|
ÖZET: Başvuran, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14. maddesine dayanarak, geçici görevle yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilen kamu personeline harcırah verilmesi gerektiğini talep etmiştir. Ancak, Karabük Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü, bu talebi, tayın bedeli ile harcırahın aynı kapsamda değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle reddetmiştir. Başvuran, il dışı hasta nakil görevlerinde harcırah verilmesi gerektiğini savunmaktadır.
İdare, Sağlık Bakanlığı’nın 2017 tarihli görüş yazısına atıfta bulunarak, günübirlik görevlendirmelerde yalnızca tayın bedeli ödeneceğini belirtmiştir. Bununla birlikte, Maliye Bakanlığı’nın yazısında, geçici görevle memuriyet mahalli dışında bulunan personelin harcırah alabilmesi için belirli şartların sağlanması gerektiği ifade edilmiştir. Bu durum, tayın bedeli ve harcırah ödemelerinin yasal dayanaklarının farklı olduğunu ortaya koymaktadır. Kamu Denetçisi, yapılan inceleme sonucunda, geçici görevlendirmelerde harcırah yerine tayın bedeli ödenmesi uygulamasının sona erdirilmesi gerektiğini ve ilgili personelin hak ettikleri harcırahların ödenmesi için gerekli işlemlerin yapılmasını tavsiye etmiştir. Bu tavsiye, Sağlık Bakanlığı’na iletilmiş ve 30 gün içinde gerekli işlemlerin gerçekleştirilmesi beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/1594-S.24.2571
BAŞVURU NO : 2023/14720
KARAR TARİHİ : 13.02.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın harcırah verilmesi talebine ilişkindir.
BAŞVURU TARİHİ : 14.09.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14’üncü maddesinde bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği, idarenin tayin bedeli ile Harcırah Kanununu aynı görerek harcırah talebini reddettiğini belirterek il dışı hasta nakil görevlendirmelerinde harcırah verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Karabük Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü’nün 26.10.2023 tarihli ve E. sayılı yazısında; 2.1. Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın 18.01.2017 tarihli ve barkot sayılı görüş yazısının 5.maddesinin (c) bendi gereğince, “Günü birlik memuriyet mahalli dışına görevlendirme halinde, 6245 sayılı Harcırah Kanununun “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği” başlıklı 59’uncu maddesine göre ödeme yapılmayacak yalnızca tayın bedeli ödemesi yapılacaktır. ” hükmüne göre işlem tesis edildiğinin düşünüldüğü, 2.2. Tayın bedeli ile geçici görev yolluğu harcırahının veriliş amacı aynı olduğundan mükerrer ödemeye sebebiyet vermemek için böyle bir uygulamaya gidildiği, 2.3. Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın 18.01.2017 tarihli ve barkod sayılı
“Tayin Bedeli Ödemesi Hk.” Görüş yazısı, Maliye Bakanlığı ile koordineli olarak hazırlanan ve 81 ile dağıtımı yapılan genel görüş yazısı olup tayin bedeli ve günübirlik memuriyet mahalli dışına görevlendirilme halinde 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin
gündeliği” başlıklı 39 uncu maddesine göre nasıl ödeme yapılacağı konusunda birlikteliğin sağlanması açısından tüm il Sağlık Müdürlüklerini bağlayıcı nitelikte olduğundan, buna göre işlem tesis edilmekte olduğu, ifade edilmiştir.
3. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 18/05/2018 tarihli ve sayılı yazısında, özetle; 3.1. Harcırahın, bir görevlendirme dolayısıyla ilgililerin memuriyet mahalli dışında yapmak zorunda oldukları yeme ve konaklama gibi bir takım zorunlu giderlerine karşılık olarak verilmekte olduğu, memuriyet mahalli dışında bir yere geçici görevle gönderilenlere ödenen gündelik yiyecek yardımına karşılık olarak öngörülmediği, 3.2. 6245 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre, memuriyet mahalli dışında bir yere geçici görevle gönderilenlere tam gündelik ödenebilmesi için, geçici görev mahallinde ve yolda öğle ve akşam yemeği zamanları ile birlikte gecenin de geçirilmesi gerektiği; bu çerçevede, anılan maddede geçen “geceyi de geçirenlere” ibaresinden, öğle ve akşam yemeği zamanlarına ilave olarak gecenin de geçici görev mahallinde ve yolda geçirilmesinin anlaşılması gerektiği, 3.3. Diğer taraftan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun “Tanımlar” başlıklı 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, gece vakti deyiminden; güneşin batmasından bir saat sonra başlayan ve doğmasından bir saat evvele kadar devam eden zaman süresinin anlaşılması gerektiğinin belirtildiği, 3.4. Bu kapsamda, ilgi yazınızda belirtilen örneğe göre, geçici görev mahalline gitmek üzere saat 20:00’da yola çıkan bir personelin takip eden gün saat 04:00’da kurumuna geri dönmesi halinde, söz konusu personel gecenin tanımına göre geceyi yolda ve geçici görev mahallinde geçirmiş ise, bu yerlerde sadece geceyi geçirmiş olacağından, tam gündelik değil 1/3 oranında gündelik ödenmesi gerektiği, Memuriyet mahalli dışında bir yere geçici görevle gönderilenlere gündelik ödenmesi ile kamu personeline tayın bedeli ödenmesinin yasal dayanakları farklı olduğundan, her iki ödemenin ayrı ayrı değerlendirilmesi, diğer bir ifadeyle 6245 sayılı Kanuna göre ödenen gündelik ile 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli
Verilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre ödenen tayın bedelinin birbiriyle ilişkilendirilmemesi gerektiği, 3.5. Ayrıca, gerek 6245 sayılı Kanunda gerekse 2155 sayılı Kanunda, memuriyet mahalli dışında bir yere geçici görevle gönderilenlere, toplu sözleşme veya diğer ilgili mevzuat hükümleri uyarınca yemek yardımı yapılması veya tayın bedeli ödenmesi halinde, söz konusu kişilere gündelik ödenmeyeceğine dair herhangi bir düzenleme bulunmadığı, 3.6. Bu itibarla, Al, A2 ve C tipi Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonları İl Ambulans Servisi Komuta Kontrol
Merkezinde fiilen görev yapan ve yemek hizmetinden yararlandırılmayan personele tayın bedeli ödenmesine yönelik toplu sözleşme hükümlerine dayanarak yapılan uygulama neticesinde, yiyecek yardımına karşılık tayın bedeli ödendiği gerekçesiyle, genel bir yazıyla 6245 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre hesaplanan gündeliğin ödenmemesinin mevzuata ve anılan Kanun hükmünün amacına uygun olmadığının değerlendirildiği, ifadelerine yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
4.1. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde, “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” ” 5. 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun “Toplu sözleşmenin kapsamı” başlıklı 28 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Toplu sözleşme; kamu görevlilerinin mali ve sosyal haklarını düzenleyen mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayı ve göstergeler, aylık ve ücretler, her türlü zam ve tazminatlar, ek ödeme, toplu sözleşme ikramiyesi, fazla çalışma ücreti, harcırah, ikramiye, doğum, ölüm ve aile yardımı ödenekleri, cenaze giderleri, yiyecek ve giyecek yardımları ve diğer mali ve sosyal hakları kapsar.” 6. 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanunun birinci maddesinde; “Barışta ve savaşta … memurlarıyla bunlara refakat eden şoförlerine ayda günlük er tayın istihkakının bir aylık tutarı tayın bedeli olarak verilir. Tayın bedelinin aylık tutarı o yılın Bütçe Kanununda gösterilen miktarı aşmamak üzere, Ankara mahalli rayici üzerinden Milli Savunma, İçişleri ve Maliye ve
Orman Bakanlıklarınca müştereken saptanır.” 7. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun; 7.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “… g) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı
niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h) Başka yer:
Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri; ifade eder.” 7.2. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1) Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;” 7.3. “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13:00) ve akşam (saat 19:00)
yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.”.
8. 25/08/2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Geneline ve
Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6. Dönem
/
Toplu Sözleşmenin Üçüncü Bölümünün “112 acil sağlık hizmetlerinde görevli personele tayın bedeli verilmesi” başlıklı 22 üncü maddesinde; “Sağlık Bakanlığı 112 acil sağlık hizmetlerinde görev yapan kamu görevlilerinden Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin ek 2 nci maddesinden yararlanma imkânı bulunmayanlara, döner sermaye bütçesinden karşılanmak üzere 22/6/1978 tarihli ve 2155 sayılı
Kanuna göre tayın bedeli verilir. Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca belirlenir.” 9. 11/12/1986 tarihli ve 19308 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurları
Yiyecek Yardımı Yönetmeliğinin; 9.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi
Hakkında Kanuna göre tayın bedeli verilen personel bu yardımdan faydalanamaz.” 10. 13/01/2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin (Seri No:41); 10.1. “Büyükşehir belediyesi olmayan illerde memuriyet mahalli” başlıklı 3 üncü maddesinde; “1)
Büyükşehir belediyesi olmayan illerde aşağıda belirtilen mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul edilir:
a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, b) (a) bendinde belirtilen mahallerin dışında kalmakla birlikte, yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü yerler, c) Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler.” 10.2. “Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1)
Ulaşımı düzenli olarak kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile her gün gidiş ve dönüş olmak üzere ulaşım sağlanan yerler, memuriyet mahalli kapsamında değerlendirilir. (2)
Ulaşımı düzenli olarak sağlanmayıp arızi olarak kurumlara ait taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler ise memuriyet mahalli dışı olarak değerlendirilir.” 11. 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde Görevli Personele Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Usul ve
Esasların; 11.1. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu usul ve esaslar, A1, A2 ve C tipi Acil Sağlık İstasyonları ile İl Ambulans Servisi Komuta merkezinde fiilen görev yapan personeli kapsar.” 11.2. “Tayın bedelinin tutarı” başlıklı 4 üncü maddesinde; “Tayın bedelinin aylık tutarı, 2155 sayılı Bazı
Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun uyarınca yılı Merkezi Yönetim Bütçe
Kanununda belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı geçemez.” 11.3. “Tayın bedelinin ödenme usulü” başlıklı 5 inci maddesinde; “(1) Bu usul ve esaslar kapsamında tayın bedelinin hak kazanılmasında ve ödenmesinde Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Ait
Yönetmelik hükümleri uygulanır. (2) bu usul ve esaslar kapsamında yapılacak ödemeler döner sermaye bütçesinden karşılanır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
12. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; geçici görevlendirmeyle memuriyet mahalli dışına gönderilen personele harcırah yerine tayın bedeli ödenmesi uygulamasına son
verilerek ilgililerin harcırah haklarının verilmesini teminen gerekli işlemlerin tesis edilmesi yönünde idareye tavsiyede bulunulması gerektiğine yönelik hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 13. Başvuran, özet olarak, diğer illere yapılan görevlendirmelerde tayın bedeli ödendiği gerekçe gösterilerek idarece geçici görev yolluğu ödenmemesinin hukuka aykırı olduğunu iddia ederek, Acil Sağlık
Hizmetleri İstasyonunda sağlık memuru olarak il dışı görevlendirmeler için tarafına harcırah verilmesini talep etmektedir.
14. Anayasa’nın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği; ancak, malî ve sosyal haklarının toplu sözleşme hükümleri ile de düzenlenebileceği öngörülmüş, bu bağlamda kamu görevlilerine toplu sözleşme yapma hakkı veren 4688 sayılı Kanun ile toplu sözleşme yoluyla mevcut mevzuat hükümleri dikkate alınarak kamu görevlilerine uygulanacak katsayılar, ek ödeme ve diğer mali ve sosyal haklar alanında birtakım ilave haklar sağlanabileceği düzenlenmiştir.
15. Bu kapsamda, Kamu İşveren Heyeti ve Kamu Görevlileri Sendikaları Heyeti arasında pazarlık usulü ile gerçekleşen toplu müzakerelere dayanılarak imzalanan toplu sözleşmeler yoluyla, belirli dengeler gözetilerek mevcut ekonomik ve sosyal haklarda iyileştirmeler yapılabilmekte veya yeni haklar sağlanabilmekte, imzalanan toplu sözleşme hükümleri Resmi Gazetede yayımlanmakta ve sözleşmenin yapıldığı tarihi takip eden iki mali yıl için geçerli olmak üzere sendika üyesi olan ve olmayan tüm kamu görevlilerine uygulamaktadır. Anayasal ve kanuni temeli olan toplu sözleşme hükümleri uyulması zorunlu olan hükümler niteliğindedir.
16. Bu çerçevede, 25/08/2021 tarihli ve 31579 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin
Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2022 ve 2023 yıllarını kapsayan 6.
Dönem Toplu Sözleşmenin 3’üncü Bölümünün 22 üncü maddesiyle, Devlet Memurları Yiyecek Yardımı
Yönetmeliğinin Ek 2 nci maddesinde yapılan değişiklik sonucunda yiyecek yardımından yararlanma imkânı kalmayan personelin 2155 sayılı Kanuna göre tayın bedelinden yararlanması öngörülmüş, bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığının görüşü üzerine Sağlık Bakanlığınca belirlenmesi kararlaştırılmıştır.
17. Kamu kurumlarında görev yapan personele tayın bedeli ödenmesine ilişkin hususlar temel olarak 22/06/1978 tarihli ve 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun ve 03/11/1978 tarihli ve 16452 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli
Verilmesine Ait Yönetmelik hükümleri ile düzenlenmiştir. Bunun yanında, toplu sözleşme hükmü gereğince, Sağlık Bakanlığınca Maliye bakanlığından alınan görüşle sonrasında, 112 Acil Sağlık
Hizmetlerinde Görevli Personele Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Usul ve Esaslar hazırlanmış ve
Bakanlığın 21/11/2016 tarihli ve / sayılı 112 Acil Sağlık Hizmetlerinde Görevli Personele
Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Usul ve Esaslar yazısı ile tüm İl Sağlık Müdürlüklerine bildirilmiştir.
18. Buna göre, Al, A2 ve C tipi Acil Sağlık İstasyonları ile İl Ambulans Servisi Komuta Kontrol
Merkezinde görev yapan personele ödenecek tayın bedeli, döner sermaye gelirlerinden karşılanmak üzere, Merkezi Yönetim Bütçe Kanununda belirlenen gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutar üzerinden, damga vergisi haricinde herhangi bir kesinti yapılmadan aylıklarla
/
birlikte peşin olarak ödenmektedir. 2023 yılı Bütçe Kanunu K cetveline göre, tayın bedeli, 2155 sayılı Bazı
Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanunun 1 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ödenecek tayın bedelinin aylık tutarı, (2.100) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpılması sonucu bulunacak tutarı geçemez.
19. Öte yandan, temel ve asli fonksiyonları kamu hizmetini yürütmek olan kamu görevlileri, kamu hizmetinin iyi işlemesi için, ya kendi isteklerine dayalı olarak, ya da re’sen kanunlarda yer alan kurallar çerçevesinde, yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere atanabilmekte veya başka bir yerde görevlendirilebilmekte, bu atamaya veya görevlendirmeye bağlı olarak da yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar. Yolluk ödemesi, kamu hizmetinin gerektirdiği durumlarda bu hizmet için görevlendirilen kişilerin katlanacakları giderleri karşılamak üzere yapılan parasal ödemeyi içeren bir idari işlem olup, atama işlemi sonucunda görev yeri değişen kamu görevlisinin karşı karşıya kaldığı külfetin kamu hizmetinin yürütülmesinden kaynaklanması nedeniyle, kanun koyucu tarafından bu külfetin kamuca karşılanması amacıyla yasal düzenlemeler yapılmıştır.
20. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14 üncü maddesinde bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır. Harcırah Kanunu’nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde memuriyet mahalli dışındaki yerler ise “başka yer” olarak tanımlanmıştır. Bu hükümlere göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde memuriyet mahalli dışına gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
21. Somut olayımızda, başvuran 2 Nolu Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonunda sağlık memuru olarak görev yapmakta olup, ilgili mevzuat gereğince diğer illere hasta nakli amacıyla görevlendirilmektedir. Bu durumda, memuriyet mahalli dışına görevlendirildiği açık olan başvuran 6245 sayılı Kanun’un 39 uncu maddesinde belirtilen esaslar çerçevesinde geçici görev yolluğunu almaya hak kazanmaktadır.
22. Ancak, Al, A2 ve C tipi Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonları ile İl Ambulans Servisi Komuta Kontrol
Merkezinde fiilen görev yapan personele tayın bedeli ödemesi hususunda yaşanan tereddütlerin Bakanlığa iletilmesi üzerine, uygulama birliği sağlamak amacıyla tüm İl Sağlık Müdürlüklerine gönderilen 18/01/2017 tarihli ve – – sayılı genel yazıda, tayın bedeli ödendikten sonra tayın bedeli ödenmeyen bir yere geçici görevle görevlendirilme, atanma, nakil olma veya ücretsiz izne ayrılma, istifa etme, görevine son verilme, emekli olma durumu ile eğitim, toplantı, tatbikat vb. amaçlarla memuriyet mahalli dışına yapılan geçici görevlendirmelerde 6245 sayılı Harcırah Kanuna göre gündelik ödenenler veya iaşeleri karşılananlardan tayın bedeli fiilen görevden ayrıldığı günden itibaren kıstelyevm esasına göre geri alınacağı; tayın bedeli verilen personelin Devlet Memurları Yiyecek Yardımı Yönetmeliğine göre yiyecek yardımı yapılan yemek servislerinde yemek yemeleri halinde yemek bedelinin tamamının kendilerinden alınacağı; günü birlik memuriyet mahalli dışına görevlendirme halinde 6245 sayılı Harcırah
Kanununun 39 uncu maddesine göre ödeme yapılmayacağı, yalnızca tayın bedeli ödemesi yapılacağı belirtilmiştir.
23. Bilindiği üzere, normlar hiyerarşisi uyarınca, hiyerarşik sıralamada daha altta yer alan bir norm, kendisinden üstte bulunan norma aykırı hükümler içeremez. Sağlık Bakanlığı Strateji Geliştirme
Başkanlığı’nın 18.01.2017 tarihli ve barkod sayılı “Tayin Bedeli Ödemesi Hk.” görüş yazısı,
6245 sayılı Harcırah Kanunu 39 uncu madde de yer verilen harcırah verilmesi hakkını ortadan kaldırdığı
görülmekte olup alt norm niteliğindeki düzenleyici işlemler, bir hakkın kullanımını üst normda öngörülmeyen bir şekilde daraltamaz, kısıtlayamaz veya ortadan kaldıramazlar.
24. Şikâyet başvurusuna konu olayda, idarenin günü birlik görevlendirmeler için Harcırah Kanununun 39 uncu maddesi çerçevesinde verilen yevmiye ile tayın bedelinin veriliş amacının aynı olduğu düşüncesiyle
6245 sayılı Harcırah Kanunu ile kamu görevlilerine tanınan harcırahın yerine tayın bedelini ikame ettiği
anlaşılmaktadır. Ancak, toplu sözleşme yoluyla yiyecek yardımından yararlanamayan personel için verilmeye başlanan mali ve sosyal haklardan biri olan tayın bedelinin ödenmesi durumunda harcırah ödenmeyeceğine ilişkin olarak, ne toplu sözleşmede ne de kanuni düzeyde başkaca bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu minvalde, kamu görevlilerinin sahip olduğu haklara ilave haklar getiren toplu sözleşme hükümlerinin, hâlihazırda sahip olunan mali hakların yerine geçeceği şeklinde yorumlanması mümkün değildir. Kaldı ki, idare, bir genel görüş yazısıyla böyle bir uygulamaya gitmektedir.
25. Görevlendirmeler günü birlik olsa dahi, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 39 uncu maddesi uyarınca, görev süresinin uzunluğuna göre ilgililerin 2/3 oranında veya tam harcırah alma durumunun söz konusu olduğu göz önünde bulundurulduğunda, geçici görev yolluğu yerine harcırahın ikame edilmesi halinde ilgilerin mali açıdan hak kaybına uğrayacağı açıktır.
26. Mali konularda yaşanan tereddütleri gidermekle görevli olan ve toplu sözleşme uyarınca 112 Acil
Sağlık Hizmetlerinde Görevli Personele Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Usul ve Esasların hazırlanması esnasında görüşüne başvurulması öngörülen Maliye Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda da, memuriyet mahalli dışında bir yere geçici görevle gönderilenlere gündelik ödenmesi ile kamu personeline tayın bedeli ödenmesinin yasal dayanakları farklı olduğundan, her iki ödemenin ayrı ayrı değerlendirilmesi gerektiği, diğer bir ifadeyle 6245 sayılı Kanuna göre ödenen gündelik ile 2155 sayılı Bazı Kamu Personeline Tayın Bedeli Verilmesi Hakkında Kanun hükümlerine göre ödenen tayın bedelinin birbiriyle ilişkilendirilmemesi gerektiği, genel yazıya dayanarak yapılan mevcut uygulamanın mevzuata ve anılan Kanun hükmünün amacına uygun olmadığı vurgulanmaktadır. Ayrıca, daha önce benzer taleple ilgili olarak Kurumumuza yapılan şikâyet başvurusunda verilmiş emsal karar da (2018/3298 başvuru numaralı Tavsiye Kararı) bulunmaktadır. Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Yerel
Yönetimler Genel Müdürlüğü’nün E- – – sayılı ve 13/07/2023 tarihli “Geçici
Olarak Görevlendirilen Belediye Şirket Personeli ile Kadrolu İşçiye Yemek Yardımı ile Geçici Görev
Gündeliğinin Birlikte Ödenip Ödenemeyeceği” konulu görüş yazısında; “Kamu Denetçiliği Kurumunun 14/9/2018 tarihli ve E.15509 sayılı Kararında harcırah ve yemek yardımı veya tayın bedelinin farklı düzenlemelere tabi olduğu, toplu sözleşme gereği verilen yiyecek yardımı ile geçici görevlendirmeyle memuriyet mahalli dışına gönderilenlere verilen geçici görev gündeliğinin birlikte ödenmesi gerektiği belirtilmektedir… Bu itibarla… Sürekli işçi kadrosunda yer alan personel ile personel çalıştırılmasına dayalı hizmet alımı kapsamındaki şirket personelinin İdarenizce yurt içi ve yurt dışında geçici görevlendirilmesi durumunda ilgililere Harcırah Kanunu kapsamında geçici görev yol masrafı ve gündeliği ile toplu iş sözleşmesi çerçevesinde verilen yemek ücretinin birlikte ödenebileceği, mütalaa edilmektedir.” ifadelerine yer verilerek Kurumumuzun aynı konu ile ilgili verilmiş olan emsal kararına atıfta bulunulduğu görülmektedir.
27. Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; Al, A2 ve C tipi Acil Sağlık Hizmetleri İstasyonları ve İl
Ambulans Servisi Komuta Kontrol Merkezinde fiilen görev yapan ve yiyecek yardımından yararlandırılmayan personele tayın bedeli ödenmesine yönelik toplu sözleşme hükümleri gerekçe gösterilerek ve gündelik ile tayın bedelinin veriliş amaçlarının aynı olduğu yorumunda bulunarak, günü
/
birlik geçici görevlendirilme durumunda genel bir yazıyla söz konusu personele 6245 sayılı Kanunun 39 uncu maddesine göre hesaplanan gündeliğin ödenmemesinin hukuka aykırı olduğu değerlendirildiğinden, geçici görevlendirmeyle memuriyet mahalli dışına gönderilen söz konusu personele hak ettikleri harcırah bedellerinin ödenmesini teminen gerekli işlemlerin tesis edilmesi konusunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 28. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgelerin geç gönderilmesi nedeniyle “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine; ayrıca, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
29. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kastamonu İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE, Personelin geçici görevlendirmeyle memuriyet mahalli dışına gönderilmesi durumunda kanunen hak ettikleri gündeliklerin Harcırah Kanunu hükümleri çerçevesinde ödenmesini teminen gerekli işlemlerin tesisi konusunda SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sağlık
Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemlerin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve SAĞLIK BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/