|
ÖZET: Başvuran, Diyarbakır Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü’nde geçici görev yolluğu talep etmiştir. İdare, başvuranın gidiş gelişinin kurum tarafından sağlanan araçla yapıldığını ve yemek masraflarının kurum tarafından karşılandığını belirterek talebi reddetmiştir. Ancak, başvuranın refakat izni, yıllık izin ve sağlık raporu kullandığı günlerde gidiş gelişinin kurum tarafından sağlanan araçla yapılmadığı tespit edilmiştir.
6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre, geçici görev yolluğu, memuriyet mahalli dışında görevlendirilen personele yol gideri ve yevmiye ödenmesini öngörmektedir. Başvuranın durumu, memuriyet mahalli dışında geçici olarak görevlendirilmesi nedeniyle bu kapsama girmektedir. İdarenin, başvuranın talebini reddederken hukuka ve hakkaniyete uygun hareket etmediği sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın yol masrafı ve yevmiye taleplerinin mevzuata uygun olarak ödenmesi gerektiği belirtilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/18419-S.21.29393
BAŞVURU NO : 2021/16798
KARAR TARİHİ : 30/12/2021
TAVSİYE KARARI TCKN:
Adres:
DİYARBAKIR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
BAŞVURUYA KONU İDARE :
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçici görev yolluğu ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 03/10/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, DİSKİ Genel Müdürlüğünde Şube Müdürü olarak çalışırken;
26.02.2021 tarihli Olur ile görülen lüzum üzerine Çermik Şube Müdürü olarak görevlendirildiğini,
12.08.2021 tarihli Olur ile görülen lüzum üzerine görevden alındığını, 06.09.2021 tarihinde dilekçe ile
Kurumuna tarafına geçici görev yolluğu verilmesi için başvuruda bulunduğunu, ancak talebinin reddedildiğini, Diyarbakır il merkezinde Kayapınar ilçesinde ikamet ettiğini, görevlendirildiği Çermik ilçesinin evine yaklaşık olarak 90 km uzaklıkta bulunduğunu, her gün sabah 06.30’da evden çıkıp akşam 19.30’da eve varabildiğini, Çermik ilçesinde her gün sabah, akşam yiyecek ihtiyacını kendisinin karşıladığını, öğlen yemek ihtiyacını bazen kurumun verdiğini, görev yaptığı süre boyunca birçok kez ulaşım konusunda Kurumun aracı ile işe gidip geldiğini, bazen de minibüs ile gidip geldiğini, harcırahın sadece yol parasının karşılanması olmadığını, yol parası haricinde yemek ve diğer giderleri de kapsadığını, Kurumunun daha önce Diyarbakır Defterdarlığından görüş talebinde bulunduğunu, görüş yazısında, ikametgahlarından uzak bir yerlere görevlendirilen personele harcırah verilmesi gerektiği şeklinde görüş bildirildiğini iddia ederek; memuriyet merkezinin (DİSKİ Genel Müdürlüğü Diyarbakır il merkezi)
bulunduğu mahal dışında (Çermik ilçesi) bir vazifeye görevlendirildiği için görevlendirildiği süre boyunca tarafına geçici görev yolluğunun ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden Diyarbakır Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 05/11/2021 tarih ve E. ile
23.11.2021 tarih ve E. sayılı cevabi yazılarda özetle;
2.1. Bilindiği üzere 6360 Sayılı Büyükşehir Yasası ile DİSKİ Genel Müdürlüğünün sorumluluk/hizmet alanının Diyarbakır il mülki sınırları olduğunu, 940.000 nüfusa hizmet ederken, yeni yasayla 15.272 km’lik alan ve 1.756.353 nüfusa hizmet vermeye başlayan Kurumun faaliyet alanının genişlediği, yetki ve görevlerinin arttığı, organizasyon yapısı ve hizmet ilişkilerinde önemli yeniliklerin gerçekleştirildiği, bu çerçevede toplamda 17 ilçede yürütülen hizmetlerin etkin ve verimli kılınmasına yönelik ilçelerin ihtiyacına binaen merkezden personel görevlendirilmesinin sık sık yapıldığı, bu görevlendirmeler sonucu gidiş-geliş yapan personele 6245 sayılı Harcırah Kanunu gereğince ödeme yapma konusunda tereddüde düşüldüğü ve konuya ilişkin Diyarbakır Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünden görüş alındığı; ” Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakta birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri” memuriyet mahalli olarak yeniden tanımlanmıştır. Söz konusu düzenleme ile büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; a- Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, b-İlçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, c-Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler, memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir. ” şeklindeki görüş doğrultusunda geçici görev yolluğu ödenmediği,
2.2. Başvuranın görevlendirildiği yerde Şube Müdürü olması sebebiyle Genel Müdürlükçe ilgiliye plakalı araç tahsis edildiği, ilgilinin Çermik ilçesinde görevlendirildiği süreçte kullandığı izin tarihleri (refakatçi, rapor ve yıllık izin) ve izin dönüşü göreve başladığı tarihlere ilişkin belgelerin onaylı örneklerinin yazı ekinde gönderildiği, DİSKİ Genel Müdürlüğü uhdesinde görev yapan şube müdürlerine tahsis edilen hizmet araçlarının, müdürün izinli, raporlu olduğu süre zarfında Kuruma iade edildiği ve yerine görev deruhte edene tahsis edildiği Hasan Varlı’nın yerine vekâleten müdür olarak görevlendirilen personele telefon etmesi halinde, kendisine tahsis edilmiş hizmet aracını kendisine teslim edebileceği ve talimat vererek aldırabileceği aşikârken, izin ve rapor bitiminde yeniden göreve başladığı gün, özgür iradesiyle minibüs ile gitmeyi tercih ettiği; bu durumu da şikâyet konusu haline getirdiği, ayrıca Genel
Müdürlük bünyesinde memur ve sözleşmeli personele yönelik 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 212. Maddesi ile Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliği ve DİSKİ Yiyecek Yardımı Yönergesi kapsamında Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi bünyesinde kurulan Med Kentsel ve Sosyal Hizmetler
Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi aracılığıyla günlük 34,00TL tutarında yemek sağlandığı, 2021 yılı Nisan ayından itibaren, anılan personel dâhil tüm personele yemek hizmeti verildiği,
Açıklamasında bulunulmuştur.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Diyarbakır Valiliği
Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğü tarafından gönderilen 07/12/2021 tarih ve E. sayılı cevabi yazıda, Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan 39 Sayılı Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde Memuriyet
Mahalli tanımında yapılan değişikliğe göre; Çermik ilçesinin Diyarbakır Merkez ile bütünlük arz etmediği ve farklı görev mahalli özelliğini taşıdığı,
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
6.1.“Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde, “ a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını; …
g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri;
h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;
İfade eder.”,
6.2. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile
istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere…”,
6.3. “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği” başlıklı 39 uncu maddesinde “Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00)
yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.”,
7. 27/11/2014 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde (Seri No:39) “
Söz konusu düzenleme ile büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla:
…
3. Kuruluşlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler, memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir.
…” 8. 13/01/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin (Seri No:41)
“Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde memuriyet mahalli” başlıklı dördüncü maddesinde “(1) İl mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; …
(2) Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilir.”
9. 31/12/2005 tarihli 26040 üçüncü mükerrer sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan tarihli Merkezi
Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin; “Yurt içi geçici görev yolluğu” başlıklı 22 nci maddesinde; “Yurtiçi geçici görev yolluklarının ödenmesinde duruma göre aşağıdaki belgeler aranır. a)
Yurtiçi geçici görev yolluklarının ödenmesinde; – Görevlendirme yazısı veya harcama talimatı, – Yurtiçi / Yurtdışı Geçici Görev Yolluğu Bildirimi (Örnek : 27), – Yatacak yer temini için ödenen ücretlere ilişkin fatura, ödeme belgesine bağlanır.”
Hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran memuriyet merkezinin bulunduğu mahal dışında Çermik ilçesinde bir vazifeye görevlendirilmesi sebebiyle tarafına geçici görev yolluğunun ödenmesini talep etmektedir.
12. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, başvuranın talebinin, başvuranın görevlendirildiği ilçeye gidiş gelişinin kurum tarafından tahsis edilen araçla sağlandığı ve yine yemeğin kurum tarafından karşılandığı gerekçesiyle reddedildiği anlaşılmış, müteakip süreçte başvuran tarafından
SYS sistemi üzerinden gönderilen mesajda “…Nisan ayından itibaren yemek hakkı verilmiştir. Kuruma ait kiralık araç ile işe gidip gelmekteydim. Ancak refakatçi, raporlu veya yıllık izinli olduğum günlerde
Çermik ilçe şube müdürlüğüne yerime görevlendirilen müdür arkadaşıma aracı bırakmaktaydım. Aracın plakası dir. İdareden izinli olduğum tarihleri ve aracın gprs verilerini talep ettiğinizde bunu göreceksiniz.” ifadelerine yer verilmiş olması sebebiyle ek bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup, başvurana yemeğin Nisan ayından itibaren verildiği, refakat izni, yıllık izin ile sağlık raporu kullanılan süreler sonunda işe gidişinin kurum tarafından temin edilen araçla sağlanmadığı tespit edilmiştir.
13. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14 üncü maddesinde bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmakta, aynı Kanunun 3 üncü maddesinin (g) bendinde
memuriyet mahalli, memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler olarak tanımlanmakta ve 39 ve 41 Nolu Harcırah Kanunu Genel
Tebliğlerinde de, büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlerin memuriyet mahalli olarak kabul edildiği yinelenmektedir.
14. Somut olayda, yukarıda yer verilen Defterdarlık görüşünden de anlaşılacağı üzere başvuranın memuriyet mahalli dışında geçici olarak görevlendirildiğinin açık olduğunu öncelikle belirtmek gerekmektedir. İlgili idarece, her ne kadar başvuranın talebinin, başvuranın görevlendirildiği ilçeye gidiş gelişinin kurum tarafından tahsis edilen araçla sağlandığı ve yine yemeğin kurum tarafından karşılandığı gerekçesiyle reddedildiği ifade edilmişse de, başvuranın görevlendirildiği ilçeye gidiş gelişinin kurum tarafından tahsis edilen araçla sağlandığı ancak refakat izni, yıllık izin ile sağlık raporu kullanılan süreler sonunda işe gidişinin kurum tarafından temin edilen araçla sağlanmadığı, bu itibarla, başvurana mevzuatta öngörülen yol masrafı tutarının refakat izni, yıllık izin ile sağlık raporu kullanılan süreler sonunda sadece işe gidişini karşılayacak kısmının ödenmesi, 6245 sayılı Harcırah Kanununun 39.
Maddesinde yurt içi geçici görev yolluğunun unsurlarından olan yevmiyenin (gündelik) hangi oranlarda verileceğinin düzenlendiği, bunun dışında mevzuatta yemek masrafları karşılananlara bu gündeliğin ödenmeyeceğine dair bir düzenleme bulunmadığı, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliği hükümleri uyarınca da gündeliğin ödenmesi için herhangi bir harcama belgesi istenilmediği hususları göz önünde bulundurulduğunda ise, başvuranın görev yaptığı tarih aralığına ilişkin gündelik tutarlarının mevzuatta öngörülen oranlar dahilinde hesaplanarak ödenmesi gerektiği değerlendirilmektedir.
15. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri kapsamında yapılan açıklamalar doğrultusunda, idarenin, başvuranın geçici görev yolluğu ödenmesi talebinin reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Diyarbakır İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurana mevzuatta öngörülen yol masrafı tutarının refakat izni, yıllık izin ile sağlık raporu kullanılan süreler sonunda sadece işe gidişini karşılayacak kısmının ödenmesi ile başvuranın görev yaptığı tarih aralığına ilişkin gündelik tutarlarının mevzuatta öngörülen oranlar dahilinde hesaplanarak ödenmesi gerektiği yönünde DİYARBAKIR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
DİYARBAKIR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNCE bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için DİYARBAKIR SU VE KANALİZASYON İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi