|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın, raporlu olan aile hekimi yerine geçici olarak görevlendirilmesi nedeniyle ücret talep etmesi üzerine yapılan hukuki değerlendirmede, Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliği’ne atıfta bulunulmuştur. Yönetmelik, izinli veya raporlu aile hekimi yerine geçici aile hekimi görevlendirilmesi durumunda, görevlendirilen hekime ücret ödenmesini öngörmektedir. Ancak, başvuranın görevlendirilmesine ilişkin resmi yazının yazışma usul ve esaslarına uygun olmaması nedeniyle, gerekli onayın alınamadığı belirtilmiştir.
İdarenin iç işleyişindeki bu eksiklik, başvuranın görevlendirilme şartlarını taşımadığı veya mevzuat açısından bir engel bulunduğu iddialarıyla desteklenmemiştir. Dolayısıyla, başvuranın geçici aile hekimi olarak hizmet verdiği süre boyunca ücret ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Karar, Hatay İl Sağlık Müdürlüğü’ne başvuranın ücretinin ödenmesi yönünde tavsiyede bulunulmasını içermektedir ve idarenin bu tavsiyeye uyması beklenmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/4205-S.22.6369
BAŞVURU NO : 2022/626
KARAR TARİHİ : 25/03/2022
TAVSİYE KARARI
HATAY İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçici aile hekimi olarak görevlendirilmesine dair ücretin ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 12/01/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Hatay Kumlu 1 No’lu Aile Sağlığı Merkezi
3 No’lu Aile Hekimliği Biriminde aile hekimi olarak görev yaptığını, Covid-19 hastalığına yakalanması
nedeniyle 3 No’lu Aile Hekimliği Biriminde görev yapan aile hekiminin yerine vekâleten atamasının yapıldığını, ancak tarafına görevlendirme ücreti yatırılmadığını belirterek, tarafına görevlendirme ücreti ödenmesini ve görevi ihmali sebebiyle Kumlu Toplum sağlığı Merkezi başkanı hakkında gerekli inceleme ve soruşturmanın yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Hatay Valiliği İl Sağlık Müdürlüğünün 15/02/2022 tarihli ve sayılı yazısında özetle;
başvuranın 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununa tabi Kumlu 003 Nolu Aile Hekimliği Biriminde Aile
Hekimi olarak görev yapmak üzere aylıksız izinli sayıldığı ve 001 Nolu Aile Hekimliği Birimi Aile
Hekimi ‘nın raporlu/idari izinli olması nedeniyle kayıtlı hastalarının Kumlu
Toplum Sağlığı Merkezi Başkanlığınca başvurana tanımlandığı, konuya ilişkin yapılan değerlendirmede Kumlu Toplum Sağlığı Merkezi Başkanlığınca 01/09/2021 tarih ve sayılı ‘İlgili
Makama’ hitaplı görevlendirme teklifinin yapıldığı ancak resmi yazının yazışma usul ve esaslarına uygun olmadığı gerekçesiyle ‘İlgili Makama’ hitaplı yazıların evrak sevk sisteminde arşive kaldırıldığı, dostane çözüm yolu ile şikayetin sonlandırılmasını sağlamak amacıyla ödeme noktasında geriye dönük mağduriyetin giderilebileceği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanununun, “Yönetmelikler” başlıklı 8 inci maddesinde; “(…) Aile
hekimi ve aile sağlığı çalışanlarıyla yapılacak sözleşmede yer alacak hususlar ve bu Kanunda belirlenen esaslar çerçevesinde bunlara yapılacak ödeme tutarları ile bu ücretlerden indirim oran ve şartları, sözleşmenin feshini gerektiren nedenler, Cumhurbaşkanınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”
6) 30/06/2021 tarihli ve 31527 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Aile Hekimliği
Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin;
6.1) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde; ğ) Geçici aile hekimi: Aile hekiminin yıllık izin, hastalık
izni ve diğer nedenlerle görevi başında bulunamadığı sürede yerine bakan veya boş aile hekimliği pozisyonuna yerleştirme yapılıncaya kadar görevlendirilen aile hekimini,”
6.2) “Görevlendirme” başlıklı 16 ıncı maddesinde, “(…) (2) Aile hekimi ve aile sağlığı çalışanlarının,
görev başında bulunamayacağı durumlar aşağıda sayıldığı şekildedir:
a) İzinli olması.
b) Raporlu olması.
c) Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlık eğitimi klinik rotasyonlarında bulunması.
ç) Gözaltına alınma, tutuklanma, hükümlülük durumları ile 6284 sayılı Kanun kapsamında uzaklaştırma kararı verilmesi.
d) 10 uncu maddenin üçüncü fıkrası gereğince görevden uzaklaştırılması durumunda.
e) Sağlık raporuyla belgelendirilmiş ve müdürlükçe onaylanmış olması koşuluyla Bakanlıkça ilan edilmiş bulaşıcı ve salgın hastalığa yakalanmış olması veya yakalanma riski taşıması.
(3) Sözleşmeli olarak çalıştırılan aile hekimi veya aile sağlığı çalışanı, birinci fıkranın (c) bendi ile ikinci fıkranın (a), (b) ve (c) bentlerinde belirtilen hallerde, 5 inci maddede belirtilen şartları taşıyan hekim ya da sağlık personeli ile anlaşarak vekâleten hizmetin görülmesini geçici olarak sağlar. Bu anlaşma, müdürlükçe uygun görülmesi halinde uygulanır.
(4) Birinci fıkranın (a) ve (b), ikinci fıkranın (ç), (d) ve (e) bentlerinde belirtilen haller ile üçüncü fıkra gereğince vekâleten hizmetin gördürülemediği veya bunun uygun görülmediği hallerde aynı aile sağlığı merkezinden veya Bakanlığa bağlı, aile sağlığı merkezi dışındaki diğer birimlerden, müdürlükçe geçici aile hekimi veya geçici aile sağlığı çalışanı görevlendirilir.
(5) Sözleşmeli aile hekimi ve/veya aile sağlığı çalışanı pozisyonunun boş olması durumunda dördüncü fıkradaki görevlendirme usulü uygulanır.
(6) Sözleşmeli aile hekimi ve aile sağlığı çalışanı aynı anda en fazla, kendi birimi dahil iki aile hekimliği biriminin sorumluluğunu üstlenebilir.”
6.3) “Aile hekimi ödemelerine ilişkin diğer esaslar” başlıklı 19 uncu maddesinde, “(…) (2) Sözleşmeli
aile hekimi yerine geçici aile hekimi görevlendirilmesi durumunda; a) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (a) bendine göre kayıtlı kişiler için yapılacak brüt ödeme miktarının
% 50’si yasal kesintiler yapıldıktan sonra asıl aile hekimine, % 50’si ise geçici aile hekimine veya geçici aile hekimi olarak Bakanlık personeli görevlendirilmiş ise bu personele ödenmek üzere kadrosunun bulunduğu kurum döner sermaye emanet hesabına, b) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (b) bendine göre ödenecek sosyoekonomik gelişmişlik düzeyi ücretinin % 50’si asıl aile hekimine, c) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (c) bendine göre ödenecek aile sağlığı merkezi giderlerinin tamamı asıl aile hekimine, ç) 18 inci maddenin ikinci fıkrasının (ç) bendine göre ödenecek gezici sağlık hizmeti gideri ödeneğinin tamamı, çalışılan gün sayısıyla orantılı olarak geçici aile hekimine, ödenir. (…)”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü
yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, yukarıda açıklandığı üzere, 001 Nolu Aile Hekimliği Birimi Aile Hekimi
‘nın raporlu/idari izinli olması nedeniyle söz konusu doktorun yerine görevlendirilmesi nedeniyle tarafına ücret ödenmesini talep etmektedir.
9) Konuya ilişkin Aile Hekimliği Sözleşme ve Ödeme Yönetmeliğinin incelenmesinde; sözleşmeli
olarak çalıştırılan aile hekimi veya aile sağlığı elemanının, izinli veya raporlu olduğu süre içinde, 5 inci maddede belirtilen şartları taşıyan hekim ya da sağlık personeli ile anlaşarak vekâleten hizmetin görülmesini geçici olarak sağlayabileceği, bu anlaşmanın, müdürlükçe uygun görülmesi hâlinde uygulanacağı, bunun mümkün olmaması durumunda müdürlükçe geçici aile hekimi veya geçici aile sağlığı elemanı görevlendirileceği, bu durumda ise görevlendirilen sözleşmeli aile hekimi veya aile sağlığı elemanına bahse konu yönetmeliğin 19 uncu maddesi hükümleri doğrultusunda ödeme yapılacağı anlaşılmaktadır.
10) Başvuru konusu somut olay incelendiğinde, bahse konu yönetmelik hükümlerinde açıkça görüleceği
üzere izinli veya raporlu aile hekimi veya aile sağlığı elemanına, izinli veya raporlu olunan sürelerde,
müdürlükçe geçici aile hekimi veya geçici aile sağlığı elemanı görevlendirilmek suretiyle hizmetin devamının sağlamasının amaçlandığı, başvuran aile hekiminin görevlendirilmesinin de bu kapsamda
Kumlu Toplum Sağlığı Merkezi Başkanlığınca 01/09/2021 tarih ve sayılı yazı ile yapılmak istendiği, ancak başvuranın görevlendirmesine ilişkin söz konusu resmi yazının yazışma usul ve esaslarına uygun olmadığı gerekçesiyle evrak sevk sisteminde arşive kaldırıldığı ve onay aşamasının tamamlanmadığı anlaşılmaktadır.
11) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; dosyadaki bilgi ve belgeler, anılan mevzuat
hükümleri ve tüm dosya içeriği göz önünde bulundurularak başvuruya konu olaylar bir bütün olarak incelendiğinde, Kumlu Toplum Sağlığı Merkezi Başkanlığınca yazılan görevlendirme talep yazısına resmi bir cevap iletilmediği için sürece ilişkin görevlendirme işlemlerinin gerçekleştirilemediği görülmekle birlikte söz konusu görevlendirme onayının alınamamış olmasının idarenin iç işleyişi ile ilgili bir sorun olduğu, başvuranın görevlendirilme şartlarını taşımadığı veya görevlendirilmesinin önünde mevzuat açısından bir engel olduğunun ilgili İdare tarafından iddia edilmediği, hal böyleyken başvuranın görevlendirilmesine ilişkin resmi yazının yazışma usul ve esaslarına uygun olmadığının anlaşılması sonrasında tekrardan usulüne uygun yazı yazılması ve onay işleminin tekemmül ettirilmesi gerektiği, ancak somut olayda bu yöntemin uygulanmadığı, Aile Hekimi
‘nın raporlu/idari izinli olması nedeniyle kayıtlı hastalarının Kumlu Toplum
Sağlığı Merkezi Başkanlığınca başvurana tanımlandığı dikkate alındığında Aile Hekimliği Sözleşme ve
Ödeme Yönetmeliği çerçevesinde başvuranın söz konusu aile hekimi yerine fiilen hizmetin devamını sağladığı anlaşılmış olup, başvuranın söz konusu aile hekimi yerine hastalara baktığı süre boyunca tarafına ücret ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
13) Ayrıca Kumlu Toplum Sağlığı Merkezi Başkanlığınca yazılan görevlendirme talep yazısına resmi bir
cevap iletilmediği için sürece ilişkin görevlendirme işlemlerinin gerçekleştirilemediği görülmekle birlikte söz konusu görevlendirme onayının alınamamış olmasının idarenin iç işleyişi ile ilgili bir sorun olduğu, başvuranın görevlendirilmesine ilişkin resmi yazının yazışma usul ve esaslarına uygun olmadığının anlaşılması sonrasında tekrardan usulüne uygun yazı yazılması ve onay işleminin tekemmül ettirilmesi gerekirken İdarenin gerekli işlemleri yapmadığı, söz konusu onay işleminin tekemmül etmemesi ile ilgili makul bir gerekçe de sunmadığı anlaşıldığından idare tarafından
“yetkinin kötüye kullanılmaması” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci
fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından
herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Hatay İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII.KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın 001 Nolu Aile Hekimliği Birimi Aile Hekimi ’nın raporlu/idari izinli olması nedeniyle kayıtlı hastalarının Kumlu Toplum Sağlığı Merkezi Başkanlığınca başvurana tanımlandığı süre boyunca başvurana ücret ödenmesi yönünde HATAY İL SAĞLIK
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; HATAY
İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğu, Kararın BAŞVURANA ve HATAY İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi