|
ÖZET: Başvuran, 11 yıldır infaz ve koruma memuru olarak görev yapmakta olup, 6 aylık geçici görevlendirme ile Delice Açık Ceza İnfaz Kurumu’na atanmıştır. Ancak, bu görevlendirme sırasında yolluk ve harcırah ödemesi yapılmadığını, ayrıca servis aracı bulunmadığı için kendi ulaşım masraflarını karşıladığını ifade etmiştir. Başvuran, benzer bir durumda olan diğer bir çalışana bu ödemelerin yapıldığını belirterek, geçici görevlendirmesi süresince yolluk ve harcırah talep etmektedir.
Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü, başvuranın geçici görevlendirmesinin, hakkında açılan bir soruşturmanın selameti açısından harcırahsız ve yolluksuz olarak yapıldığını belirtmiştir. Ancak, geçici görev harcırahının ödenmesi gerektiği yönündeki mevzuat hükümleri ve yargı kararları dikkate alındığında, bu durumun hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. İlgili kanunlar, geçici görevle başka bir yere gönderilen personelin yolluk almasını zorunlu kılmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebini değerlendirerek, geçici görev harcırahının ödenmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunmuştur. Bu karar, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’ne iletilmiş olup, idarenin bu tavsiyeye uygun hareket etmesi beklenmektedir. Başvuran, kararın tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde yargı yoluna başvurabilecektir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/5762-S.24.9061
BAŞVURU NO : 2023/20169
KARAR TARİHİ : 28.05.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçici görev yolluğu talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 12.12.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvuruda başvuran özetle, sicil numarası ile 11 yıldır İnfaz ve Koruma memuru olarak görev yaptığını, 6 aylığına geçici görevlendirme ile Delice Açık Ceza infaz kurumuna gönderildiğini, 23.10.2023 tarihinde göreve başladığını ancak görevlendirmesinin yolluksuz ve harcırahsız olarak yapıldığını, görevlendirildiği yerde servis aracının olmaması nedeniyle servis ücreti ödediğini
Kurumuna durumu ilettiğinde talebinin reddedildiğini ancak kendisi gibi görevlendirilen başka bir kişiye bu ödemenin yapıldığını belirterek, geçici görevlendirmesi boyunca tarafına yolluk/harcırah ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Ceza ve Tevkifevleri
Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın Kırıkkale F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olup Delice Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda geçici olarak görev yaptığı,
2.2. Başvuranın geçici görev harcırahının tarafına ödenmesi amacıyla verdiği dilekçesine Kırıkkale Adli
Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 15.11.2023 tarihli ve sayılı yazıyla cevap vererek, kişiye “Adı geçenin özlük dosyasının incelenmesinde; komisyonumuzun 06.10.2023 tarihli ve sayılı kararı ile ilgilinin hakkında açılan soruşturmanın selameti açısından 6 ay süreyle
Delice Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumunda harcırahsız ve yolluksuz olarak geçici olarak görevlendirilmesine karar verildiği, kararın Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünce de uygun görüldüğü, bu haliyle Başkanlığımızca yapılacak bir işlemin bulunmadığı, buna karşın ilgilinin kararın tebliğinden 60 gün içerisinde idari yargıya başvurabileceği” hususlarının bildirildiği,
2.3. Anılan personelin Kırıkkale F Tipi Yüksek Güvenlikli Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak görev yapmakta iken hakkında başlatılan idari soruşturmanın selameti açısından 6 (altı) ay süre ile Delice Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna geçici görevlendirilmesine karar verildiği, Delice Kapalı ve
Açık Ceza İnfaz Kurumunda görev yapmakta olan personelin çoğunun Kırıkkale il merkezinde ikamet ettiği, hâlihazırda servis imkânının bulunmaması nedeniyle görevli personelin ulaşımını mutat vasıtalarla gerçekleştirdiği, adı geçenin de Kırıkkale il merkezinde ikamet etmesi ve geçici görevlendirme sebebinin hakkındaki soruşturmaların selameti açısından olması karşısında yapılan görevlendirmesinin harcırahsız ve yolluksuz olarak yapılmasına karar verildiği,
2.4. Kırıkkale Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 2021/14 sayılı kararı ile
Delice Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumunda görevli cezaevi katibi ve nın Covid-
19 tedbirleri kapsamında hükümlü ve tutuklu sayısının az olması ve Keskin ilçesinde faaliyet gösteren
kapalı ve açık ceza infaz kurumlarında geçici olarak görevlendirilmelerinin iş ve işlemler yönünden tecrübe kazanmalarında faydalı olabileceği değerlendirildiğinden geçici olarak komisyon içi başka ceza infaz kurumlarına görevlendirmelerinin yapıldığı, anılan Komisyonun 20.01.2021 tarihli ve 2021/32 sayılı kararı ile cezaevi katibi ve nın Delice ilçesinde ikamet etmeleri sebebiyle Harcırah Kanun’u uyarınca geçici görev harcırahının ödenmesine karar verildiği, Kırıkkale il merkezinde ikamet etmekte olan cezaevi katibi ve ‘ye harcırah ödenmesine ilişkin herhangi bir karar verilmediği,
açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”,
5. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 5.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(…) g) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri ifade eder.”
5.2.“ “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,
5.3. Harcırah hesabında esas tutulacak yol” başlıklı 6. Maddesinin birinci fıkrasında; ”(Değişik:
11/12/1981 – 2562/3 md.) Harcırah, bu kanunda aksine hüküm bulunmadıkça, gidip gelmeye en uygun ve kullanılması mutat olan yol ve taşıt araçları üzerinden verilir.”
5.4. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; 2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara; 3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekâleten gönderilenlere; 4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekâleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için); 5. (Değişik: 12/1/1959 – 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.”,
5.5. “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği” başlıklı 39. Maddesinde; “(Değişik:
11/12/1981 – 2562/16 md.) Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.”
5.6. Geçici görev gündeliğinin verilebileceği azami süre” başlıklı 42. Maddesinin birinci fıkrasında; ”(Değişik: 11/12/1981 – 2562/17 md.) Geçici bir görev ile başka bir yere gönderilenlere, görev
mahalline varış tarihinden itibaren bu Kanuna göre verilen gündelikler:
a. Yurtiçinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla verilemez.
İlk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödenir.
b. Yurtdışında ilk 180 gün tam ve müteakip günler için 2/3 oranında ödenir.”
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle; 6 aylığına geçici görevlendirme ile Delice Açık Ceza infaz kurumuna gönderildiğini ancak görevlendirmesinin yolluksuz ve harcırahsız olarak yapıldığını, görevlendirildiği yerde servis aracının olmaması nedeniyle servis ücreti ödediğini belirterek, geçici görevlendirmesi boyunca tarafına yolluk/harcırah ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
8. Başvuranın Kırıkkale merkezde görev yapmakta iken Delice Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumuna geçici görevlendirilme işleminin, ilgilinin hakkında açılan soruşturmanın selameti açısından, İdare tarafından harcırahsız ve yolluksuz olarak yapılmış olsa da anılan görevlendirmenin kurum içi geçici görevlendirme niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
9. Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
10. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlar. Hukuk güvenliği, normların öngörülebilir olmasını, bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı). Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kuraldır.
11. 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde, bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır. Bu hükme göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde veya dışında başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
12. Öte yandan Kanunun 3/g maddesinde memuriyet mahalli; memur ve hizmetinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü veya kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler olarak tanımlanmış; memuriyet mahalli dışındaki yerler ise (h) bendinde “başka yer” olarak tanımlanmıştır. Bu hükme göre, kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilebilmesi için bu görevlendirmelerin
memuriyet mahalli dışına yapılmış olması gerekmektedir. Somut olayımızda bu şartın da gerçekleştiği görülmektedir.
13. Ayrıca, geçici görevlendirmelere ait makam onaylarında “yolluksuz, harcırahsız” ibarelerine yer verilmiş olsa dahi 6245 sayılı Kanunun 42 inci maddesinde getirilen sınırlamalar dikkate alınarak geçici görev harcırahının ödenmesi gerekmekte olup, “yolluksuz, harcırahsız” ibareleri ancak dava açma sürelerinin hesabında dikkate alınmaktadır. Yolluk ödenmesine (hak kazanılmasına) neden olan işlemin hukuki sebebi, genellikle atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemlerinden biri olmakla birlikte, yolluğun ödenmesi konusunda idari dava konusu olabilecek bir uyuşmazlığın doğması, yolluk konusunda bir işlemin tesis edilmiş olması koşuluna bağlıdır. Yolluk konusundaki işlem ise ya yolluğa hak kazandıran atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemiyle birlikte, atama, nakil veya görevlendirmenin “yolluklu veya yolluksuz” olduğunun işlemde belirtilmesi suretiyle, ya da yolluğa hak kazandığı iddiasında olan kişinin yolluk talebiyle başvurusu üzerine tesis edilebilir. Doğal olarak sözü edilen işlemle birlikte tesis edilmiş bir yolluk işleminin varlığı halinde, yani yolluklu veya yolluksuz ibaresinin işlemde yer alması durumunda dava açma süresi, yolluksuz ibaresi yer alan işlemin tebliğ tarihine göre belirlenecek; yolluk konusunda işlemde bir ibare konulmamış ya da ayrı bir işlem kurulmamış olması halinde dava açma süresi,
2577 sayılı Kanunun 10 uncu maddesinde öngörüldüğü gibi ilgili tarafından yöneltilecek bir başvuru
üzerine oluşacak açık veya zımni bir ret işlemine göre hesaplanacaktır. (Danıştay 5. Dairesinin 13/02/2014 tarihli ve E. 2013/10293, K. 2014/1031 sayılı kararı) Bu kapsamda da, kişiye “yolluksuz, harcırahsız” olarak yapılan geçici görevlendirme tebliğinden (06.10.2023) sonra kişinin İdareye dava açma süresi içinde (31.10.2023) başvurduğu görülmektedir.
14. Kurum içi geçici görevlendirmede, idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır. Kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi halinde ise geçici görev harcırahının ödenmesi zorunludur. Somut olayımızda idarenin, başvuranın görevlendirme onayında harcırahsız ve yolluksuz ibaresinin bulunması veya ilgili hakkında açılan soruşturmaların selameti amacıyla görevlendirmenin yapılması sebebiyle geçici görev yolluğu ödenemeyeceği yönündeki açıklamaları, yukarıda yer verilen hükümler ve yargı kararları çerçevesinde hukuka uygun bulunmamaktadır.
15. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Kırıkkale merkezde infaz ve koruma memuru olarak görev yapmakta iken Delice Açık Ceza infaz kurumuna görevlendirilen başvurana, görevlendirme süresi esas alınarak, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri çerçevesinde geçici görev yolluğu ödenmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, böylece “kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde, “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davrandığı görülmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kırıkkale İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
6245 sayılı Harcırah Kanununun 14, 39 ve 42 nci maddeleri gereğince başvurana geçici görev harcırahı
ödenmesi hususunda, Ceza Ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın BAŞVURANA ve CEZA VE TEVKİFEVLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İdare tarafından bu karar üzerine tesis
edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi