|
ÖZET: Başvuran, Gaziantep’teki yerel gazetelerin sayısının azaltılması gerektiği yönünde Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü’nden gelen bir bildirim sonrası, … Gazetesi ile birleşme kararı almış ancak beş yıl geçmesine rağmen bu gazetenin resmi ilan hakkını elde edemediğini belirtmiştir. Başvuru, resmi ilan hakkının verilmesi talebiyle yapılmış olup, başvuranın mağduriyetinin giderilmesi istenmiştir.
Basın İlan Kurumu, resmi ilanların yayınlanmasında aracı bir kurum olarak görev yapmaktadır. İlgili mevzuata göre, gazetelerin resmi ilan yayınlama hakkı, belirli yükümlülükleri yerine getirmeleri şartıyla devam etmektedir. Ancak, … Gazetesi’nin resmi ilan hakkı, 30 Eylül 2013 tarihinde “yeni yayın” olarak değerlendirilmesiyle sona erdirilmiş ve bu durumun ardından belirli bir bekleme süresine tabi tutulmuştur. Başvuran, bu süre zarfında gerekli başvuruları yapmamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun incelenmesi sonucunda, idarenin ret kararında hukuka aykırılık bulunmadığını tespit etmiştir. Bu nedenle, başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuş ve karar, başvurana ve Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü’ne tebliğ edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/4376-S.6426
BAŞVURU NO : 2018/16868
KARAR TARİHİ : 14/06/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : BASIN İLAN KURUMU GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
.. Gazetesi’ne resmi ilan hakkının verilmesi talebi
BAŞVURUNUN KONUSU :
hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 14/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Ekim 2013’te Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü’nden gelen yetkililerin, Gaziantep’teki yerel gazetelerin sayısının azaltılması gerektiğini bildirdiğini, bu kapsamda …
Gazetesi ile birleşme kararı alındığını ve bu suretle anılan gazetenin bünyelerine katıldığını, ancak beş yıl geçmesine rağmen … Gazetesi’nin resmi ilan hakkının alınamadığını, bu hususta bazı girişimlerde bulunmalarına rağmen bir sonuca ulaşılamadığını belirterek, söz konusu resmi ilan hakkı verilmesi suretiyle mağduriyetlerinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi-belge talebimize istinaden, Basın İlan Kurumu
Genel Müdürlüğü’nden gelen 21/01/2019 tarihinde Kurumumuz kayıtlarına alınan ve
…/…-… sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Basın İlan Kurumu 9 Ocak 1961 tarih ve 10702 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 195 sayılı Kanun ile teşkil edilmiş ve aynı yıl faaliyete geçmiş, kamu tüzel kişiliğine haiz bir kurum olduğu, asli görevinin, kuruluş Kanunu gereği Şubesi bulunan yerlerde (halihazırda yurt sathında 41 il) yayınlama hakkını haiz bulunan gazetelerde resmi ilanların neşrettirilmesine aracılık etmekte olduğu, görevinin alanı dışındaki yerlerde ise resmi ilanların yayınlatılmasına aracılık etme görevi münhasıran Valiliklerin uhdesine bırakıldığı, ayrıca kamu kurum, kuruluş, idare, teşekkül, iştirak, müessese ve benzerlerine ait hususi ilan ve reklam mahiyetindeki ilan ve reklamların da gazete ve dergilerde yayınlanmasına aracılık edildiği,
2.2. Gazetelerdeki yayına Kurumları ile Valiliklerin aracı kılındığı resmi ilanlar ile gazete ve dergilerde neşrettirilmesine aracılık ödevinin münhasıran Kurumlarına bırakıldığı kamu idarelerine ait ilan ve reklamların hangi usul ve esaslar dairesinde dağıtılıp yayınlanması gerektiği ve ayrıca gazete ve dergilerin ise anılan resmi ilanlar ile diğer ilan ve reklamları yayınlayabilme hakkını nasıl ve ne şekilde kazanabileceklerinin Genel Kurulları tarafından tespit edilip tayin olunduğu,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
2.3. Cevabi yazı tarihi itibariyle 693’ü Kurumları, 397’si Valiliklerin görev alanlarındaki yayın yerlerinde olmak üzere yurt genelinde resmi ilan yayınlama hakkını haiz toplam 1.090 gazete bulunduğu, gazetelerin yayınlama haklarını kesintiye uğramaksızın sürdürülebilmeleri bakımından, bu gazetelerin yayın yerlerine göre belirlenen vasıfları taşımaları ve yükletilen ödevleri yerine getiriyor olmaları gerekmekte olduğu,
2.4. Resmi ilan yayınlama hakkına haiz herhangi bir gazetenin genellikle imtiyaz devri şeklinde oluşan imtiyaz sahibi gerçek/tüzel kişiliğin değişmesi durumunda, gazetenin önceden kazanılmış olunan mevcut resmi ilan yayınlama hakkının da yeni imtiyaz sahibine geçmekte olduğu, gazetelerin yayınlandıkları yerlere göre mevzuat gereği yükletilen vecibeleri belirli sürelerde yerine getirmiş olmak şartıyla kazandıkları resmi ilan yayınlama hakkının yine mevzuat uyarınca yükletilen vecibelerin noksansız ve zamanında yerine getirildiği, aykırı bir davranışta bulunulmadığı sürece bu hakkın herhangi bir süre ile sınırlandırılmadığı,
2.5. Resmi ilan yayınlama hakkına haiz bulunan gazetelerin anılan bu haklarını, yayın hayatına yeni başlayan veya resmi ilan yayınlama hakkı kazanabilmek için yazılı başvuruda bulunan herhangi bir gazete gibi mütalaa edebilme noktasında istisnai durumların da söz konusu olduğu,
2.6. Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin
“Yayınlama hakkının sona ermesi” başlıklı 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde; “Yayınlama hakkından feragat ettiğini yazılı olarak bildiren süreli yayınların resmî ilân ve reklâm yayınlama hakkı sona erer.” şeklinde hüküm bulunduğu,
2.7. Başvuruya konu edilen … Gazetesinin, 1 Ocak 2017 tarihinde yürürlüğe girmek üzere
Resmi Gazete’nin 5 Ekim 2016 tarih ve 29848 sayılı nüshasında yayımlanan anılan Yönetmelik ile 31 Aralık 2016 tarihine kadar yürürlükte kalan yukarıda aynen iktibas olunan (ı) bendine dair benzer hükmü ihtiva eden 67 sayılı Genel Kurul Kararının yayınlama hakkı başlıklı 8 inci maddesinin son fıkrası; “Yayınlama hakkından vazgeçtiğini yazılı olarak bildiren mevkuteler, tekrar resmî ilân ve reklâm yayınlama talebinde bulunursa, yayın hayatlarını aynı adla sürdürseler dahi, yeni yayınlanan ve yayınlama hakkı kazanamamış mevkutelere uygulanan usul ve esaslara tabi tutulur.” hükmü gereğince 30 Eylül 2013 tarih ve 2013/239 sayılı Genel
Müdürlük kararıyla “yeni yayın” sayılarak ilan ve reklam yayınlama hakkı sona erdirildiği,
2.8. … Gazetesi’nin “yeni yayın” sayılarak resmi ilan ve reklam yayınlama hakkının sonra ermesine müteakip, yayın yeri itibariyle mevzuat gereği belirlenmiş olunan (24/36) aylık bekleme süresine tabi tutulması ve bu süre içerisinde yine mevzuat gereği yükletilen vecibeleri noksansız ve zamanında yerine getirmiş olmak kaydıyla anılan yayınlama hakkının tekrardan kazanabilmesi yönünde Kurumlarına yapılması gereken yazılı başvurusunu yapmadığı,
2.9. Özellikle 2000’li yıllardan itibaren teknolojik anlamda yaşanılan gelişmelerin insanların günlük hayatlarında önemli değişikliklere neden olduğu gibi aralarında yazılı basının da yer aldığı medya sektörünün bulunduğu ticari faaliyette bulunan tüm sektörleri de olumlu veya olumsuz yönde etkilediği, dünya genelinde olduğu şekilde ülkemizde de medya sektörünün zaman içerisinde iki ana gelir kaynağı olan gerek okur sayısı anlamında tiraj, gerek ise ilan ve reklam gelirlerinde ciddi kayıplar yaşadığı, bu durum yazılı basını kendi içerisinde maliyetlerin düşürülmesine yönelik sayfa ve yayın günü sayısını azaltma şeklinde bazı tedbirleri almaya
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
mecbur bıraktığı, aynı süreçte yurt genelindeki muhtelif yayın yerlerinde neşrolunan resmi ilan yayınıyla alakalı gazetelerin kendi iradi tasarrufları doğrultusunda “güç birliği” olarak adlandırdıkları bir yöntemle “gazetelerini birleştirme” yolunda bazı girişimler başlatıldığı,
2.10. Kurumları veya Valiliklerin görev alanlarında yürütülen bu minvaldeki çalışmalarda
Kurumlarının herhangi bir dahli söz konusu olmamakla birlikte “güç birliği” girişimi düşüncesinde olan yine muhtelif yayın yerlerinde birleşme öncesi kendi aralarında tertipledikleri toplantılara sektör cemiyetlerinin ya da gazete yetkililerinin talepleri doğrultusunda yardımcı olunması ve gerekli bilgilendirmelerin yapılması maksadıyla Kurum görevlilerinin de iştirak ettiği, Gaziantep ilinde münteşir resmi ilan yayınlama hakkını haiz gazetelerin de “güç birliği” girişimlerinde bulunduğu ancak, söz konusu gazetelerin bu çalışmalardan müspet sonuç alamadığı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
3.1. “Basın hürriyeti” başlıklı 28 inci maddesi; “Basın hürdür, sansür edilemez. Basımevi kurmak izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.
(Mülga ikinci fıkra: 3/10/2001-4709/10 md.) Devlet, basın ve haber alma hürriyetlerini sağlayacak tedbirleri alır…”,
3.2. “Süreli ve süresiz yayın hakkı” başlıklı 29 uncu maddesi; “ Süreli veya süresiz yayın önceden izin alma ve mali teminat yatırma şartına bağlanamaz.
Süreli yayın çıkarabilmek için kanunun gösterdiği bilgi ve belgelerin, kanunda belirtilen yetkili mercie verilmesi yeterlidir.
Süreli yayınların çıkarılması, yayım şartları, mali kaynakları ve gazetecilik mesleği ile ilgili esaslar kanunla düzenlenir.
Süreli yayınlar, Devletin ve diğer kamu tüzelkişilerinin veya bunlara bağlı kurumların araç ve imkanlarından eşitlik esasına göre yararlanır.”,
3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığı’na bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 195 sayılı Basın İlan Kurumu Kanununun “Görevleri” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Resmi ilanların mevkutelerde yayınlanmasında aracı olmak,”,
5. 05/10/2016 tarih ve 29848 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin,
5.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, resmî ilân ve reklâmların yayınlanacağı süreli yayınların vasıf ve ödevlerinin belirlenmesi ile resmî ilânların fikir ve
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
içtihat farkı gözetilmeksizin aranan vasıfları taşıyan ve ödevleri yerine getiren süreli yayınlara dağıtımının sağlanmasıdır.”
5.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Yönetmelik, resmî ilân ve reklâmların kapsamını, yayınını, dağıtımını, resmî ilân ve reklâm yayınlama hakkını, Basın İlan
Kurumu ile valiliklerin aracılık etme görev ve yetkisini, resmî ilân ve reklâmları yayınlayacak süreli yayınların vasıf ve ödevleri ile kontrol usûl ve esasları ile hükümleri kapsar.”,
5.3. “Yayınlama hakkının sona ermesi” başlıklı 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (ı)
bendinde; “Yayınlama hakkından feragat ettiğini yazılı olarak bildiren süreli yayınların, resmî ilân ve reklâm yayınlama hakkı sona erer.”,
6. 67 sayılı Yayınlanacak İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Mevkuteler
Hakkında Genel Kurul Kararı’nın “Yayınlama hakkı” başlıklı 8 inci maddesinin,
6.1. Birinci fıkrasında; “a) Yazılı olarak, yayınlama talebinde bulunması, b) Kurum Yönetmeliği ve bu Karar’la yükletilen ödevleri kabul ederek vaktinde yerine getirmesi, c) Yayınlandığı yere göre, bu Karar’ın ilgili bölümlerinde öngörülen şart ve vasıfları haiz olması gerekir.”,
6.2. Dördüncü fıkrasında ise; “Yayınlama hakkından vazgeçtiğini yazılı olarak bildirilen mevkuteler, tekrar resmî ilân ve reklâm yayınlama talebinde bulunursa, yayın hayatlarını aynı adla sürdürseler dahi, yeni yayınlanan ve yayınlama hakkı kazanamamış mevkutelere uygulanan usul ve esaslara tabi tutulur.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ HÜSEYİN YÜRÜK’ÜN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından; başvuranın … Gazetesi’ne resmi ilan hakkı verilmesi talebine ilişkin yapılan inceleme ve araştırmalar neticesinde, idarenin ret işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı tespit edilerek başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, … Gazetesi ile birleşme kararı alındığı ve anılan gazetenin bünyelerine katıldığı, ancak aradan beş yıl geçmesine rağmen … Gazetesi’nin resmi ilan hakkının alınamadığını belirterek, … Gazetesi’ne resmi ilan hakkı verilmesini talep etmektedir.
9. İlgili idare tarafından, gazetelerin yayınlandıkları yerlere göre mevzuat gereği yükletilen vecibeleri belirli sürelerde yerine getirmiş olmak şartıyla kazandıkları resmi ilan yayınlama hakkı, yine mevzuat uyarınca yükletilen vecibelerin noksansız ve zamanında yerine getirildiği, aykırı davranışta bulunulmadığı sürece devam ederek, bu hakkın herhangi bir süre ile sınırlandırılmadığı, ancak resmi ilan yayınlama hakkına haiz bulunan gazetelerin bu haklarını, yayın hayatına yeni başlayan veya resmi ilan yayınlama hakkı kazanabilmek için yazılı
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
başvuruda bulunan herhangi bir gazete gibi mütalaa edebilecek bir konumda olmadığı noktasında istisnai durumların söz konusu olduğu, dolayısıyla başvurunun 30 Eylül 2013 tarih ve 2013/239 sayılı Genel Müdürlük kararıyla “yeni yayın” sayıldığı, ilgili gazetenin resmi ilan ve reklam yayınlama hakkının sona erdirildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
10. Resmi İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin 27 nci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde “Yayınlama hakkından feragat ettiğini yazılı olarak bildiren süreli yayınların, resmî ilân ve reklâm yayınlama hakkı sona erer.”, Yayınlanacak İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Mevkuteler Hakkında Genel Kurul Kararı’nın
“Yayınlama hakkı” başlıklı 8 inci maddesinin “ 1) a) Yazılı olarak, yayınlama talebinde bulunması, b) Kurum Yönetmeliği ve bu Karar’la yükletilen ödevleri kabul ederek vaktinde yerine getirmesi, c) Yayınlandığı yere göre, bu Karar’ın ilgili bölümlerinde öngörülen şart ve vasıfları haiz olması gerekir, 4) Yayınlama hakkından vazgeçtiğini yazılı olarak bildirilen mevkuteler, tekrar resmî ilân ve reklâm yayınlama talebinde bulunursa, yayın hayatlarını aynı adla sürdürseler dahi, yeni yayınlanan ve yayınlama hakkı kazanamamış mevkutelere uygulanan usul ve esaslara tabi tutulur.” düzenlemeleri olduğu anlaşılmaktadır. Başvuruya konu … Gazetesi’nin resmi ilan ve reklam yayınlama hakkının sonra ermesine müteakip, yayın yeri itibariyle mevzuat gereği belirlenmiş olunan (24/36) aylık bekleme süresine tabi tutulduğu ve bu süre içerisinde yükletilen vecibeleri noksansız ve zamanında yerine getirmiş olmak kaydıyla anılan yayınlama hakkının tekrardan kazanabilmesi yönünde ilgili idareye gereken yazılı başvurusunu yapmadığı ifade edilmektedir.
11. Ayrıca, medya sektörünün zaman içerisinde okur sayısı anlamında tiraj ile ilan ve reklam gelirlerinde ciddi kayıplar yaşaması nedeniyle yurt genelindeki muhtelif yayın yerlerinde neşrolunan resmi ilan yayınıyla alakalı gazetelerin kendi iradi tasarrufları doğrultusunda “güç birliği” olarak adlandırdıkları bir yöntemle “gazetelerini birleştirme” yolunda bazı girişimler başlatıldığı, Basın İlan Kurumu veya Valiliklerin görev alanlarında yürütülen bu minvaldeki çalışmalarda “güç birliği” girişimi düşüncesinde olan muhtelif yayın yerlerinde birleşme öncesi kendi aralarında tertipledikleri toplantılara sektör cemiyetlerinin ya da gazete yetkililerinin talepleri doğrultusunda yardımcı olunması ve gerekli bilgilendirmelerin yapılması maksadıyla kurum görevlilerinin de iştirak ettiği ifadelerine yer verildiği anlaşılmaktadır.
12. Bu nedenle, 195 sayılı Basın İlan Kurumu Kanununun ilgili maddeleri, Resmi İlan ve
Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Süreli Yayınlar Yönetmeliğinin 27 nci maddesinin ilgili fıkrası ve 67 sayılı Yayınlanacak İlan ve Reklamlar ile Bunları Yayınlayacak Mevkuteler
Hakkında Genel Kurul Kararı’nın “Yayınlama hakkı” başlıklı 8 inci maddesinin ilgili fıkraları göz önünde bulundurulduğunda; ilgili idare tarafından … Gazetesi’nin “yeni yayın” sayılarak resmi ilan ve reklam yayınlama hakkının sonra erdirilmesinin yukarıda bahsedilen mevzuat hükümlerine uygun olduğu anlaşılmıştır.
13. Başvuranın iddiaları, İdarenin açıklamaları, ilgili mevzuat hükümleri, konuyla ilgili yargı kararları ile tüm dosya kapsamındaki bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın … Gazetesi’ne ilişkin resmi ilan hakkı verilmesi talebinin ilgili idare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
14. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuruya ilişkin bilgi ve belgelerin Kurumumuza gönderildiği; İdarenin “kararların gerekçeli olması” “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak “karara karşı başvuru yolları ve sürelerinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup, dolayısıyla idareden bundan böyle bu ilkeye de uygun hareket etmesi önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvurana ve Basın İlan Kurumu Genel Müdürlüğü’ne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.