|
ÖZET: Danıştay kararında, başvuranın babasının gazi olduğu iddiasıyla öğrenim katkı payından muaf olma talebi incelenmiştir. Başvuran, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi’nde öğrenci olup, babasına Türk Silahlı Kuvvetleri Vazife Malullüğü aylığı bağlandığını belirtmiştir. Ancak, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 47. maddesi gereğince, yalnızca vazife malullerinin kendileri bu haktan faydalanmakta, eş ve çocukları bu muafiyetten yararlanamamaktadır.
İlgili mevzuat ve üniversite yönetim kurulu kararları uyarınca, başvuranın talebi, Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen muafiyet kapsamına girmemektedir. Dolayısıyla, başvuranın öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulması talebi reddedilmiştir. Karar, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuş, başvuranın talebinin reddedilmesinde herhangi bir hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu durum, gazi çocuklarının eğitim masraflarına ilişkin muafiyet uygulamalarının sınırlı olduğunu göstermektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/89318-S.20.97755
BAŞVURU NO : 2020/77245
KARAR TARİHİ : 09/12/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın, babasının gazi olduğu iddiasıyla öğrenim katkı
BAŞVURUNUN KONUSU :
payından muaf olma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 25/06/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza 25.06.2020 tarihinde e-başvuru yoluyla yapılan başvuruda
, özetle; Gazi yakını olduğu için harçtan muaf olması gerektiğini iddia etmekte ve geçmişte ödediği harçların iadesini talep etmektedir.
2) Başvuranın 18.12.2019 tarihli başvurusunda da; babasının askerlik görevi sırada Kıbrıs
Harekâtında görevlendirildiğini ve gazi olduğunu, Anadolu Üniversitesi Açıköğretim
Fakültesinin gazi çocuklarını kayıt ücretinden muaf tuttuğunu, AÖF Aksaray Bürosuna babasının gazi kimliği ile başvuru yaptığını, ilgili büronun harçtan muaf tutulacakların ilgili mevzuatta yer alan hükümler gereğince kimlikte yazmadığı için talebini kabul etmediğini gazi kızı olarak söz konusu haktan faydalanmak istediğini ifade ederek gerekli incelemenin yapılmasını talep ettiği görülmüştür.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3) Kurumumuzun 14.07.2020 tarihli ve S sayılı bilgi-belge talep yazısı 18.11.2020
tarihli ve S sayılı tekit yazısına cevaben Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü
Öğrenci İşleri Daire Başkanlığının 26.11.2020 tarihli ve E sayılı cevabi yazısında; T.C. kimlik numaralı , 2016-2017 öğretim yılı 07.09.2016 tarihinde Üniversitemiz Açıköğretim Fakültesi Tarım Ön Lisans Programına kayıt yaptırmış olup halen Üniversitemiz öğrencisidir. Adı geçenin kayıt yenileme yaptırdığı öğretim dönemlerine ait ödemiş olduğu dönem öğretim gideri/dönem öğrenci katkı payı tutarlarını gösteren öğrenci ödeme bilgileri belgesi yazımız ekinde sunulmuştur.
24 Aralık 2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2019-2020 eğitim-öğretim
yılında Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak
Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Cumhurbaşkanı Kararının 1-(4)
maddesinde; “31.5.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 47 nci maddesi ile 03.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık
Bağlanması Hakkında Kanun, 23.4.1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele
Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 28.2.1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu ile
12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki görevlerini ifa ederken
hayatlarını kaybedenlerin eş ve çocuklarından; 3713 sayılı Kanun ve 2330 sayılı Kanun kapsamındaki maluller ile eş ve çocuklarından; 24.2.1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal
Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında
Kanun kapsamımda şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; yaş, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti alınmaz. Bu madde kapsamına girmekle birlikte, 2019-2020 eğitim-öğretim yılına ilişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında ilgili belgeleri ibraz edemeyen öğrencilere, söz konusu belgeleri ibraz ettiği tarihte bu eğitim-öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenci katkı payı/öğrenim ücretleri red ve iadeler kaleminden iade edilir.” denmektedir.
Anadolu Üniversitesi Yönetim Kurulunun 03 Ocak 2019 tarihli ve 1/26 sayılı kararında
“Üniversitemiz Yönetim Kurulunun 14.02.2012 tarihli ve 4/29 sayılı kararının, 31.5.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi ile 3.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun,
23.4.1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele Nakdi Tazminat Verilmesi ve
Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 28.2.1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Tazminat Kanunu, 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele
Kanunu kapsamındaki görevlerini ifa ederken hayatlarını kaybedenler, 3713 sayılı Terörle
Mücadele Kanunu kapsamındaki maluller ile 24.2.1986 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası
Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında şeref aylığı alanların çocuklarından 2011-2012 öğretim yılından ve ilgili belgenin ibraz edildiği tarihten itibaren öğretim gideri alınmamasına, ilgili dönem dışında geriye dönük iade işlemi yapılmaması” denmektedir.
Yukarıda açıklanan Cumhurbaşkanı Kararı ve Üniversitemiz Yönetim Kurulu Kararı gereğince
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi 2/2
kapsamına giren vazife malullerinin kendileri dönem öğrenim tutarı/dönem öğrenci katkı payı tutarlarından muaf tutulmaktadır. Bu Kanuna bağlı vazife malullerin eş ve çocukları bu haktan faydalanamadıkları için öğrencimiz başvurusuna yönelik yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmamaktadır.” şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür.
4) Kurumumuzun 23.01.2020 tarihli Gönderme Kararı üzerine Anadolu Üniversitesi
Rektörlüğü Açıköğretim Fakültesi Dekanlığı Merkez Büro Yöneticiliğinin başvurana verdiği 31.01.2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; “03.01.2019 tarihli ve 1/26 sayılı
Anadolu Üniversitesi Yönetim Kurulu Kararı gereğince aşağıda sayılan kanunlar kapsamında görevlerini ifa ederken hayatlarını kaybedenlerin anne, baba, eş ve çocuklarından Dönem
Öğretim Gideri alınmayacaktır; ▪ 31.05.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi, ▪ 03.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, ▪ 23.04.1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, ▪ 28.02.1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam
Hizmetleri Tazminat Kanunu
▪ 12.04.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu.
Ayrıca; ▪ 12.04.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve
Aylık Bağlanması Hakkında Kanun kapsamındaki malullerin kendileri ile eş ve çocuklarından, ▪ 24.02.1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet
Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile bunların eş ve çocuklarından da yaş sınırlaması olmaksızın Dönem Öğretim Gideri alınmamaktadır.
Yukarıda sayılan kanunlar kapsamına giren öğrenciler Dönem Öğretim Giderinden muaf olduğu için ödeme yapmayacaktır. Çeşitli Kanunlar kapsamına giren öğrenciler Sosyal
Güvenlik Kurumundan alacağı Hak Sahipliği Belgesini AÖF bürolarına teslim etmek zorundadır. Belgede ilgili kanun maddesi mutlaka bulunmalıdır. Kanun maddesi bulunmayan belge ile işlem yapılması mümkün değildir. Yukarıda açıklanan belgeleri aosdestek sistemi (aosdestek.anadolu.edu.tr) üzerinden göndermeniz veya AÖF bürolarına teslim etmeniz halinde durumunuz incelenecektir.” şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5) 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
6) 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7) 14.6.1973 tarihli ve 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu’nun “Yükseköğretimin
paralı oluşu” başlıklı 38 inci maddesinde; “Yüksek öğretim paralıdır. Başarılı olan fakat maddi imkânları elverişli olmayan öğrencilerin kayıt ücreti, imtihan harcı gibi her türlü öğrenim giderleri burs, kredi yatılılık ve benzeri yollarla sağlanır. Öğrenim harç ve ücretlerinin tutarları ve bunların ödenme tarzları ile burs ve kredilerin tutarları ve bunların veriliş esasları, Maliye
Bakanlığı ile birlikle hazırlanacak yönetmelikle tespit edilir. (Bu fıkradaki öğrenim harç ve ücretlerine ilişkin düzenlemenin yönetmelikle yapılmasını öngören kural Anayasa
Mahkemesinin 26.3.1974 tarih ve E.1973/32, K. 1974/11 sayılı Kararı ile iptal edilmiştir.) Bazı alanlar için mecburi hizmet karşılığı öğrenci yetiştirilmesi hakkındaki hükümler saklıdır.
8) 06.11.1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Cari hizmet maliyetinin
hesaplanması, öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri” başlıklı 46 ncı maddesinde; “(Değişik: 13.2.2011-6111/172 md.) a. Yükseköğretim kurumlarında, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak
Yükseköğretim Kurulunca hesaplanır. Öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınır. Yabancı uyruklu öğrencilerden, birinci veya ikinci öğretim ayırımı yapılmaksızın, her bir dönem için öğrenim ücreti alınır. Devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretleri, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirlenir.
Cari hizmet maliyetinin öğrenciler tarafından karşılanacak kısmı dışında kalan miktarı, Devlet tarafından karşılanır. Devletçe karşılanan kısım cari hizmet maliyetinin yarısından az olamaz.
b. Birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmı, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar, her yıl haziran ayı sonuna kadar Cumhurbaşkanınca belirlenir. Öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacaklar ile yabancı uyruklu öğrencilerden alınacak asgari öğrenim ücretlerinin tutarı Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenir. c. (…) bir ders için kredi başına ödenecek katkı payı veya öğrenim ücreti tutarları, her bir dersin kredisinin ilgili dönemde alınması gereken toplam ders kredisine oranlanması sonucu bulunacak katsayının ilgili dönem için belirlenen öğrenci katkı payı veya öğrenim ücreti ile çarpılarak, ilgili yükseköğretim kurumunca dönem başlarında hesaplanır.”
9) 24.12.2019 tarihli ve 30988 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan ve 30.06.2019 tarihinden
geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren 2019-2020 Eğitim Öğretim Yılında
Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak
Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın “Merkezi yerleştirme esaslarına göre yükseköğretim kurumlarına yerleştirilen öğrencilerin öğrenci katkı payı ve öğrenim ücretleri” başlıklı 1 inci maddesinde; “(1) 2019-2020 Eğitim-Öğretim
Yılında yükseköğretim kurumlarının cari hizmet maliyetlerine birinci öğretim ve açık öğretimde Devlet ve öğrenci tarafından yapılacak katkı payı tutarları ekli (I) sayılı cetvelde, ikinci öğretim ve uzaktan öğretim öğrencilerinin öğrenim ücreti tutarları ekli (II) sayılı cetvelde gösterilmiştir. (2) Bir eğitim-öğretim yılında iki dönem öğretim yapan yükseköğretim kurumlarında, her bir dönem için alınacak öğrenci katkı payları ve öğrenim ücretleri, ekli cetvellerde belirlenen tutarların yarısıdır. (3) 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılında öğrenimine devam eden veya yeni kayıt yaptıracak birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden, 3 üncü ve 10 uncu maddelerdeki hükümler saklı kalmak kaydıyla, öğrenci katkı payı alınmaz. Bu öğrencilerden alınması gereken öğrenci katkı payı tutarları Devlet tarafından karşılanır. Bu fıkra kapsamında 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılında Devlet tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı tutarları % 20 artırımlı olarak ödenir. (4) 31.5.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal
Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 47 nci maddesi ile 3.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 23.4.1981 tarihli ve 2453 sayılı
Yurt Dışında Görevli Personele Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında
Kanun, 28.2.1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam
Hizmetleri Tazminat Kanunu ile 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki görevlerini ifa ederken hayatlarını kaybedenlerin eş ve çocuklarından; 3713 sayılı Kanun ve 2330 sayılı Kanun kapsamındaki maluller ile eş ve çocuklarından; 24.2.1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref
Aylığı Bağlanması Hakkında Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; yaş, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti alınmaz. Bu madde kapsamına girmekle birlikte, 2019-2020 EğitimÖğretim Yılına ilişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında ilgili belgeleri ibraz edemeyen öğrencilere, söz konusu belgeleri ibraz ettiği tarihte bu eğitim-öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenci katkı payı/öğrenim ücretleri ret ve iadeler kaleminden iade edilir.”
10) Anadolu Üniversitesi Yönetim Kurulunun 03.01.2019 tarihli ve 1/26 sayılı kararında;
“Üniversitemiz Yönetim Kurulunun 14.02.2012 tarihli ve 4/29 sayılı kararının, 31.5.2006
Kurumuna babasının yaşlılık aylığının hangi kanun ve hangi madde kapsamında bağlanmış olduğunun bildirilmesini talep ettiği, kendisine verilen cevapta babasının vefat ettiği yönünde bilgi verilmiş olduğu ve 5434 sayılı Kanunun 45 ve 46 ncı maddeleri çerçevesinde aylık bağlandığının belirtildiği, ancak bu kanunun yürürlükten kalktığı ve babasının vefat etmediği hususlarını ifade ederek 5510 sayılı Kanun çerçevesinde babasının hangi maddelerden yararlandığının bildirilmesini talep ettiği görülmüştür.
13.3.2) Başvuranın bu başvurusuna verilen 06.01.2020 tarihli Gönderme Kararına
cevaben Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün
05.03.2020 tarihli ve E sayılı yazısı ekinde yer alan başvurana verilen cevapta;
“Bilindiği üzere, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun geçici 18 inci maddesi; “İlgili kanunlarında düzenleme yapılıncaya kadar; a) 8.6.1949 tarihli ve 5434 sayılı Kanunun 56 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilenlerden bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dâhil 5434 sayılı Kanuna göre vazife veya harp malulü sayılması gerekenlerin ve Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve
Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından görevlendirildiği tarihte uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak çalışmayanlardan bu Kanunla yürürlükten kaldırılan maddeleri dâhil 5434 sayılı
Kanuna göre harp malulü sayılması gerekenlerin kendileri ile bunların dul ve yetimlerine bağlanacak aylıklar hakkında bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlerin uygulanmasına devam olunur…” hükmünü,
5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunun 56 ncı maddesi; “Muvazzaf, yedek ve gönüllü erlerin
silah altında bulundukları esnada veya celp ve terhislerinde (Serbest sevkler dâhil) sevkleri sırasında, (Değişik ibare: 25.06.2019-7179/62 Md.) yedek subay ve yedek astsubay okulu öğrencilerinin gerek okulda, gerek okuldan evvelki hazırlık kıtasında vazife malulü olmaları halinde kendilerine, öğrenim durumlarına göre, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 36 ncı maddesinde tespit edilen giriş derece ve kademe tutarlarının, daha önce Devlet Memuriyetinde bulunmuş olanlardan kazanılmış hak ve aylıkları veya emekli keseneğine esas aylıkları, sözü edilen giriş derece ve kademe tutarının üzerinde olanlara bu aylıkların emeklilik gösterge tablosunda karşılığı olan derece ve kademe tutarının, % 70’i üzerinden aylık bağlanır…” hükmünü,
Bu çerçevede, babanız ya askerlik görevini yapmakta iken meydana gelen yangın sonucunda yaralanarak malul sayılması nedeniyle 01.08.1971 tarihinden itibaren vazife malullüğü aylığı bağlanmış olup babanızın aylıkları 5510 sayılı Kanunun geçici 18 inci maddesi hükümleri uyarınca, 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi kapsamında ödenmekte olup babanızın vazife malullüğü durumunu gösterir belge yazı ekinde yer almaktadır.” şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür.
13.3.3) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğü Kamu
Görevlileri Emeklilik Daire Başkanlığının 20.02.2020 tarihli ve sayılı .’ya hitaplı yazısında; “Kurumumuzca, 5434 sayılı Kanunun 45 ve 56. maddeleri uyarınca 6. derece
Türk Silahlı Kuvvetleri Vazife Malullüğü aylığı bağlanmış olup halen aylıklarının ödenmesine devam edilmektedir.” şeklinde açıklama yapıldığı görülmüştür.
14) Konuyla ilgili mevzuata bakıldığında; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununda,
yükseköğretim kurumlarında öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetlerinin, yükseköğretim programlarının özellikleri göz önüne alınarak Yükseköğretim Kurulunca hesaplanacağının, öğrencilerden her bir dönem için birinci öğretimde öğrenci katkı payı, ikinci öğretim ve uzaktan öğretimde ise öğrenim ücreti alınacağının, devlet tarafından karşılanacak kısım ile birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim öğrencileri tarafından karşılanacak öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretlerinin, öğrenci başına düşen cari hizmet maliyetleri göz önünde bulundurularak belirleneceğinin, birinci öğretim, ikinci öğretim, açık ve uzaktan öğretim için
Yükseköğretim Kurulu tarafından hesaplanan cari hizmet maliyetlerinin Devlet tarafından karşılanacak kısmının, öğrenciler tarafından karşılanacak katkı payları ve öğrenim ücretleri ile uygulamaya ilişkin usul ve esasların ve ayrıca öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf tutulacakların Cumhurbaşkanı kararıyla belirleneceğinin hüküm altına alındığı; söz konusu Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine Öğrenci Katkısı Olarak
Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararda ise, öğrenimine devam eden veya yeni kayıt yaptıracak birinci öğretim ve açık öğretim öğrencilerinden, 3 üncü ve 10 uncu maddelerdeki hükümler saklı kalmak kaydıyla, öğrenci katkı payı alınmayacağı, bu öğrencilerden alınması gereken öğrenci katkı payı tutarlarının Devlet tarafından karşılanacağı; ayrıca 31.5.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun
47 nci maddesi ile 3.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması
Hakkında Kanun, 23.4.1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli Personele Nakdi
Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 28.2.1982 tarihli ve 2629 sayılı
Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu ile 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki görevlerini ifa ederken hayatlarını kaybedenlerin eş ve çocuklarından; 3713 sayılı Kanun ve 2330 sayılı Kanun kapsamındaki maluller ile eş ve çocuklarından; 24.2.1968 tarihli ve 1005 sayılı İstiklal
Madalyası Verilmiş Bulunanlara Vatani Hizmet Tertibinden Şeref Aylığı Bağlanması Hakkında
Kanun kapsamında şeref aylığı alanlar ile eş ve çocuklarından; yaş, program süresi ve kayıtlı olunan program sayısı sınırlaması olmaksızın öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti alınmayacağı, bu madde kapsamına girmekle birlikte, 2019-2020 Eğitim-Öğretim Yılına ilişkin kayıt yaptırma veya kayıt yenileme sırasında ilgili belgeleri ibraz edemeyen öğrencilere, söz konusu belgeleri ibraz ettiği tarihte bu eğitim-öğretim yılına ait ödemiş oldukları öğrenci katkı payı/öğrenim ücretleri ret ve iadeler kaleminden iade edileceği hususlarının düzenlendiği görülmüştür.
15) Başvuranın iddiaları, idarenin açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı
birlikte değerlendirildiğinde;
15.1) Başvuranın 2016-2017 öğretim yılı 07.09.2016 tarihinde Anadolu Üniversitesi
Açıköğretim Fakültesi Tarım Ön Lisans Programına kayıt yaptırdığı ve halen öğrenci olduğu, 2020-2021 Eğitim-Öğretim yılı Güz dönemi için öğrenim gideri olarak 343,33 TL ve katkı payı olarak 38,5 TL ödeme yaptığı;
15.2) Başvuranın babasına 5434 sayılı Kanunun 45 ve 56. maddeleri uyarınca Türk Silahlı
Kuvvetleri Vazife Malullüğü aylığı bağlandığı ve aylıklarının 5510 sayılı Kanunun geçici 18 inci maddesi hükümleri uyarınca 5434 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi kapsamında ödenmekte olduğu;
15.3) Cumhurbaşkanı kararıyla belirlenen öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden muaf
tutulacaklar arasında 31.5.2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanununun 47 nci maddesi ile 3.11.1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve
Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 23.4.1981 tarihli ve 2453 sayılı Yurt Dışında Görevli
Personele Nakdi Tazminat Verilmesi ve Aylık Bağlanması Hakkında Kanun, 28.2.1982 tarihli ve 2629 sayılı Uçuş, Paraşüt, Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Hizmetleri Tazminat Kanunu ile 12.4.1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamındaki görevlerini ifa ederken hayatlarını kaybedenlerin eş ve çocuklarının ve ayrıca 3713 sayılı Kanun ve 2330 sayılı
Kanun kapsamındaki maluller ile eş ve çocuklarının tek tek sayıldığı; hatta 3713 sayılı Kanun ve 2330 sayılı Kanun kapsamındakiler için hem görevlerini ifa ederken hayatlarını kaybedenlerin eş ve çocuklarının hem de bu kanunlar kapsamındaki maluller ile eş ve çocuklarının muaf tutulacaklarının ayrı ayrı sayılmak suretiyle belirlendiği, ancak 5510 sayılı
Kanun kapsamındakiler için böyle ilave bir belirleme yapılmadığı;
15.4) Üniversitenin başvurana verdiği cevapta, Cumhurbaşkanı Kararı ve Üniversitelerinin
Yönetim Kurulu Kararı gereğince 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası
Kanununun 47 nci maddesi 2/2 kapsamına giren vazife malullerinin kendilerinin dönem öğrenim tutarı/dönem öğrenci katkı payı tutarlarından muaf tutuldukları, bu Kanuna bağlı vazife malullerin eş ve çocuklarının bu haktan faydalanamadıkları, bunun için başvurana yönelik yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmadığı hususun açıklandığı;
15.5) Sonuç itibariyle, başvuranın Yükseköğretim Kurumlarında Cari Hizmet Maliyetlerine
Öğrenci Katkısı Olarak Alınacak Katkı Payları ve Öğrenim Ücretlerinin Tespitine Dair Kararın
1 inci maddesinin dördüncü fıkrasında belirlenen öğrenci katkı payı veya öğrenim ücretinden
muaf tutulacaklar arasında yer almadığı tespit edilmiş olup başvuranın bu talebinin reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin, Üniversite tarafından süresinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği; ancak Üniversite tarafından başvurana verilen cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, Üniversitenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Eskişehir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvurunun REDDİNE, Kararın Başvuran ile ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi