Gazi çocuğu olarak öğrenim kredisinin bursa dönüştürülmesi için gazilik belgesi sunma süresi hukuka uygun mu (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/13411-S.21.21556

BAŞVURU NO : 2021/6295

KARAR TARİHİ : 20/09/2021

TAVSİYE KARARI ,TCKN:

Adres:

GENÇLİK VE SPOR BAKANLIĞI

BAŞVURUYA KONU İDARE :

BAŞVURUNUN KONUSU : Öğrenim kredisinin bursa çevrilmesi talebi hakkındadır

BAŞVURU TARİHİ : 19/03/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, 2010 yılında yaptığı burs başvurusunda gönderdiği gazilik belgesinin kabul görmediğini ve tarafına öğrenim kredisi tahsis edildiğini belirterek öğrenim kredisinin bursa dönüştürülmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Gençlik ve Spor Bakanlığı Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün Esayılı ve 08.07.2021 tarihli yazısında, “… -Öğrenci ile ilgili yazışmalar ekte sunulmuştur.

3. -Öğrencinin 2009-2010 öğretim yılında burs/kredi almak için 20.08.2009 tarihinde müracaat ettiği ancak müracaat esnasında öncelik durumunu beyan etmediği ve uygun öncelik belgesini değerlendirme aşamasındaki süre zarfında da Genel Müdürlüğümüze göndermediği tespit edilmiştir. Genel

Müdürlüğümüzce yapılan değerIendirme sonucunda da tarafına öğrenim ve katkı kredisi tahsis edildiği anlaşılmıştır.

4. -Öğrencinin 14.05.2010, 19.11.2010 ve 16.02.2011 tarihinde göndermiş olduğu belgelerin ilgili kurum ve kuruluşlardan alınması gereken uygun öncelik belgesi olmaması sebebiyle işlem yapılamamıştır.

5. -Öğrencinin normal öğrenim süresi içerisinde uygun öncelik belgesini göndermemesi, imzalamış olduğu

Kredi Taahhüt Senedine istinaden tarafına ödenen öğrenim kredilerinden doğan borçlarım zamanında

ödememesi ve bu sebeple borcunun 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunu’na göre tahsili için vergi dairesine intikal etmesi sebebiyle işlem yapılamamıştır.

6. -İlgili dönemde öğrencilerin öncelik durumlarına ilişkin bilgi ve belgeler için diğer kurum ve kuruluşlardan veri akışı sağlanamadığından, öğrencilerden uygun öncelik belgelerini temin etmesi istenmiştir.

7. -Öğrencinin normal öğrenim süresi içerisinde uygun öncelik belgesi göndermemesi ve borcunun 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunu’na göre tahsili için vergi dairesine intikal etmesi sebebiyle hakkında işlem yapılması mümkün değildir.

8. -Şikâyet konusuna ilişkin yargı organlarınca görülen veya sonuçlanmış bir dava olmadığı anlaşılmıştır.” ifadelerine yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

9. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 2 inci maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin sosyal bir hukuk devleti olduğu, 5 inci maddesinde Devletin temel amaç ve görevlerinden birisinin kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak olduğu, ‘Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi’ başlıklı 42 nci maddesinde Devletin, maddi imkânlardan yoksun başarılı öğrencilerin, öğrenimlerini sürdürebilmeleri amacı ile burslar ve başka yollarla gerekli yardımları yapacağı, ‘Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı’ başlıklı 74 üncü maddesinde, herkesin, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahip olduğu, Kamu Denetçiliği Kurumunun idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri incelediği hüküm altına alınmıştır.

10. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir”, 11. 351 sayılı Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurt Hizmetleri Kanununun ‘Amaç’ başlıklı 2 nci maddesinde “…Yükseköğrenim öğrencilerine kredi veya burs vermek, öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmaktır.”, ‘Öğrenim kredisi’ başlıklı 14 üncü maddesinde; “Yüksek (…) öğrenim gören ve bu kanuna göre yapılacak yönetmeliklerle belirtilen esas ve şartlar içinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tesbit edilen öğrencilere öğrenim kredisi verilir.”, 12. 5102 sayılı Yüksek Öğrenim Öğrencilerine Burs, Kredi Verilmesine İlişkin Kanunun ‘Burs ve kredilerin verilmesi’ başlıklı 2 nci maddesinde; “Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu; yurt içinde yükseköğrenim gören ve bu Kanuna göre çıkarılacak yönetmeliklerle belirtilen usul ve esaslar dâhilinde yeterlikleri ve ihtiyaçları tespit edilen öğrencilere burs/kredi verebilir.”,

13. 1 numaralı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin ‘Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü’ başlıklı 188 inci maddesinde; – (1) Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğünün görev ve yetkileri şunlardır: h) Öğrencilerin desteklenmelerine ilişkin politikaların tespiti amacıyla gerekli çalışmaları yapmak, ı) Öğrencilere verilecek öğrenim kredisi ve burslar ile kredi borcunun tespiti, takibatı ve tahsilâtı ile kredi teminatına ilişkin usul ve esasları belirlemek, kredi ve burs başvurularının alınması ve değerlendirilmesi ve ödeme işlemlerinin yapılmasını sağlamak” hükümleri bulunmaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

14. Başvuranın durumunun yeniden değerlendirilmesi hususunda tavsiyede bulunulması önerilmiştir.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 15. Başvuran, gazi çocuğu olduğu gerekçesi ile almış olduğu öğrenim kredisinin bursa çevrilmesini talep etmektedir.

16. İlgili idare, gazilik durumunun zamanında belgelendirilmediğini belirtmektedir.

17. Dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre, başvuranın 2009-2010 öğretim yılında burs/kredi almak için 20.08.2009 tarihinde müracaat ettiği, müracaat esnasında öncelik durumunu beyan etmediği, öncelik belgesini değerlendirme aşamasında da göndermediği, yapılan değerIendirme sonucunda tarafına öğrenim ve katkı kredisi tahsis edildiği, sonrasında farklı tarihlerde öncelik durumunda değerlendirilmek üzere bazı belgeleri gönderdiği, 18. Bu kapsamda, başvuranın 24/02/2010 tarihli dilekçesinde, tarafına öğrenim kredisi tahsis edilmesi üzerine geri ödeme gücünün bulunmadığını belirterek bursa çevrilmesini talep ettiği, 05 Mart 2010 tarihli e posta ile başvurana, “Tarafınıza öğrenim kredisi verilmiş olup öğrenim kredisinin ödenmesine esas teşkil etmek üzere kredi taahhüt senedini kurumumuza göndermeniz gerekmektedir. Burs isteğiniz için öğretim kurumunuza müracaat etmeniz gerekmektedir.” şeklinde cevap verildiğini, 19. Jandarma Genel Komutanlığı – Jandarma Karakol Komutanlığınca düzenlenen

07.05.2010 tarihli belgede, “Komutanlığımız sorumluluk sahası içerisinde bulunan Mahallesi

Beldesi -Şırnak adresinde ikamet eden oğlu GKK olarak görev yaptığı esnada yaralanarak gazi olmuştur ve gazi maaş almaktadır. Bu belge İlinde bulunan

Üniversitesinde öğrenim gören ‘ın oğlu ın isteği üzerine okul yönetimine verilmek için tanzim edilmiştir.” ifadelerine yer verildiği, bu belgenin 14/05/2010 tarihinde ilgili idarenin kayıtlarına girdiği, 20. Mülga Başbakanlık Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün başvurana muhatap 06/12/2010 tarihli yazısında, “Kurumumuza 2009-2010 burs veya öğrenim kredisi almak için

Akdeniz Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü öğrencisi olarak müracaat ettiğiniz ve müracaatınız esnasında “Gazi Çocuğu Belgesi” önceliğinizin olduğunu beyan etmediğinizden tarafınıza numara ile öğrenim kredisi tahsis edildiği ve tarafınıza Ocak 2010 ayından itibaren öğrenim

kredisi ödemeye devam edildiği kayıtlarımızın tetkikinden anlaşılmıştır. Bu sebeple, öğrenim kredinizin bursa dönüştürülmesi mümkün olamamaktadır.” ifadelerine yer verildiği, 21. 03/11/2010 tarihli dilekçesinde öğrenim kredisinin bursa çevrilmesini talep ettiği ve gazilik durumuna ilişkin Jandarma Genel Komutanlığı İlçe Jandarma Komutanlığının 19 Ekim 2010 tarihli yazısını eklediği, yazıda “ İli İlçesi köyü Nüf. kayıtlı ve oğlu 1967 d.lu

15.09.1990 tarihinde BTÖ mensupları ile girilen silahlı çatışma sonucunda yaralanarak

Gazi olmuştur. Bu belge yukarıda adı geçen GAZİ GKK ‘ ın oğlu olan ın

Burs Ücreti için kullanılmak üzere “ın talebi üzerine düzenlenmiştir.” ifadelerinin yer aldığı, 22. Başbakanlık Yüksek Öğrenim Kredi ve Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğünün 07.04.2011 tarihli yazısında, “Kurumumuza 2009-2010 öğretim yılında burs, öğrenim ve katkı kredisi almak için müracaatta bulunduğunuz ve yapılan değerlendirme sonucunda tarafınıza numara ile öğrenim ve katkı kredisi verildiği kayıtlarımızın tetkikinden anlaşılmıştır. Ancak, Terör Mağduru olduğunuzu beyan etmeniz ve bu sebeple, göndermiş olduğunuz belgenin incelenmesi sonucunda; durumunuzun 5532 sayılı yasanın 15.maddesinin ı) bendinde belirtilen “Terörle Mücadeleden dolayı köyleri boşaltılanlara uygun olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca burs yönetmeliğinin 14 Maddesindeki “Öğrenim kredisi almakta iken durumunda sonradan değişiklik olanlardan değişikliğin meydana geldiği öğretim yılında Yönetim Kurulunca belirlenen öncelikle burs verilecek öğrenciler kapsamına girenlerin öğrenim kredileri öğrencinin durumunda meydana gelen değişikliği izleyen ödeme döneminden itibaren bursa dönüştürülür.” hükmüne uymadığından öğenim kredinizin bursa çevrilmesi yönetmeliğimizin gereği mümkün olamamaktadır. Bu sebeple hakkınızda yapılacak bir işlem bulunmamaktadır.” ifadelerine yer verildiği, 23. Başvuranın 14/03/2011 tarihli başvurusunda öğrenim kredisinin bursa çevrilmesini talep ettiği ve köyleri boşaltıldığına ilişkin belge eklediği, İl Özel İdaresi Zarar Tespit Komisyon Bürosunun 16/02/2011 tarihli yazısında “… ili ilçesi Köyü terör örgütünün baskısı sonucu boşaltılmıştır.” ifadesinin yer aldığı, 24. Başvuranın 01/07/2020 tarihli başvurusu ile almış olduğu öğrenim kredisinin bursa çevrilmesini tekrar talep ettiği, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Şırnak Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünün 01/07/2020 tarihli yazısında “3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında olduğu tespit edilmiştir.” ifadesinin yer aldığı, 25. Ödeme yapılmaması üzerine borcun vergi dairesine aktarıldığı hususları anlaşılmıştır.

26. Bilindiği üzere Burs veya Öğrenim Kredisi Başvurularının Değerlendirilmesine İlişkin Usul ve Esaslara göre gazi ve gazi çocukları öncelikli öğrenci olarak kabul edilmektedir.

27. Kamu Denetçiliği Kurumu, terörle mücadele kapsamında yaralanan ve malulen emekliye ayrılanların gazi statüsünde kabul edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. (2019/21246 sayılı Tavsiye Kararı) Bu kapsamda 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamında vazife malullüğü aylığı aldığına dair belge sunan başvuranın öncelik durumunu gösterir belgesinin uygun görülmemesi işleminin yerinde olmadığı tespit edilmiştir.

28. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, başvuranın ilk başvuru aşamasında öncelik durumunu belirtmediği, tarafına öğrenim kredisi tahsis edilmesi sonrasında ilgili idareye öncelik durumuna ilişkin bilgi ve belge gönderdiği, ilgili idarece uygun öncelik belgesi olmaması sebebiyle işlem yapılmadığı, 29. Gazilik müessesesine yönelik mevzuatın dağınık olduğu, belgelendirilmesi konusunda farklı idareler ile muhatap olunduğu, Kredi ve Yurtlar Genel Müdürlüğü tarafından uygun belge içeriğinin ne olduğu ve nereden alınması gerektiği konusunda açıklama ve bilgilendirme yapılmadığı, 30. Somut olayda, Jandarma Genel Komutanlığı – Jandarma Karakol Komutanlığınca düzenlenen 07.05.2010 tarihli belgede ve Jandarma Genel Komutanlığı İlçe Jandarma

Komutanlığının 19 Ekim 2010 tarihli yazısında başvuranın babasının gazi olduğunun açıkça belirtildiği, 31. Gazilik kurumunun manevi yönünün ağır bastığı, 2018/4 sayılı Başbakanlık Genelgesinde yer alan

‘Terörle mücadelede görev almış ve devlet politikası kapsamında her zaman desteklenmiş gazi ve gazi yakınlarına öncelik ve vefa borcu’ ifadelerinin yol gösterici nitelikte olduğu, bu kapsamda gazilere ve gazilerin ailelerine yönelik pozitif ayrımcılık uygulamalarının geniş yorumlanması gerektiği, 32. Başvuran tarafından ilgili idareye gazilik durumuna ilişkin belgenin sunulmasını müteakip öğrenim kredisinin bursa çevrilmesi gerekirken bu yönde işlem tesis edilmediği, gelinen durumda vergi dairesine bildirim yapıldığı gerekçesiyle işlem tesis edilmemesinin yerinde olmadığı ve kamu yararı amacından uzaklaşıldığı hususları dikkate alındığında başvuranın talebinin öğrencilerin yükseköğrenimlerini kolaylaştırmakla yükümlü idarece reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık tespit edilememiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden 33. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

34. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)

dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; 2018/4 sayılı Başbakanlık Genelgesinde belirtildiği üzere ‘Terörle mücadelede görev almış ve devlet politikası kapsamında her zaman desteklenmiş gazi ve gazi yakınlarına öncelik ve vefa borcu’ ifadeleri kapsamında gazilere ve gazilerin ailelerine yönelik pozitif ayrımcılık uygulamalarının geniş yorumlanması gerektiği sonucuna ulaşılmış olup başvuranın durumunun bu minvalde yeniden değerlendirilmesi

hususunda GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞI KREDİ ve YURTLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE

TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

Kararın BAŞVURANA ve GENÇLİK ve SPOR BAKANLIĞINA tebliğ edilmesine,

6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdarece bu karar üzerine tesis edilecek

işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi