| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın gece mesaisinden muaf tutulma talebini değerlendirirken, başvuranın sürekli işçi pozisyonunda çalıştığını ve 4857 sayılı İş Kanunu’na tabi olduğunu belirlemiştir. Bu bağlamda, Kanun’un 22. maddesi gereğince, çalışma koşullarının taraflar arasında değiştirilebileceği ifade edilmiştir. Ayrıca, Anayasa’nın 49. maddesi uyarınca devletin, çalışanların hayat seviyesini yükseltme ve çalışma barışını sağlama yükümlülüğü olduğu vurgulanmıştır. Başvuranın engelli çocuğuna bakım sorumluluğu dikkate alındığında, talebin hakkaniyet açısından ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, idarenin başvuranın talebini yerine getirmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/26928-S.20.31725
BAŞVURU NO : 2019/21872
KARAR TARİHİ : 11/06/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MARDİN AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER
İL MÜDÜRLÜĞÜ
AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER
BAKANLIĞI
Gece mesaisinden muaf tutulma talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 10/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; Mardin Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne bağlı çocuk evleri koordinasyon merkezi müdürlüğünde bakım elemanı ve taşınır kayıt yetkilisi olarak çalıştığını, oğlunun tip1 diyabet hastası ve Çözger raporlu (ÖKGV’li %90-99) olduğunu ve Başbakanlık 2010/2 genelgesi 3. maddesine istinaden gece mesaisinden muaf olmasına rağmen bu yöndeki talebinin personel eksikliği nedeniyle reddedildiğini belirterek, Genelge kapsamında gece mesaisinden muaf tutulmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Mardin Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvuranın durumu hakkında Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığının 9/9/2019 tarihli ve sayılı yazısında 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve buna dayanılarak çıkarılan Tebliğ çerçevesinde, ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca işlemlerin yürütüldüğü, dolayısıyla, konuya ilişkin değerlendirmenin İl Müdürlüğüne bağlı Çocuk Evleri
Koordinasyon Merkezi Müdürlüğünce yapılması gerektiğinin değerlendirildiği,
2.2. Mevcut şartlarda Çocuk Evlerinde üç (3) bakım elemanın görev yaptığı 24 saat çalışıp 48 saat dinlendikleri, adı geçen personelin vardiyasının talep edilen şartlarda değişmesi durumunda başvuran dışındaki diğer personellerin haftanın beş (5) günü 15 saat çalışıp 24 saat dinlenme, haftasonları ise 24 saat çalışma 36 saat dinlenme şeklinde fazla ve aşırı yoğun çalışmak zorunda kalacağı,
2.3. ‘ın yerine doldurabilecek herhangi bir personel olmadığından mevcut şartlarda uygulamanın mümkün olmadığı, ancak Bakanlıkça yetki verilip personel takviyesi yapılması ya da Bakanlığın ya da İl Müdürlüğünce yeni bir personel görevlendirilmesi durumunda uygulamada herhangi bir aksaklık meydana gelmeyeceğinden talep mağduriyet yaşanmadan karşılanabileceği,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tebirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 4857 sayılı İş Kanunun 22. Maddesinin ikinci fıkrasında:” Taraflar aralarında anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebilir. Çalışma koşullarında değişiklik geçmişe etkili olarak yürürlüğe konulamaz.”
6. 30 Ocak 2010 tarihli ve 27478 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2010/2 Genelgenin 3.
Maddesinde; “Kamu çalışanlarının kanunen bakmakla yükümlü olduğu özürlü aile bireyinin bakıma muhtaç olduğunun ilgili mevzuatına göre alınmış geçerli özürlü sağlık kurulu raporu ile belgelendirilmesi kaydıyla bu durumdaki personele; özürlü aile ferdinin günlük bakımı için izin kullanımında gerekli kolaylık sağlanacak ve personel mesai saatleri dışındaki nöbet görevinden ve gece vardiyasından muaf tutulacaktır.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, çocuk evleri koordinasyon merkezi müdürlüğünde bakım elemanı ve taşınır kayıt yetkilisi olarak çalıştığını, oğlunun Çözger raporlu (ÖKGV’li %90-99) olduğunu ve
Başbakanlık 2010/2 genelgesi 3. maddesine istinaden gece mesaisinden muaf olmasına rağmen bu yöndeki talebinin reddedildiğini belirterek, Genelge kapsamında gece mesaisinden muaf tutulmayı talep etmektedir.
9. İdare ise başvuranın talebini, yeterli personeli bulunmadığı gerekçesi ile uygun görmemiştir.
10. Somut olay kapsamında, başvuranın bakmakla yükümlü olduğu çocuğunun Çözger raporlu (ÖKGV’li %90-99) olduğu ancak İdarece, Mardin İl Müdürlüğünde yaşanan personel sıkıntısından dolayı anılan Genelgeye uyulduğunda diğer personel açısından mağduriyete yol açılacağı ancak Bakanlık tarafından verilecek bir yetki ile başvuranın talebinin yerine getirilebileceği bildirilmektedir.
11. “Başvuranın sürekli işçi pozisyonunda vazife icra ettiği gözetildiğinde, 4857 sayılı İş
Kanuna tabi olduğu; bu kapsamda, anılan Kanunun 22 nci maddesinin ikinci fıkrasındaki
“taraflar aralarında anlaşarak çalışma koşullarını her zaman değiştirebilir” düzenlemesi gereğince, idarenin başvuranın gece mesaisi hakkındaki talebini karşılayabileceği; Anayasanın
49 uncu maddesinde devlete yüklenen “çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma
hayatını geliştirmek için çalışanları korumak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alma” yükümlülüğünün de başvuru ölçeğinde dikkate değer olduğu ve başvuranın engelli çocuğunun durumu ile ona bakım sorumluluğu bakımından, talebin hakkaniyet yönünden ele alınabileceği; dolayısıyla başvuruya konu talebin idare tarafından yerine getirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
12. Bu kapsamda, Mardin İl Müdürlüğünde yaşanan personel sıkıntısı personelin ve ailesinin katlanması gereken sonuçlara yol açmamalı bunun yerine İdare idarenin sürekliliğini gösteren kamu hizmetlerinin yürütülmesi ve devamlılığı bakımından yerine getirilmesi gereken hizmetleri nedeniyle ihtiyaç duyduğu belli nitelik ve sayıdaki kamu görevlisini ilgili mevzuatındaki koşullar doğrultusunda sağlamalıdır.
13. İlgili mevzuat hükümleri çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; hakkaniyet yönünden İdare tarafından teşkilat yapısı gözden geçirilerek Müdürlük bünyesinde elzem olan personel kadronun temini için gerekli tedbirlerin alınması ve başvuranın gece mesaisinden muaf tutulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Mardin
Asliye Hukuk Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın gece mesaisinden muaf tutulması için Aile Çalışma Ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığına, Mardin Aile, Çalışma Ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğüne TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA, AİLE ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA,
MARDİN AİLE, ÇALIŞMA VE SOSYAL HİZMETLER İL MÜDÜRLÜĞÜNE
TEBLİĞİNE;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
İdareler tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi