Anayasa’nın 2 nci maddesinde yer alan hukuk devletinin temel esaslarından biri
“belirlilik”tir. Bu esasa göre, yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır ve uygulanabilir olması; ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir… Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (Anayasa Mahkemesinin 18/01/2018 tarihli ve E. 2017/129, K. 2018/6 sayılı kararı). Dolayısıyla hukuk güvenliğinin sağlanması açısından mevzuatta belirtilen süreçlere ilişkin belli bir süre öngörülmesi ve bu kapsamda yapılacak iş ve işlemlerin belirlenen program kapsamında gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir. Bu bağlamda 2021 yılında söz konusu fosseptik çukurunun sokağa inşa edildiğinin tespit edildiği ve 28/09/2022 tarihinde yapı tatil zaptının düzenlendiği hususları ile birlikte söz konusu sürecin sonrasında, İmar Kanunu’nun 32’nci maddesi kapsamında ruhsata aykırılığın giderilmesi/yıkım işlemi gibi süreçlere yönelik herhangi bir veriye yer verilmediği dikkate alındığında, hukuk güvenliği ve öngörülebilirliğin sağlanması amacıyla bahse konu yıkım işlemleri hakkındaki idari iş ve işlemlerin tamamlanarak sürecin hızlandırılması gerektiği değerlendirilmiştir. Ayrıca yeni mağduriyetlerin de oluşmaması adına söz konusu fosseptiğin iptal edilmesi ve yeni fosseptiğin ruhsatlı projesine uygun şekilde ivedilikle yapılmasına yönelik idarece gerekli hassasiyetin gösterilmesi gerekmektedir.
23) Yukarıda açıklanan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili
mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; 28/09/2022 tarihli yapı tatil zaptında ruhsat eki onaylı sıhhi tesisat projesine aykırılık olarak inşa edildiği tespit edilen fosseptik hakkındaki iş ve işlemlerin, hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik esasları kapsamında tamamlanması ve buna yönelik idari sürecin hızlandırılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
24) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme’ ilkesine uygun davrandığı tespit edilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, tavsiye
kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise (varsa) durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili idarenin işlem ya da eylemine karşı
Bursa İdare Mahkemeleri nezdinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
İlgili mevzuat hükümleri, yukarıda yer verilen açıklamalar ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN
KABULÜNE,
28/09/2022 tarihli yapı tatil zaptında ruhsat eki onaylı sıhhi tesisat projesine aykırı olarak inşa edildiği tespit edilen fosseptik hakkındaki iş ve işlemlerin, hukuk güvenliği ve hukuki belirlilik esasları kapsamında tamamlanması ve buna yönelik idari sürecin hızlandırılması yönünde KARACABEY BELEDİYE
BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana, Karacabey Belediye Başkanlığına ve Bursa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel
Müdürlüğüne tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi