|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, başvuranın 20 Aralık 2017 ile 15 Mart 2021 tarihleri arasında 51’inci Bakım Fabrika Müdürlüğü’nde geçici olarak görevlendirildiği sürelerde 6245 Sayılı Harcırah Kanunu gereği günlük yevmiye ödemesi talep ettiği belirtilmektedir. İlgili incelemede, başvuranın ikametgahının geçici görevlendirildiği yerle aynı olması nedeniyle, yevmiye ödemesi yapılmadığı ifade edilmiştir. Harcırah Kanunu’na göre, geçici görev yolluğunun ödenebilmesi için memurun ikametgahının memuriyet mahallinin dışında olması gerektiği vurgulanmıştır.
Başvuranın durumu, 2017 yılında milli savunma uzmanlığına geçiş sınavında başarılı olmasıyla başlamış ve sonrasında 51’inci Bakım Fabrika Müdürlüğü’nde geçici görevlendirmelerle devam etmiştir. Ancak, ikametgah adresinin değişmemesi nedeniyle, yevmiye ödemesi talebinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur. Sonuç olarak, başvurunun reddi yönünde karar verilmiştir ve bu kararın hukuka uygunluğu tespit edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2023/8796-S.23.14266
BAŞVURU NO : 2023/4629
KARAR TARİHİ : 17/07/2023
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçici görev yolluğu ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/04/2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran başvuru dilekçesinde özetle; Milli Savunma Bakanlığı’nın 28 Ekim 2017 tarihli yazısı ile
Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü’ne (Ankara) milli savunma uzmanı olarak atandığını, Milli Savunma
Bakanlığı’nın 20 Aralık 2017 tarihli yazısı gereği 51’inci Bakım Fabrika Müdürlüğü’ne Bakan Oluru ile geçici görevlendirildiğini, geçici görevlendirmelerinin 6 ay süre ile yenilendiğini, 15 Mart 2021 tarihinde
Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü’nün yazısı ile 51’inci Bakım Fabrika Müdürlüğüne (İskenderun/Hatay)
atamasının yapıldığını, 20 Aralık 2017 tarihinden 15 Mart 2021 tarihine kadar olan sürelerde 6245 Sayılı
Harcırah Kanunu gereği herhangi bir günlük yevmiye ödemesi yapılmadığını belirtmektedir. Başvuran, geçici olarak görevlendirildiği tarihler arasında ödenmesi gereken günlük yevmiye ödemesi yapılıp yapılmayacağının incelenmesini ve ödeme yapılması gerekiyorsa kurum tarafından ödeme yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 24/04/2023 tarih ve sayılı bilgi ve belge talebi konulu yazısına istinaden Millî
Savunma Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 06/06/2023 tarih ve sayılı cevabi yazı eklerinde özetle;
2.1) Söz konusu personelin 51’nci Bakım Fabrika Müdürlüğü (İskenderun/HATAY) emrinde mühendis
kadrosunda görev yapmakta iken 2017 yılında yapılan milli savunma uzmanlığına kurum içinden geçiş sınavında başarılı olması nedeniyle 28.10.2017 tarihinde Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğüne milli savunma uzmanı olarak atandığı, 01.12.2017 tarihinde 51’nci Bakım Fabrika Müdürlüğünden ilişiğinin kesildiği ve 05.12.2017 tarihinde Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğüne katılış yaptığı, Ankara’daki görevine katılmasının ardından personelin kendi talebi ve görülen lüzum üzerine 20.12.2017 tarihli Olur ile 3 ay ve 05.09.2018 tarihli olur ile 6 ay süresince milli savunma uzmanı olarak 51’nci Bakım Fabrika
Müdürlüğünde geçici olarak görevlendirildiği,
2.2) 2017 yılında yapılan milli savunma uzmanlığına kurum içinden geçiş sınavının Ankara Bölge İdaresi
Mahkemesi tarafından iptal edilmesiyle 06.02.2020 tarihinde milli savunma uzmanı olan unvanının mühendis olarak değiştirilerek 51’nci Bakım Fabrika Müdürlüğünde görevlendirildiği ve 15.03.2021 tarihinden itibaren 51’nci Bakım Fabrika Müdürlüğüne mühendis olarak atamasının yapılmadığı,
2.3) İlgilinin 28.10.2017 tarihinde Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğüne atanmadan önce
İskenderun/HATAY’ da ikamet ettiği, 28.10.2017 tarihinden sonra da ikametgahının İskenderun/ HATAY’ da bulunduğu, nihai olarak personelin geçici olarak görevlendirildiği süre içerisinde ikametgah adresinin değişmediği ve 20.12.2017-15.03.2021 tarihleri arasında geçici görevlendirme süresi boyunca alamadığı yevmiyelerinin tarafına ödenmesini talep ettiği,
2.4) Söz konusu personelin talebi hususunda Personel Genel Müdürlüğünden görüş talep edildiği, konuya
ilişkin yapılan incelemede; 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 3.maddesinde “memuriyet mahalli” ve “başka yer” hükmünün yer aldığı, 10.maddesi, 14. maddesi, Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin 4. maddesi ile
Sayıştay 2. Dairesi’nin 17.11.2016 tarihli ve 35437 sayılı Kararı çerçevesinde; Bir memura harcırah ödenebilmesi için memurun başka yer olarak tanımlanan memuriyet mahallinin dışındaki bir yere görevlendirilmiş olmasının gerektiği, bu durumda ikametgah adresine görevlendirilen personele harcırah ve günlük yevmiyelerinin ödenemeyeceğinin değerlendirildiği, Belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın,
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128’inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin
birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun,
5.1) “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Memurların bu
Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. .…”,
5.2) “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinde;
“Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler…”
5.3) “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177 nci maddesi; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet
memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir…”
5.4) “Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan memurlara uygulanmaya devam olunacak hükümler”
başlıklı 233’üncü maddesinde: “Bu kanunun 7 nci bölümünde yer alan “Disiplin” e ait 124, 136 ncı maddelerindeki hükümlerin Türk Silahlı Kuvvetlerinde çalışan sivil memurlar ile sözleşmeli ve yevmiyeli personel hakkında uygulanmasından, Türk Silahlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanun ve Yönetmeliği, Askeri
Mahkemeler Kuruluş ve Yargılama Usulü Kanunu ve konu ile ilgili diğer hükümleri saklıdır.”,
6) 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
6.1) “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “ a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol
masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; …
c. Memur: Personel kanunları hükümlerine göre aylık alan kimseleri (Yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel hariç); …
e. Aile fertleri: Memur ve hizmetlinin, harcırah verilmesini gerektiren olay sırasında evlilik bağıyla bağlı olduğu eşi ile bakmakla yükümlü olduğu usul ve füruu ve erkek ve kız kardeşlerini;
…
g. (Değişik: 10/9/2014-6552/89 md.) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;
İfade eder.”,
6.2) “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı
ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,
6.3) “Daimi vazife harcırahı” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Daimi vazife harcırahı:
a) (Mülga: 31/7/2003-4969/1 md.)
b) Naklen veya tahvilen başka bir mahalle gönderilenlere, bu tayinleri sırasında mezunen başka bir mahalde bulunsalar dahi, eski memuriyetleri mahallinden; c) Muvakkat vazife ile veya vekaleten bir yerde bulundukları esnada asli vazife mahalli değişenlere eski memuriyetleri mahallinden; İtibaren verilir.”
6.4) “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren
haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir: 1. Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar; …”
6.5) “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14’üncü maddesinde; “Aşağıda
gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon,
iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; 2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara; 3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekaleten gönderilenlere; 4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için); 5. (Değişik: 12/1/1959 – 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin
konu ile açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Bir numaralı paragrafta ayrıntılarına yer verildiği üzere başvuran; 20 Aralık 2017 tarihinden 15 Mart
2021 tarihine kadar 51’inci Bakım Fabrika Müdürlüğüne (İskenderun/Hatay) geçici olarak görevlendirildiği
sürelerde 6245 Sayılı Harcırah Kanunu gereği günlük yevmiye ödenmesini talep etmektedir.
9) Dosya kapsamında yapılan incelemede; başvuranın Hatay/İskenderun ili 51’nci Bakım Fabrika
Müdürlüğü emrinde mühendis kadrosunda görev yapmakta iken 2017 yılında yapılan milli savunma uzmanlığına kurum içinden geçiş sınavında başarılı olması nedeniyle 28.10.2017 tarihinde Ankara ili
Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğüne milli savunma uzmanı olarak atandığı, 01.12.2017 tarihinde 51’nci
Bakım Fabrika Müdürlüğünden ilişiğinin kesildiği ve 05.12.2017 tarihinde Askeri Fabrikalar Genel
Müdürlüğüne katılış yaptığı, Ankara’daki görevine katılmasının ardından personelin kendi talebi ve görülen lüzum üzerine 20.12.2017 tarihli Olur ile 3 ay ve 05.09.2018 tarihli Olur ile 6 ay süresince milli savunma uzmanı olarak 51’nci Bakım Fabrika Müdürlüğünde geçici olarak görevlendirildiği, başvuranın ikamet ettiği yer ile geçici görevlendirildiği yerin aynı yerleşim yeri içerisinde kalması sebebiyle 20.12.2017-
15.03.2021 tarihleri arasında idarece tarafına geçici görev yolluğu ödemesi yapılmadığı, geçici görev
yolluğu ödenmesi talebinin MSB Hukuk Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 02.06.2023 tarihli görüş yazısı gerekçe gösterilerek reddedildiği anlaşılmıştır.
10) Temel ve asli fonksiyonları kamu hizmetini yürütmek olan kamu görevlileri, kamu hizmetinin iyi
işlemesi için ya kendi isteklerine dayalı olarak, ya da resen kanunlarda yer alan kurallar çerçevesinde yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere atanabilmekte, bu atamaya bağlı olarak da yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar. Yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda bu hizmet için görevlendirilen kişilerin katlanacakları giderleri karşılamak üzere yapılan parasal ödemeyi içeren bir idari işlem olup, atama işlemi sonucunda görev yeri değişen kamu görevlisinin karşı karşıya kaldığı külfetin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, kanun koyucu tarafından bu külfetin kamuca karşılanması amacıyla yasal düzenlemeler yapılmıştır.
11) Kamu görevlilerinin harcırah işlemleri, 10/02/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri
çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Harcırah Kanununun 14 üncü maddesinde; bir vazifenin ifası amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev yolluğunun ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Anılan Kanunun 3 üncü maddesine göre memur ve hizmetlinin asıl
görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler memuriyet mahalli olarak, bunun dışındaki yerler ise “başka yer” kapsamında değerlendirilmektedir.
12) Kanunun lafzından da anlaşılacağı üzere geçici görev yolluğu ödenebilmesi için kişinin hem geçici
olarak görevlendirildiği yerin hem de ikametgâh adresinin memuriyet mahalli dışında kalması gerekmektedir. Bu hüküm doğrultusunda ikametgâhı değişmeyen kamu görevlisine hem geçici görev yolluğu hem de sürekli görev yolluğu ödemesinin mümkün bulunmadığı değerlendirilmektedir.
Başvuranın geçici olarak görevlendirildiği Hatay/İskenderun 51’nci Bakım Fabrika Müdürlüğünün ikamet ettiği yer olduğu dolayısıyla ikametgâh adresinin geçici görevlendirildiği yerin memuriyet mahalli içerisinde kalması nedeniyle idarenin başvurana geçici görev yolluğu ödememesi işleminde mevzuat hükümlerine bir aykırılık bulunmadığından talebin reddi gerektiği değerlendirilmektedir.
13) Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat
ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın Hatay/İskenderun ili 51’nci Bakım Fabrika Müdürlüğünde mühendis olan unvanının milli savunma uzmanlığına kurum içinden geçiş sınavı neticesinde milli savunma uzmanı olarak değiştirilerek Ankara ili Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğüne atamasının yapıldığı, 20.12.2017-15.03.2021 tarihleri arasında 3 ay ve 6 ay süresince milli savunma uzmanı olarak 51’nci Bakım
Fabrika Müdürlüğünde geçici olarak yeniden görevlendirildiği, tarafına ödenmesi talebinde bulunduğu geçici görev yolluğu ödemelerinin 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri çerçevesinde yapıldığı, Kanun hükümleri kapsamında harcırahın unsurlarının belirtildiği ve harcırah ödemesi yapılabilmesi için memuriyet mahallinden başka bir yerde görevlendirme kriterinin belirlendiği, başvuranın da milli savunma uzmanlığına kurum içinden geçiş sınavının Ankara Bölge İdaresi Mahkemesi tarafından iptal edilmesiyle
06.02.2020 tarihinde milli savunma uzmanı olan unvanının mühendis olarak değiştirilerek ikametgahının
bulunduğu 51’nci Bakım Fabrika Müdürlüğünde tekrar ataması yapıldığı ve memuriyet mahallinin değişmediği anlaşıldığından geçici görev yolluğu ödenmemesi yönündeki işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında ilgili idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup ilgili Hatay İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve MİLLÎ SAVUNMA BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi