|
ÖZET: Bu karar, başvuranın Adapazarı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü’ne bağlı bir okulda metal teknoloji öğretmeni olarak görev yapmasına rağmen ilave eğitim öğretim tazminatının ödenmemesi üzerine yapılan başvuruyu incelemektedir. Başvuran, ilgili mevzuat gereği, eğitim öğretim hizmetleri sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadroda bulunmasına rağmen, idarenin atama koşullarını gerekçe göstererek tazminatı ödemediğini belirtmiştir.
Danıştay, başvuranın fiilen derslere girdiğini ve gerekli şartları taşıdığını, dolayısıyla tazminatın ödenmesi gerektiğini vurgulamıştır. Anayasa’nın 55. maddesi uyarınca, ücretin emeğin karşılığı olduğu ve devletin çalışanların adaletli bir ücret elde etmelerini sağlamakla yükümlü olduğu belirtilmiştir. İdarenin, başvuranın geçici görevlendirme ile görev yaptığı okuldaki durumunu göz önünde bulundurarak uygun kadronun açılması gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın ilave eğitim öğretim tazminatından yararlandırılması yönünde Milli Eğitim Bakanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu karar, eğitim alanında çalışanların haklarının korunması ve adaletin sağlanması açısından önemli bir içtihat oluşturmuştur. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/13599-S.22.20881
BAŞVURU NO : 2022/7031
KARAR TARİHİ : 21/10/2022
TAVSİYE KARARI
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : İlave eğitim öğretim tazminatının tarafına ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 14/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; il emri ile 2020 yılında Adapazarı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne
Metal Teknoloji öğretmeni olarak atandığını, Adapazarı İlçe MEM’e bağlı Bist Sakarya MTAL’de halen aktif olarak metal teknoloji öğretmeni olarak görev yapmasına rağmen tarafına ilave eğitim öğretim tazminatının yatırılmadığını belirterek, anılan tazminatın ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. Başvurana Devlet Memurları Kanunun Genel Tebliği Seri No 160, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararı ve 07/10/2021 tarihli ve sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün görüş yazıları doğrultusunda işlem tesis edildiği,
2.2. Başvuranın 22/09/2020 tarihinde mazeret atamasıyla norm olmadığı için il emrine verildiği, akabinde 23/09/2020 tarihli ve sayılı kararname ile Adapazarı ilçe emrine atamasının yapıldığı, 07/10/2020 tarihinden itibaren Adapazarı ilçesi Borsa İstanbul Sakarya Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde metal teknolojisi öğretmeni olarak görevlendirme ile çalıştığı, 06/12/2021 ve 10/06/2022 tarihleri arasında ilçe emrinde olan öğretmenlerin norm fazlası atamasının yapıldığı, o tarihlerde Kaynarca Seyfettin Selim
Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde norm olmasına rağmen ’nın tayin isteğinde bulunmadığı,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasa’nın “Temel hak ve hürriyetlerin sınırlanması” başlıklı 13 üncü maddesinde; “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük
“Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tebirleri alır.”
“Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Eğitim, Öğretim Tazminatı” başlıklı 152 nci maddesinin B/II fıkrasında; ” Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumlarına atelye, laboratuvar veya meslek dersleri öğretmeni olarak Eğitim ve Öğretim Hizmetleri
Sınıfına dahil öğretmen ünvanlı kadrolara atananlardan Cumhurbaşkanınca belirlenecek okul, kurum ve branşlarda görev yapanlara ayrıca;(4) a) Dört yıl veya daha fazla yükseköğrenim görenler için % 15 ine, b) Üç ve iki yıllık yükseköğrenim görenler için % 10 una, (Ek fıkra: 30/6/2004-5204/2 md.) Birinci fıkrada sayılanlardan ayrıca; a) Başöğretmen unvanını kazanmış olanlara % 40’ına, b) Uzman öğretmen unvanını kazanmış olanlara % 20’sine, … tazminatlar ödenir.”
6. 05/05/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 2006/10344 sayılı Devlet
Memurlarına Ödenecek Zam Ve Tazminatlara İlişkin Karar’ın “Bazı özel durumlara ilişkin esaslar” başlıklı 4 üncü maddesinin (f) bendinde; “f) Eğitim-Öğretim Tazminatı, eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfında öğretmen kadrosunda fiilen öğretmenlik yapanlar ve bu kadroda olup cezaevi okullarında çalışanlar ile bunlardan okul müdürü, okul müdür başyardımcısı, okul müdür yardımcısı, yönetici ve eğitim uzmanı olarak görevlendirilenlere ödenir.”
Eğitim Öğretim Tazminatı başlıklı cetvelin 2. Fıkrasında; “Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ek V Sayılı
Cetvelde sayılan mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumlarına, atölye, laboratuar veya meslek dersleri öğretmeni olarak Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil Öğretmen unvanlı kadrolara atananlara, atandıkları branşa göre aşağıdaki oranlarda ilave Eğitim Öğretim Tazminatı ayrıca ödenir. Mesleki Açık
Öğretim Lisesi ile Mesleki ve Teknik Açık Öğretim Okulu kadrolarında bulunanlar hariç olmak üzere, branşlarında fiilen derse girmeyenlere bu tazminat ödenmez.”
7. 11/05/2006 tarihli ve 26165 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 160 Seri Numaralı Devlet
Memurları Kanunu Genel Tebliğinde; “III sayılı Cetvelin “A. Eğitim Öğretim Tazminatı” bölümünün (II) nci sırasında öngörülen ilave eğitim öğretim tazminatından yararlanabilmek için;
– Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadroda bulunmak, – V sayılı Cetvelde sayılan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumlarına atölye, laboratuar veya meslek dersleri öğretmeni olarak atanmış olmak, – Söz konusu okul ve kurumlarda görev yapmak, – Mesleki Açık Öğretim Lisesi ile Mesleki ve Teknik Açık Öğretim Okulu kadrolarında bulunanlar hariç olmak üzere branşlarında fiilen derse girmek,
şartlarının bir arada bulunması gerekmektedir.
Bu dört şartı bir arada taşıyan öğretmenlere, branşlarına ve öğrenim durumlarına göre, III sayılı Cetvelin (A-II/a, b, c, d, e) sıralarında belirtilen ilave eğitim öğretim tazminatları ödenecektir.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan
Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran özetle, Adapazarı İlçe MEM’e bağlı Bist Sakarya MTAL’de metal teknoloji öğretmeni olarak görev yapmasına rağmen tarafına ilave eğitim öğretim tazminatının yatırılmadığını belirterek, ödenmesi gereken tazminatının tarafına ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. İlgili mevzuat hükümlerinin incelenmesinden; Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadroda bulunan personelden V sayılı Cetvelde sayılan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumlarına atölye, laboratuar veya meslek dersleri öğretmeni olarak atanmış ve söz konusu okul ve kurumlarda görev yapan, Mesleki Açık Öğretim Lisesi ile Mesleki ve Teknik Açık
Öğretim Okulu kadrolarında bulunanlar hariç olmak üzere branşlarında fiilen derse girenlere ilave eğitim öğretim tazminatının verilebileceği anlaşılmıştır.
11. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 152’nci maddesi II-B bölümünde Eğitim ve Öğretim
Tazminatı düzenlemiş olup, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumlarına atölye, laboratuvar veya meslek dersleri öğretmeni olarak Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadrolara atananlardan Cumhurbaşkanınca belirlenecek okul, kurum ve branşlarda görev
yapanlara ayrıca tazminat ödeneceği hususu açıklanmıştır. Bu kapsamda kimlere ilave tazminat ödeneceği
Bakanlar Kurulu Kararlarıyla belirlenmiştir.
12. Başvuranın öğretmen unvanlı kadroda bulunduğu ve fiilen derslere girdiği dolayısıyla söz konusu okulda görev yaptığı açık olmakla beraber İdare kişinin bu okula atanmamış olması nedeniyle şartların hepsini taşımamasını gerekçe göstererek bu ödemeyi yapmamaktadır. Hâlbuki Anayasanın Ücrette adalet sağlanması başlıklı 55 inci maddesinde “Ücret emeğin karşılığıdır. Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır” hükmü düzenlenmiş olup, bu kapsamda da ortaya konulmuş olan emek karşılığında hak edilen ücretin idare tarafından ilgili kişiye ödenmesi aynı zamanda sosyal devlet ilkesinin bir sonucudur.
13. Ayrıca ek özel hizmet tazminatının ödenmesi için Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumlarına atölye, laboratuar veya meslek dersleri öğretmeni olarak atanmış olma şartında yapılan atamanın geçici görevlendirme şeklinde olmasının sorun teşkil edeceğine dair herhangi bir açık hüküm de bulunmamaktadır.
14. Dosya kapsamında yapılan incelemede, İdare her ne kadar Kaynarca ilçesinde boş norm kadro olduğu halde başvuranın talep etmediğini belirtse de kişinin engellilik durumundan buraya tayin olduğu göz önüne alındığında başka ilçelerin kişi talebi dışında değerlendirilemeyeceği bu nedenle başvuranın bulunduğu branşta Adapazarı ilçesinde kendi alanında norm kadro bulunmamasının başvurana yüklenecek bir kusur olmadığı, idare cevabından kişinin geçici görevlendirme yoluyla belirlenen okullarda derse girdiğinin anlaşılabildiği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152’nci maddesi kapsamında eğitim öğretim tazminatına ek olarak sunulan ve Milli Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim okul ve kurumlarına atölye, laboratuvar veya meslek dersleri öğretmeni olarak Eğitim ve Öğretim Hizmetleri
Sınıfına dâhil öğretmen unvanlı kadrolara atananlardan Cumhurbaşkanınca belirlenecek okul, kurum ve branşlarda görev yapanlara ayrıca tazminat ödeneceğine yönelik hüküm kapsamında başvuranın branşının ve geçici görevlendirme yoluyla görev yaptığı okulların Bakanlar Kurulu Kararıyla belirlenen listelerde yer aldığı ve bu okullarda fiilen derse girdiği anlaşıldığı, her ne kadar mevzuat kapsamında şartları birlikte yerine getirememesi nedeniyle bahse konu tazminattan yararlandırılamayacağının idarece değerlendirildiği anlaşılsa da başvuranın ilçede norm kadro bulunmamasına bağlı olarak atamasının yapılamadığı, başvuranın atamasının yapılamamasının kendisinden kaynaklanan bir nedene dayanmadığı, ilçede görev yapılan okulların bulunması nedeniyle kendi alanında çalıştığının anlaşıldığı bu anlamda başvuranın branşına yönelik olarak aslında bir norm kadro ihtiyacının var olduğu anlaşıldığından, başvuranın bu durumunun ve engelinin idarece gözetilerek uygun kadronun açılması yolunda adım atmasının da İdareden beklenebileceği ve bu konuda kendi branşı dışında bir derse girdiğine yönelik bir tespitin de yapılamadığı, bu kapsamda görev yaptığı okulda norm kadro bulunduğu ve diğer şartları taşıdığı için ilave eğitim ve öğretim tazminatından yararlandırılan emsalleri ile birlikte değerlendirildiğinde aynı işin yapıldığı aynı okulda çalışılması ancak bir öğretmenin diğerinden daha düşük ödeme almasının bu anlamda eşitlik ilkesini zedeleyeceği, Anayasanın Ücrette adaletin sağlanması başlıklı 55’inci maddesi kapsamında ücretin emeğin karşılığı olduğu ve Devlet’in çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alacağına ilişkin hükmü de birlikte yorumlanarak başvuranın ilave eğitim ve öğretim tazminatından yararlandırılamamasının hakkaniyete aykırılık oluşturacağı gerekçesiyle başvuranın geçici görevlendirme ile görevlendirildiği okulda fiili olarak
/
derslere girdiği müddetçe ek eğitim öğretim tazminatının tarafına ödenmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Sakarya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın geçici görevlendirme ile görevlendirildiği ve okulda fiili olarak derslere girdiği sürece ilişkin olarak ilave eğitim ve öğretim tazminatından yararlandırılması yönünde MİLLİ EĞİTİM
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; İdare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TEBLİĞİNE;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/