|
ÖZET: Bu karar, başvuranın geçici görev yolluğu talebinin reddine ilişkin hukuki değerlendirmeleri içermektedir. Başvuran, Balıkesir’de iki farklı tarihlerde geçici görevlendirme almış ve bu süreçte yolluk talep etmiştir. Ancak, idare tarafından yapılan incelemede, geçici görevlendirme onaylarında “yolluksuz ve yevmiyesiz” ibaresinin bulunduğu belirtilerek talep reddedilmiştir. Anayasa’nın 128. maddesi ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na atıfta bulunularak, geçici görev yolluğunun ödenmesi gerektiği ifade edilmiştir.
Danıştay içtihatlarına göre, yolluk ödenmesine hak kazanmanın, yolluk talebine ilişkin bir işlemin tesis edilmesine bağlı olduğu vurgulanmıştır. İlgili mevzuat çerçevesinde, yolluk talebinin süresinde yapılmadığı ve başvurunun geçerli bir mazeret olmaksızın süresinde yapılmadığı gerekçesiyle, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, yolluk talebinin hukuka uygun bir şekilde değerlendirilmediği sonucuna ulaşılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/14333-S.21.22946
BAŞVURU NO : 2021/10852
KARAR TARİHİ : 06/10/2021
RET KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : EDREMİT İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
Geçici görev yolluğu ödenmesi talebi hk.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 15/06/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Balıkesir Edremit İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’nün 10/06/2021 tarih ve
sayılı yazısı ile Geçici Görev Yolluk talebinin reddedildiğini belirterek yasal faizi ile birlikte tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 15/08/2021 tarih ve sayılı
yazı ve eklerinde özetle; Başvuranın, 23/09/2019-10/12/2019 tarihleri arasında Balıkesir İli Balya İlçe
Milli Eğitim Müdürlüğünde Şube Müdürü olarak, 10/12/2019-10/08/2020 tarihleri arasında ise Balıkesir
İli Savaştepe İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde İlçe Milli Eğitim Müdür Vekili olarak geçici görevlendirildiği, Geçici görevlendirme onaylarında yolluksuz ve yevmiyesiz ibaresi bulunduğundan başvuranın geçici görev yolluğu talebinin Müdürlükçe uygun bulunmadığı bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesine
göre; “(1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum
/
ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir. ”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Yolluk giderleri ve gündelikler” başlıklı 177 nci
maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.”
6) 6245 sayılı Harcırah Kanununun;
6.1) “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol
masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;…
g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri, h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri ifade eder.”
6.2) “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Bu Kanunda belirtilen hallerde: 1.
Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara, … harcırah verilir.”
6.3) “Harcırahın unsurları:” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı
ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”
6.4) “Muvakkat vazife harcırahı” başlıklı 14’üncü maddesinde, “Aşağıda gösterilen memur ve
hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak
arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere…”
6.5) “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği:” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Resmi bir
görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00)
yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.”
6.6) “Geçici görev gündeliğinin verileceği azami süre” başlıklı 42 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Geçici bir görev ile başka bir yere gönderilenlere, görev mahalline varış tarihinden itibaren bu Kanuna
göre verilen gündelikler:
a. Yurtiçinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla verilemez.
İlk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödenir.
b. Yurtdışında ilk 180 gün tam ve müteakip günler için 2/3 oranında ödenir.
/
Geçici görevlendirmelerde meydana gelecek ara vermeler bu müddetleri veya gündelik miktarını artırmaya neden olamaz.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
8) Başvuran, 23/09/2019-10/12/2019 tarihleri arasında Balıkesir İli Balya İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde
Şube Müdürü olarak, 10/12/2019-10/08/2020 tarihleri arasında ise Balıkesir İli Savaştepe İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünde İlçe Milli Eğitim Müdür Vekili olarak görevlendirilmesinden kaynaklı geçici görev yolluklarının tarafına ödenmesini talep etmektedir.
9) Konuya ilişkin idarece gönderilen bilgi ve belgelerde, başvurana ilişkin geçici görevlendirme
onaylarında yolluksuz ve yevmiyesiz ibaresi bulunduğundan başvuranın geçici görev yolluğu talebinin
Müdürlükçe uygun bulunmadığı bildirilmiştir.
10) Bilindiği üzere Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin
nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
11) Bu bağlamda 6245 sayılı Kanunun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14
üncü maddesinde, bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmış olup bu hükme göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde veya dışında başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
12) 5018 sayılı Kanunun 34 üncü maddesinde ise; ilgili olduğu malî yılın sonundan başlayarak beş yıl
içinde alacaklıları tarafından geçerli bir mazerete dayanmaksızın, yazılı talep edilmemesi veya belgeleri verilmemesi nedeniyle ödenemeyen borçların, zamanaşımına uğrayacağı hüküm altına alınmış, Maliye
Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün ‘Harcırah’ konulu 09/08/2007 tarihli ve 15407 sayılı görüş yazısında ; geçici olarak görevlendirilenlere görevlendirmeye ait makam onaylarında
“yolluksuz ve harcırahsız” ibarelerine yer verilse bile 6245 sayılı Kanunun 42 nci maddesinde belirtilen sınırlamalar da dikkate alınarak geçici görev harcırahı ödenmesi gerektiğinin mütalaa edildiği ifade edilmiştir.
13) Bununla birlikte Danıştay 5.Dairesinin 2013/10293 E. ve 2014/1031 K. numaralı İlamında; (…) Yolluk
ödenmesine (hak kazanılmasına) neden olan işlemin hukuki sebebi, genellikle atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemlerinden biri olmakla birlikte, yolluğun ödenmesi konusunda idari dava konusu
olabilecek bir uyuşmazlığın doğması, yolluk konusunda bir işlemin tesis edilmiş olması koşuluna bağlıdır.
Yolluk konusundaki işlem ise ya yolluğa hak kazandıran atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemiyle birlikte, atama, nakil veya görevlendirmenin “yolluklu veya yolluksuz” olduğunun işlemde belirtilmesi suretiyle, ya da yolluğa hak kazandığı iddiasında olan kişinin yolluk talebiyle başvurusu üzerine tesis edilebilir. Doğal olarak sözü edilen işlemle birlikte tesis edilmiş bir yolluk işleminin varlığı halinde, yani yolluklu veya yolluksuz ibaresinin işlemde yer alması durumunda dava açma süresi, yolluksuz ibaresi yer alan işlemin tebliğ tarihine göre belirlenecek; yolluk konusunda işlemde bir ibare konulmamış ya da ayrı bir işlem kurulmamış olması halinde dava açma süresi, 2577 sayılı Kanun’un 10. maddesinde öngörüldüğü gibi ilgili tarafından yöneltilecek bir başvuru üzerine oluşacak açık veya zımni bir ret işlemine göre hesaplanacaktır. Denilmektedir.
14) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Başvuru ve usulü” başlıklı
17 nci maddesinin dördüncü fıkrasında da; Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunulabilmesi için,
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununda öngörülen idari başvuru yolları ile özel kanunlarda yer alan
zorunlu idari başvuru yollarının tüketilmesinin gerekli olduğu; yedinci fıkrasında; ilgili idareye yapılacak başvuruya idare tarafından verilecek cevabın tebliği tarihinden, ilgili idare başvuruya altmış gün içinde cevap vermediği takdirde bu sürenin bitmesinden itibaren 6 ay içinde şikayet başvurusunda bulunulabileceği hüküm altına alınmıştır.
15) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7/1. maddesinde, dava açma süresinin özel
kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştay’da ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu, 11. Maddesinde; “İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurmanın işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı” hükmüne yer verilmiştir.
16) Somut dosya kapsamında yapılan incelemede başvuranın, görevlendirilmesine ilişkin Olurlarda
görevlendirmenin “yolluksuz ve harcırahsız” yapıldığı ibaresinin yer aldığı, ancak başvuranın bahse konu ibarelerin yer aldığı görevlendirme onaylarına ilişkin, 6328 sayılı Kanunun 17 nci maddesindeki atfa istinaden 2577 sayılı Yasanın 11 inci maddesinde öngörülen süre (60 gün) içerisinde idaresine herhangi bir müracaatta bulunmadığı gibi 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununda Kurumumuza başvuru için öngörülen 6 aylık süre şartına da uyulmadığı, benzer konuda Kurumumuza yapılmış olan 2018/17660
Esas numaralı dosyada da; “(…) ilgili işleme karşı başvuran tarafından süresinde itiraz edilmediği değerlendirildiğinden idarenin yolluk ve harcırah ödenmesi talebini reddi işleminde hukuka ve hakkaniyete herhangi bir aykırılık bulunmadığı” sonuç ve kanaatine ulaşıldığı görülmüş olup tüm bu açıklamalar doğrultusunda başvuranın 23/09/2019-10/12/2019 ve 10/12/2019-10/08/2020 tarihleri arasındaki görevlendirmelerden kaynaklı olarak tarafına harcırah ödenmesine yönelik talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı
/
maddesinde yer verilmiş olup, idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak
Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, şeffaflık, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idari işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceği bildirilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı anlaşılmış olup idarenin bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Balıkesir İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve EDREMİT KAYMAKAMLIĞI İLÇE MİLLİ EĞİTİM
MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Celile Özlem TUNÇAK
Kamu Başdenetçisi V.
/