|
ÖZET: Başvuran, Gazi Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği bölümünde 2020 yılında kayıt yaptırmış ve 6 dersten başarılı olmuştur. Ancak, 2022 yılında kaydını kendi isteğiyle sildikten sonra, aynı bölümde yeniden kayıt yaptırmış ve daha önce aldığı derslerden muafiyet talep etmiştir. Bu talep, Gazi Üniversitesi Mühendislik Tamamlama Yönergesi’nin 6. maddesi gereği reddedilmiştir. Başvuran, muafiyet talebinin kabul edilmesini istemektedir.
Gazi Üniversitesi Rektörlüğü, muafiyet talebinin reddini, Yükseköğretim Kurulu’nun belirlediği kurallar çerçevesinde gerçekleştirdiğini belirtmiştir. Ancak, başvuranın daha önce aynı derslerden başarılı olması ve aynı üniversitede kayıtlı olması durumu, muafiyet talebinin değerlendirilmesinde dikkate alınmamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın durumunu istisnai bulmuş ve muafiyet talebinin reddinin hakkaniyete aykırı olduğunu ifade etmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın muafiyet talebinin yeniden değerlendirilmesi için Gazi Üniversitesi Rektörlüğü’ne tavsiyede bulunmuştur. İlgili idarenin bu karara uygun hareket etmesi ve sonuçları Kurum’a bildirmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/15540-S.23.24467
BAŞVURU NO : 2023/7803
KARAR TARİHİ : 05.12.2023
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Başvuranın muafiyet talebi hakkında.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 06.06.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 2020 Mühendislik Tamamlama ile Gazi
Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği bölümüne kayıt yaptırdığını, kayıtlı olduğu süre içerisinde 6 adet dersten başarılı olduğunu, 2022 yılında ise kaydını kendi isteği ile sildirmek durumunda kaldığını, 2022
Mühendislik Tamamlama ile 01.11.2022 tarihinde yine Gazi Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği bölümüne kayıt yaptırdığını ve kayıt sonrası vize sınavlarına denk gelmesi sebebiyle kaydını sadece Güz dönemi için bir dönem dondurduğunu, Bahar dönemi kaydını yeniledikten sonra 2020 yılında Gazi
Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği bölümünde aldığı ve başarılı olduğu derslerin yeni kayıt sonrası aynı üniversite, aynı bölüm, aynı dersler ve aynı kredi olması sebebiyle dilekçe ile muafiyet talebinde bulunduğunu ancak talebinin Gazi Üniversitesi Mühendislik Tamamlama Yönergesi 6. maddesin de geçen
Yüksek Öğretim Kurumunun ilgili yazısı sebebiyle reddedildiğini belirterek, muafiyet taleplerinin kabul edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvurudaki iddialara ilişkin olarak Gazi Üniversitesi Rektörlüğü’nden Kurumumuzca detaylı bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup; ilgili idarenin E. sayılı cevabi yazısında;
2.1. Başvuranın öğrencilik döneminde almış olduğu derslerden muafiyet talebi hakkında; Gazi Üniversitesi
Mühendislik Tamamlama Programı Yönergesinin 6, Maddesinde yer alan; “Yükseköğretim Kurulunun 23,09.2013 tarih ve – sayılı yazısı doğrultusunda Mühendislik Tamamlama
Programında belirlenen dersler için muafiyet işlemi (Lisansüstü seviyesinde dahi alınmış olsa da)
yapılmaz. Ayrıca bir başka Fakülte ya da kurumdan da özel öğrenci statüsünde ders alınamaz.” hükmü gereği işlem yapıldığı,
2.2. Başvuranla benzer durumda olup, daha önceki dönemlerde başarılı olunan derslerden muaf tutulan öğrenci bulunmadığı,
2.3. Başvuranın Mühendislik Lisans Tamamlama Programına 20.10.2020 tarihinde kayıt olup, 31.10.2022 tarihinde kendi isteğiyle ilişiğini kestiği,
2.4. Başvuranın Mühendislik Lisans Tamamlama Programına 01.11.2022 tarihinde yeni kayıt olduğu
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın:
3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” 3.2. “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42’nci maddesinde; “Kimse, eğitim ve öğrenim hakkından yoksun bırakılamaz…” “Yükseköğretim kurumları” başlıklı 130’uncu maddesinde; “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitimöğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur… Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır… Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, malî işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim
Kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı malî kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.”
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile
tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”
5. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun; “Amaç” başlıklı 1’inci maddesinde; “Bu kanunun amacı; yükseköğretimle ilgili amaç ve ilkeleri belirlemek ve bütün yükseköğretim kurumlarının ve üst kuruluşlarının teşkilatlanma, işleyiş, görev, yetki ve sorumlulukları ile eğitim-öğretim, araştırma, yayım, öğretim elemanları, öğrenciler ve diğer personel ile ilgili esasları bir bütünlük içinde düzenlemektir.”
“Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde; “Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar.” “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “…d) Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitimöğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur…” “Senato” başlıklı 14’üncü maddesinde; “…b. Görevleri: Senato, üniversitenin akademik organı olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Üniversitenin eğitimöğretim, bilimsel araştırma ve yayım faaliyetlerinin esasları hakkında karar almak, (2) Üniversitenin bütününü ilgilendiren kanun ve yönetmelik taslaklarını hazırlamak veya görüş bildirmek, (3) Rektörün onayından sonra Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girecek olan üniversite veya üniversitenin birimleri ile ilgili yönetmelikleri hazırlamak, (4) Üniversitenin yıllık eğitim öğretim programını ve takvimini inceleyerek karara bağlamak, … (8) Bu kanunla kendisine verilen diğer görevleri yapmaktır.”
“Fakülte Yönetim Kurulu” başlıklı 18’inci maddesinde; “… b. Görevleri: Fakülte yönetim kurulu, idari faaliyetlerde dekana yardımcı bir organ olup aşağıdaki görevleri yapar: (1) Fakülte kurulunun kararları ile tespit ettiği esasların uygulanmasında dekana yardım etmek, (2) Fakültenin eğitim-öğretim, plan ve programları ile takvimin uygulanmasını sağlamak, (3) Fakültenin yatırım, program ve bütçe tasarısını hazırlamak, (4) Dekanın fakülte yönetimi ile ilgili getireceği bütün işlerde karar almak, (5) Öğrencilerin kabulü, ders intibakları ve çıkarılmaları ile eğitim – öğretim ve sınavlara ait işlemleri hakkında karar vermek, (6) Bu kanunla verilen diğer görevleri yapmaktır.” “Diploma alma, ders kredilerinin hesaplanması, öğrencilik haklarından yararlanma ve sınavlar” başlıklı 44’üncü maddesinde; “a.
Yükseköğretim kurumlarının önlisans, lisans ve lisansüstü düzeyindeki diploma programlarına kayıtlı öğrenciler, bu madde hükümlerine göre belirlenen ders kredileri ve diğer yükümlülükleri başarı ile tamamlamaları halinde; önlisans, lisans, yüksek lisans veya doktora diploması alır. Ders kredileri, Yükseköğretim Kurulunca ilgili programın yer aldığı diploma düzeyi ve alan için yükseköğretim yeterlilikler çerçevesine göre belirlenen kredi aralığı ve öğrencilerin çalışma saati göz önünde tutularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenir. İlgili diploma programını bitiren öğrencinin kazanacağı bilgi, beceri ve yetkinliklere o dersin katkısını ifade eden öğrenim kazanımları ile açıkça belirlenmiş teorik veya uygulamalı ders saatleri ve öğrenciler için öngörülen diğer faaliyetler için gerekli çalışma saatleri de göz önünde bulundurularak yükseköğretim kurumlarının senatoları tarafından belirlenen ilkeler çerçevesinde ders kredileri hesaplanır. b. Yükseköğretim kurumlarında, öğretim faaliyetlerinin üç dönemi aşmamak üzere yıl içinde kaç döneme ayrılarak sürdürüleceği; her bir dönemde alınması gereken asgari ve azami kredi miktarları; her bir diploma programının diplomayı almayı hak eden kişiye kazandıracağı bilgi, beceri ve yetkinliklerin neler olacağı ve bunların ölçme ve değerlendirmelerinin nasıl yapılacağı; hazırlık sınıfı veya başka yollarla yabancı dil yeterliliğinin nasıl kazandırılacağı ve yabancı dil bilgi düzeyinin nasıl ölçüleceği; kayıt, devam, uygulama, tez ve teorik ders içerikleri, ön şartlı dersler, sınav çeşitleri ve bunların ders başarı notuna katkısı;… diğer yurt içi ve yurt dışı yükseköğretim
kurumlarından alınan derslerin kredilerinin intibakının sağlanması; ilgili programın tamamlanmasına yönelik önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması; farklı diploma programlarından bazı derslerin alınmasıyla yandal veya çift anadal yapılması; diploma alınabilmesi için, uygulama, teorik, uzaktan veya açıköğretim özellikleri ile eğitim-öğretimin devamına ilişkin diğer hususlar, Yükseköğretim Kurulunun bu konularda belirlediği temel ilkelere uygun olarak yükseköğretim kurumları senatoları tarafından belirlenir…”
6. Gazi Üniversitesi Önlisans ve Lisans Eğitim-Öğretim ve Sınav Yönetmeliğinin “Önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması, kredi transferi ve intibak işlemleri” başlıklı 12’nci maddesinde; “(1) Önceden kazanılmış yeterliliklerin tanınması ve intibak işlemleri Senato tarafından belirlenen esaslara göre yürütülür.”
7. Gazi Üniversitesi Mühendislik Tamamlama Yönergesinin “Dersler ve Muafiyet” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Yükseköğretim Kurulunun 23,09.2013 tarih ve 7580150-301.14- 7153 sayılı yazısı doğrultusunda Mühendislik Tamamlama Programı dersleri ilgili fakültelerin Yönetim Kurullarınca belirlenir ve Senatonun onayına sunulur. Belirlenen bu dersler için muafiyet işlemi (Lisansüstü seviyesinde dahi alınmış olsa da) yapılmaz. Ayrıca bir başka Fakülte ya da kurumdan da özel öğrenci statüsünde ders alınamaz.” hükümleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. 2020 Mühendislik Tamamlama ile Gazi Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği bölümüne kayıt yaptırdığını, kayıtlı olduğu süre içerisinde 6 adet dersten başarılı olduğunu, 2022 yılında ise kaydını kendi isteği ile sildirmek durumunda kaldığını, 2022 Mühendislik Tamamlama ile 01.11.2022 tarihinde yine Gazi
Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği bölümüne kayıt yaptırdığını ve kayıt sonrası vize sınavlarına denk gelmesi sebebiyle kaydını sadece Güz dönemi için bir dönem dondurduğunu, Bahar dönemi kaydını yeniledikten sonra 2020 yılında Gazi Üniversitesi Otomotiv Mühendisliği bölümünde aldığı ve başarılı olduğu derslerin yeni kayıt sonrası aynı üniversite, aynı bölüm, aynı dersler ve aynı kredi olması sebebiyle dilekçe ile muafiyet talebinde bulunduğunu ancak talebinin Gazi Üniversitesi Mühendislik Tamamlama
Yönergesi 6. maddesinde geçen Yüksek Öğretim Kurumunun ilgili yazısı sebebiyle reddedildiğini belirterek, muafiyet taleplerinin kabul edilmesini talep etmektedir.
10. Başvuranın Gazi Üniversitesi Mühendislik Lisans Tamamlama Programına 20.10.2020 tarihinde kayıt olup, 31.10.2022 tarihinde kendi isteğiyle ilişiğini kestiği, ardından Mühendislik Lisans Tamamlama
Programına 01.11.2022 tarihinde yeni kayıt olduğu, akabinde daha önceden aynı bölümden alıp başarılı olduğu Diferansiyel Denklemler, Sayısal Analiz, Kontrol Sistemleri, Gövde Tasarımı ve İmalatı, Mekanik
Titreşimler, Hibrit ve Elektrikli Taşıtlar isimli 6 adet dersten muafiyet talebinde bulunduğu, Gazi
Üniversitesi tarafından söz konusu talebin Gazi Üniversitesi Mühendislik Tamamlama Yönergesi 6.
Maddesinde yer alan “Yükseköğretim Kurulunun 23,09.2013 tarih ve – sayılı yazısı doğrultusunda Mühendislik Tamamlama Programı dersleri ilgili fakültelerin Yönetim Kurullarınca belirlenir ve Senatonun onayına sunulur. Belirlenen bu dersler için muafiyet işlemi (Lisansüstü seviyesinde dahi alınmış olsa da) yapılmaz. Ayrıca bir başka Fakülte ya da kurumdan da özel öğrenci statüsünde ders alınamaz.” hükmü gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmaktadır.
11. İlgili hükmün Mühendislik Tamamlama Programının niteliğinin korunması, Mühendislik unvanı verilebilecek düzeyde derslerin her bakımdan yeterli olması amacıyla Mühendislik Tamamlama Programı sürecinde alınarak programının amacına ulaşılması amacıyla konulduğu ve bu açıdan makul olduğu değerlendirilmektedir.
12. Ancak somut olayda, başvuranın durumunun istisnai bir nitelik taşıdığı, muafiyet talebine konu dersleri, yine aynı Üniversitede aynı Fakültedeki Mühendislik Tamamlama Programı sürecinde alarak başarılı olduğu görülmektedir. Bu yönüyle başvuranın daha önceden aynı okuldan aynı içerik, nitelik ve kredide almış olduğu dersler olması sebebiyle muafiyet kapsamı dışında tutulmasının öğrenci ve Üniversite bakımından emek ve zaman israfına yol açacağı değerlendirilmektedir.
13. Öğrencilere tanınan muafiyet sisteminin, eğitim-öğretimin niteliği çerçevesi içerisinde; derslerin yeterliliği, içeriği, programla uyumluluğu, gerekliliği gibi teknik açılardan değerlendirme noktasında sınırlı olması gerektiği, bu konularda herhangi bir tereddütün bulunmadığı durumlarda öğrenci lehine karar verilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Zira başvuranın başarılı olduğu derslerden muaf tutulma hakkından yararlandırılmamasının, başvuran için oluşturacağı maddi ve manevi külfetin yanı sıra, hem öğretim elemanları bakımından ekstra külfet, hem de zaman kaybına yol açacağı aşikârdır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde, başvuranın Gazi Üniversitesi Mühendislik
Tamamlama Programı kapsamında alarak başarılı olduğu derslerin muaf tutulması talebinin reddedilmesi işleminde hakkaniyete aykırılık bulunduğu sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurunun inceleme ve araştırması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; idarenin, başvurucuya verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa)
arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerin’de yargı yolu açıktır.
VII. KARAR ÖNERİSİ
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın muafiyet talebinin belirtilen açıklamalar ışığında yeniden değerlendirilmesi yönünde GAZİ
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve GAZİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, GAZİ
ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi