Sayıştay, KİK, Yargıtay ve Danıştay Kararları, Bakanlık Görüşleri

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/6462-S.20.10259

BAŞVURU NO : 2019/20699

KARAR TARİHİ : 22/04/2020

RET KARARI

BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :

BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Hazine’ye ait taşınmaz üzerindeki gecekondu hakkında hak sahipliğinin tespiti ve tapu verilmesi talebi hakkında

BAŞVURU TARİHİ : 27/11/2019

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1) Başvuran adına vekili, Pendik İlçesi Ertuğrulgazi Mahallesi Yunus Emre Caddesi Nehir

Sokak No: ’de kain gecekondu üzerinde hak sahibi olduğu iddiasıyla, söz konusu hak sahipliğinin tespiti ile milli emlak tarafından belirtilen bedelin tahsili ve tapu verilmesi için gereken işlemlerin yapılması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2) Kurumumuzun 11/03/2019 tarih ve sayılı Gönderme Kararı’na istinaden Çevre ve

Şehircilik Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü tarafından 31/05/2019 tarihinde

Kurumumuza gönderilen sayılı cevabi yazı ekinde yer alan İstanbul Çevre ve

Şehircilik İl Müdürlüğü Anadolu Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı’nın 08/05/2019 tarih ve sayılı yazıda özetle;

2.1) İdareleri tespit memurlarınca taşınmazın mahallinde hak sahipliği araştırması yapıldığı ve

yapılan tespitlerde adına herhangi bir kullanıma rastlanılamadığı, İdare kayıtlarının geriye dönük incelenmesi neticesinde bahse konu parselin Hazine adına tescil tarihinden itibaren yapılan hiçbir tespit çalışmasında başvuranın adının geçmediği,

2.2) Bununla birlikte başvuranın dilekçesi ekinde gönderdiği emlak vergisine ilişkin belgelerin

313 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği’nde devir için istenilecek ve incelenecek belgeler arasında

yer almadığı, kaldı ki istenecek belgeler arasında emlak vergisi beyannameleri bulunsa dahi emlak vergisi ödendiği iddia edilen taşınmaz ile satışı istenen taşınmazların adreslerinin birbiri ile uymadığı,

2.3) Satışı istenen taşınmaz Pendik İlçesi Ertuğrulgazi Mahallesi’nde iken, enkaz halindeki yapı

için önceki sahipleri tarafından Şeyhli Mahallesi’nde yer alan adres için çevre ve temizlik vergisi ödendiğinin görüldüğü,

2.4) Başvuru konusu Pendik İlçesi Ertuğrulgazi Mahallesi Komşu Sokak No: adresine ilişkin

olarak yapılan araştırmada, Pendik İlçesi idari sınırları içerisinde böyle bir adrese ilişkin kayıt bulunmadığı, dilekçe ekinde İdarelerine gönderilen krokide işaretli alanın incelenmesi sonucunda ise burada sadece boş bir arsanın bulunduğunun belirlendiği,

2.5) Bakanlıklarından alınan 28/12/2007 tarih ve 75383 sayılı yazıda taşınmaz üzerinde inşaat

olması ve tamamlanmış yapı olmaması durumlarında taşınmazın Belediyeye devrinin değerlendirilemeyeceğinin açıkça belirtildiği, yine Bakanlıklarından alınan 21/01/2006 tarih ve

2655 sayılı yazıda ise taşınmaz üzerinde bulunan yapının 31/12/2000 tarihinden önce

(18/1/2017 tarihli ve 6770 sayılı Kanunun 21’ inci maddesiyle 19/07/2003 şeklinde, 05/12/2017 tarih ve 7061 sayılı Kanunun 59’ uncu maddesiyle 30/03/2014 şeklinde değiştirilmiştir)

yapılmış olması ve bu yapının halen taşınmaz üzerinde mevcut olması gerektiğinin belirtildiği, 17/02/2011 tarih ve 5467 sayılı yazıda ise müstakil olarak mesken ya da ticarethane olarak kullanılmaya müsait olan yapılanma bulunmadığı hallerde de devir işlemi yapılmaması gerektiği belirtilmiş olup, İdarelerine gönderilen gecekondu satış senedinde dahi satışı yapılan alanda yapı bulunmadığı ve enkaz satışının yapıldığının belirtildiği, son olarak Bakanlığın 16/03/2018 tarih ve 8911 sayılı görüş yazısında da tespit tarihi itibariyle mevcut yapının fiilen kullanılmadığı, atıl vaziyette olduğu, elektrik ve su bağlantısının olmadığı durumlarda da yine yapı hakkında zilyetlik ilişkisinin kesildiği belirtilerek devir işleminin yapılmaması gerektiğinin belirtildiği,

2.6) 313 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği hükümleri ve yukarıda anılan yazılarda belirtilen

hususlar doğrultusunda yapılan incelemede, kullanıma konu alanda ikamet edilen ve elektrik/su tesisat aboneliği bulunan herhangi bir yapı bulunmadığı, bununla birlikte sadece enkaz satışının mevcut olduğu, Kanunun aradığı ikamete uygun yapılanma şartının bulunmadığının anlaşıldığı,

2.7) Kanun koyucunun bina sahiplerinde satılamayacak taşınmazları belirlemeye

Bakanlıklarını yetkili kıldığı, Maliye Bakanlığı tarafından 313 sıra nolu Tebliğ ile, belediyelere devredilmeyecek taşınmazlar sayma yoluyla belirtilerek akabinde genel bir kural konulmak suretiyle Bakanlıkça devri uygun görülmeyen taşınmazların da belediyelere devredilemeyeceğinin ifade edildiği,

2.8) Yukarıda açıklanan nedenlerle, Pendik İlçesi Yaylalar Mahallesi’nde bulunan pafta,

2 parsel sayılı, 253.800,00m sahalı ve tamamı Hazine adına kayıtlı iken 4706 sayılı Kanunun 5’

inci maddesine göre Pendik Belediye Başkanlığı’na devredilen taşınmaz üzerinde bulunduğu iddia edilen ancak enkaz halinde satışı yapılması ve Kanunun aradığı tarihten (30/03/2014)

önce üzerinde yapılanma olmaması ve boş arsa durumunda olması nedeniyle başvurana satış yapılmaması işlemi mevzuata ve Bakanlık talimatlarına uygun olduğundan, başvuranın talebine ilişkin İdarelerince yapılacak işlem bulunmadığı, Belirtilmiştir.

3) Kurumumuzun 11/03/2019 tarih ve E.6286 sayılı Gönderme Kararı’na istinaden Pendik

Belediye Başkanlığı Emlak ve İstimlak Müdürlüğü’ nün Kurumumuza göndermiş olduğu 30/05/2019 tarih ve sayılı cevabi yazıda özetle;

3.1) Müdürlüklerince yapılan inceleme neticesinde; bahse konu adreste herhangi bir yapıya

rastlanmadığı ve bu adresi kapsayan Yaylalar pafta parsel no’lu taşınmazın 4706 sayılı

Kanunun 5’ inci maddesi uyarınca yapılan devir işlemlerinde hazırlanan tespit tutanakları listesinde de adına rastlanılmadığının anlaşıldığı,

3.2) 4706 sayılı Kanuna göre; 30/03/2014 tarihinden önce yapılmış olduğunu elektrik, su,

telefon vb. abonelik sözleşmeleri ile kanıtlayabilen ve hali hazırda ikamete konu olan gecekondu sahiplerinin hak sahibi olarak görülmekte olduğu, bununla beraber kullanıcı hatasından kaynaklanmayan (yangın, doğal afet vb.) nedenlerle yıkılan yapıların sahiplerinin, yıkım nedenini gösteren resmi kurumlardan alınmış tutanak veya yazıyı ibraz etmelerinin gerekmekte olduğu,

3.3) Ancak metruk olması nedeniyle yıkılan taşınmaz ile kullanıcı arasındaki zilyetlik ilişkisi,

mücbir bir sebebe dayanmadan kesildiğinden bu şekilde olan taşınmazların Milli Emlak

Müdürlüğü’ nce 4706 sayılı Kanunun 5’ inci maddesi kapsamında hak sahipliğine konu edilmediği, İfade edilmiştir.

4) Kurumumuzun Milli Emlak Genel Müdürlüğü’ne hitaben yazdığı 24/12/2019 tarih ve

S.20860 sayılı “Teknik ve hukuki görüşünüz” konulu yazısına istinaden İstanbul Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü Anadolu Yakası Milli Emlak Dairesi Başkanlığı’nın Kurumumuza göndermiş olduğu 05/02/2020 tarih ve E.12838 sayılı cevabi yazıda özetle;

4.1) İdareleri tespit memurlarınca taşınmazın mahallinde hak sahipliği araştırması yapıldığı,

yapılan tespitlerde adına herhangi bir kullanıma rastlanılamadığı, başvuruya istinaden İdare kayıtlarının geriye dönük incelenmesi neticesinde bahse konu parselin Hazine adına tescil tarihinden itibaren yapılan hiçbir tespit çalışmasında adının geçmediği,

4.2) Bununla birlikte daha önce İdarelerine verilen dilekçe ekinde yer alan emlak vergisine

ilişkin belgelerin, 313 Sıra Sayılı Milli Emlak Genel Tebliği’ nde devir için istenilecek ve incelenecek belgeler arasında yer almadığı, kaldı ki istenecek belgeler arasında emlak vergi beyannameleri bulunsa dahi emlak vergisi ödendiği iddia edilen taşınmaz ile satışı istenen taşınmazların adreslerinin de birbiri ile uymadığı, yine aynı şekilde şikayet başvuru formunda da belirtildiği üzere emlak vergisinin beyana dayalı olarak tahakkuk ettirildiği, özellikle beyanın verildiği iddia edilen dönemde belediyeler tarafından beyanda bulunulan alanda ikamete müsait yapı olup olmadığına dikkat edilmeden beyanların kabul edildiğinin bilinmekte olduğu, ekte örneği sunulan 19.07.2009 tarihli Google Earth görüntüsünde işaretli alanda yapı olmamasına rağmen buraya ilişkin 2009 ile 2017 yılları arasında emlak beyanı verilmesine devam edildiği, 313 Sıra Sayılı Milli Emlak Genel Tebliği’ nde, emlak vergisinin aranılacak ya da incelenecek belgeler arasında sayılmamış olduğu, ayrıca satışı istenen taşınmaz Pendik İlçesi

Ertuğrulgazi Mahallesi’ nde iken, enkaz halinde olduğu dilekçe ekinde ibraz edilen satış sözleşmesinde belirtilen yapı için önceki sahipleri tarafından Şeyhli Mahallesi’ nde yer alan adres için çevre ve temizlik vergisi ödendiğinin görüldüğü,

4.3) Başvuru konusu Pendik İlçesi, Ertuğrulgazi Mah. Yunus Emre Cad. Nehir Sok. No:

adresine ilişkin olarak Pendik Belediyesi Kent Bilgi Sistemi’nde yapılan araştırmada Pendik

İlçesi idari sınırları içerisinde Nehir Sokak bulunmadığının tespit edildiği,

4.4) Bahse konu taşınmazda bulunan sokakların isimlerinin değişmesi ya da numarataj işlemleri

sonucunda yeni adresin Komşu Sokak No: adresine tekabül ettiği iddia edilse dahi, İdarelerince yapılan araştırma neticesinde böyle bir adrese ilişkin kayıt bulunmadığının tespit edildiği, dilekçe ekinde İdarelerine gönderilen krokide işaretli alanın incelenmesi sonucunda ise burada sadece boş bir arsanın bulunduğunun belirlendiği,

4.5) Bakanlıklarından alınan 28.12.2007 tarih ve 75383 sayılı yazıda taşınmazın üzerinde inşaat

olması ve tamamlanmış yapı olmaması durumlarında taşınmazın belediyeye devrinin değerlendirilemeyeceğinin açıkça belirtildiği, yine Bakanlıklarından alınan 21.01.2006 tarih ve

2655 sayılı yazıda ise taşınmaz üzerinde bulunan yapının 31.12.2000 (18/1/2017 tarihli ve 6770

sayılı Kanunun 21’ inci maddesiyle 19/7/2003 şeklinde ve 05/12/2017 tarihli ve 7061 sayılı

Kanunun 59’ uncu maddesiyle 30/03/2014 şeklinde değiştirilmiştir) tarihinden önce yapılmış olması ve bu yapının halen taşınmazın üzerinde mevcut olması gerektiğinin belirtildiği,

4.6) 17.02.2011 tarih ve 5467 sayılı yazıda ise müstakil olarak mesken ya da ticarethane olarak

kullanılmaya müsait olan yapılanma bulunmadığı hallerde de devir işlemi yapılmaması gerektiği belirtilmiş olup, İdarelerine gönderilen gecekondu satış senedinde dahi satışı yapılan alanda yapı bulunmadığı ve İdarelerine ibraz edilen belgelerde enkaz satışının (enkaz satışının yapıldığı iddia edilen gecekondu satış sözleşmesinin doğruluğunun İdarelerince tespit edilememiş olup, doğru olsa dahi enkazların devre uygun olmadığı) yapıldığı belirtildiğinden, Kanunun aradığı ikamete uygun yapılanma şartının oluşmadığının anlaşıldığı,

4.7) Son olarak Bakanlığın 16.03.2018 tarih ve 8911 sayılı görüş yazısında da tespit tarihi

itibarıyla mevcut yapının fiilen kullanılmadığı, atıl vaziyette olduğu, elektrik ve su bağlantısının olmadığı durumlarda da yine yapı hakkında zilyetlik ilişkisinin kesildiği belirtilerek devir işleminin yapılmaması gerektiğinin belirtildiği,

4.8) 313 sıra sayılı Milli Emlak Genel Tebliği hükümleri ve Bakanlıklarının (Milli Emlak Genel

Müdürlüğü) yukarıda anılan yazılarında belirtilen hususlar doğrultusunda yapılan incelemede, kullanıma konu alanda ikamet edilen ve elektrik/su tesisat aboneliği bulunan herhangi bir yapı bulunmadığı, Kanunun aradığı ikamete uygun yapılanma şartının oluşmadığının anlaşıldığı,

4.9) 4706 sayılı Kanunun 1’ inci Maddesinde Kanunun amacının, Hazineye ait taşınmazların

daha kısa sürede ekonomiye kazandırılması olarak belirtildiği, Kanunun 5’ inci maddesiyle

“üzerinde yapılanma olanlar”a yönelik özel bir düzenleme getirildiği, Kanun maddesinin sadece taşınmaz üzerinde kullanıma dayalı zilyetliği esas almadığı, “üzerinde yapılanma” koşulunu aradığı, buradaki amacın ise, üzerinde kullanılabilir bir yapı bulunan taşınmazın yapı sahibine satışının gerçekleştirilmesi olduğunun anlaşıldığı,

4.10) Buradan yola çıkarak taşınmaz üzerindeki yapılanmanın, 4706 sayılı Kanunun 5’ inci

maddesi hükümleri kapsamında yapılacak başvuru tarihi itibarıyla mevcut ve kullanılabilir olması gerekmekte olduğu sonucuna varıldığı, bu haliyle başvuru tarihinde taşınmaz üzerinde yapısı bulunmayan, bu taşınmaza eylemli olarak tasarruf etmeyen başvuru sahibinin şikâyet başvurusunun açıklanan gerekçelerle reddedildiği,

4.11) Başvuru sahibinin söz konusu taşınmaz üzerinde herhangi bir yapısı bulunmadığı ve

taşınmazda eylemli olarak tasarrufunun bulunmadığının, hiçbir şekilde elektrik yada su sözleşmesi ibraz edilememesinden de açıkça anlaşıldığı,

4.12) İdareleri mezkur Kanun hükümleri kapsamında bahse konu taşınmazın ekonomiye hızlı

kazandırılması maksadıyla ilgili belediyesine devir işlemlerini yaptığı, fakat taşınmazın devir işlemlerinin yapılmış olması söz konusu taşınmazda eylemli olarak tasarrufu olmayan kişilere de satış yapılacağı anlamına gelmediği, taşınmaz üzerinde fiilen kullanımı bulunmayan kişilere, sadece kendi beyanları neticesinde ilgili Kanun hükümleri kapsamında satış işleminin yapılmasının mümkün olmadığı,

4.13) Kanun koyucunun, bina sahiplerine satılamayacak taşınmazları belirlemeye

Bakanlıklarını yetkili kıldığı, Maliye Bakanlığı tarafından 313 sıra nolu Tebliğ ile belediyelere devredilmeyecek taşınmazların sayma yoluyla belirtilerek akabinde genel bir kural konulmak suretiyle Bakanlıkça devri uygun görülmeyen taşınmazların da belediyelere devredilemeyeceğinin ifade edildiği,

4.14) Görüldüğü üzere Pendik ilçesi, Yaylalar Mahallesi’ nde bulunan pafta, parsel sayılı,

253.800,00m² yüzölçümlü ve tamamı Hazine adına kayıtlı iken 4706 sayılı Kanunun 5’ inci maddesine göre Pendik Belediye Başkanlığına devredilen taşınmaz üzerinde 30.03.2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olmaması ve boş arsa durumunda olması nedeniyle başvuru sahibine satışının yapılmaması işlemi mevzuat hükümleri ile Bakanlık (Milli Emlak Genel

Müdürlüğü) talimatlarına uygun olduğundan, talebe ilişkin İdarelerince yapılacak işlem bulunmadığı, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

5) Anayasamızın “Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı

74’üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,

6) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci

maddesinin birinci fıkrasında; Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, Denilmektedir.

7) 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi

Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun’un “Amaç” başlıklı birinci maddesinde; “Bu Kanunun amacı; Hazineye ait taşınmazların daha kısa sürede ekonomiye kazandırılmasıdır.”,

7.1) Aynı Kanunun “Taksitle ödeme, satış bedelinden pay verilmesi, belediyelere devir”

başlıklı 6’ ncı maddesinde; “…..Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Bakanlıkça tespit edilen, Hazineye ait taşınmazlardan, 30/3/2014 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar; Hazine adına tescil tarihine bakılmaksızın öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilir. Bu şekilde devredilen taşınmazlar, haczedilemez ve üzerinde üçüncü kişiler lehine herhangi bir sınırlı ayni hak tesis edilemez. Bu taşınmazlar belediyelerce öncelikle talepleri üzerine yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine, rayiç bedel üzerinden doğrudan satılır….” hükmü yer almaktadır.

8) 313 Sıra No’lu Milli Emlâk Genel Tebliği’nin “ 4706 Sayılı Kanunun 5’ inci Maddesine

Göre Satışı Amacıyla Belediyelere Taşınmaz Devir İşlemleri” başlıklı XIII bölümünün birinci fıkrasında; “Belediye ve mücavir alan sınırları içinde olup, Bakanlıkça tespit edilen

Hazineye ait taşınmazlardan, 31/12/2000 tarihinden önce üzerinde yapılanma olanlar; öncelikle yapı sahipleri ile bunların kanunî veya akdi haleflerine satılmak ya da genel hükümlere göre değerlendirilmek üzere ilgili belediyelere bedelsiz olarak devredilebilecektir.

8.1) Aynı Tebliğin “Belediyelerin Devir Talepleri Ekinde Yer Alacak Bilgi ve Belgeler”

başlıklı XIII-C bölümünün birinci fıkrasında; “Belediye ve mücavir alan sınırları içinde 31/12/2000 tarihinden önce üzerinde yapılanma olan Hazineye ait taşınmazların, ilgili belediyece devrinin talep edilmesi halinde, talep yazısı ekinde aşağıdaki belgelerin aslı veya onaylı örnekleri belediyece defterdarlık veya malmüdürlüklerine verilecektir.” denildiği,

8.1.1) Üst paragrafta bahsedilen fıkranın a bendinde; “Devri talep edilen taşınmazların

üzerinde 31/12/2000 tarihinden önce yapılanma olduğunu ispatlayacak nitelikte her türlü belgeden en az birisinin (hava fotoğrafı, tespit tutanağı, yapı tatil veya kaçak inşaat zaptı, idari ve adli yargı mercilerince verilmiş kararların, seçmen kütük kayıtları, devri talep edilen taşınmaz üzerindeki yapıya ait elektrik, su, telefon, doğalgaz faturaları veya benzeri aboneliklerin tesis tarihlerini gösteren ve ilgili birimlerden alınacak yazıların) aslı veya onaylı örneği,”

8.1.2) Aynı fıkranın b bendinde; “Devre konu taşınmazın bulunduğu yerin imar planının

bulunup bulunmadığı, parselasyon planlarının yapılıp yapılmadığının belirtilmesi, varsa onaylı imar durum belgesinin ve mevcut yapıların işaretlendiği onaylı imar planı örneği veya devri istenilen taşınmazın/taşınmazların imar planı sınırları dışında ise kadastral sınırları ve mevcut yapıların işaretlendiği halihazır haritası,”

8.1.3) Aynı fıkranın c bendinde; “Yapılanmayı gösterir fotoğrafları,”

8.1.4) Aynı fıkranın ç bendinde; “Devri talep edilen taşınmazın/taşınmazların pafta, ada,

parsel numarası, yüzölçümü, imar durumu, işgal durumu ve işgalcisine ilişkin bilgilerin yer aldığı liste, disket veya cd,”

8.1.5) Aynı fıkranın d bendinde; “Üzerinde hissedarı dışında üçüncü kişilere ait yapı bulunan

veya Hazine dışında birden fazla hissedarı olup, bu hissedarlara ait olmayan yapı bulunan taşınmazlar için hissedarından alınmış muvafakatnameleri,” düzenlemelerine yer verilmiştir.

9) 27/01/2017 tarih ve 29961 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 6770

sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu İle Bazı Kanun Ve Kanun

Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un 21’inci maddesinde; “29/6/2001 tarihli ve 4706 sayılı Hazineye Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma

Değer Vergisi Kanununda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 5 inci maddesinin altıncı fıkrasında yer alan “31.12.2000” ibaresi “19/7/2003” şeklinde değiştirilmiştir.” hükmü,

10) 05/12/2017 tarih ve 30261 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7061

sayılı Bazı Vergi Kanunları İle Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair

Kanun’un 59’uncu maddesinde; “4706 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki cümle eklenmiş ve altıncı fıkrasında yer alan “19/7/2003” ibaresi “30/3/2014” şeklinde değiştirilmiştir….” hükmü, Yer almaktadır.

11) 1319 sayılı Emlak Vergisi Kanunu’nun “Verginin beyanı, ödeme süresi ve ödeme

yeri” başlıklı 47’ nci maddesinde; “Mükellef tarafından, mesken nitelikli taşınmaza ilişkin bina vergi değeri ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünce belirlenen değer, buna ait vesikalarla, mesken nitelikli taşınmazın bulunduğu yerdeki Gelir İdaresi Başkanlığına bağlı yetkili vergi dairesine, mesken nitelikli taşınmazın değerinin 42’ nci maddede belirtilen tutarı aştığı (bu tutar dâhil) yılı takip eden yılın şubat ayının 20’ nci günü sonuna kadar beyanname ile beyan edilir ve vergi, yetkili vergi dairesince yıllık olarak tarh ve tahakkuk olunur.”

Denilmektedir.

12) Türk Dil Kurumu Sözlüğünde; “yapılanma” kelimesi “yapılanmak işi” olarak

tanımlanmış olup; “yapılanmak” kelimesi ise “yapı özelliği kazanmak” şeklinde tanımlanmıştır. “Yapı” kelimesi ise sözlükte “Barınmak veya başka amaçlarla kullanılmak için yapılmış her türlü mimarlık eser, bina” şeklinde ifade edilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ

13) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya

kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme

14) Başvuran; 1 no’lu paragrafta açıklandığı üzere, gecekondu üzerinde hak sahibi olduğu

iddiasıyla, söz konusu hak sahipliğinin tespitini talep etmektedir.

14.1) Başvuranın söz konusu talebinin; Kanunun aradığı tarihten önce üzerinde yapılanma

olmaması ve boş arsa durumunda olması nedeniyle reddedildiği görülmektedir.

15) Burada, başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesinin yasal dayanağı bulunup

bulunmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.

16) Söz konusu hususun açıklığa kavuşturulması için yukarıda bahsedilen 4706 sayılı Hazineye

Ait Taşınmaz Malların Değerlendirilmesi ve Katma Değer Vergisi Kanununda Değişiklik

Yapılması Hakkında Kanun ve 313 Sıra No’lu Milli Emlak Genel Tebliği çerçevesinde bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.

17) 4706 sayılı Kanunun birinci maddesi incelendiğinde, kanunun amacının Hazineye ait

taşınmazların daha kısa sürede ekonomiye kazandırılması olduğu görülmektedir.

18) Aynı Kanuna göre, üzerinde yapılanma olanlara yönelik özel bir düzenleme getirildiği,

Kanun maddesinin “üzerinde yapılanma” koşulunu aradığı, buradaki amacın ise, üzerinde kullanılabilir bir yapı bulunan taşınmazın yapı sahibine satışının gerçekleştirilmesi yani ekonomiye kazandırılması olduğu anlaşılmaktadır.

19) Zaten Türk Dil Kurumu Sözlüğü’ nde yer alan tanımlamalardan anlaşılacağı üzere

barınmak amacıyla veyahut başka bir amaçla olsun, yapılmış olan her türlü mimari eser ya da bina, “yapı” olarak ifade edilmekte olup, yapılanma ise “yapı özelliği kazanmakla” sağlanabilecektir.

20) Yukarıda sözü edilen Kanun’da yer alan “Üzerinde yapılanma bulunan” ifadesi, 313 sıra

numaralı Milli Emlak Genel Tebliği’nde de geçmektedir. Söz konusu tebliğde Belediye ve mücavir alan sınırları içinde üzerinde yapılanma olan Hazineye ait taşınmazların, ilgili belediyece devrinin talep edilmesi halinde, talep yazısı ekinde “yapılanma olduğunu ispatlayacak nitelikte her türlü belge”, “yapılanmayı gösterir fotoğraflar” şeklinde ifade edilen belgelerin yer alacağı ifadelerine yer verilmiştir..

21) Dolayısıyla hem Kanunda hem tebliğde yer alan mevcut düzenlemelere göre devri talep

edilen Hazine’ye ait taşınmaz için “üzerinde yapılanma bulunması” koşulunun arandığı, dolayısıyla da yapılanmayı ispatlayacak her türlü bilgi ve belgeye ihtiyaç duyulduğu açıkça görülmektedir.

22) Başvuru konusu somut olay incelendiğinde;

23) Milli Emlak Genel Müdürlüğü’ne hitaben yazılan “teknik ve hukuki görüşünüz” konulu

yazımız neticesinde, adı geçen İdarenin tespit memurlarınca taşınmazın mahallinde yapılan hak sahipliği araştırması neticesinde;

23.1) adına herhangi bir kullanıma rastlanılamadığı, başvuruya istinaden

İdare kayıtlarının geriye dönük incelenmesi neticesinde bahse konu parselin Hazine adına tescil tarihinden itibaren yapılan hiçbir tespit çalışmasında adının geçmediği,

23.2) Bununla birlikte daha önce İdarelerine verilen dilekçe ekinde yer alan emlak vergisine

23.3) Başvuru konusu Pendik İlçesi, Ertuğrulgazi Mah. Yunus Emre Cad. Nehir Sok. No:

adresine ilişkin olarak Pendik Belediyesi Kent Bilgi Sistemi’nde yapılan araştırmada Pendik

İlçesi idari sınırları içerisinde Nehir Sokak bulunmadığı,

23.4) Bahse konu taşınmazda bulunan sokakların isimlerinin değişmesi ya da numarataj

işlemleri sonucunda yeni adresin Komşu Sokak No: adresine tekabül ettiği iddia edilse dahi, İdarelerince yapılan araştırma neticesinde böyle bir adrese ilişkin kayıt bulunmadığının tespit edildiği, dilekçe ekinde İdarelerine gönderilen krokide işaretli alanın incelenmesi sonucunda ise burada sadece boş bir arsanın bulunduğunun belirlendiği,

23.5) İdarelerine gönderilen gecekondu satış senedinde dahi satışı yapılan alanda yapı

bulunmadığı ve İdarelerine ibraz edilen belgelerde enkaz satışının yapıldığının belirtildiği,

23.6) Başvuru sahibinin söz konusu taşınmaz üzerinde herhangi bir yapısı bulunmadığı ve

taşınmazda eylemli olarak tasarrufunun bulunmadığının, hiçbir şekilde elektrik yada su sözleşmesi ibraz edilememesinden de açıkça anlaşıldığı, Tespitleri yapılmıştır.

24) İdare tarafından teknik elemanlarca mahallinde yapılan araştırma neticesinde elde edilen

tespit ve verilerden; söz konusu yerde Kanunun aradığı ikamete uygun yapılanma şartının oluşmadığı anlaşılmıştır.

25) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Hazine’ye ait taşınmaz için

“üzerinde yapılanma bulunması” koşulunun arandığı hususu göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın talebinin reddine ilişkin idari işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme

26) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede

yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; Söz konusu hususta yapılan değerlendirme neticesinde; Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’ndan ve

Mamak Belediye Başkanlığı’ndan gönderilen yazının makul süre içerisinde ve gerekçeli olarak

Kurumumuza gönderildiği incelenmiş olup, adı geçen İdarelerin başvuranla ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

27) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının

başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi