Geçici görevlendirme iptali talebinde iş barışını bozucu davranışların etkisi ve idarenin takdir yetkisi değerlendirmesi (KDK)

Fethiye Şefi hakkında iddia ettiği hususlar, asılsız ve mesnetsiz olduğundan hakkında herhangi bir yasal işlem yapılmasına gerek olmadığı, başvuranın ise

Bölge Müdürlüğü dışına tayin teklifinin yerinde bir karar olduğu kanaatleri üzerine; Bölge

Müdürlüğü tarafından herhangi bir işlem yapılmadığı, başvuran hakkında oluşan kanaat üzerine Doğa Koruma ve Milli Parklar Köyceğiz Şefliğine yapılan 45 günlük geçici görevlendirmenin kaldırılmadığı, 2.3. Bölge Müdürlüğü tarafından görevlendirilen Şube Müdürü tarafından düzenlenen inceleme raporuna göre; başvuranın memuriyet hayatında daha önce de benzer olumsuz tutum ve davranışlarda bulunduğu, gerek amirleriyle gerekse mesai arkadaşlarıyla çatışma yaşadığı, asılsız suçlama ve ithamlarla insanları zan altında bırakmaktan kaçınmadığı, bu nedenle idareyi de gereksiz yere meşgul ederek hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesinde aksaklığa sebep olduğu, görev yerinde iş barışını ve huzurunu zedeleyecek anlayışla hareket etmekten kaçınmadığının tespit edilmesi üzerine geçici görevlendirmesinin iptal edilmediği, İfade edilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin 1 inci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun; 5.1. “Amir durumda olan devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında; “Amir, maiyetindeki memurlara hakkaniyet ve eşitlik içinde davranır. Amirlik yetkisini kanun, tüzük ve yönetmeliklerde belirtilen esaslar içinde kullanır.” 5.2. “Devlet memurlarının görev ve sorumlulukları” başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Devlet memurları kanun ve diğer mevzuatta belirtilen esaslara uymakla ve amirler tarafından verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü ve görevlerinin iyi ve doğru yürütülmesinden amirlerine karşı sorumludurlar.” 5.3. “Memurun başka sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılmıyacağı” başlıklı

45 inci maddesinde, “Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında

bir derecenin görevinde çalıştırılamaz. (…)”

Hükümleri yer almaktadır.

6. 19/03/2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “İşyerlerinde Psikolojik

Tacizin (Mobbing) Önlenmesi” konulu Başbakanlık Genelgesinde; kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik tacizin çalışanların itibarını ve onurunu zedelediği, verimliliğini azalttığı ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını olumsuz etkilediği, kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin önlenmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin ve çalışma barışının geliştirilmesi için bazı tedbirlerin alınması gerektiği, işyerinde psikolojik tacizle mücadelenin öncelikle işverenin sorumluluğunda olduğu, işverenlerin çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacakları, bütün çalışanların psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracakları belirtilmiştir.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi yönündeki karar önerisi Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, Fethiye Şefi olarak görev yapan kendisine kötü muamelede bulunması nedeniyle hakkında işlem başlatılmasını ve Doğa Koruma ve Milli Parklar Köyceğiz Şefliğine yapılan 45 günlük geçici görevlendirmenin iptal edilmesini talep etmektedir.

9. Anayasamızın 128 inci maddesi gereğince, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Buna karşın, “kurum içi geçici görevlendirme” ile ilgili kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, 657 sayılı

Devlet Memurları Kanunu gereği asli görevleri ile ilgili olarak memurların kurum içinde geçici olarak görevlendirilebilmelerine aykırı bir husus da bulunmamaktadır.

10. 657 sayılı Kanunun 11 inci maddesine göre Devlet memurları amirlerin verdiği kanuna uygun sözlü ve yazılı emirleri yerine getirmekle yükümlüdür. Diğer taraftan aynı Kanunun 45 inci maddesi ile de memurların kamu hizmetlerindeki belirli kadrolarda, sınıfına ve sınıfı içindeki derecesine uygun görevlerde çalıştırılması zorunlu kılınmış ve böylece keyfi görevlendirmelerin önlenmesi amaçlanmıştır.

11. Bu kapsamda başvuru konusu incelendiğinde, başvuranın, hakkındaki iddialarının incelenmesi ve geçici görevlendirmesinin iptal edilmesi talebinin incelenmesi için muhakkik görevlendirilmesi yapıldığı, söz konusu muhakkikçe yapılan incelemede, başvuranın memuriyet hayatında daha önce de benzer olumsuz tutum ve davranışlarda bulunduğu, gerek amirleriyle gerekse mesai arkadaşlarıyla çatışma yaşadığı, asılsız suçlama ve ithamlarla insanları zan altında bırakmaktan kaçınmadığı, bu nedenle idareyi de gereksiz yere meşgul ederek hizmetlerin etkin ve verimli bir şekilde yürütülmesinde aksaklığa sebep olduğu, görev yerinde iş barışını ve huzurunu zedeleyecek anlayışla hareket etmekten kaçınmadığı hususlarının tespit edildiği, bu gerekçelerle başvuranın hakkında iddia ettiği hususların, asılsız ve mesnetsiz olduğu sonucuna varılarak hakkında herhangi bir yasal işlem yapılmasına gerek olmadığı, başvuranın ise Bölge Müdürlüğü dışına tayin teklifinin yerinde bir karar olduğu kanaatine varıldığı görülmektedir.

12. Mobbing “İşyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünü” olarak tanımlanmış, mobbingin unsurları olarak; işyerinde gerçekleşmesi, sistemli bir şekilde yapılması, süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanması, kasıtlı yapılması, yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olması, mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkması hususları sayılmıştır.

[Bkz, İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Bilgilendirme Rehberi, Psikolojik Tacizle

Mücadele Kurulu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Mayıs 2014)] 13. Yargıtay 22 nci Hukuk Dairesinin 16/09/2014 tarihli ve sayılı kararında; “Mobbingin meydana gelebilmesi için bir işçinin hedef alınarak, uzun bir süre ve belli aralıklarla sistematik biçimde tekrarlanan, mağdurun karşı koymasına rağmen yapılan aşağılayıcı, küçük düşürücü ve psikolojik olarak acı veren, işteki performansı engelleyen veyahut olumsuz bir çalışma ortamına sebep olan tehdit, şiddet, aşağılama, hakaret, ayrımcılık, ağır eleştiri, taciz ve çalışma şartlarını ağırlaştırma gibi eylem, tutum ve davranışların uygulanması gerekir. … Mobbingde, hedef alınan kişinin şerefine, kişiliğine, karakterine, inancına, değerlerine, yeteneklerine, tecrübelerine, birikimlerine, düşüncelerine, etnik kökenine, yaşam biçimine, kültür ve benzeri yönlerine topluca bir saldırı söz konusudur.

Bu saldırı, dedikodu ve söylenti çıkarma, iftira atma, toplum önünde küçük düşürme, hafife alma, karalama, kötüleme ve yok sayma gibi kişiyi zihinsel, ruhsal, fiziksel ve bedensel olarak etkileyebilecek eylemlerle yapılmaktadır. Süreklilik göstermeyen, belli aralıklarla sık sık tekrarlanmayan, ara sıra münferit olarak meydana gelmiş birkaç haksız, kaba, nezaketsiz veya etik dışı davranış mobbing olarak nitelendirilemez.” hükmü yer almaktadır.

14. Sonuç olarak, yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve idarenin cevabi yazıları birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın Fethiye olarak görev yapan kendisine kötü muamelede bulunduğu iddiası ile ilgili

İdarece soruşturma başlatıldığı, söz konusu soruşturma neticesinde tarafların ve tanıkların ifadelerine başvurulduğu, bu kapsamda yapılan inceleme neticesinde başvuranın kendisine kötü muamelede bulunduğu iddiasının sübuta ermediği sonucuna varıldığı, başvuranın şikâyet etmesinden sonra kendisi hakkında düzmece tutanak tutulduğu hususlarının tanık beyanlarıyla doğrulanmadığı, başvuranın amir memur hiyerarşisine uymayarak tarafından verilen işlerin bazılarını kendi görev alanında olmadığı gerekçesiyle yapmaktan imtina ettiği, bu nedenle ile sürtüşme yaşadığı, başvuran dışında diğer çalışanların ise çalışanlara kötü muamelede bulunduğuna ilişkin herhangi bir şikâyeti olmadığı gibi çalışanlarına nazik ve ılımlı olduğuna ilişkin beyanlarının bulunduğu, tanık ifadelerinden anlaşıldığı kadarıyla bir kez başvurana ses tonunu yükselterek tepkisini ortaya koyduğu, yukarda yer verilen Mahkeme kararında da belirtildiği üzere süreklilik göstermeyen, belli aralıklarla sık sık tekrarlanmayan, ara sıra münferit olarak meydana gelmiş birkaç haksız, kaba, nezaketsiz veya etik dışı davranış tespit edilse dahi bunun mobbing olarak nitelendirilme imkânı bulunmadığı, bu kapsamda başvuranın mobbing olarak nitelendirilebilecek seviyede bir mahrumiyet yaşadığı veya kötü muameleye maruz kaldığının somut olayda tespit edilmediğinden İdarenin hakkında işlem başlatılmasına gerek olmadığı, başvuranın ise İdareyi haksız ve mesnetsiz şekilde suçlamak suretiyle iş barışını bozduğu, iş barışını ve huzurunu zedeleyecek davranışlardan kaçınmadığı için kınama cezası aldığı, görev yaptığı Fethiye Şefliğinde sağlıklı ve verimli çalışma ortamını kaybettiği, bu gerekçelerle başka birimlere tayininin yapılmasının teklif edildiği, bu kapsamda İdarenin de takdir yetkisini kullanarak başvuranı Köyceğiz Şefliğine geçici olarak görevlendirdiği, söz konusu görevlendirmenin yapılmasıyla İdarenin iş barışı ve huzurunu sağlayarak iş verimliliğinin bozulmasının önüne geçmek istediği, bu nedenle İdarenin takdir yetkisini kullanmasında kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı bir husus tespit edilemediğinden, başvuranın söz konusu geçici görevlendirmenin iptal edilmesi talebinin reddedilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılmıştır.

B. İyi Yönetişim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili İdarelerin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Muğla İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI IV. BÖLGE

MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi tarafından karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi