| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan incelemede, başvuranın gebelik ve süt izni süreçleriyle ilgili iddiaları değerlendirilmiştir. Başvuranın, gebelik durum raporunu idareye geç ibraz etmesi nedeniyle doğum öncesi analık izninin 8 hafta yerine 34 gün olarak kullandırıldığı belirlenmiştir. Bu durum, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesinin a fıkrasına dayanmaktadır. Ayrıca, doğum sonrası kullanılmayan sürelerin, doğum raporunun ibrazı üzerine sekiz haftalık analık iznine eklenerek kullandırıldığı tespit edilmiştir. Başvuranın süt izninin ise, yine 657 sayılı kanunun ilgili maddesi uyarınca istediği saatlerde kullandırıldığı sonucuna varılmıştır. Bu çerçevede, idarenin eylem ve işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/66591-S.20.72450
BAŞVURU NO : 2020/2557
KARAR TARİHİ : 05/08/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADIYAMAN VALİLİĞİ
BAŞVURUNUN KONUSU : Mesai saati ve izin işlemleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 06/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuranın Kurumumuza yapmış olduğu ve bir örneği ekte sunulan başvurusunda özetle; Adıyaman Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde görev yapmakta olduğunu, gebelik döneminde tarafına 16/08/2013 tarihli ve 287737 sayılı yönetmelikle tanınan hakları kullanamadığını ve yetkisiz kişiler tarafından görevine geç gelmekle suçlandığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından Adıyaman Valiliğine gönderilen 20/03/2020 tarihli ve sayılı bilgi ve belge isteme yazısına cevaben, Adıyaman Valiliği tarafından gönderilen 08/04/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazıda;
2.1. İl Müdürlüğünde görev yapan personellerin mesai takiplerinin 18/11/2019 tarihine kadar imza föylerinin personelce imzalanması ve bu imza föylerinin ilgili Şube müdürleri veya İl
Müdürlüğünce kontrol edilmesi suretiyle gerçekleştiği, başvuranın bu tarihten önce mesaiye geç geldiği, bir defa bağlı bulunduğu Şube Müdürü, iki defa da İl Müdürü tarafından tespit edildiği, fiili durumun föylere ilgili amirlerce derç edilerek imzalandığı, bu durum üzerine başvuranın “Mesaiye Geç Gelme” fiili nedeniyle üç defa yazılı olarak uyarıldığı, uyarı yazılarının Adıyaman Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünün en üst amiri olan İl Müdürü tarafından imzalandığı,
2.2. Elektronik Mesai Takip Sistemine geçildiği 18/11/2019 tarihinden itibaren başvuranın on bir defa mesaiye geç geldiğinin sistem tarafından raporlandığı ve yetkili amir tarafından gerekli uyarıların yapıldığı,
2.3. Söz konusu uyarıların Çevre ve Şehircilik kanunu kapsamında yetkili amir tarafından ifa edildiği,
2.4. Başvuranın gebeliğine ilişkin hekim raporunun ulaşması akabinde İl Müdürlüğünce talep, bahse konu yasa maddeleri kapsamında değerlendirilerek başvuranın 657 sayılı yasanın 104 A fıkrasına istinaden doğum öncesi 34 gün analık iznine ayrılmasının uygun görüldüğü, doğum öncesi analık izninin başvurana 8 hafta yerine 34 gün olarak kullandırılmasının nedeninin; başvuranın gebelik durum raporunu idareye geç ibraz ettiği, bu nedenle başvuranın doğum öncesi kullanmadığı sürelerin yine başvuranın doğum raporunun ibrazı üzerine 657 sayılı yasanın 104 A fıkrasına istinaden doğum sonrası sekiz haftalık analık iznine eklenerek kullandırıldığı,
2.5. Başvuranın, doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren “süt iznini” 657 sayılı yasanın 104/D fıkrası uyarınca yerinde görüldüğü, süt izninin başvurana istediği saatlerde kullandırıldığı belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü,
5. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Amir Durumunda Olan Devlet
Memurlarının Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinde: “Devlet memurları amiri oldukları kuruluş ve hizmet birimlerinde kanun ve diğer mevzuatla belirlenen görevleri zamanında ve eksiksiz olarak yapmaktan ve yaptırmaktan, maiyetindeki memurlarını yetiştirmekten, hal ve hareketlerini takip ve kontrol etmekten görevli sorumludurlar.” hükmü,
6. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Çalışma Saatleri, İzinler” başlıklı 99 uncu maddesinde: “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir.” hükmü,
7. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Çalışma Saatleri, İzinler” başlıklı 100 üncü maddesinde: “Günlük çalışmanın başlama ve bitme saatleri ile öğle dinlenme süresi, bölgelerin ve hizmetin özelliklerine göre merkezde Cumhurbaşkanınca, illerde valiler tarafından tespit olunur.” hükmü,
8. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Mazeret İzni” başlıklı 104 üncü maddesinin a bendinde: “Kadın memura; doğumdan önce sekiz, doğumdan sonra sekiz hafta olmak üzere toplam on altı hafta süreyle analık izni verilir. Çoğul gebelik durumunda, doğum öncesi sekiz haftalık analık izni süresine iki hafta eklenir. Ancak beklenen doğum tarihinden sekiz hafta öncesine kadar sağlık durumunun çalışmaya uygun olduğunu tabip raporuyla belgeleyen kadın memur, isteği hâlinde doğumdan önceki üç haftaya kadar kurumunda çalışabilir. Bu durumda, doğum öncesinde bu rapora dayanarak fiilen çalıştığı süreler doğum sonrası analık izni süresine eklenir. Doğumun erken gerçekleşmesi sebebiyle, doğum öncesi analık izninin kullanılamayan bölümü de doğum sonrası analık izni süresine ilave edilir. Doğum öncesi analık izninin başlaması gereken tarihten önce gerçekleşen doğumlarda ise doğum tarihi ile analık izninin başlaması gereken tarih arasındaki süre doğum sonrası analık iznine ilave edilir..” hükmü,
9. 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun “Mazeret İzni” başlıklı 104 üncü maddesinin d bendinde: “Kadın memura, çocuğunu emzirmesi için doğum sonrası analık izni süresinin bitim tarihinden itibaren ilk altı ayda günde üç saat, ikinci altı ayda günde bir buçuk saat süt izni verilir. Süt izninin hangi saatler arasında ve günde kaç kez kullanılacağı hususunda, kadın memurun tercihi esastır.” hükmü bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvuran hakkında tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir durumun bulunmadığı değerlendirildiğinden, ret kararı verilmesine ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran, Adıyaman Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünde görev yapmakta olduğunu, gebelik döneminde tarafına 16/08/2013 tarihli ve 287737 sayılı yönetmelikle tanınan hakları kullanamadığını ve yetkisiz kişiler tarafından görevine geç gelmekle suçlandığını belirterek gereğinin yapılmasını talep etmektedir.
12. Başvuranın iddiaları, ilgili idarenin cevapları, ilgili mevzuat ve dosya kapsamından;
Adıyaman Çevre ve Şehircilik Müdürlüğünde 18/11/2019 tarihine kadar mesaiye giriş ve çıkışların imza föyü uygulamasıyla kontrol edildiği, başvuranın bu süreçte mesaiye 3 kez geç geldiği, yetkili amir tarafından ilgili föylere not düşülerek mesaiye riayet edilmesi konusunda
3 kez uyarı yazısı gönderildiği,
12.1. 18/11/2019 tarihinden itibaren mesaiye giriş ve çıkışların kontrol edilmesi için elektronik sistem kurulduğu, başvuranın elektronik sistem tarafından raporlanan giriş ve çıkışlarına bakıldığında mesai saatlerine riayet etmediğinin anlaşıldığı ve bu sebeple yetkili amir tarafından yazılı olarak defaten uyarıldığı,
12.2. Mesaiye riayet etmeyen personel hakkında uyarı işleminin başvurana özgü olmadığı, söz konusu yazılı uyarıların mesaiye uymayan diğer personele de gönderildiği tespit edilmiştir.
Kamu görevlilerinin mesai saatlerine riayet etmesine ilişkin yetkili amir tarafından yapılan denetim ve uyarıların 657 sayılı Devlet Memurları kanunu kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.
13. Başvuranın gebelik ve süt izninin kullandırılmasına ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucu; başvuranın gebeliğe ilişkin izninin 657 sayılı Devlet Memurları kanununun 104. maddesinin a fıkrasına istinaden kullandırıldığı, başvuranın gebelik durum raporunu idareye geç ibraz etmesi sonucu doğum öncesi analık izninin başvurana 8 hafta yerine
34 gün olarak kullandırıldığı; bu nedenle başvuranın doğum öncesi kullanmadığı sürelerin yine
başvuranın doğum raporunun ibrazı üzerine doğum sonrası sekiz haftalık analık iznine eklenerek kullandırıldığı,
13.1. Başvuranın, doğum sonrası analık izninin bitiminden itibaren “süt izninin” 657 sayılı
Devlet Memurları kanununun 104. maddesinin d fıkrası uyarınca yerinde görüldüğü ve süt izninin başvurana istediği saatlerde kullandırıldığı tespit edilmiştir.
14. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma sonucunda; idarece gerçekleştirilen eylem ve işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idare işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Adıyaman İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
BAŞVURANA ve ADIYAMAN VALİLİĞİNE tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi