|
ÖZET: Başvuran, Sağlık Bakanlığı tarafından 20.05.2023 tarihinde gerçekleştirilen Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği sınavına katılarak başarılı olduğunu belirtmekte ve mülakat için 16.10.2023 – 17.10.2023 tarihleri arasında geçici görev yolluğu talep etmiştir. Ancak, harcırah ödemesi yapılmadığını ifade eden başvuran, yurt içi geçici görev yolluğunun ödenmesini ve kullandığı yıllık izninin idari izne dönüştürülmesini istemektedir. Başvuru ekinde, Sağlık Bakanlığı’nın 09.09.2015 tarihli yazısında, imtihan için başka bir yere gönderilen memurlara harcırah ödenmesi gerektiği belirtilmiştir.
Erzurum İl Sağlık Müdürlüğü, başvuruya verdiği yanıtta, harcırah ödemesinin yalnızca görevli olarak başka bir yere gönderilen memurlara yapılabileceğini, sınav katılımının zorunlu olmadığını ve bu nedenle harcırah ödemesinin mümkün olmadığını ifade etmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sınav için başka bir yere gönderilmesinin mesleki ilerleme amacı taşıdığını ve bu nedenle harcırah ödenmesi gerektiğine kanaat getirmiştir. Sonuç olarak, başvurunun kabul edilerek, geçici görev yolluğunun ödenmesi ve idari izin verilmesi tavsiye edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/910-S.25.1412
BAŞVURU NO : 2024/5311
KARAR TARİHİ : 27.01.2025
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
ERZURUM İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçici görev yolluğu ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24.04.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle, Sağlık Bakanlığının 20.05.2023 tarihinde yapmış olduğu Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği yazılı sınavına girerek başarılı olduğunu, akabinde mezkur sınavın Ankara’da gerçekleşecek olan mülakat aşamasına katılabilmek için 16.10.2023 – 17.10.2023 tarihleri için geçici görev yolluğu talep ettiğini ancak başvuruda bulunmuş olmasına rağmen, harcırah ödemesi yapılmadığını ifade ederek; yurt içi geçici görev yolluğunun ödenmesini ve mülakat sınavına girmek için kullandığı yıllık izninin idari izne çevrilerek yıllık izninin iade edilmesini talep etmektedir.
1.1. Başvuru ekinde yer alan Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının 09.09.2015 tarihli yazısında; 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 18. maddesinden anlaşılacağı üzere, memurun görevli olduğu kurumca görülen lüzum üzerine imtihan için başka bir yere gönderilmesinin, mesleğinde ilerleme ve yükselmesi amacına yönelik olduğu, bu nedenle yolda geçen süreler için harcırah ödenmesi gerektiği, ayrıca sınavın Bakanlık tarafından ilan edilmesi Kurumun bu sınava girecekleri uygun gördüğü anlamına geldiği, ilgili personelin görev mahalinden hareket etme nedeninin kurumun sınav ilanı olduğu, dolayısıyla kamusal bir hizmetin görülmesi olduğu, “dolayısıyla kurumlarınca görülecek lüzum” ifadesinin bu şekilde anlaşılması gerektiğinin mütalaa edilmekte olduğu, ifade edilmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talep hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Erzurum İl Sağlık
Müdürlüğünün 14.08.2024 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazısında özetle; /
2.1. 6245 Sayılı Harcırah Kanunu’nun “Ehliyet tespiti, imtihan ve hava değişimi için başka yere gönderilenler” başlıklı 18. Maddesinden anlaşıldığı gibi harcırah ödemesi; görevlerine ait mesleki ve sıhhi yeterliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan için gönderilenlere yapılacak olup söz konusu sınavın Bakanlıkça açılan görevde yükselme sınavı olduğu ve bu sınava katılmak için bir görevlendirme yapılmadığı, 2.2. Sınava katılımın zorunlu olmadığı, kişilerin tercihine bırakıldığı ve bu itibarla kendilerince görevlendirme yapılmayan sınava katılım nedeniyle personele harcırah ödemesi yapılmasının mümkün olmadığı, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”, 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 18.02.1954 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun; 5.1. “Harcırahın Unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”, 5.2. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur. 1.
Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere…”, 5.3. “Ehliyet Tespiti, İmtihan Ve Hava Değişimi İçin Başka Yere Gönderilenler” başlıklı 18.
Maddesinde; “Memurlar, yardımcı hizmetler sınıfına dahil personel ve kurumlarda yalnız ödenek mukabili çalışanlardan, memuriyet mahalli dışına; a. Görevlerine ait mesleki ve sıhhi yeterliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan için gönderilenlere, gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ve gündelik ile bu amaçla gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödenir.”, /
5.4. “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177 inci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine tabi
Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.” 6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununu; 6.1. “İzin” başlıklı 23 üncü Maddesinde: “Devlet memurları, bu kanunda gösterilen süre ve şartlarla izin hakkına sahiptirler.”, 6.2. “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177 inci maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine tabi
Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.”, 7. 31.12.2005 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri
Yönetmeliği’nin “Yurtiçi Geçici Görev Yolluğu” başlıklı 22 nci maddesinde: “Yurtiçi geçici görev yolluklarının ödenmesinde duruma göre aşağıdaki belgeler aranır. a) Yurtiçi geçici görev yolluklarının ödenmesinde; – Görevlendirme yazısı veya harcama talimatı, – Yurtiçi / Yurtdışı Geçici Görev Yolluğu
Bildirimi (Örnek : 27), -Yatacak yer temini için ödenen ücretlere ilişkin fatura , ödeme belgesine bağlanır.
…ödeme belgesine bağlanır.”, hükümleri düzenlenmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, Sağlık Bakanlığının 20.05.2023 tarihinde yapmış olduğu Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği yazılı sınavına girerek başarılı olduğunu, akabinde mezkur sınavın Ankara’da gerçekleşecek olan mülakat aşamasına katılabilmek için 16.10.2023 – 17.10.2023 tarihleri için geçici görev yolluğu talep ettiğini ancak başvuruda bulunmuş olmasına rağmen, harcırah ödemesi yapılmadığını ifade ederek; yurt içi geçici görev yolluğunun ödenmesini ve mülakat sınavına girmek için kullandığı yıllık izninin idari izne çevrilerek yıllık izninin iade edilmesini talep etmektedir.
10. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14 üncü maddesinde; bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya yurt dışında başka bir yere gönderilenlere, geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ile ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele ve durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrı ödeneceği, mezkur Kanun’un 18 inci maddesinin (a) bendinde ise; görevlerine ait mesleki ve sıhhi yeterliklerinin tespiti veya kurumlarınca görülecek lüzum üzerine imtihan için gönderilenlere, gidiş ve dönüşleri için yol masrafı ve gündelik ile bu amaçla gönderildikleri yerde geçen sürenin en çok yedi günü için gündelik ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
11. Yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda bu hizmet için görevlendirilen kişilerin katlanacakları giderleri karşılamak üzere yapılan parasal ödemeyi içeren bir idari işlem olup, kamu
görevlisinin karşı karşıya kaldığı külfetin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, kanun koyucu tarafından bu külfetin kamuca karşılanması amacıyla yasal düzenlemeler yapılmıştır.
12. Somut olayda; başvuranın talebinin karşılanmama gerekçesi olarak idarece bir görevlendirme işleminin gerçekleşmediğinin gösterildiği anlaşılmaktadır. Ancak memurun görevli olduğu kurumca görülen lüzum üzerine imtihan için başka yere gönderilmesi genellikle mesleğinde ilerleme ve yükselmesi amacına yönelik olmaktadır. Böyle bir amaçla ve görülen gerek üzerine sınav için başka yere gönderilen memura yolda geçen süreler için harcırah ödenmesi gerekmektedir. Ayrıca sınavın Bakanlıkça ilan edilmiş olması kurumun bu sınava gireceklerin katılmalarını uygun gördüğü anlamına gelmektedir.
13.Yapılan değerlendirmede; Kanunda yer alan “Kurumlarınca görülen lüzum üzerine…” ifadesi ile kurumların kendi gereksinimlerini dikkate alarak hareket etmesinin anlaşılması gerektiği, yapılan görevde yükselme sınavının da kurumun hizmet içindeki ihtiyaçlarıyla ilgili olduğu, ayrıca kamu personelinin kendi kariyerlerini geliştirme amacıyla yapılan sınavlara katılmasının sadece kişisel bir fayda sağlamakla kalmayıp aynı zamanda sunulan kamu hizmetlerinin kalitesini arttırmaya yönelik bir çaba olduğu ve başvuranın daha üst bir göreve atanmak için bu sınava katılmasının zorunlu olduğu dikkate alındığında,
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 18 inci maddesi hükmü uyarınca, sınava katılan başvurana geçici görev
yolluğunun ödenmemesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine varılmıştır.
14. Sonuç olarak başvuranın kendi bağlı olduğu Bakanlık olan Sağlık Bakanlığınca yapılan görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavına memuriyet mahalli dışından katıldığı görüldüğünden, yol masrafı ve yolda geçen günler için gündelik ödenmesi gerektiği ve bu kapsamda sınava girdiği günlerde, idari izinli sayılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu ve yargı yolu, başvurana 23.10.2024 tarihli ve S.
sayılı yazı ile bildirilmiştir.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN KABULÜNE, /
Başvurana 16.10.2023 – 17.10.2023 tarihleri için geçici görev yolluğu ödenmesi ve bu tarihlerde idari izinli sayılması hususunda ERZURUM İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idarece bu karar üzerine tesis edilecek
işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Bu kararın BAŞVURANA ve ERZURUM İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
/