|
ÖZET: Başvuran, Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı’nda geçici görev harcırahı talep etmiştir. 03/01/2022 tarihinden itibaren Akçay/Edremit’deki Özel Eğitim Merkezi Komutanlığı’na 20 aydır geçici olarak görevlendirilen başvuran, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na dayanarak yevmiye ödenmesini istemiştir. Ancak, başvurusunun reddedilmesi üzerine Kamu Denetçiliği Kurumu’na başvuruda bulunmuştur.
Kara Kuvvetleri Komutanlığı, başvuranın talebinin reddedilmesinin gerekçesini, ilgili mevzuat ve Harcırah Kanunu Genel Tebliği’ne dayandırmıştır. Bu açıklamalara göre, başvuranın geçici olarak görevlendirildiği yerin, memuriyet mahalli olarak kabul edilen alanlar içinde yer aldığı belirtilmiştir. Ayrıca, kurum tarafından sağlanan servis hizmetleri nedeniyle harcırah ödemesi yapılmasının kamu zararı oluşturacağı ifade edilmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, harcırah talebinin reddini uygun bulmuştur. İlgili mevzuat çerçevesinde yapılan incelemeler sonucunda, başvuranın geçici görev harcırahı talebinin hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu karar, başvurana ve ilgili idarelere tebliğ edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1923-S.24.3048
BAŞVURU NO : 2023/14799
KARAR TARİHİ : 19.02.2024
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
KARA KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI
Geçici görev harcırahı ödenmesi talebi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 14.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Milli Savunma Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı
bünyesinde TSK İlk Kurşun Rehabilitasyon Merkezi Komutanlığında (Ayvalık/Balıkesir)
görev yaparken 03/01/2022 tarihinde Özel Eğitim Merkezi Komutanlığına (Akçay/Edremit/Balıkesir) memuriyet mahallinin dışında 20 aydır geçici olarak görevlendirildiğini ve halen geçici görevinin devam ettiğini, geçici görevlendirme ile ilgili harcırah (yevmiye) talebini 09/08/2023 tarihinde dilekçe ile ilettiğini, ancak harcırah (yevmiye) ile ilgili talebinin reddedildiğini, 6245 sayılı
Harcırah Kanunu gereğince memuriyet mahalli dışında görevlendirilen memurlara harcırah ödeneceğini, geçici olarak görevlendirildiği Özel Eğitim Merkezi Komutanlığı (Akçay/Edremit/Balıkesir)
ikametgâhının bulunduğu memuriyet mahallinin dışında olduğundan dolayı harcırah (yevmiye) ödenmesi yapılması gerektiğini belirtmektedir. Başvuran, 6245 sayılı kanun kapsamında harcırah (yevmiye)
verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 22/09/2023 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden Millî
Savunma Bakanlığına bağlı Kara Kuvvetleri Komutanlığı 19’uncu Komando Tugay Komutanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 05/10/2023 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Birlikte TSK İlk Kurşun Rehabilitasyon Merkezi Komutanlığından
(Ayvalık/BALIKESİR), Edremit ve Burhaniye ilçelerine (BALIKESİR) görevlendirilen personelin işe
gidiş gelişleri için servis hizmeti sağlandığı, başvuranın talebinin Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri
No:39) gereği büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidip gelinebilen yerlerin memuriyet mahalli olarak belirlendiğinden reddedildiği, başvurana bahse konu görevlendirme nedeniyle harcırah ödemesi yapılması Harcırah Kanunu Genel
Tebliğine aykırı olması nedeniyle kamu zararı oluşturacağından başvuranın harcırah ödemesi talebinin karşılanabilir olmadığının değerlendirildiği,
2.2) Başvurana Komutanlığın Hukuk ve Maliye birimleri ile yapılan sözlü koordine neticesinde harcırah
ödemesi yapılmadığı, Komutanlık kayıtlarında yukarıdaki maddelerde belirtilen bilgilerin ve Ek’de sunulan belgeler dışında bahse konu başvuran ile ilgili bilgi ve belge bulunmadığı
Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,
3.1) “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini
yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
3.2) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.3) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun,
5.1) “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177’nci maddesi; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet
memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir…”
5.2) “Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmaya devam olunacak hükümler” başlıklı
233’üncü maddesinde: “Bu kanunun 7 nci bölümünde yer alan “Disiplin” e ait 124, 136 ncı maddelerindeki hükümlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar ile sözleşmeli ve yevmiyeli personel hakkında uygulanmasından, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Askeri
Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ve konu ile ilgili diğer hükümleri saklıdır.”,
6) 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
6.1) “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “ a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol
masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; …
c. Memur: Personel kanunları hükümlerine göre aylık alan kimseleri (Yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel hariç); …
g. (Değişik: 10/9/2014-6552/89 md.) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;
İfade eder.”,
6.2) “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı
ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,
6.3) “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren
haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir: 1. Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar; …”
6.4) “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Aşağıda
gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon,
iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; 2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara; 3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekaleten gönderilenlere; 4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için); 5. (Değişik: 12/1/1959 – 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.”
7) 13.01.2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 41 Seri No.lu Harcırah Kanunu
Genel Tebliğinin;
7.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğ, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah
Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan memuriyet mahalli tanımına ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkan tereddütleri gidermek ve uygulama birliğini sağlamak amacıyla,
27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No:
39)’nde yapılan açıklamalara ilave olarak hazırlanmıştır.”
7.2) “Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde memuriyet mahalli” başlıklı 4 üncü maddesinde; “İl mülki
sınırları içinde kalmak kaydıyla; a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, b) Söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul edilir. Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvuran; Ayvalık/Balıkesir TSK
İlk Kurşun Rehabilitasyon Merkezi Komutanlığından, Akçay/Edremit/Balıkesir Özel Eğitim
Merkezi Komutanlığına 03/01/2022 tarihinden itibaren geçici olarak görevlendirildiğini, halen devam eden geçici görevlendirmesi için 6245 Sayılı Harcırah Kanunu gereği günlük yevmiye ödenmesini talep etmektedir.
10) Dosya kapsamında yapılan incelemede idareden gelen bilgi ve belgelerden; Balıkesir ili Edremit ve
Burhaniye ilçelerine görevlendirilen personele işe gidiş ve gelişleri için kurum tarafından servis hizmeti verildiği, Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No:39) gereği kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidip gelinebilen yerlerin memuriyet mahalli olarak sayılacağı hususları gerekçe gösterilerek başvuranın talebinin reddedildiği anlaşılmaktadır.
11) Kamu görevlilerinin harcırah işlemleri, 10/02/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri
çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Kanun’un 3’üncü maddesinde “memuriyet mahalli” tanımına yer verilmiş, memur veya hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, memuriyet mahalli kapsamında değerlendirilmiştir. Memuriyet mahalli tanımının uygulamada ortaya çıkan tereddütlerinin giderilmesi amacıyla 27/11/2014 tarihli ve
29188 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 39 Seri No.lu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde de büyükşehir
belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; İlçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir. Söz konusu Tebliğde,
memuriyet mahalline ilişkin açıklamalara yer verilerek ihtiyaç duyulması halinde o il genelinde farklı uygulamaların önüne geçilebilmesi amacıyla defterdarlıklardan yol gösterici mahiyette görüş alınacağı hususuna değinilmiştir. Ayrıca, 41 Seri No.lu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde de memuriyet mahalline ilişkin açıklamalara yer verilmiştir.
12) Başvuruya konu olayda; başvuranın geçici olarak görevlendirildiği Balıkesir ili Akçay/Edremit Özel
Eğitim Merkezi Komutanlığının, asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerin yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 41 Seri No.lu Harcırah Kanunu Genel Tebliği’nin 4’üncü maddesinde
“memuriyet mahalli”, “Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler” olarak hüküm altına alınmıştır.
13) Böylece büyükşehir olan illerde; ilçe sınırları içinde ilçe belediye merkezi ile yerleşim özellikleri
bakımından bütünlük arz eden yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilmiş, aynı ilçe sınırları içinde belediye merkezi ile yerleşim özellikleri itibariyle bütünlük arz etmeyen yerler ise memuriyet mahalli dışı kabul edilerek harcırah ödenmesi imkânı getirilmiş, ayrıca ilçe belediyelerinin yerleşim yerlerinin birbirlerine yakınlaşması hatta birbirleri ile sınır oluşturacak şekilde iç içe girmesi nedeniyle ilçe sınırları dışına çıkmakla birlikte birinci fıkrada belirtilen yerler ile bütünlük arz eden ve aralarında yerleşim özellikleri bakımından ayrım bulunmayan yerler de memuriyet mahalli olarak kabul edilmiştir.
14) Sayıştay 2’nci Dairesince verilen 17.11.2016 tarihli ve 35437 No.lu Kararında; “Bu hükümlere göre bir
kimseye geçici görev yolluğu kapsamında ödeme yapılabilmesi için 14 üncü maddede yazılı şartlardan birinin gerçekleşmesi gerekmektedir. Bu şartlardan biri de memur ve hizmetlinin bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere diğer bir deyişle memuriyet mahalli dışında bir yere gönderilmesidir. Yapılan incelemede, ………….’in, …..’nın …… ilçesinde bulunan ….
görevlendirildiği, ilgilinin ikametgâh yerinin …… olduğu, bu görevlendirme kapsamında ilgiliye harcırahın unsurlarından yol masrafının ödendiği anlaşılmıştır. Ancak, ………’ memuriyet mahalli içinde bir yere görevlendirilmiştir. Bu haliyle ilgiliye yol masrafı ödenmesi mümkün değildir.” şeklinde değerlendirme yapılmış ve ikametgâhının bulunduğu yerdeki bir görevin ifası için görevlendirilen ilgiliye bu görevlendirmesi kapsamında harcırah ödenemeyeceği; memuriyet mahalli içinde bir yere görevlendirilen kişiye 6245 sayılı Harcırah Kanununda öngörülmemesine rağmen yol masrafı ödenmesi kamu zararı oluşturmaktadır.” şeklinde karar verilmiştir.
15) Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat
ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın Balıkesir ili TSK İlk Kurşun Rehabilitasyon
Merkezi Komutanlığında (Ayvalık/Balıkesir) görev yaparken 03/01/2022 tarihinde Özel Eğitim
Merkezi Komutanlığına (Akçay/Edremit/Balıkesir) geçici görevlendirildiği, tarafına ödenmesi talebinde bulunduğu geçici görev yolluğu ödemelerinin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri çerçevesinde yapıldığı, Kanun hükümleri kapsamında harcırahın unsurlarının belirtildiği ve harcırah ödemesi yapılabilmesi için memuriyet mahallinden başka bir yerde görevlendirme kriterinin belirlendiği, öte yandan
Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlerin memuriyet mahalli olarak tanımlandığı anlaşıldığından geçici görev harcırahı ödenmemesi yönündeki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Balıkesir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA, MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞINA ve KARA KUVVETLERİ
KOMUTANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi