|
ÖZET: Başvuru, Sermaye Piyasası Kurulu tarafından Gayrimenkul Değerleme Uzmanı olabilmek için gerekli olan üç yıllık tecrübe şartının, Sermaye Piyasası Lisanslama A.Ş. (SPL) tarafından düzenlenen eğitim programı ile sağlanması uygulamasının kaldırılmasına ilişkindir. Şikayetçi, bu değişikliğin kendisini mağdur ettiğini, zira daha önceki sınavlarda lisans almış ancak üç yıl tecrübesi bulunmayan kişilerin bu durumdan olumsuz etkileneceğini ifade etmiştir. Ayrıca, eğitim programlarına katılmak için yeterli kontenjanın olmaması nedeniyle lisansını almakta zorlandığını belirtmiştir.
Sermaye Piyasası Kurulu, 18.04.2019 tarihli toplantısında, mesleki tecrübe şartının eğitim yoluyla sağlanması uygulamasını sona erdirmiştir. Bu kararın gerekçeleri arasında, eğitimle tecrübe kazanmış kişilerin, saha deneyimi olanlarla eşit sayılmasının haksız rekabete yol açacağı ve mesleğin gerektirdiği niteliklerin karşılanmadığı hususları yer almaktadır. Kurul, bu değişikliğin, sektördeki güvenilirliği artırmak amacıyla yapıldığını ve daha önceki uygulamanın adil olmadığını vurgulamıştır. Sonuç olarak, şikayetçinin talepleri, SPL tarafından düzenlenen eğitim programının devam etmesi veya mevcut lisans sahiplerine üç yıllık tecrübe şartının kaldırılması yönündeki önerileri, Kurul tarafından kabul edilmemiştir. Kurul, hukuka uygun olarak, mesleki tecrübenin fiilen çalışarak kazanılması gerektiği ilkesini korumuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10893-S.16821
BAŞVURU NO : 2019/9658
KARAR TARİHİ : 30/10/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SERMAYE PİYASASI KURULU
Gayrimenkul Değerleme Uzmanlarının mesleki
BAŞVURUNUN KONUSU :
tecrübelerinin SPL A.Ş. tarafından düzenlenen eğitim programı ile sağlanmasına yönelik uygulamanın kaldırılması hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 08/05/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Şikâyetçi dilekçede özetle, Sermaye Piyasası Kurulunun 18.04.2019 tarih ve 231/532 sayılı kararı ile Gayrimenkul Değerleme Uzmanı olmak için Sermaye Piyasası Lisanslama A.Ş (SPL)
tarafından düzenlenen eğitimin, üç yıllık tecrübe şartı yerine geçmesi uygulamasının kaldırıldığını, bu uygulama ile daha önceden bu şarta bağlı olarak sınava giren lisans almaya hak kazanmış ancak sektörde üç yıl tecrübesi olmayan kişilerin, bu tebliğ ile mağdur duruma düşeceklerini, bu yeni tebliğin Haziran ayında düzenlenecek sınavlar için söz konusu olabileceğini, oysaki önceki sınavlarda lisans alanlar veya hak kazananlar için kazanılmış bir hakkın uygulamaya konmamasına neden olacağını, kendisinin Aralık ayındaki sınavdan geçerek bu lisansı almaya hak kazandığını, ancak şimdiye kadar SPL’nin düzenlediği kurslara yoğun katılım olması nedeniyle kaydolamadığını ifade ve iddia ederek,
1.1 Mart ve Şubat ayında başvurduğu halde yoğun katılım olması nedeniyle on günlük kursa
katılamadığını, üç yıllık tecrübesinin de olmadığını, bu durumda olan hak sahipleri için son bir iki kursun SPL tarafından açılması, eğer bu mümkün değilse bu durumda olan hak ve/veya lisans sahiplerinin sektörde üç yıllık tecrübe şartına bağlı kalmaksızın doğrudan Gayrimenkul
Değerleme Uzmanı olarak sektörde çalışmak üzere izin verilmesi,
1.2 Bununla birlikte, Aralık ayında sınav şartları arasında Gayrimenkul Uzmanı olmak için üç
yıllık tecrübe şartı veya Sermaye Piyasası Lisanslama tarafından on günlük kursa katılma şartı olduğunu, kendisinin bu koşullarda sınava katıldığını ve başarılı olduğunu, kurs açılamıyorsa
Gayrimenkul Uzmanı olarak çalışmak (üç yıllık tecrübe şartı olmaksızın) için lisansının kurul tarafından onaylanması taleplerinde bulunmaktadır.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 24/05/2019 tarih ve … sayılı bilgi-belge isteme yazısına istinaden
Sermaye Piyasası Kurulu Muhasebe Standartları Daire Başkanlığından alınan
27.06.2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazısında özetle;
“ I. KONUYA İLİŞKİN MEVZUAT, İLGİLİ KURUL KARARI ve ŞİKÂYETÇİNİN
ŞİKAYET VE TALEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ
2.1. Kurulumuzun VII-128.7 sayılı “Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunanlar için
Lisanslama ve Sicil Tutmaya İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ’in 6’ncı maddesinin dördüncü fıkrasında “Lisans sahibi kişilerin lisansa tabi görevlerde çalışabilmelerine ilişkin
Kurulumuzca tecrübe ve/veya belli eğitim programlarına katılım şartı getirilebileceği ” hükme bağlanmıştır. Söz konusu Tebliğ’in 7’nci maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre belirli bir lisansın alınabilmesi için belirlenmiş okul düzeyinde mezuniyet şartının sağlanması ve ilgili lisans sınavında başarılı olunması gerekmekte olup, 2 numaralı fıkrasına göre ise Sermaye
Piyasası Faaliyetleri Düzey 1 Lisansı ve Konut Değerleme Lisansı için en az 2 yıllık yükseköğretim düzeyinde, diğer tüm lisanslar için ise en az 4 yıllık yükseköğretim düzeyinde eğitim alınmış olması gerekmektedir.
2.2. Anılan Tebliğ’in 6 ncı maddesinin üçüncü fıkrasında “Genel müdürler, genel müdür yardımcıları, birim yöneticileri ve ara yöneticiler hariç, lisansa tabi personelin lisans alıncaya kadar ilgili lisans sahibi bir personele bağlı olarak yardımcı şeklinde çalışması mümkündür.
Yardımcı olarak çalışılan süre farklı kuramlarda ve farklı lisans alanlarında dahi olsa 3 yılı geçemez. Yardımcı olarak çalışan personel, lisans konusu faaliyetleri bağlı olduğu lisans sahibi personelin gözetiminde yürütür ve yürüttüğü faaliyetlere ilişkin sorumluluk bağlı olduğu lisans sahibi personele ait olur. Yardımcı olarak çalışan personelin sayısı, faaliyetlerin hacmi ve yapısıyla uyumlu olacak ve iç kontrol zayıflığına yol açmayacak şekilde belirlenir. Lisans sahibi bir personele en fazla 5 yardımcı bağlanabilir” hükmü yer almaktadır.
2.3. Öte yandan, Kurulumuzun Seri: VIII, No: 35 sayılı Sermaye Piyasası Mevzuatı
Çerçevesinde Gayrimenkul Değerleme Hizmeti Verecek Şirketler ile Bu Şirketlerin Kurulca
Listeye Alınmalarına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliği’nde (Tebliğ), – Gayrimenkul değerleme şirketi “Bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve faydaların belli bir tarihteki muhtemel değerinin bağımsız ve tarafsız olarak, bu değeri etkileyen gayrimenkulün niteliği, piyasa ve çevre koşullarım analiz ederek uluslararası alanda kabul görmüş değerleme standartları çerçevesinde yazılı olarak raporlayabilecek düzeyde bilgi ye tecrübe sahibi değerleme uzmanları vasıtasıyla takdir edilmesi konusunda faaliyet gösteren ve Kanunda gayrimenkul değerleme kurumu olarak ifade edilen hizmet şirketi”, – Değerleme uzmanı “Bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı hak ve faydaların değerlemesini yapacak gayrimenkul değerleme şirketleri tarafından tam zamanlı istihdam edilen veya değerleme şirketleri ile tam zamanlı istihdam edilmeksizin, sözleşme imzalamak suretiyle değerleme hizmeti veren, Kurulun lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde asgari 4 yıllık üniversite mezunu, gayrimenkul değerlemesi alanında en az 3 yıl tecrübesi olan ve kendilerine Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı Lisansı verilen kişileri ”, -Konut değerleme uzmanı “Sermaye Piyasası Mevzuatı’nın gerektirdiği hallerde, konut değerlemesi yapan ve değerleme şirketlerinde tam zamanlı istihdam edilen veya değerleme şirketleri ile tam zamanlı istihdam edilmeksizin, sözleşme imzalamak suretiyle konut değerlemesi hizmeti veren Kurulun lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde asgari 4 yıllık üniversite mezunu, gayrimenkul değerlemesi alanında en az 1 yıl tecrübesi olan ve kendilerine Konut Değerleme Uzmanlığı Lisansı verilen kişileri”, -Değerleme Uzman Yardımcısı, “Kurulumuzun lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde; asgari 4 yıllık üniversite mezunu, Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı Lisansı
Sınavını geçmiş, gayrimenkul değerleme uzmanının sahip olması gereken tecrübe şartım taşımayan kişileri”, -Konut Değerleme Uzman Yardımcısı, “Kurulumuzun lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde; asgari 4 yıllık üniversite mezunu, Konut Değerleme Uzmanlığı Lisansı Sınavını geçmiş, konut değerleme uzmanının sahip olması gereken tecrübe şartını taşımayan kişileri” ifade etmektedir.
2.4. Kurulumuzun “Gayrimenkul Değerleme Uzmanları ve Konut Değerleme Uzmanları İçin
Aranan Tecrübe Koşulunun Uygulama Esasları” başlıklı 17.07.2014 tarihli ve 22/735 sayılı
İlke Kararı uyarınca, Sermaye Piyasası Mevzuatı Çerçevesinde Gayrimenkul Değerleme
Hizmeti Verecek Şirketler ile Bu Şirketlerin Kurulca Listeye Alınmalarına İlişkin Esaslar
Hakkında Seri: VIII, No: 35 Tebliği çerçevesinde gayrimenkul değerleme uzmanları için 3, konut değerleme uzmanları için 1 yıllık tecrübe koşulunun sağlanıp sağlanmadığının tespit edilmesinde tevsik edilmesi gereken bilgi ve belgeler, değerleme uzman yardımcılarının çalıştıkları kurumların niteliğine bağlı olarak ayrıntılarıyla belirlenmiştir.
2.5. Gayrimenkul değerleme uzmanları için 3 yıl (konut değerleme uzmanları için 1 yıl) olan mesleki tecrübe koşulunun yerine getirilip getirilmediği hususunun incelenerek onay verilmesi süreci, yapılan düzenlemelerle, yıllar itibariyle, – Eylül 2002-Ocak 2006 dönemleri arasında ilgili lisanslama sınavına (gayrimenkul değerleme veya konut değerleme sınavı) girilmesinden önce, – 2006-2014 döneminde ilgili lisanslama sınavında başarı gösterenlerin ilgili lisansı alma aşmasında ve
– 2014 yılından bu yana ilgili lisanslama sınavında başarı gösteren ve lisansını alanların gayrimenkul değerleme şirketinde çalışmaya başlamaları aşamasında, olmak üzere adaylardan 3 farklı aşamada bilgi ve belge talep etme şeklinde yürütülmüştür.
2.6. Eylül 2002-Ocak 2006 dönemleri arasında düzenlenen değerleme uzmanlığı sınavlarına katılmak üzere sınav başvurusu yapan ve Kurulumuzca yapılan inceleme sonucunda sınav başvurusu kabul edilen adayların mesleki tecrübelerini sınava başvuru aşamasında tevsik etmiş olmaları zorunlu tutulmuştur.
2.7. Daha sonra Kurulumuzun 13.02.2006 tarih ve 7/150 sayılı toplantısında Kurulumuzca yapılan Değerleme Uzmanlığı Sınavı başvurusunda aranılan 3 veya 1 yıllık tecrübe koşulunun sınav başvurusunda değil, lisans belgesi verilmesi aşamasında aranmasına karar verilmiş ve tecrübe şartına ilişkin bilgi ve belgeleri lisans belgesi alma aşamasında tevsik ederek tecrübe şartını sağladığı Kurulumuz tarafından onaylanan kişilerin bilgisi Türkiye Sermaye Piyasası
Birliği (TDUB) ve SPL’ye verilmiştir.
2.8. Tebliğ’in 6’ncı maddesinin 4’üncü fıkrası çerçevesinde 2015 yılından itibaren mesleki tecrübe, lisans sahibi kişilerin lisansa tabi görevlerde çalışabilmeleri için aranmaya başlanmıştır.
2.9. Bunun yanında, geçmişte Kurulumuz tarafından yürütülen Gayrimenkul Değerleme
Uzmanları, Konut Değerleme Uzmanları ve Sorumlu Değerleme Uzmanları için aranan tecrübe koşulunun kontrolü Kurulumuzun 05.07.2018 tarih ve 28/798 sayılı kararı ile
10.12.2018 tarihinden itibaren TDUB’a devredilmiş ve TDUB tarafından tecrübe koşulunu
sağlayan kişilere Tecrübe Belgesi verilmeye başlanmıştır.
2.10. 17.07.2014 tarih ve 22/735 sayılı ilke Kararında, hangi kurum ve kuruluşlarda hangi unvanda çalışanların gayrimenkul değerleme konusunda mesleki tecrübe kazanmaları halinde hangi bilgi ve belgeleri tevsik etmeleri gerektiği ayrıntılarıyla belirlenmiştir. Buna göre adaylar 3 yıl boyunca, – Faaliyet konusu gayrimenkul değerleme olan bir şirkette tam zamanlı olarak ve sigortalı olarak ortak veya çalışan sıfatıyla çalışarak değerleme uzmanlığı faaliyetinde bulunulmuşsa, -Değerleme faaliyetini tam zamanlı çalışma suretiyle serbest meslek erbabı olarak yerine getirmiş ise, -Bankalarda değerleme uzmanlığı alanında çalışmış ise, -Kamu kurum ve kuruluşlarında değerleme faaliyetinde çalışmış ise, -Üniversitelerde gayrimenkul değerlemesi ile ilgili alanda öğretim üyesi/görevlisi alanında çalışmış ise, -Mahkemelere gayrimenkul değerlemesi konusunda bilirkişi olarak rapor hazırlamış ise, bu durumunu İlke Kararında belirtilen bilgi ve belgeler ile tevsik etmeleri halinde, mesleki tecrübe kazandıkları kabul edilmektedir.
2.11. Kurulumuzun Eylül 2002’den 17.07.2014 tarihli İlke Kararı arasındaki sürede, mesleki tecrübeye ilişkin şartın yerine getirebilmesi için gayrimenkul değerleme uzmanlığı için sadece bu kurumlarda ayrı ayrı veya toplam olarak üç sene bilfiil çalışarak, değerleme raporları üreterek ve istenen bilgi ve belgeleri ibraz etmeleri gerekmekteyken, 17.07.2014 tarihli ilke kararıyla, bilfiil gayrimenkul alanında çalışarak mesleki tecrübeye sahip olmanın yanı sıra, 3 yıllık tecrübe şartını tevsik eden rapor sunamadığı veya diğer şartları taşımadığı için başvurusu kabul edilmeyen adayların SPL tarafından düzenlenen mesleki uygulamalı eğitim programına katılmaları ve başarılı olmaları halinde de tecrübe şartını sağlamış sayılacakları kabul edilerek, mesleki tecrübe şartını sağlamaları için adaylara bir başka alternatif yol daha sağlanmıştır. Dolayısıyla tecrübe şartının eğitim alınması suretiyle sağlanmasına imkân tanınması, piyasa ihtiyaçlarının karşılanması ve ihtiyaç duyulan değerleme uzmanı sayısına ulaşılmasını teminen getirilmiş geçici bir idari tedbir niteliğindedir. Sektörün hızla büyümesi ve kredili konut satışları nedeniyle değerleme talebindeki hızlı artış nedeni ile bu geçici tedbirin idare tarafından alınması ihtiyacı doğmuş, ancak 2014 yılından bugüne, 3 sene fiilen çalışarak mesleki tecrübelerini elde edenler hariç, sadece SPL tarafından yapılan eğitimle mesleki tecrübe şartını sağlamış kabul edilen değerleme uzmanı sayısının 2.385’e ulaştığı da dikkate alındığında, bu alternatif imkânın daha fazla sürdürülmesi ihtiyacı ortadan kalkmıştır.
2.12. Tebliğ ile konut değerleme uzmanları için 1 yıl, gayrimenkul değerleme uzmanları için aranan 3 yıllık mesleki tecrübenin, SPL tarafından ücret (1.900 TL) karşılığında sunulan 1 haftalık eğitim programına (7 gün, 56 saat) katılarak sağlanmış sayılmasına ilişkin İlke Kararı uygulaması, gayrimenkul piyasasında, belirlenen tecrübe süresi içinde sahada çok sayıda rapor hazırlayarak, pratikte tecrübe kazanan değerleme uzmanları ile eğitim programı ile mesleki tecrübesini sağlayanlar olmak üzere iki tür gayrimenkul değerleme uzmanı profili yaratmış olup, bu ikili durumun hakkaniyet dengesini bozduğu, haksız rekabet durumu yarattığı ve fırsat eşitliği ilkesine aykırı sonuçlar doğurduğu, hazırlanan değerleme raporlarının kalitesi üzerinde farklılıklar oluşturabileceği, bu mesleğin saha deneyimi ve yerel bilgi gerektirmesi nedeniyle eğitim yoluyla mesleki tecrübenin kazanılması alternatifinin kaldırılması yönünde piyasadan çok sayıda talep, tepki, şikâyet ve yorumun Kurulumuza ulaştığı, değerleme uzmanları için mesleki tecrübe şartının yurt dışı uygulamalarda ve uluslararası düzenlemelerde de arandığı, sözgelimi Uluslararası Değerleme Standartlarında (UDS) “değerleme uzmanı” kavramının, tüm varlıkların değerlemesine yönelik olmak üzere, “değerlemeyi gerçekleştiren” ve “bir değerlemeyi tarafsız, yansız ve profesyonelce gerçekleştirmek için gerekli niteliklere, kabiliyete ve deneyime sahip” bir kişi, bir grup veya şirket olarak tanımlandığı (Uluslararası Değerleme Standartları Konseyi -IVSC, 2017: IVS
Framework 30.1.) gibi hususlar da birlikte değerlendirilerek; Kurulumuzun 18.04.2019 tarih ve 23 sayılı toplantısında, Kurulumuzun “Gayrimenkul Değerleme Uzmanları ve Konut
Değerleme Uzmanları İçin Aranan Tecrübe Koşulunun Uygulama Esasları” başlıklı
17.07.2014 tarihli ve 22/735 sayılı İlke Kararı’nın “Ortak Düzenlemeler” başlıklı bölümünde
yer alan “Yukarıdaki bentler uyarınca 3 yıllık tecrübe şartını tevsik eden rapor sunamadığı veya diğer şartları taşımadığı için başvurusu kabul edilmeyen adaylar, Sermaye Piyasası
Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş. (SPL) tarafından düzenlenecek ve içeriği Kurulca onaylanacak mesleki uygulamalı eğitim programına katılmaları ve başarılı olmaları halinde tecrübe şartını sağlamış sayılacaklardır” ifadesinin çıkarılmasına ve bu kapsamda gayrimenkul değerleme uzmanlarının mesleki tecrübelerinin SPL tarafından düzenlenen mesleki eğitim programı ile sağlanması uygulamasına 19.04.2019 tarihi itibariyle son verilmesine karar verilmiştir. İşbu düzenleme, sınırları kanunla çizilmiş olan Kurulumuzun düzenleme yapma yetki ve görev alanı içerisinde kalan bir düzenleme olup, hukuka uygun olarak tesis edilmiş ve usulüne uygun olarak Kurulumuzun internet sitesinde yer alan haftalık bültende yayınlanmıştır.
2.13. Esas itibariyle ana kural, gayrimenkul değerleme uzmanlarının bilfiil 3 sene çalışarak mesleki tecrübelerini kazanmalarıdır. Nitekim Tebliğ’in “değerleme uzmanı” tanımında da açıkça gayrimenkul değerleme uzmanları ”…gayrimenkul değerlemesi alanında en az 3 yıl tecrübesi olan ve kendilerine Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı Lisansı verilen kişiler” olarak ifade edilmiştir. Tecrübenin fiilen saha çalışması yapılması suretiyle yürütülmesi, mesleki tecrübenin eğitim yoluyla sağlanmasına yönelik karar öncesindeki uygulamalarda da var olduğu gibi, mesleki eğitim alternatifinin uygulanmakta olduğu dönemde de sağlanan alternatif yol ile beraber ve eş zamanlı uygulanmaya devam etmiştir. Burada Kumlumuz sadece geçici olarak koyduğu mesleki eğitim yoluyla tecrübeyi sağlama alternatifini kaldırarak, baştan beri öngörülmüş olan bilfiil 3 yıl sahada çalışma ana prensibinin devamlılığım korumuş ve sürdürmüştür.
2.14. Yukarıda yer alan gerekçelerle, şikayetçi …’ın SPL tarafından birkaç tane mesleki eğitim kursunun açılması, aksi halde bu durumda olan hak ve/veya lisans sahiplerinin sektörde üç yıllık tecrübe şartına bakılmaksızın doğaldan Gayrimenkul Değerleme Uzmanı olarak çalışılmasına izin verilmesi talebinin, SPL tarafından düzenlenen eğitim programının sınırlı bir kontenjanla yapılabilmekte olduğu (SPL bünyesindeki eğitim salonlarının kullanılması halinde en fazla 42 kişi) ve bir süre daha eğitimin devam etmesinin, sonlandırılması amaçlanan bu hakkaniyetsiz durumun istisnalar yaratarak devamı anlamına geleceği, bunun da asıl olarak düzenlemeyle amaçlanılan hedeften uzaklaşılması sonucunu doğuracağı dikkate alınarak olumlu karşılanması mümkün bulunmamaktadır.
2.15. Bununla birlikte. Kurulumuzun Seri: VIII, No: 35 sayılı Sermaye Piyasası Mevzuatı
Çerçevesinde Gayrimenkul Değerleme Hizmeti Verecek Şirketler ile Bu Şirketlerin Kurulca
Listeye Alınmalarına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğinde gayrimenkul değerleme şirketlerinde belirli oranda uzman yardımcısının çalıştırılmasını zorunlu tutacak bir değişiklik yapılması hususu Kurulumuzca mevzuat çalışmalarında değerlendirilmektedir.
II. Şikâyetçi İle Yapılan Yazışmalar
3. Şikâyetçi …, 25.04.2019 tarihli Bilgi Edinme Başvurusu ile Kumlumuza ilettiği elektronik posta iletisinde. Kurulumuzun 18.04.2019 tarih ve … sayılı kararı ile Gayrimenkul Değerleme uzmanı olmak için SPL tarafından düzenlenen eğitimin üç yıllık tecrübe şartı yerine geçmesi uygulamasının kaldırıldığını, bu uygulama ile daha önceden bu şarta bağlı olarak sınava giren lisans almaya hak kazanmış ancak sektörde üç yıl tecrübesi olmayan kişilerin mağdur duruma düşeceğini, Kurulumuzun daha önceden de aracı kurum yöneticisi olmak için İleri Düzey
Lisansı olmasını şart koştuğu, ancak sektörde çalışanların bu sınavı verememeleri nedeniyle mağduriyet olmaması için uzun süre İleri Düzey lisans sınavı geçme şartını yürürlüğe konulmadığı, bu yeni düzenleme ile Mayıs ayında düzenlenecek sınavlar için bu uygulamanın söz konusu olabileceği, oysa önceki sınavlarda lisans alanlar veya hak kazananlar için kazanılmış bir hakkın uygulamaya konmamasının hukuk devleti ilkelerine aykırı düşeceği.
Aralık ayındaki sınavdan geçip bu lisansı almaya hak kazandığını, ancak şimdiye dek SPL’nin düzenlediği kurslara yoğun katılım olması nedeniyle kaydolamadığını, üç yıllık tecrübesinin bulunmadığını, bu durumda olan hak sahipleri için son bir iki kursun Sermaye Piyasası
Lisanslama A.Ş tarafından açılmasını, eğer bu mümkün değilse bu durumda olan hak ve/veya lisans sahiplerinin sektörde üç yıllık tecrübe şartına bağlı kalmaksızın direkt olarak
Gayrimenkul Değerleme Uzmanı olarak sektörde çalışmak üzere izin verilmesini talep etmiştir.
3.1. Konuya ilişkin olarak 07.05.2019 tarihli yazımızla, Kurulumuzun 18.04.2019 tarih ve 23 sayılı toplantısında, Kurulumuzun “Gayrimenkul Değerleme Uzmanları ve Konut Değerleme
Uzmanları İçin Aranan Tecrübe Koşulunun Uygulama Esasları” başlıklı 17.07.2014 tarihli ve 22/735 sayılı İlke Kararının “Ortak Düzenlemeler” başlıklı bölümünde yer alan “ Yukarıdaki bentler uyarınca 3 yıllık tecrübe şartını tevsik eden rapor suna madiği veya diğer şartları taşımadığı için başvurusu kabul edilmeyen adaylar, Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve
Eğitim Kuruluşu A.Ş. (SPL) tarafından düzenlenecek ve içeriği Kurulca onaylanacak mesleki uygulamalı eğitim programına katılmaları ve başardı olmaları halinde tecrübe şartını sağlamış sayılacaklardır ” ifadesinin çıkarılmasına ve bu kapsamda gayrimenkul değerleme uzmanlarının mesleki tecrübelerinin SPL tarafından düzenlenen mesleki eğitim programı ile sağlanması uygulamasına 19.04.2019 tarihi itibariyle son verilmesine karar verildiği, söz konusu Kurul kararı ile değerleme uzmanlarının, uzmanlaşma gerektiren değerleme mesleğinin icrasında teorik bilgilerinin yanı sıra, üç yıllık profesyonel tecrübeyi de sağlamaları gerektiği bildirilmiştir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.”
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Kurumun görevi başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6. Sermaye Piyasası Kurulu’nun;
6.1. 14/08/2014 tarihli ve 29088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren VII-
128.7 sayılı ‘Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunanlar için Lisanslama ve Sicil Tutmaya
İlişkin Esaslar Hakkında Tebliğ’inin;
6.1.1. “Lisansa tabi personel” başlıklı 6 ncı maddesinde; “ …(2) Sermaye
Piyasası Faaliyetleri Düzey 3 Lisansına sahip olanlar Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 2 veya Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 1 Lisansının gerekli olduğu, Sermaye
Piyasası Faaliyetleri Düzey 2 Lisansına sahip olanlar Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 1
Lisansının gerekli olduğu, Gayrimenkul Değerleme Lisansına sahip olanlar da Konut
Değerleme Lisansının gerekli olduğu görevlerde çalışabilirler. (3) Lisansa tabi personelin lisans alıncaya kadar ilgili lisans sahibi bir personele bağlı olarak yardımcı şeklinde çalışması mümkündür. Ancak, yardımcı olarak çalışılan süre farklı kurumlarda dahi olsa 3 yılı geçemez. (4) Lisans sahibi kişilerin lisansa tabi görevlerde çalışabilmelerine ilişkin Kurulca tecrübe ve/veya belli eğitim programlarına katılım şartı getirilebilir.”,
6.1.2. “Lisans alma şartları” başlıklı 7 nci maddesinde; “(1) Belirli bir lisansın alınabilmesi için belirlenmiş okul düzeyinde mezuniyet şartının sağlanması ve ilgili lisans sınavında başarılı olunması gerekmektedir. (2) Sermaye Piyasası Faaliyetleri Düzey 1 Lisansı ve Konut
Değerleme Lisansı için en az 2 yıllık yükseköğretim düzeyinde, diğer tüm lisanslar için ise en az 4 yıllık yükseköğretim düzeyinde eğitim alınmış olması gerekmektedir.”,
6.2. 31/08/2019 tarihli ve 30874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan III-62.3 sayılı
‘Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunacak Gayrimenkul Değerleme Kuruluşları
Hakkında Tebliğ’ ile Mülga, 12/08/2001 tarihli ve 24491 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Seri: VIII, No: 35 sayılı ‘Sermaye Piyasası Mevzuatı
Çerçevesinde Gayrimenkul Değerleme Hizmeti Verecek Şirketler ile Bu Şirketlerin
Kurulca Listeye Alınmalarına İlişkin Esaslar Hakkında Tebliği’nin; “Tanım ve
kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “…Değerleme Uzmanı: (Değişik: Seri: VIII, No:
53 sayılı Tebliğ ile) Bir gayrimenkulün, gayrimenkul projesinin veya bir gayrimenkule bağlı
hak ve faydaların değerlemesini yapacak gayrimenkul değerleme şirketleri tarafından tam zamanlı istihdam edilen veya değerleme şirketleri ile tam zamanlı istihdam edilmeksizin, sözleşme imzalamak suretiyle değerleme hizmeti veren, Kurulun lisanslamaya ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde asgari 4 yıllık üniversite mezunu, gayrimenkul değerlemesi alanında en az 3 yıl tecrübesi olan ve kendilerine Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı Lisansı verilen kişileri,.. ifade eder.”
6.3. 31/08/2019 tarihli ve 30874 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan III-62.3 sayılı
‘Sermaye Piyasasında Faaliyette Bulunacak Gayrimenkul Değerleme Kuruluşları
Hakkında Tebliğ’in “Tanımlar ve kısaltmalar” başlıklı 3 üncü maddesinin (ç) fıkrasında; “Gayrimenkul değerleme kuruluşu tarafından değerleme kadrosunda gayrimenkul değerlemesi yapmak üzere tam zamanlı olarak istihdam edilen veya sözleşme imzalanmak suretiyle kuruluşa dışarıdan değerleme hizmeti sağlayan, asgari 4 yıllık üniversite mezunu, gayrimenkul değerlemesi alanında en az 3 yıllık tecrübesi bulunan ve Kurulca verilen Gayrimenkul
Değerleme Lisansına sahip olan gerçek kişileri…ifade eder.”,
6.4. 17/07/2014 tarihli ve 22/735 sayılı İlke Kararının “Ortak Düzenlemeler” başlıklı bölümünde; “…Yukarıdaki bentler uyarınca 3 yıllık tecrübe şartını tevsik eden rapor sunamadığı veya diğer şartları taşımadığı için başvurusu kabul edilmeyen adaylar, Sermaye
Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş. (SPL) tarafından düzenlenecek ve içeriği
Kurulca onaylanacak mesleki uygulamalı eğitim programına katılmaları ve başarılı olmaları halinde tecrübe şartını sağlamış sayılacaklardır.”,
6.5. 18/04/2019 tarihli ve 23/532 sayılı İlke Kararında; “…A)”Gayrimenkul Değerleme
Uzmanları ve Konut Değerleme Uzmanları İçin Aranan Tecrübe Koşulunun Uygulama
Esasları” başlıklı 17.07.2014 tarihli ve 22/735 sayılı İlke Kararı’nın “Ortak Düzenlemeler” başlıklı bölümünde yer alan “Yukarıdaki bentler uyarınca 3 yıllık tecrübe şartını tevsik eden rapor sunamadığı veya diğer şartları taşımadığı için başvurusu kabul edilmeyen adaylar, Sermaye Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş. (SPL) tarafından düzenlenecek ve içeriği Kurulca onaylanacak mesleki uygulamalı eğitim programına katılmaları ve başarılı olmaları halinde tecrübe şartını sağlamış sayılacaklardır” yer alan ifadenin kaldırılarak, Kurul
Bülteni ile İlke kararı değişikliğinin kamuoyunu duyurulmasına, B) Değerleme uzmanlarının mesleki tecrübelerinin SPL tarafından düzenlenen eğitim programı ile sağlanması uygulamasına 19.04.2019 tarihi itibariyle son verilmesine…oybirliği ile karar verilmiştir.”
hüküm ve açıklamalarına yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ Av. HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Şikayetçinin iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamının birlikte değerlendirilmesi neticesinde hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Uyuşmazlık konusu; şikâyetçi, Sermaye Piyasası Kurulunun 18/04/2019 tarih ve 231/532 sayılı kararı ile Gayrimenkul Değerleme uzmanı olmak için Sermaye Piyasası Lisanslama
Anonim Şirketi (SPL) tarafından düzenlenen eğitimin, 3 yıllık tecrübe şartının yerine geçmesini sağlayan uygulamanın kaldırıldığını, yeni tebliğin Haziran ayında düzenlenecek sınavlar için söz konusu olabileceğini, tebliğden önce yapılan sınavlarda lisans alanlar ve hak kazananlar için kazanılmış bir hakkın uygulamaya konmamasına neden olacağını, kendisinin Aralık ayındaki sınavda başarılı olarak lisans almaya hak kazandığını ancak şimdiye kadar SPL’nin düzenlediği kurslara yoğun katılım nedeniyle katılamadığını, bu nedenle yeni çıkarılan tebliğin, önceki sınavlara uygulanması durumunun hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, konunun incelenmesini talep etmektedir.
9. Sermaye Piyasası Kurulu (Kurul), sermaye piyasasının güvenilir, şeffaf, etkin, istikrarlı, adil ve rekabetçi bir ortamda işleyişinin ve gelişmesinin sağlanması, yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasını düzenlemek ve denetlemek amacıyla 6362 sayılı Sermaye Piyasası
Kanunu (Kanun) ve ilgili mevzuatla verilen görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak üzere kurulmuştur. Kurul’un temel görev ve yetkileri arasında; Kanunda verilen görevler ile
Kanunu’nun emrettiği uygulamaların yerine getirilmesini ve öngörülen neticelerin sağlanmasını teminen gerekli olan iş ve işlemleri yapmak, kamunun zamanında, yeterli ve doğru olarak aydınlatılmasını sağlamak amacıyla, genel ve özel nitelikte kararlar almak, Kanun kapsamına giren kurum ve ortaklıkların bağımsız denetim, derecelendirme, değerleme ve bilgi sistemleri denetimi faaliyetine ilişkin şartları ve çalışma esaslarını belirlemek ve bu şartları taşıyanları listeler hâlinde ilan etmek, sayılmaktadır.
10. Uyuşmazlık konusunun esasını Kurulun, Gayrimenkul Değerleme Uzmanları ve
Konut Değerleme Uzmanları İçin Aranan Tecrübe Koşulunun Uygulama Esasları” başlıklı 17.07.2014 tarihli ve 22/735 sayılı İlke Kararı’nın “Ortak Düzenlemeler” başlıklı bölümünde yer alan “Yukarıdaki bentler uyarınca 3 yıllık tecrübe şartını tevsik eden rapor sunamadığı veya diğer şartları taşımadığı için başvurusu kabul edilmeyen adaylar, Sermaye
Piyasası Lisanslama Sicil ve Eğitim Kuruluşu A.Ş. (SPL) tarafından düzenlenecek ve içeriği
Kurulca onaylanacak mesleki uygulamalı eğitim programına katılmaları ve başarılı olmaları halinde tecrübe şartını sağlamış sayılacaklardır” ifadesinin Kurulun, 18.04.2019 tarih ve 23 sayılı toplantısında çıkarılması ve bu kapsamda gayrimenkul değerleme uzmanlarının mesleki tecrübelerinin SPL tarafından düzenlenen mesleki eğitim programı ile sağlanması uygulamasına 19.04.2019 tarihi itibariyle son verilmesine ilişkin İlke Kararı, olduğu tespit edilmiştir.
11. İdarenin cevabi yazısında yer verilen açıklamalar incelendiğinde, uyuşmazlık konusu
‘İlke kararı’ değişikliğinin gerekçeleri olarak özetle;
11.1. 17.07.2014 tarihli ilke kararıyla, bilfiil gayrimenkul alanında çalışarak mesleki tecrübeye sahip olmanın yanı sıra, 3 yıllık tecrübe şartını tevsik eden rapor sunamadığı veya diğer şartları taşımadığı için başvurusu kabul edilmeyen adayların SPL tarafından düzenlenen mesleki uygulamalı eğitim programına katılmaları ve başarılı olmaları halinde de tecrübe şartını sağlamış sayılacakları kabul edilerek, mesleki tecrübe şartını sağlamaları için adaylara bir başka alternatif yol daha sağlandığı, tecrübe şartının mesleki eğitim alınması suretiyle sağlanmasına imkân tanınmasının, piyasa ihtiyaçlarının karşılanması ve ihtiyaç duyulan değerleme uzmanı sayısına ulaşılmasını teminen getirilmiş geçici bir idari tedbir niteliğinde olduğu,
11.2. Söz konusu İlke Kararı uygulamasının; gayrimenkul piyasasında, belirlenen tecrübe süresi içinde sahada çok sayıda rapor hazırlayarak, pratikte tecrübe kazanan değerleme uzmanları ile eğitim programı ile mesleki tecrübesini sağlayanlar olmak üzere iki tür gayrimenkul değerleme uzmanı profili oluşturduğu, bu ikili durumun hakkaniyet dengesini bozduğu, haksız rekabet durumu yarattığı ve fırsat eşitliği ilkesine aykırı sonuçlar doğurduğu, hazırlanan değerleme raporlarının kalitesi üzerinde farklılıklar oluşturabileceği, bu mesleğin saha deneyimi ve yerel bilgi gerektirmesi nedeniyle eğitim yoluyla mesleki tecrübenin kazanılması alternatifinin kaldırılması yönünde piyasadan çok sayıda talep, tepki, şikâyet ve yorumun Kurula ulaştığı, değerleme uzmanları için mesleki tecrübe şartının yurt dışı uygulamalarda ve uluslararası düzenlemelerde de arandığı ve anılan alternatif imkânın daha fazla sürdürülmesi ihtiyacının ortadan kalktığı hususları birlikte değerlendirilerek Kurulun
18.04.2019 tarih ve 23 sayılı toplantısında gayrimenkul değerleme uzmanlarının mesleki
tecrübelerinin SPL tarafından düzenlenen mesleki eğitim programı ile sağlanması uygulamasına 19.04.2019 tarihi itibariyle son verilmesine karar verildiği yönünde açıklamalara yer verildiği tespit edilmiştir.
12. Kurumumuzun 02.2013/265 dosya numaralı 2013/104 karar numaralı Tavsiye
Kararında; “Hukuk devletinin önemli gereklerinden biri de, bireylerin öngörülebilir bir hukuk ortamında yaşamalarının, yani hukuksal güvenliğin sağlanmasıdır. İdari istikrar ilkesi bu anlamda, hukuk güvenliğin sağlanmasında önemli ilkelerden biridir. İdari istikrar, en genel anlamda, idarenin yarattığı ve bir süredir devam eden öznel hukuki durumların devamlılığını, idarenin bu tür durumları keyfi biçimde değiştirememesini ifade eder. Avrupa
İnsan Hakları Mahkemesinin kararlarında da sıklıkla kullandığı “haklı (meşru) beklenti” kavramı Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararlarında, “idarenin ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin bir çıkarları ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ya da edinebileceklerini ümit etmelerini ifade eder. Yeni düzenlemenin hukuki istikrarı bozmaması, hakların kullanılmasını zorlaştırmayacak ya da doğmuş olan haklarının hiçe sayılması anlamına gelecek şekilde tasarlanmaması gerekmektedir.” şeklinde tanımlanmaktadır. Kazanılmış hak, geçmişte oluşmuş belli hukuki durumların hem geçmiş, hem geleceği kapsar biçimde korunabilmesini ifade ederken, haklı beklenti, kişilerin geleceğe yönelik beklentileri bakımından geçerli olur. Bu bağlamda, kazanılmış haklar, bireysel bir işlem vasıtasıyla doğmuş ve tamamlanmış bir hak niteliğinde olmalarına rağmen, haklı beklentiler henüz bir idari işleme konu olmamış, olası bir hakkı korurlar.” şeklinde tespite yer verildiği görülmüştür.
13. Kurumumuzun 2019/5099-S.7622 sayılı 2019/486 karar numaralı Tavsiye Kararında; “ Akademik teşvik ödeneği ile ilgili olarak düzenleme yapma hususunda idarenin takdir yetkisi olduğu, başvuruya konu değişikliklerin de bu çerçevede yapılabileceği ve üstelik değişikliklerin akademik kaliteyi yükseltmek ve eşitsizliklerin önüne geçmek gibi kamu yararı maksadıyla haklı olarak yapıldığının tereddütsüz olduğu kabul edilmekle birlikte başvuranın, eski
Yönetmeliğe göre puan alabileceğini düşünerek çeşitli akademik faaliyetlerde bulunduğu, tabii bu noktada idarenin de ifade ettiği gibi akademisyenlerin yürütmüş oldukları akademik faaliyetlerdeki temel amacın öncelikle bilime katkı sunulması ve ülkemizin akademik faaliyetlerdeki düzeyinin yükseltilmesi olduğu hususunun da açık olduğu, ancak akademik teşvik ödeneği müessesesinin oluşturulması karşısında akademisyenlerin yaptıkları akademik faaliyetlerle bu teşvikten yararlanma beklentilerinin de göz ardı edilemeyeceği, diğer yandan hukuki belirlilik ve öngörülebilirlik adına idarenin haklı olarak yaptığı veya yapacağı değişikliklerin haklı beklentilere zarar vermeyecek şekilde uygulanması, mesela haklı beklentileri koruyan geçici maddelere yer verilmesi gerektiği değerlendirilmiş; sonuç olarak, esas itibariyle idarenin değişiklik yapmasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmasa da değişikliklerin devam edeceği açıklaması da göz önünde bulundurularak söz konusu değişikler yapılırken haklı beklentilerin dikkate alınmamasında hukuka ve hakkaniyete uyarlık olmadığı kanaatine varılmıştır.” şeklinde karar verildiği görülmüştür.
14. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 20/07/2018 tarihli ve 2015/1146 YD İtiraz nolu kararında; “İdareler, normlar hiyerarşisine aykırı olmayacak şekilde, hizmette etkinliğin sağlanması için gerekli önlemleri alma, bu kapsamda mevzuat değişikliği yapma hususunda takdir yetkisine sahiptirler. Kamu hizmetlerinin hangi koşullar altında ve nasıl yürütüleceğini önceden saptamak her zaman mümkün olmadığı için, gelişen durumlara ayak uydurmak ve ortaya çıkan ihtiyaçları karşılayabilmek amacıyla düzenleyici işlemler üzerinde gerekli değişiklikleri yapma hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.
14.1. Ancak, idareye tanınan bu takdir yetkisinin, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmeyeceği de açıktır. Zira, takdir yetkisi ile idareye ancak hukuk kuralları içinde hareket özgürlüğü tanınmış olduğundan, yasa koyucu tarafından idareye tanınan bu yetkinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir. Hukuk devleti ilkesinin ön koşullarından biri olan “hukuk güvenliği” ile kişilerin hukuki güvenliğinin sağlanması amaçlanmaktadır. Hukuk güvenliği ilkesi, hukuk normlarının öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılmaktadır. Bu bağlamda, önceden oluşmuş hukuksal durumların, sonradan yapılacak işlemlerle değiştirilmesi, hukuktan beklenen güvenle bağdaşmayacaktır. “Kazanılmış hak” ise doktrinde, yürürlükteki hukuka uygun olarak doğan ve böylece kişiye özgü lehte sonuçlar doğurmuş, daha sonra mevzuat değişikliği ya da işlemin geri alınması gibi durumların varlığına rağmen hukuk düzenince korunması gereken bir hak olarak tanımlanmaktadır.
İdarenin ister düzenleyici işlem, ister bir taahhüt, isterse uzun süren bir uygulamasına güvenerek olsun, bireylerin çıkarlarına ya da lehlerine olan bir sonuca ulaşabileceklerini ümit etmelerine de ‘haklı beklenti’ denilmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
15. Kanunların uzun süreli uygulanmasına güvenerek hayatını yönlendiren, hukuki iş ve işlemlere girişen bireyin, bu kanunların uygulanacağı yolunda oluşan beklentisinin mümkün olduğunca korunması gerekmektedir. Ancak, hukuki güvenlik ilkesi, her türlü beklentinin korunmasını zorunlu kılmaz. Bir beklentinin hukuken koruma görebilmesi için, meşru (haklı)
beklenti seviyesine ulaşması gerekmektedir. Beklentinin meşru olup olmadığının tespiti yapılırken kullanılacak ölçüt “hakkaniyettir”.(AYM, , E. 2012/65, K. 2012/128, K.T 20.9.2012)
16. İdarenin yeni düzenlemeler getirirken, ilgililere yeni duruma uyum sağlama imkânı veren geçiş hükümleri öngörmesinin “kural koyuculuğun bir gereği” olduğunu söyleyebiliriz. Bu anlamda, özellikle kazanılmış hak ve haklı beklenti oluşturan durumların varlığının, “yeni düzenlemeden beklenen hukuki yarar”, “uyum sağlama imkanının tanınması”, “kamu yararı ve kamu düzeni”, “statünün tamamlanmasına bağlı yararlanmaların varlığı”, “sarsıntısız ve hakkaniyete aykırı olmayan bir geçişin sağlanması” gibi ölçütlerle, hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkeleri dahilinde dikkatli incelenmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra, geçiş hükümlerinin varlığının idarenin keyfi davranmama yükümlülüğünün de bir gereği olduğu sonucuna ulaşabiliriz. Zira geçiş hükümlerinin varlığı, yeni düzenleme ile bir hakkı elde etme sürecinde olan kişilere veya kazanılmış hak sahibi olan kişilere yönelik hiçbir keyfi tutumda bulunulmadığının ve bulunulamayacağının, Hukuk Devleti kapsamında bir garantisi 1 olmaktadır.
17. İdari organlarca belirli çıkarlardan yoksun bırakılan kişilerin haklı beklentilerinin korunması ya da en azından kamu politikalarındaki değişiklik karşısında hukuki belirlilik gereğince bu durumu öngörebilmeleri adına bireylerin muhtemel kazanımlarının güvenceye 2 kavuşturulması gerektiği, değerlendirilmiştir.
18. Bu bağlamda, usulde paralellik ilkesi gereğince, değişen ihtiyaçlar ve tespit edilen aksaklıklar dikkate alınarak Kurul tarafından, “geçici bir idari tedbir niteliğinde olduğu” ifade edilen 17.07.2014 tarihli “İlke Karar”nın değiştirilmesi hususundaki takdir yetkisinin, takip edilen amaca uygun olarak, objektif ve gerekçeli olarak kullandığı dolayısıyla söz konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, ancak şikayet konusunun esasını, anılan ilke kararı değişikliğinin bir anda yürürlüğe konulması nedeniyle hak kaybına uğranıldığı iddiasına ilişkin olduğu, değerlendirilmiştir.
1
Dr.Öğr.Üyesi Derya Deviner ERGUVAN, “Türk İdare Hukukunda Haklı Beklentiler”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt:21, 2019 Özel Sayı, s.1754 2
Engin Saygın, “Haklı Beklentilerin Korunması İlkesine Yönelik Türk ve İngiliz İdare Hukuku Yaklaşımı Üzerine Karşılaştırmalı
Bir Analiz”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, Cilt 126, 2016
19. Diğer taraftan şikayetçinin iddia ettiği üzere kazanılmış bir hakkın varlığından söz edilemeyeceği, zira henüz şikayetçi tarafından Gayrimenkul Değerleme Uzmanlığı için anılan ilke kararlarında yer verilen tecrübe şartı veya SPL tarafından düzenlenen mesleki uygulamalı eğitim programına katılımı neticesinde başarılı olunduğuna ilişkin herhangi bir bilgi ya da belgenin bulunmadığı dikkate alındığında somutlaşmış bir haktan bahsedilemeyeceği, böylelikle henüz kazanılmış bir hakkın oluşmadığı değerlendirilse de somut olayda hukukun genel ilkelerinden olan haklı beklentinin de söz konusu olduğu, bu ilkeye göre yürürlükteki düzenlemeler ışığında idare ve hukuka duyulan güven gereğince belli bir süre sonra elde edileceğine inanılan, ümit edilen hakların korunması beklenmektedir.
20. Şikâyetçinin iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, yargı kararları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; şikâyetçinin, Gayrimenkul
Değerleme Uzmanlığı Lisansı Sınavını geçtiği dönemde Kurulun 17.07.2014 tarihli ve 22/735 sayılı İlke Kararı’nın yürürlükte olduğu ve anılan ‘İlke Kararı’nda yer verilen düzenleyici işlemin şikayetçinin kendisine yönelik etkilerinden yararlanma hakkının korunması gerektiği düşünülmektedir. İdarenin yaptığı işlemlerle veya istikrar kazanmış uygulamaları neticesinde ilgililer nezdinde oluşan haklı beklentilerin göz ardı edilmemesi ve bu durumun hukuki istikrar ve güvenlik ilkesinin bir sonucu olarak korunması gerektiği tespitinden hareketle, Kurulun anılan ‘İlke Kararı’nda yer verilen, ‘Gayrimenkul değerleme uzmanlarının mesleki tecrübelerinin SPL tarafından düzenlenen mesleki eğitim programı ile sağlanması uygulamasına’ 18.04.2019 tarih ve 23 sayılı toplantıda almış olduğu karar ile tamamen kaldırılması ve herhangi bir geçiş hükmüne yer verilmemesinin iyi yönetim ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin Kurul tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak uyuşmazlık konusu ‘İlke Kararı’ değişikliğinde herhangi bir geçiş düzenlemesine yer verilmemesi nedeniyle “haklı beklentiye uygunluk” ilkesine uyulmadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca bu Tavsiye Kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, ŞİKAYETİN KABULÜNE;
Şikayetin, haklı beklentilerin karşılanmaması açısından kabulüne ve değerleme uzmanları için alınan ilke kararlarında yapılacak değişiklerde hakkaniyet ve haklı beklentilerin korunması ilkelerine uyulması yönünde SERMAYE PİYASASI KURULU’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA
Kararın BAŞVURANA ve SERMAYE PİYASASI KURULU’NA tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sermaye Piyasası
Kurulu’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi