|
ÖZET: Başvuran, gazi polis memuru olarak, silah ruhsatı işlemleri sırasında ödediği 500 TL’lik kart basım ve dağıtım hizmet bedelinin iadesini talep etmiştir. Başvurusunda, ruhsat işlemlerinde her türlü harç ve vergiden muaf olduğunu belirterek, bu bedelin geri ödenmesi gerektiğini ifade etmiştir. Ancak, İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğü, mevcut mevzuat gereği bu bedelin muafiyet kapsamına girmediğini ve dolayısıyla iade talebinin reddedilmesi gerektiğini bildirmiştir.
İçişleri Bakanlığı’nın açıklamalarında, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun ve ilgili yönetmeliklerin, silah ruhsatı işlemleri için alınacak hizmet bedellerinin belirlenmesinde herhangi bir muafiyet öngörmediği vurgulanmıştır. Başvuranın talebi, hukuka ve hakkaniyete uygunluk açısından değerlendirildiğinde, idarenin uygulamalarında bir aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, başvuranın idareyle ilgili işlemlerinde iyi yönetim ilkelerine uyulması gerektiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvurunun reddine karar verilmiş ve bu kararın başvurana ve İçişleri Bakanlığı’na tebliği sağlanmıştır. Başvuran, gerekçeli ret kararına itiraz edebilir ve yargı yoluna başvurabilir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9644-S.24.14883
BAŞVURU NO : 2024/3872
KARAR TARİHİ : 11.09.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
Başvuranın, silah ruhsatı işlemlerinde ödediği silah ruhsatı basım ve
BAŞVURUNUN KONUSU :
dağıtım hizmet bedelinin iade edilmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 15.03.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran şikâyet başvurusunda özetle; şahsına kayıtlı tabanca için kamu görevlisi silah taşıma ruhsatı verilmesi için Şehitkamil İlçe Emniyet Müdürlüğüne müracaatta bulunduğunu, müracaat sırasında kendisinden “kart basım ve dağıtım için hizmet bedeli” olarak 500,00 TL ödemesinin istendiğini, gazi polis memuru olması nedeniyle ruhsat işlemlerinde her türlü resim, harç ve vergiden muaf olduğunu, dolayısıyla kart bedelinden de muaf olması gerektiği değerlendirmesiyle bu hususta yazılı bilgi verilmesi için müracaatta bulunduğunu, Şehitkamil İlçe Emniyet Müdürlüğünün 04.12.2023 tarihli ve Esayılı cevap yazısında; ruhsat işlemleri için gerekli evrak listesinde
Bakanlığın belirlemiş olduğu söz konusu bedelden muaf olunduğuna dair herhangi bir ibare bulunmadığının ifade edildiği, akabinde aynı konu hakkında Emniyet Genel Müdürlüğüne başvuruda bulunduğunu, Emniyet Genel Müdürlüğünün 23.01.2024 tarihli ve Esayılı cevap yazısında; 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun ve
Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Yönetmelik hükümleri kapsamında silah ruhsat iş ve işlemleri için alınan hizmet bedeli ile ilgili muafiyet bulunmadığının ifade edildiğini, oysa zikredilen kanunun 7.maddesinde gazilerin ateşli silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğuna dair açık hükmün yer aldığını, gazi olmasına rağmen kanun ve yönetmelikte yer verilmeyen ve “kart ve hizmet bedeli” adı altında tahsil edilen tutarın kanunilik ilkesine aykırı olduğunu belirterek kendisinden tahsil edilen bedelin iadesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığı Emniyet Genel Müdürlüğünün 27/06/2024 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1. Genel Müdürlüğün uygulayıcı birimlerinden alınan yazıların Kurumumuz tarafından değerlendirilmek üzere gönderildiği,
2.2. Anayasanın İkinci Bölümünde kişilerin hakları ve ödevleri maddeler halinde sayıldığı, bu haklar arasında, hizmet bedeli ödemeden silah ruhsatı alabileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığı, başvurucunun ruhsatlı silah sahibi olabilmesinin temel bir hak olmayıp, ancak Kanun ve Yönetmelik’te belirlenen şartları taşıması kaydıyla mümkün olduğu, Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasına dahi belirli sebeplere bağlı kalınmak kaydıyla sınırlama getirilebileceğinin Anayasa’da belirtildiği,
2.3. Ülkemizde kimlerin hangi hal ve şart altında ruhsatlı silah alabileceğinin 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve
Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun ve 91/1779 sayılı Yönetmelik ile belirlendiği,
2.4. 6136 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinin altıncı fıkrasının “Ruhsatların renk, şekil, muhtevası ile diğer hususlar yönetmelikte belirlenir.” hükmünü, 7’nci maddesinin dördüncü fıkrasının ise; “Silah taşımaya yetki veren kimlik kartları ile belgelerin düzenlenmesi ve gerektiğinde yenilenmesi ya da geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikte düzenlenir.” hükümlerinin yer aldığı,
2.5. Aynı Yönetmelik’in 85’inci maddesinde, Yönetmelik kapsamında düzenlenecek ruhsatların basım ve dağıtımı için hizmet bedeli alınacağı, bedelin Bakanlıkça belirleneceği hükmünün yer aldığı,
2.6. 91/1779 sayılı Yönetmelik’in 15’inci maddesinde “Silah taşıma veya bulundurma ruhsatı almak isteyenlerden, silah taşımalarında veya bulundurmalarında psikolojik, nörolojik veya fiziki rahatsızlıklar bakımından sakınca bulunmadığına dair doktor raporu (…) ile Bakanlıkça belirlenen diğer belgeler istenir.” hükmünün yer aldığı,
2.7. İçişleri Bakanlığının 25.04.2023 tarihli ve 2023/11 sayılı Silah İşlemleri Genelgesinin; – 4.1.1 maddesinde “91/1779 sayılı Yönetmelik’in 7’nci Maddesinin (a) Bendi Kapsamında Can
Güvenliği Nedeniyle Verilen Silah Taşıma Ruhsatları”na ilişkin hususların belirlendiği, buna göre istenilecek belgeler arasında “Bakanlıkça belirlenen silah ruhsat kart bedelinin” yer aldığı, – Belirlenen süre, usul ve esaslara ilişkin 4.1.1.2. maddesinde ise “Kore, Kıbrıs ve 15 Temmuz gazileri ile gazi unvanında bulunanlara harçsız, beş yıl,” ibaresinin yer aldığı,
2.8. Bu çerçevede, meri mevzuatta silah ruhsatların basımı ve dağıtımı için alınan hizmet bedellerinde herhangi bir muafiyet bulunmaması nedeniyle başvuranın silah ruhsat işlemleri ile ilgili Şehitkamil İlçe
Emniyet Müdürlüğünün yapmış olduğu işlemlerde 6136 sayılı Kanun ve 91/1779 sayılı Yönetmelik hükümlerine aykırı bir yönünün bulunmadığının değerlendirildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun;
5.1. Birinci maddesinde: “Ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satınalınması, taşınması veya bulundurulması bu kanun hükümlerine tabidir.”
5.2. Altıncı maddesinin beşinci fıkrasında: “Ruhsatların renk, şekil, muhtevası ile diğer hususlar yönetmelikte belirlenir.”
5.3. Yedinci maddesinin dördüncü fıkrasında: “Silah taşımaya yetki veren kimlik kartları ile belgelerin düzenlenmesi ve gerektiğinde yenilenmesi ya da geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma
Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikte düzenlenir.”
6. Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Yönetmeliğin;
6.1. “Amaç ve kapsam” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun kapsamında bulunan her türlü ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satın alınması, taşınması veya bulundurulmasına ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Bu Yönetmelik, Kanun kapsamındaki silahlarla ilgili ruhsatların düzenlenmesini, yenilenmesini, gerektiğinde geri alınmasını veya iptalini, bağış, satış veya veraseten intikal yolu ile el değiştirmesini, ruhsata bağlanan silahların kayıt ve tescilini, bıçak ve diğer aletler ile benzerlerinin yapım, kullanım ve naklini, armağan, hatıra ve antika silahların neler olduğunu, silah ve mermi edinilmesini, silahların yurdumuza daimi ya da geçici olarak ithal edilmesini, trap-skeet atış alanı ile tabanca ve tüfek atış poligonu açılmasını ve bunların denetlenmesini, ateşli silahlar için tamir yeri açılmasını, yivli ve yivsiz av ve spor silahları ile aksamlarının ve bunlara ait mermilerinin yurda sokulması esaslarını, bunlarla ilgili izin, kayıt ve tescil işlemlerini kapsar.”
6.2. “Can güvenliği nedeniyle silah taşıma ruhsatı verilmesi” başlıklı 7 nci maddesinde; “(Değişik fıkra: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) İçişleri Bakanı; a) Yaptıkları iş, sosyal, ekonomik, kültürel ve mesleki faaliyetleri ya da bulundukları yer ve zaman itibarıyla can güvenliklerinin ciddi ve harici tehdit ve tehlikelere maruz kalacağı kuvvetle muhtemel olduğu anlaşılan
Türk vatandaşları ile karşılıklılık esasına göre ülkemizde çalışma ve ikamet izni sahibi yabancı uyruklu şahıslara, b) Şehit olan kamu görevlilerinin, korucuların, Türk Silahlı Kuvvetleri mensupları ile er ve erbaşların eş ve çocukları ile anne ve babalarına, c) 29/7/2003 tarihli ve 4959 sayılı Topluma Kazandırma Kanunu uyarınca teslim olan veya güvenlik kuvvetlerine yardımcı oldukları için koruma altına alınanlara, ç) (Ek : 11/10/2018 – 181 C.K.) Güvenlik korucusu olanlar ile emekli güvenlik korucusu olanlara, talepleri halinde silah taşıma ruhsatı verebilir.
Bu ruhsatlar, gerektiğinde veya veriliş sebebinin ortadan kalkması halinde, geçerlilik süresine bakılmaksızın geri alınabilir. (Ek cümle:RG-10/5/2019-30770-C.K.-1055/2 md.) Bu Yönetmeliğin 9 uncu
/
maddesinin birinci fıkrasının (t) bendi kapsamındaki kişilere görevleri sona ermeleri halinde (ihraç, ayrılma hariç) kalan süreleri kadar ruhsat verilir.
(Ek fıkra: 17/7/2017 – 2017/10643 K.) İçişleri Bakanı gerekli gördüğü takdirde, birinci fıkrada belirtilen yetkisini yazılı olarak Bakan Yardımcıları veya il valilerine tamamen veya kısmen devredebilir.”
6.3. “Silah ruhsatı için istenecek belgeler” başlıklı 15 inci maddesinde; “(Değişik: 2/12/1999 – 99/13749
K.) Silah taşıma veya bulundurma ruhsatı almak isteyenlerden, silah taşımalarında veya bulundurmalarında psikolojik, nörolojik veya fiziki rahatsızlıklar bakımından sakınca bulunmadığına dair doktor raporu (…) ile Bakanlıkça belirlenen diğer belgeler istenir.”
6.4. “Ruhsat işlemleri, ruhsatların şekli” başlıklı 85 inci maddesinde; “…Ruhsatların rengi, şekli, muhtevası, basımı, dağıtımı, hizmet bedelleri, ruhsatlı silahlar ile silahların sahibine ait bilgilerin kaydedileceği defterlerin şekil ve kayıt usulleri Genel Müdürlük ve Genel Komutanlığın müşterek çalışmaları ve koordinasyona ilişkin esaslar ile diğer hususlar Bakanlıkça tespit edilir.
(Ek dördüncü fıkra:RG-11/9/2021-31595-CK-4503/18 md.) Bu Yönetmelik kapsamında düzenlenen ruhsatların basımı ve dağıtımı için hizmet bedeli alınır. Alınacak hizmet bedelleri ile tahsili ve harcamaya ilişkin hususlar Bakanlıkça belirlenir.”
7. İçişleri Bakanlığının 25/04/2023 tarihli ve 2023/11 sayılı Silah İşlemleri Genelgesinin;
7.1. “Can Güvenliği” başlıklı 4.1 inci maddesinin a) bendinde; “Bakan, 91/1779 sayılı Yönetmelik’in 7’nci maddesi kapsamında can güvenliği nedeniyle silah taşıma ruhsatı verebilir. Bakan, bu yetkisini tamamen veya kısmen bakan yardımcıları ve/veya il valilerine devredebilir.”
7.2. “91/1779 sayılı Yönetmelik’in 7’nci Maddesinin (a) Bendi Kapsamında Can Güvenliği
Nedeniyle Verilen Silah Taşıma Ruhsatları” başlıklı 4.1.1 inci maddesin;
7.2.1. “İstenilecek Belgeler” alt başlıklı 4.1.1.1 inci maddesinin e) bendinde; “Bakanlıkça belirlenen silah ruhsat kart bedelinin ödendiğine dair bilgi/belge”
7.2.2. “Belirlenen Süre, Usul ve Esaslar” alt başlıklı 4.1.1.2 nci maddesinin ç) bendinde; “Kore, Kıbrıs ve 15 Temmuz gazileri ile gazi unvanında bulunanlara harçsız, beş yıl”
7.3. “Kamu Görevlileri” başlıklı 4.2 nci maddesinin “91/1779 Sayılı Yönetmelik’in 8’nci Maddesi
Kapsamında” yan başlıklı 4.2.1 inci maddesinin b) bendinde; “Özel kanunlarına göre her zaman ve her yerde silah taşıma yetkisine sahip yirmi bir yaşını doldurmuş kamu görevlileri ve aday memurlara, harçsız ve görev süresi devamınca silah taşıma ruhsatı düzenlenir.”
7.3.1. Aynı maddenin “İstenilecek Belgeler” başlıklı 4.2.2 nci maddesinin d) bendinde; “Bakanlıkça belirlenen silah ruhsat kart bedelinin ödendiğine dair bilgi/belge”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret
Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, şahsına kayıtlı tabanca için kamu görevlisi silah taşıma ruhsatı verilmesi için Şehitkamil İlçe
Emniyet Müdürlüğüne müracaatta bulunduğunu, müracaat sırasında kendisinden “kart basım ve dağıtım için hizmet bedeli” olarak 500,00 TL ödemesinin istendiğini, gazi polis memuru olması nedeniyle ruhsat işlemlerinde her türlü resim, harç ve vergiden muaf olduğunu, dolayısıyla kart bedelinden de muaf olması gerektiği değerlendirmesiyle bu hususta yazılı idareye müracaatta bulunduğunu, verilen cevaplarda; 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun ve Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer
Aletler Hakkındaki Yönetmelik hükümleri kapsamında silah ruhsat iş ve işlemleri için alınan hizmet bedeli ile ilgili muafiyet bulunmadığının ifade edildiğini, oysa zikredilen kanunun 7.maddesinde gazilerin ateşli silahların taşınmasına veya bulundurulmasına yetki veren kayıt ve belgeler her türlü vergi, resim ve harçtan muaf olduğuna dair açık hükmün yer aldığını, gazi olmasına rağmen kanun ve yönetmelikte yer verilmeyen ve “kart ve hizmet bedeli” adı altında tahsil edilen tutarın kanunilik ilkesine aykırı olduğunu belirterek kendisinden tahsil edilen bedelin iadesini talep etmektedir.
10. 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun 1 inci maddesinde, ateşli silahlarla mermilerinin ve bıçaklarla salt saldırı ve savunmada kullanılmak üzere özel olarak yapılmış bulunan diğer aletlerin memlekete sokulması, yapılması, satılması, satın alınması, taşınması veya bulundurulması bu kanun hükümlerine tabi olduğu, altıncı maddesinde, ruhsatların renk, şekil, muhtevası ile diğer hususlar yönetmelikte belirleneceği düzenleme altına alınmış aynı Kanunun yedinci maddesinin dördüncü fıkrasında ise silah taşımaya yetki veren kimlik kartları ile belgelerin düzenlenmesi ve gerektiğinde yenilenmesi ya da geri alınmasına ilişkin usul ve esaslar Milli Savunma Bakanlığı ve İçişleri
Bakanlığınca müştereken hazırlanacak bir yönetmelikte düzenleneceği belirtilmiştir.
11. Bu kapsamda; Ateşli Silahlar ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Yönetmelik ile Kanun kapsamındaki silahlarla ilgili ruhsatların düzenlenmesi, yenilenmesi, gerektiğinde geri alınması veya iptali gibi hususlara dair düzenlemelerin yapıldığı, Yönetmeliğin 15 inci maddesine göre istenecek belgeleri belirleme yetkisinin Bakanlıkta olduğu, 85 inci maddesine göre ise Yönetmelik kapsamında düzenlenen belgelerin basımı ve dağıtımı için hizmet bedeli alınacağı ve bedeli belirleme yetkisinin Bakanlıkta olduğu anlaşılmaktadır.
12. Diğer taraftan, Bakanlığın 25/04/2023 tarihli ve 2023/11 sayılı “Silah İşlemleri” genelgesinde silah ruhsatı işlemlerine detaylı olarak yer verildiği, işlemlere dair istenecek belgeler arasında “silah ruhsat kart bedelinin” de yer aldığı, düzenlemede gerek gazilere gerekse de kamu görevlilerine verilecek ruhsatlarda söz konusu bedelden muafiyet bulunmadığı görülmektedir.
13. Başvuranın talebi, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamında
Kurumuzca yapılan değerlendirmede; idarenin silah ruhsatı işlemlerine ilişkin düzenlemeleri ve alınacak bedelleri, 6136 sayılı Kanun ve Kanun uyarınca hazırlanan Yönetmelik ve çıkardığı Genelge doğrultusunda belirlediği, alınacak “hizmet bedelinin” de vergi, resim, harç statüsünde olmadığı ve meri mevzuatta gaziler için zikredilen bedel açısından herhangi bir muafiyet bulunmadığı anlaşıldığından, idarenin uygulamasında hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
/
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca gerekçeli ret kararının başvurana tebliğinden itibaren (varsa) dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi