|
ÖZET: Danıştay, başvuranın İstanbul Üniversitesi’nde öğrenci olduğunu ve babasının Kıbrıs gazisi olması nedeniyle öğrenci harç muafiyetine sahip olduğunu belirtmiştir. Başvuran, bu muafiyetten 2019-2020 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde haberdar olmuş ve gerekli belgeleri sunarak harç iadesi talep etmiştir. Danıştay, 2016-2017 ve 2017-2018 eğitim öğretim yıllarında ödenen katkı paylarının iade edilmesi gerektiğine, ancak 2014-2015 ve 2015-2016 yıllarındaki ödemelerin iade edilmemesi yönündeki kararın hukuka uygun olduğuna karar vermiştir.
Karar, öğrenci katkı paylarının iadesi için başvuranın gazi çocuğu statüsünün göz önünde bulundurulması gerektiğini vurgulamaktadır. İlgili mevzuat gereği, başvuranın 2016-2017 ve izleyen yıllarda ödediği katkı paylarının iadesinin sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, Danıştay, İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü’ne tavsiyede bulunarak, başvuranın iade talebinin kabul edilmesi gerektiğini belirtmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9113-S.21.14773
BAŞVURU NO : 2020/103626
KARAR TARİHİ : 22/06/2021
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yapmış olduğu katkı payı ödemelerinin iadesi talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 28/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda başvuran
, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesinde öğrenci olduğunu, 2014-2015 eğitim-öğretim yılından bu yana her dönem 295,5 TL olarak toplamda 12 dönem 3546 TL harç ödediğini, babası Turhan
Doğru’nun 1005 sayılı Kanun kapsamında Kıbrıs gazisi olduğunu, kendisinin oğlu olarak ilgili mevzuata göre öğrenci harç muafiyetinin bulunduğunu ancak bu durumdan 2019-2020 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde haberdar olduğunu, bunun üzerine gerekli evrakı sunarak başvuruda bulunduğunu ancak yalnızca 2019-2020 bahar dönemine ilişkin harç miktarının ödendiğini, geriye dönük ödeme yapılmadığını belirterek, bu tarihe kadar yaptığı harç ödemelerinin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 11/1/2021 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı Bütçe Genel Müdürlüğü 25/2/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.1. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunun 46 ncı maddesinde birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca, öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarlarının Cumhurbaşkanı Kararıyla belirleneceğinin düzenlendiği,
2.2. Bu doğrultuda her yıl Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak
Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar yayımlanmaktadır. 2014-2015 Eğitim
Öğretim Yılı ile 2015-2016 Eğitim Öğretim Yılı Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine
Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararların 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “…1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet
Tertibinden Şeref Aylığı Başlanması Hakkında Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; yaş sınırlaması olmaksızın öğrenim ücreti alınmaz” hükmüne yer verildiği, Kararların 2 nci maddesinin dördüncü fıkrasında ise bu kapsamdaki birinci öğretim ve açık öğretim öğrencileri hakkında
11 inci madde hükümleri uygulanmayacağı belirtilerek süresinde mezun olamayan öğrencilerin de katkı
payı ödemeyeceğine ilişkin düzenleme yapıldığı,
2.3. 2016-2017 Eğitim Öğretim Yılı Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci
Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “…1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden
Şeref Aylığı Başlanması Hakkında Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; yaş, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti alınmaz. Bu madde kapsamına girmekle birlikte 2020/2021 Eğitim-Öğretim Yılına İlişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında ilgili belgeleri ibraz edemeyen öğrencilere, söz konusu belgeleri ibraz ettiği tarihte bu eğitim-öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenci katkı payı/öğrenim ücretleri ret ve iadeler kaleminden iade edilir” hükmüne yer verildiği ve söz konusu hükmün 2016-2017 eğitim öğretim dönemini izleyen yıllarda da ilgili Kararlarda yer aldığı,
2.4. Söz konusu hususun İstanbul Üniversitesi tarafından değerlendirilmesinin uygun olacağı, açıklamalarına yer verilmiştir.
3. Kurumumuzun 11/1/2021 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Hazine ve Maliye
Bakanlığı’nın 16/2/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle; 3.1. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığınca yayımlanan Öğrenci Katkı Paylarının Devletçe
Karşılanmasına İlişkin Uygulama Usul ve Esaslarının 5 inci maddesinde, “Devletçe karşılanacak öğrenci katkı payı tutarının hesaplanmasında YÖKSIS kayıtları esas alınır.”, 6 ncı maddesinde “Bir dönemde devletçe karşılanacak öğrenci katkı payı tutarı, ilgili dönem için 5 inci maddeye göre tespit edilen öğrenci ayısının, Karara ekli (I) sayılı cetvelde yer alan fakülte ve program grupları itibariyle belirle en öğrenci katkı payı tutarlarıyla çarpılması suretiyle hesaplanan tutarın yarısıdır.” ve 7 nci maddesinde de “Devletçe karşılanacak öğrenci katkı payı tutarı, Hazine ve Maliye Bakanlığı bütçesinin “05.4.2.01 – Eğitim Amaçlı
Diğer Transferler” ekonomik kodundan tahakkuka bağlanmak suretiyle yükseköğretim kurumları muhasebe birimi hesabına ödenir.” İfadesinin bulunduğu,
3.2. Bütçe kanunlarında öngörülen ödenekler kapsamında Strateji ve Bütçe Başkanlığınca hesaplanarak gönderilen tutarlar tahakkuka bağlanma diğer taraftan Yükseköğretim Kurulunca bildirilen öğrenci sayıları göz önüne alınarak hesaplanan katkı payı tutarlarının ilgili üniversitelerin hesaplarına intikal ettirildiği,
3.3. Bakanlıkça yapılan işlemlerin bununla sınırlı olduğu, söz konusu harçlara ilişkin muafiyet ve tahsil işlemlerinin ilgili üniversite ve Yükseköğretim Kurulunun görev alanında olduğunun değerlendirildiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
4. Kurumumuzun 11/1/2021 tarihli bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, İstanbul Üniversitesi
Rektörlüğü 24.02.2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle; 4.1. Katkı payları ile ilgili uygulamaların, her yıl resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
“Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Karar” doğrultusunda uygulandığı,
4.2. 2019-2020 eğitim-öğretim yılı içerisinde 24/12/2019 tarih ve 30988 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren ilgili kararın 1. madde 4.fıkrasında “31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi ile 3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi
Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 23/4/1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli
Personele Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 28/2/1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu, 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki görevlerini ifa ederken hayatlarım kaybedenlerin eş ve çocuklarından; 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun kapsamındaki maluller ile eş ve çocuklarından; 24/2/1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması
Hakkında Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; yaş, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti alınmaz. Bu madde kapsamına girmekle birlikte 2019-2020 Eğitim-öğretim Yılına ilişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında ilgili belgeleri ibraz edemeyen öğrencilere, söz konusu belgeleri ibraz ettiği tarihte bu eğitim öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenci katkı payı/öğrenim ücretleri red ve iadeler kaleminden iade edilir.” hükmünün bulunduğu,
4.3. İlgili kararın her eğitim-öğretim yılında yenilendiği ve son yayımlanan karara göre işlem yapıldığı,
4.4. Katkı paylarının öğrenciler ve Maliye Bakanlığınca güz ve bahar dönemi olmak üzere ilgili dönemlerde iki eşit taksitte ödendiği, Yöksis’deki bilgi kaydına göre program süresini aşan gazi çocuğu öğrencilerin de katkı paylarının Maliye Bakanlığınca ödendiği,
4.5. Başvuranın gazi çocuğu olduğuna dair belgesi 2019-2020 eğitim-öğretim yılı bahar döneminde ibraz ettiği, öğrenci bilgi sistemine ve yöksise gazi çocuğu bilgisinin bahar döneminde tanımlandığı, güz dönemi ve daha önceki dönemler içinde Maliye Bakanlığınca öğrenci için katkı payı ödemesi yapılmadığı,
4.6. Öğrencinin daha önceki dönemlerde belgesini ibraz etmiş olsa idi öğrenci bilgi sistemine tanımlanarak Yöksis’e aktarılmasının sağlanması mümkün olacağı ve öğrenciye katkı payı borcunun oluşmayıp Yöksis’deki Maliye Bakanlığı katkı payı ödeme raporuna da dâhil edilmiş olacağı, Maliye
Bakanlığınca rapordaki öğrenciler haricinde ödeme yapılmadığı ve rapora manuel öğrencide eklenemediği,
4.7. Katkı payı/öğrenim ücretleri güz ve bahar dönemi olmak üzere iki eşit taksitte ödendiği, ilgili karara göre başvuranın belgeyi ibraz etmeden önceki eğitim-öğretim yılları katkı paylarının iadesi yapılamadığı, belgeyi ibraz ettiği 2019-2020 eğitim-öğretim yılı bahar dönemi katkı payının iadesinin 24/12/2020 tarihinde yapıldığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
7. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Cari hizmet maliyetinin hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak
Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir. Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz. b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir.”
8. 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılı Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci
Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın 1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında; “…1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet
Tertibinden Şeref Aylığı Başlanması Hakkında Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; yaş, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti alınmaz. Bu madde kapsamına girmekle birlikte 2020/2021 Eğitim-Öğretim Yılına
İlişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında ilgili belgeleri ibraz edemeyen öğrencilere, söz konusu belgeleri ibraz ettiği tarihte bu eğitim-öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenci katkı payı/öğrenim ücretleri ret ve iadeler kaleminden iade edilir.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesinde öğrenci olduğunu, 2014-2015 eğitim-öğretim yılından bu yana her dönem 295,5 TL olarak toplamda 12 dönem 3546 TL harç ödediğini, babasının 1005 sayılı Kanun kapsamında Kıbrıs gazisi olduğunu, kendisinin oğlu olarak ilgili mevzuata göre öğrenci harç muafiyetinin bulunduğunu ancak bu durumdan 2019-2020 eğitim öğretim yılının ikinci döneminde haberdar olduğunu, bunun üzerine gerekli evrakı sunarak başvuruda bulunduğunu ancak yalnızca 2019-
2020 bahar dönemine ilişkin harç miktarının ödendiğini, geriye dönük ödeme yapılmadığını belirterek, bu
tarihe kadar yaptığı harç ödemelerinin iadesini talep etmektedir.
11. Öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri, ilgili dönem başlarında kayıt olma veya kayıt yenileme sırasında ödenen, süresi içinde mazeretsiz olarak ödenmediği takdirde o dönem için kayıt hakkının kaybedildiği ve öğrencilik haklarından yararlanamama sonucu doğuran yükseköğretim kurumlarında cari hizmet maliyetlerine öğrenci katkısı olarak alınan bir ödemedir. Öğrenci katkı payları istisnai durumlar hariç tüm öğrencilerden alınmakta ve dönem içerisinde biri kayıt esnasında diğeri ara tatil zamanı olmak üzere iki eşit taksitte ödenmektedir.
12. Her yıl Cumhurbaşkanlığı tarafından çıkarılan “Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet
Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair
Karar” da öğrenim ücreti ve öğrenci katkı paylarının miktarı ve alınması usulüne ilişkin ayrıntıların düzenlendiği, daha önce (2018/2019 eğitim-öğretim yılı ve öncesinde) bu konudaki karar alma yetkisinin
Bakanlar Kurulu’nda bulunduğu ve konuyla ilgili kararın Bakanlar Kurulu tarafından alındığı bilinmektedir.
13. 2016-2017 Eğitim Öğretim Yılına ilişkin Kararda; “… 1005 sayılı … Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; … öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti alınmaz. Bu madde kapsamına girmekle birlikte 2020/2021 Eğitim-Öğretim Yılına İlişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında ilgili belgeleri ibraz edemeyen öğrencilere, söz konusu belgeleri ibraz ettiği tarihte bu eğitim-öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenci katkı payı/öğrenim ücretleri ret ve iadeler kaleminden iade edilir.” hükmüne yer verilmiş olup, söz konusu hükme izleyen yıllardaki konuya ilişkin Kararlarda da yer verilmiştir. Bahsi geçen Kararlar kapsamında; gazi çocuğu olan başvurandan, 2016-2017 eğitim öğretim yılında ve izleyen eğitim öğretim yıllarında katkı payı ücreti alınmaması gerekmektedir.
14. Başvuranın bu durumdan, 2019-2020 eğitim öğretim yılında haberdar olduğu ve katkı payından muaf tutulma talebini 2019-2020 eğitim öğretim döneminin bahar yarıyılında yaptığı anlaşılmaktadır. Bir önceki paragrafta bahsi geçen düzenlemelerde, katkı payı ücreti iadesi için en son ne zamana kadar başvuru yapılması gerektiğine ve belli bir tarihe kadar bu iadenin alınabileceğine ilişkin bir ifadenin bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu durum değerlendirildiğinde; söz konusu düzenlemelerde, başvuranın, 2016-2017 eğitim öğretim yılı ve izleyen yıllarda ödemiş olduğu katkı payı tutarlarının iadesini almasına engelleyen bir hükmün bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
15. Bununla birlikte, başvuranın ilgili dönemlerde gazi çocuğu olduğu hususunun da sabit olduğu, başvuranın harç muafiyetini 2019-2020 yılı bahar döneminde öğrendiği iddiasına itibar edilmesi gerektiği, nitekim başvuranın kendi lehine olan bir düzenlemeden en başta haberdar olsaydı, yararlanmak için İdareye başvuruda bulunacağının açık olduğu değerlendirilmektedir.
16. Ayrıca, başvuranın, Kararnamede sayılan öğrenciler kapsamında olduğu ve halen öğrenci statüsünde bulunduğu, söz konusu düzenlemenin getiriliş amacından uzaklaşılmaması gerektiği, düzenlemenin ilgili
belgeleri süresinde ibraz edemeyen ve belli bir grup (şahit ve gazi çocukları vb.) öğrenciler lehine getirilen bir düzenleme olduğu, konuya gösterilen hassasiyet nedeniyle söz konusu düzenlemenin yapıldığı hususunun değerlendirildiği, bu nedenlerle, söz konusu Kararnamelerdeki hükümlerin geniş yorumlanması gerektiği kanaatine varılmıştır. Bununla birlikte, Kurumumuzca, Maliye Bakanlığı ve Cumhurbaşkanlığı
Strateji ve Bütçe Başkanlığı’ndan konuyla ilgili bilgi ve belge talebinde bulunulduğu, her iki İdareden gelen görüşlerde; başvuranın, geçmişe dönük katkı payı ücreti iadesi alamayacağı yönünde olumsuz bir değerlendirme bulunmadığı ve konuyla ilgili değerlendirmenin ilgili Üniversite tarafından yapılması gerektiğinin belirtildiği görülmektedir.
17. Kurumumuza yapılan benzer bir başvuruda (2020/100172 numaralı başvuru); başvuran, engelli olduğundan bahisle yukarıda belirtilen Cumhurbaşkanlığı Kararı uyarınca ödediği öğrenim ücretinin iadesi talebinde bulunduğu, yapılan inceleme sonucunda, başvuranın, 2019-2020 eğitim öğretim yılı bahar dönemi için kayıt yaptırdığı tarihte engelli olduğuna ilişkin sağlık kurulu raporunu ilgili üniversiteye sunmadığı ve söz konusu sağlık kurulu raporunu yeni eğitim öğretim yılı içerisinde ilgili üniversiteye sunduğu tespit edilmiş olsa da; “… engelli öğrencilere yönelik düzenlemenin; engelli vatandaşların, özel durumları ve farklılıkları dikkate alınarak hayat boyu eğitim imkânlarından her seviyede yararlandırılmasını amaçlayan bütünleştirici tedbirlerden olduğu ve bu düzenleme ile “eğitim hakkı” kapsamında devlete düşen yükümlülüğün yerine getirildiği dikkate alındığında idareye sunduğu sağlık kurulu raporlarıyla engelliliğinin devam ettiğini gösteren Gülnur Yılmaz’ın öğrenim ücretinin iade edilmesi talebinin reddedilmesinin söz konusu düzenlemenin amacıyla çeliştiği değerlendirilmektedir.” gerekçesiyle, başvuranın ödediği harç tutarının iade edilmesi hususunda Kurumumuzca ilgili Üniversiteye Tavsiye’de bulunulduğu, ilgili Üniversite tarafından Tavsiye Kararımıza uyulduğu tespit edilmiştir.
18. Yukarıda belirtilen açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın, 2016-2017, 2017-2018
Eğitim-Öğretim Yıllarında ve 2019-2020 Güz Yarıyılında ödemiş olduğu katkı payı tutarlarının başvurana iadesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
19. Öte yandan, 2014-2015 Eğitim-Öğretim Yılına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararının 2 nci maddesinin 2 nci fıkrasında; “…1005 sayılı … Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; yaş sınırlaması olmaksızın öğrenim ücreti alınmaz.” hükmünün bulunduğu, benzer hükmün 2015-2016 EğitimÖğretim Yılında ilişkin Kararda da bulunduğu, söz konusu Kararlarda; şeref aylığı alanların çocuklarından; sadece “öğrenim ücreti” alınmayacağına ilişkin düzenleme yapıldığı (katkı payı alınmayacağına ilişkin bir düzenleme yapılmadığı), ayrıca, söz konusu Kararlarda; belgeleri zamanında ibraz edemeyen öğrencilerin, daha sonra başvuruda bulunarak ödemiş oldukları öğrenci katkı payı ücretlerinin iadesini alabileceğine ilişkin bir düzenlemenin de bulunmadığı göz önünde bulundurulduğunda; başvuranın, 2014-2015 ve 2015-2016 eğitim-öğretim yılında ödemiş olduğu katkı payı ücretlerinin başvurana iade edilmeyeceği kanaatine varılmıştır.
20. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın, 2014-2015 ve 2015-2016 eğitim-öğretim yılında ödemiş olduğu katkı payı ödeme tutarlarının iadesi talebinin reddi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı, 2016-2017, 2017-2018 Eğitim-Öğretim yıllarında ve 2019-2020 Güz
Yarıyılında ödemiş olduğu katkı payı ödeme tutarlarının iade edilmemesi işleminin ise hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B) İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
21. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı
6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği
ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı, görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21’inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN REDDİNE KISMEN KABULÜNE,
2016-2017, 2017-2018 Eğitim-Öğretim yıllarında ve 2019-2020 Güz Yarıyılında yapmış olduğu katkı payı ödemelerinin başvurana iade edilmesi yönünde İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
2014-2015 ve 2015-2016 Eğitim-Öğretim yıllarında ödenen katkı paylarının iade edilmesi talebi yönünden BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi