TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2547-2547 18745356- 101.07.06-E.
BAŞVURU NO : 2016/4273 2016/ 4273
KARAR TARİHİ : 28/03/2017
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURU VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, geçici görevlendirilmesinin kaldırılarak görevine iadesi ve mobbingin tespiti talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 06/10/2016 6.10.2016
I.USÛL
A. Başvuru Süreci 1. Başvuru 6/ 10/ 2016 tarih ve 11202 sayılı evrak numarası ile kayıt altına alınan, gerçek kişiler için başvuru formu vasıtasıyla yapılmıştır . Başvurunun karara bağlanması için 14/ 06/ 2012 tarihli 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 8 inci maddesinin ikinci fıkrası ile 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun
Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 41 inci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi ve İmza Yetkileri Yönergesinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, şikâyetin incelenmesine ve araştırmasına geçilmiş olup, 2016/ 4273 başvuru sayılı Kısmen Tavsiye
Kısmen Ret Karar Önerisiyle Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
B. Ön İnceleme Süreci 2. Başvurunun ön incelemesi neticesinde, başvuru konusunun Kurumumuzun görev alanına girdiği, başvuranın meşru, kişisel ve güncel bir menfaatinin olduğu, idari başvuru yollarının tüketildiği, başvurunun süresinde yapıldığı ve diğer ön inceleme konularında da bir eksiklik bulunmadığı, bu nedenle başvurunun incelenmesine ve araştırılmasına engel bir durumun olmadığı tespit edilmiştir .
II. OLAY VE OLGULAR
A. Başvuranın Konu Hakkındaki Açıklamaları ve İddiaları 3. Başvuran; Aziz Sancar Deneysel Tıp Araştırma Enstitü Sekreteri olduğunu, sayılı Kanunun
1 / 1113. Maddesinin b/ 4 fıkrası uyarınca 25/ 7/ 2014 tarih ve sayılı yazı ile Orman Fakültesinde
görevlendirildiğini, 6 aylık uzatmalarla görevlendirmenin otuz aylık sürece ulaştığını, o günden itibaren hiçbir görev verilmediğini sadece işe gidiş gelişlerinin kontrol edildiğini belirterek, olayın mobbing olduğunu ve mobbingin tespit edilmesini ve görevinin iadesini talep etmektedir .
3.1. Başvuran, Kurumumuza gönderdiği ek belgelerde; Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsüne 1994 yılında rektör tarafından sayılı kanunun 13. maddesinin b/ 4 fıkrası uyarınca görevlendirildiğini, bir aylık bir süre dolmadan Enstitü müdürü tarafından bu niteliklerinin rektöre övgü ile iletilmesi ve beğeni üzerine enstitü sekreterliğine atamasının yapıldığını, Enstitü Müdürü ile çok iyi ilişkiler içerisinde görevini yürütüyorken dini vazifelerine ilişkin bilgiler müdüre ulaştırılınca bütün ilişkilerinin birden bozulduğunu ve kendisine beş tane zarf içerisinde evrak tebliğ edildiği ve sonucunda açığa alındığı ve ardından da keyfi görevlendirmelerle karşı karşıya kaldığını, 3.2. Avrasya Enstitüsünde görevlendirildiğini, Enstitü Müdürü tarafından binanın anahtarının teslim edildiğini, çalışma yapacak masa ve sandalye olmadığını, göreve başlamaya ilişkin işlem tesisini akşam üzeri evindeki kendi bilgisayarından gerçekleştirdiğini, büro eşyalarını aldırdığını, Telefon ve data hatlarını çektirerek çalışılabilir duruma getirdiğini, 3.3. Yıllık izninin iptal gerekçesini öğrenmek üzere Rektörün kapısında beklerken Rektör
Yardımcısının saldırısına uğradığını ve olayı Cumhuriyet Savcılığına taşıdığını, Rektör ve Rektör
Yardımcısı hakkında ceza ve disiplin soruşturması açıldığını, 3.4. Enstitüde mobbing ile ilgili yapılan sunumdan birkaç gün sonra Müdür yardımcısının belirli saatlerde bulunmamasından kaynaklı şahsını uyardığını, olaya ilişkin müdürün müdür yardımcısına destek verdiğini, temel sorunun enstitüde inançlı bir enstitü sekreteri istenmemesi olayı olduğunu, 3.5. 1995 yılından başlayarak çeşitli bahaneler ile ceza vermek ya da üst yönetime olumsuz bilgiler sunmak suretiyle görev yerinden uzaklaştırıldığını, Son görevlendirmenin müdür ve yardımcısının yönetici payının yanı sıra katkı payı almalarının kanuna aykırı olduğunu söylemesi nedeniyle huzursuzlukların daha da arttığını ve sonrasında da görevlendirme yazısı çıkarıldığını, 3.6. Çalışma hayatı boyunca adil dürüst ve şeffaf bir yönetim anlayışını uygulamaya çalıştığını, hata ve usulsüzlükler konusunda düzeltici faaliyetleri olduğunu, sorumluluk alanında kanun tüzük ve yönetmeliklere uygun davranış modelleri geliştirdiğini, 3.7. Kurumumuza gönderdiği 19/ 1/ 2017 tarihli ek bilgi ve belgelerde; yeterlilik ve kalite belgesi almak üzere MÜDEK kapsamında çalışmalara destek olmak amacıyla Fakülte Dekanlığına bağlı olarak, Teknik Büro elemanları ile birlikte alt yapı çalışmalarının koordinasyonu ve takibinde görevlendirilmiş olmasına rağmen kendisine bu alanda herhangi bir görevlendirme verilmediğini, kalite belgesinin alındığını ve çalışmalara katkıda bulunanlara rektör tarafından teşekkür belgesinin verildiğini ifade etmiştir .
3.8. Başvuranın Kurumumuza gönderdiği 30/ 1/ 2017 tarihli ek bilgi ve belgelerde yer alan İstanbul
Üniversitesi Orman Fakültesi Dekanlığı tarafından başvurucunun talebine cevaben Görev Tanım konulu resmi yazıda; “MÜDEK tarafından yapılan denetimler sonrasında Fakültemiz Orman
Mühendisliği ve Orman Endüstri Mühendisliği Bölümleri Temmuz 2016 ayı içinde verilen ve 30
Eylül 2019 tarihine kadar geçerli olan MÜDEK Akreditasyon belgesini almıştır . Bu kapsamda yeterlilik ve kalite belgesi almak için başlatılan çalışmalara destek olmak amacıyla Dekanlığımıza bağlı olarak, Teknik Büro elemanları ile birlikte alt yapı çalışmalarının koordinasyonu ve takibinde görevlendirilmeniz yapılmıştı . MÜDEK çalışmaları kapsamında Bölüm Akreditasyon Komisyonu, Eğitim Öğretim İzleme Geliştirme Komisyonu, Alt Yapı İyileştirme Komisyonu, Eğitim Öğretim
İzleme Geliştirme Komisyonu, Alt Yapı İyileştirme Komisyonu, Ölçme Değerlendirme Komisyonu,
2 / 11daha önce görevli olduğu diğer tüm birimlerde mobbinge maruz kaldığı iddialarını doğrulayacak
somut bir delil olmadığı ve iddialarının yersiz olduğu sonuç ve kanaatine varıldığı, 4.9. Fakülte Dekanlığının 16.07.2014 tarih, sayılı yazısında, “Orman Mühendisliği ve
Orman Endüstri Mühendisliği Bölümlerinin yeniden yapılandırılarak, yeterlilik ve kalite belgesi almak üzere (MÜDEK) Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneğine
23.01.2013 tarihinde başvuruda bulunulduğundan Fakültelerine yeterlilik ve kalite belgesi
alınabilmesi için yapılacak iyileştirme çalışmaları ile bu sürecin sağlıklı yürütülebilmesi amacıyla geçici olarak Şube Müdürü seviyesinde bir personelin görevlendirilmesine ihtiyaç duyulduğunun ”
Rektörlüğe bildirilmesi üzerine ’e 15.10.2014 tarihinde Fakülte
Sekreterliğine bağlı olarak Teknik Büro elemanları ile birlikte alt yapı çalışmalarının koordinasyonu ve takibinde görev yapmak üzere Orman Fakültesi Dekanlığınca görevlendirme yapıldığı ve bu görevin Fakülte Sekreterliğine bağlı olarak yürütülmesine itiraz etmesi üzerine Fakülte Dekanlığının ‘e yazdığı cevabi yazısında “Fakülte
Sekreterliğine bağlı” ibaresini kaldırarak “Dekanlığa bağlı” olarak düzeltttiği, açıklamaları yer almıştır .
C. Olaylar
5. Başvuru ve ekleri ile ilgili idare tarafından Kurumumuza iletilen belgeler doğrultusunda olaylar aşağıda özetlenmiştir .
5.1. Başvuran, 21/ 06/ 1994 tarihinde Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsü Enstitü Sekreteri kadrosuna atanmıştır .
5.2. Başvuranın Enstitü Sekreteri olarak atanmasını takiben, “ hatalı davranışlar içine girdiği, çalışanlar ile çatıştığı ve yetkisiz davranışları ile huzursuzluk ve gerginliğe yol açtığı …” hususlarında 12/ 09/ 1994 tarihli yazı ile uyarılmış ve Rektörlüğe bildirilmiştir .
5.3. Başvuranın 1994 yılına ait sicilinin “Yetersiz” olduğunun tespit edilmesi üzerine 16/ 11/ 1995 tarihli Rektörlüğün yazısı ile daha iyi performans göstermesi gereken “Görevine ait sorumluluk duygusunun ve görevine bağlılığını yükseltmesi; mesleki bilgi ve kabiliyetini geliştirmesi; görevde daha intizamlı ve dikkatli olması; işbirliği yapma ve değişen şartlara uymaya gösterilen başarıyı artırması; disipline riayet etmesi; görevini ifa ederken daha çalışkan ve daha verimli olması; amirlerine, iş arkadaşlarına ve iş sahiplerine karşı tutum ve davranışlarını olumlu şekilde geliştirmesi” konular kendisine bildirilmiştir .
5.4. Enstitü Müdürü ile başvurucunun aralarında geçen konuşmada kullandığı ifadeler üzerine
Rektörlükçe hakkında soruşturma açılarak 18/ 1/ 1995 tarihli Rektörlük yazısı ile Disiplin Yönetmeliğinin 26. maddesi uyarınca 3 ay süre görevinden uzaklaştırılmasına ilişkin ihtiyati tedbiri uygulanması kararı alınmıştır .
5.5. Enstitü Müdür Vekili tarafından “ Enstitü Yönetimi ile aralarında süregelen uyuşmazlık nedeniyle işlemlerin aksamasına, çalışanların huzursuzluklarına sebep olduğu ve Enstitüdeki çalışma düzenini bozduğu” gerekçesiyle başvurucunun görev yerinin değiştirilmesinin talep edilmesi üzerine, Rektörlüğün 14/ 04/ 1995 tarihli yazısı gereğince Sayılı Yasanın 13/b- 4 maddesi uyarınca Yapı
İşleri ve Teknik Daire Başkanlığı uhdesinde Cerrahpaşa Tıp Fakültesi İnşaat Bürosunda görevlendirilmesi uygun görülmüştür .
5.6. Başvuran 16/ 05/ 2003 tarihinde Sapanca Su Ürünleri Meslek Yüksekokulunda görevlendirilmiş olup, söz konusu görevlendirme işleminin iptali istemiyle İstanbul 1. İdare
Mahkemesinde açtığı davada verilen yürütmenin durdurulması kararı uyarınca Yapı İşleri ve Teknik
4 / 11Daire Başkanlığındaki görevine 20/ 02/ 2004 tarihinde başlamıştır .
5.7. Başvuranın talebi üzerine 05/ 10/ 2004 tarihinde Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsünde görevlendirilmiştir .
5.8. 22/ 6/ 2005 tarihinde Enstitü Müdürü, Müdür Yardımcısı, İdare Amiri, Şef ile Memur tarafından başvuran hakkında tutulan tutanakta “Enstitü Sekreteri odasının Enstitünün şerefi için çok önemli olduğunu, bu nedenle de Müdür katında olması gerektiğini bağırarak söylediği, daha da ileri giderek koridorda başlayan tartışmayı Müdür odasına kadar taşıdığı, Müdür, Müdür Yardımcısı, Bina İdare amiri ve iki sekreterin bulunduğu ortamda sesinin şiddetini daha da arttırarak bağırma şeklinde el-kol hareketleri ile oldukça asabi ve gergin bir halde uygulamaya karşı çıktığı” belirtilmiştir .
5.9. 23/ 06/ 2005 tarihli Enstitü Müdürlüğünün yazısı ile “ Enstitü binasının tadilatı sırasında fiziki yerleşimin, bilimsel ve idari olarak yeniden yapılandırıldığı, bu bağlamda satın alma, maaş, hasta kayıt ve rutin laboratuvarı gibi ilgili birimlerin koordineli olarak çalışmasının sağlanabilmesi için
Enstitü Sekreteri ‘e ayrılacak odanın bu birimlerin yanında seçilmesine özen gösterilerek tamiratı bitmiş odalardan birinin kendisine tahsis edildiği ve sözlü olarak kendisine bildirildiği ancak, bildirimin yapıldığı sırada yeni düzenleme hususunda, 22/ 6/ 2005 tarihli tutanakta yer alan ’in tutum ve davranışının Deneysel Tıp Araştırma
Enstitüsündeki aktivitelerin Müdürlük tarafından sağlıklı olarak yürütülebilmesi için gerekli olan psikolojik ortamın bozulmasına yol açtığı, Müdür ve diğer idari çalışanlar için çalışma koşullarını zorladığı, kendisi ile bu aktivitelerin sağlıklı yürütülebilmesinin mümkün olamayacağı; aksi takdirde
Müdürlük otoritesinin zaafa uğrayacağı ve elemanların iş potansiyellerinin azalmasının söz konusu olacağı” gerekçesiyle başvurucu hakkında gereğinin yapılması istenmiştir .
5.10. 01/ 07/ 2005 tarihinde Enstitü Müdür Yardımcısı, Teknisyen Yardımcısı, İnşaat Temsilcisi ile
Hizmetli tarafından hakkında tutulan tutanakta “kendisine tahsis edilen oda yerine eşyalarını, yönetimin bilgisi dışında ve henüz tamiratı tamamlanmayan iş firmasından teslim alınmamış odaya yerleştirmesi üzerine Enstitü Müdür ve Yardımcısının oda önüne gelerek kendisini uyarmaya çalıştığı sırada kendi istediği alanı kullanmak için personel ve inşaat firması temsilcisinin yanında Enstitü Müdürünü küçük düşürecek tarzda tutum ve davranışlarda bulunduğu, odayı hiçbir şekilde terketmediği ve amir memur arasında olması gereken saygı kurallarını hiçe saydığı” belirtilmiştir .
5.11. Başvuran, 05/ 07/ 2005 tarihinde Avrasya Arkeoloji Enstitüsünde Enstitü Sekreteri görevini yürütmek üzere Sayılı Yasanın 13/b- 4 maddesi uyarınca görevlendirilmiştir .
5.12. Başvuranın Avrasya Enstitüsü’nde yapılan Yönetim Kurulu toplantısında “toplantı usul ve kurallarına aykırı biçimde toplantıyı yönetmek ister bir tutum içine girdiği, toplantıya raportör olarak katıldığı ve bu görevinin dışına çıkmaması konusunda uyarılmasına rağmen bu tutumunu sürdürdüğüne” ilişkin 29/ 7/ 2008 tarihinde Yönetim Kurulu Üyelerince tutanak tutulmuştur .
5.13. Başvuran; 05/ 07/ 2005 tarihinde “ Avrasya Enstitüsüne görevlendirilmesine ilişkin işlemin iptali” talebiyle İstanbul 3. İdare Mahkemesinde açtığı davada verilen “davanın reddi” kararının
Danıştay 8. Dairesinin 21.03.2008 tarihli kararı ile bozulması üzerine, Rektörlüğün 02/ 02/ 2009 tarih sayılı yazısı ile Deneysel Tıp Araştırma Enstitüsünde görevlendirilmiştir .
5.14. Rektörlüğün 25/ 07/ 2014 tarihli yazısında, Sayılı Yasanın 13/b- 4 maddesi uyarınca
6 ay süre ile Orman Fakültesinde görevlendirilmiştir .
5.14.1. Orman Fakültesi Dekanlığının İstanbul Üniversitesi’ne yazdığı 2/ 12/ 2016 tarihli yazıda, “Orman Mühendisliği ve Orman Endüstri Mühendisliği Bölümlerinin yeniden yapılandırılarak, yeterlilik ve kalite belgesi almak üzere (MÜDEK) Mühendislik Eğitim Programları Değerlendirme
5 / 11ve Akreditasyon Derneğine yapılan başvuru ile Fakülteye Yeterlilik ve Kalite belgesi çalışmalarına
katkı sağlamak üzere, Sayılı Yasanın 13/b- 4 maddesi uyarınca görevlendirilen
‘in 11/ 8/ 2014 tarihinde göreve başladığı belirtilmiştir .
5.14.2. Söz konusu görevlendirme işleminin iptali talebiyle İstanbul 9. İdare Mahkemesinde açtığı davada davanın reddine karar verilmiş olup, davanın henüz devam etmekte olduğu Rektörlük tarafından belirtilmiştir .
5.15. Rektörlüğün 03/ 02/ 2015 tarihli yazısında, 5.16. Rektörlüğün 03/ 08/ 2015 tarihli yazısında, 5.17. Rektörlüğün 01/ 02/ 2016 tarihli yazısında, 5.18. Rektörlüğün 25/ 07/ 2016 tarihli yazısında, 5.19. Rektörlüğün 31/ 01/ 2017 tarihli yazısında, Sayılı Yasanın 13/b- 4 maddesi uyarınca 6 ay süre ile Orman Fakültesinde görevlendirilen ’in söz konusu görevlendirilmesinin anılan Kanun maddesi uyarınca 6 ay süre uzatılması uygun görülmüştür .
5.20. İdarenin başvurana verdiği cevabi yazıda ( 3.8 no.lu paragrafta) açıklandığı üzere Orman
Mühendisliği ve Orman Endüstri Mühendisliği Bölümleri Temmuz 2016 ayı içinde verilen ve 30
Eylül 2019 tarihine kadar geçerli olan MÜDEK Akreditasyon belgesini almıştır .
D. Kamu Denetçisinin İnceleme ve Araştırma Bulguları 6. Başvurunun çözümü amacıyla ilgili idareden istenen bilgi ve belgeler Kamu Denetçiliği
Kurumu’na İstanbul Üniversitesi Rektörlüğü tarafından 12/ 12/ 2016 tarihli yazı ile gönderilmiş; söz konusu bilgi ve belgelere, “İdarenin Başvuru Konusuna İlişkin Açıklamaları” ve “Olaylar” bölümünde yer verilmiştir .
III. HUKUKİ DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. İlgili Mevzuat 7. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ” hükmüne , 7.1. “Yargı yolu” başlıklı 125 inci maddesinde; “İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır… Yargı yetkisi, idarî eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olup, hiçbir surette yerindelik denetimi şeklinde kullanılamaz . Yürütme görevinin kanunlarda gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylem ve işlem niteliğinde veya takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı verilemez .” hükmüne, 8. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘ Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne, 9. sayılı Yükseköğretim Kanununun “Üniversite Organları” başlıklı 13. Maddesinin b- 4 bendinde Rektörün görev, yetki ve sorumlulukları “Gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler vermek” hükmüne,
6 / 11yer verilmiştir .
10. 19.03.2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde Psikolojik
Tacizin (Mobbing) Önlenmesi konulu 2011/ 2 sayılı Başbakanlık Genelgesinde; Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik tacizin, çalışanların itibarını ve onurunu zedelediği, verimliliğini azalttığı ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını olumsuz etkilediği belirtilmiş, kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin (mobbing) önlenmesi, iş sağlığı ve güvenliğinin ve çalışma barışının geliştirilmesi için bazı tedbirlerin alınması gerektiği, işyerinde psikolojik tacizle mücadelenin öncelikle işverenin sorumluluğunda olduğu, işverenlerin çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacakları, bütün çalışanların psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracakları, belirtilmiştir .
B. Başvuru Konusuna İlişkin Uygulamalar 11. Danıştay 5. Dairesinin 26/ 02/ 1997 tarihli, E:1996 / 2070 Sayılı Kararında; “657 sayılı Devlet
Memurları Kanununda, aynı kurum içinde geçici görevlendirme konusu düzenlenmemiş olmakla birlikte, bir kamu kurumunun, görev alanı içinde yer alan bir hizmeti yürütmek amacı ile o hizmetle ilgili konuda uzmanlaşmış kamu görevlilerini, kadroları üzerinde kalmak üzere belli bir süre ile görevlendirmesi mümkün bulunmakta olup, geçici görevlendirmenin ilgilinin kadro görevinden fiilen uzaklaştırması niteliğinde olmaması gerekmektedir . Diğer bir deyişle geçici görevlendirmenin belli süreli ve bir hizmetin geçici olarak yürütülmesi amacına yönelik olması gerekirken, uygulamada davacıda olduğu gibi sürekli bir nitelik kazandığı ve geçici görevlendirme ile hedeflenen amacın dışına çıkıldığı görülmektedir .” 12. Danıştay 8. Dairesinin 26/ 01/ 2004 tarihli, E:2003 / 2047 Sayılı Kararında; “ sayılı
Yükseköğretim Yasasının 13/b- 4 maddesiyle Rektöre tanınan yetkinin; öğretim elemanlarının veya diğer personelin zorunlu ihtiyaç hallerinde ve belli sürelerle geçici olarak görevlendirilmelerini içeren yetki olarak düzenlendiği bir nakil maddesi olarak kullanılamayacağı açıktır . Bu durumda, davacının görevlendirildiği birimde hizmetine duyulan ihtiyacın somut ve nesnel gerekçeleri ortaya konulmaksızın ve belli bir süre belirtilmeksizin tesis edilen dava konusu görevlendirme işleminde hukuka uyarlık bulunmamaktadır .” denilmiştir .
13. Danıştay 8. Dairesinin 14/ 03/ 2007 tarihli, E:2006 / 892 Sayılı Kararında ; “ sayılı Yasanın 13/b- 4. maddesinin düzenleniş amacı, üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerin herhangi birinde hizmetle ilgili olarak ortaya çıkacak ihtiyacın üniversitenin kendi elemanları ile hızlı bir biçimde karşılanması ve böylece kamu hizmetinin aksamadan ve sürekli olarak yürütülmesini sağlamaktır… .
Rektöre verilen öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirme yetkisinin süreklilik arzedecek şekilde kullanılabileceğinin kabul edilmesi halinde, belli usullerle bir kadroya atanmış kamu görevlisinin Yasada gösterilen usule ve yetki kurallarına uyulmadan kadrosu ile hukuki ve fiili irtibatının kesilmesi ve belli usul ve yetki kurallarına uyularak atanabilecek bir kadroya bunlara uyulmadan atama yapılması sonucunu doğuracak olup, sözü edilen maddede öngörülen yetkinin yukarıda belirtilen amaçlarla ve hizmetin gerektirdiği süre ile sınırlı olduğunun ve bu yetkinin sürekli olarak görev yerini değiştirme şeklinde yorumlanamayacağının da kabulü zorunludur .” denilmiştir .
C. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14. Başvuran, Deneysel Tıp Araştırma Enstitü Sekreteri olduğunu, sayılı Kanunun 13.
Maddesinin b/ 4 fıkrası uyarınca 25/ 7/ 2014 tarih ve sayılı yazı ile Orman Fakültesinde görevlendirildiğini, 6 aylık uzatmalarla görevlendirmenin otuz aylık sürece ulaştığını, o günden
7 / 11itibaren hiçbir görev verilmediğini sadece işe gidiş gelişlerinin kontrol edildiğinin belirterek, olayın
mobbing olduğunu ve mobbingin tespit edilmesini ve görevinin iadesini talep etmektedir .
15. Mobbing “İşyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünü” olarak tanımlanmış, mobbingin unsurları olarak; işyerinde gerçekleşmesi, sistemli bir şekilde yapılması, süreklilik kazanmış bir sıklıkla tekrarlanması, kasıtlı yapılması, yıldırma, pasifize etme ve işten uzaklaştırma amacında olması, mağdurun kişiliğinde, mesleki durumunda veya sağlığında zarar ortaya çıkması hususları sayılmıştır . [Bkz, İşyerlerinde Psikolojik Taciz (Mobbing)
Bilgilendirme Rehberi, Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı (Mayıs 2014)
15.1. Başvuranın uzun yıllar süresinde idarede farklı yöneticiler ile ilgili süregelen yaşadığı sorunlar idarenin gönderdiği belgelerde de yer almakta olup, başvurucu da farklı idareciler hakkında
Savcılığa çeşitli başvurularda bulunmuş ve takiben Rektörlükçe soruşturmalar açılmıştır . Ancak, idare ve başvurucu tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden, başvuranın Orman
Fakültesi’ne yapılan geçici görevlendirilmesinin süreklilik kazandırıldığı ilgili bilgi-belgelerden görülse de sistematik soruşturmalara veya disiplin cezalarına, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütününe rastlanamamıştır .
16. Psikolojik tacize maruz kalan bireylerin; bıktırma, yıldırma, dışlanma, kurumun hizmetlerinden yoksun bırakılma, aşağılanma, izin ve görevlendirilmelerde yararlandırılmama, zorla tayin gibi psikolojik tacize neden olabilecek tutum ve davranışlara maruz kalabilmekte oldukları, bir olguya işyerinde psikolojik taciz diye bakabilmek için davranışların ayda birkaç kez tekrarlanması, birbiri ardına birtakım evreler içinde geçmiş olması ve bunun tekrarlama sıklığı ve uzun süre devam etmesi ve davranış tarzlarının kişiye kötü muamele şeklinde olması gerektiği, en azından, kasıtlılık, süreklilik ve sistemlilik niteliklerini taşıması gerektiği belirtilmiş, mobbinge neden olabilecek idari işlemler ise; geçici görevlendirme (görev yeri değişikliği), mesleğin (unvanın) gerektirdiği görevleri vermeme, atama (atamama) özlük haklarının yerine getirilmemesi, disiplin soruşturması açılması olarak sayılmıştır . [Bkz, Türkiye Büyük Millet Meclisi Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu
İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing) Ve Çözüm Önerileri Komisyon Raporu (Nisan 2011)] 16.1. 1994 yılında başlayan ve Yöneticiler ile başvurucu arasında yaşanan sorunlar itibariyle 20 yılı aşan süreçte birçok olayın yaşandığının tespiti ile TBMM’nin raporunda yer alan tanım itibariyle somut olayların sistematikliğinden bahsetmek mümkün olmayıp, başvurucuya ilişkin 25/ 7/ 2014 tarihinden itibaren yaklaşık 2,5 yıllık süreçte yapılan geçici görevlendirme işlemlerinin tek başına mobbingin varlığını düşündürecek nitelikte olmadığı değerlendirilmiştir .
16.2. Başvurucunun işe gidiş gelişlerinin kontrol edildiği iddiasına ilişkin, dosya kapsamında başvurucunun işe gidiş gelişleri ile ilgili, idarenin kötü tutum ve davranışı veya idari işlemi tespit edilemediğinden ve dolayısıyla da başvurucunun konuya ilişkin maruz kaldığı tutum ve davranışın sürekliliği ispatlanamadığından, bu konuda mobbingin uygulandığından söz etmek mümkün değildir .
17. Kurum içi geçici görevlendirme; bir kamu kurumunun mevzuatla belirlenmiş olan görev alanı içinde yer alan “geçici” nitelikteki bir hizmeti; ya da değişen ve gelişen sosyal, ekonomik ve kültürel koşulların sonucu olarak ortaya çıkan, henüz örgütsel altyapısı oluşturulmamış ve bir kadro ile ilgilendirilmemiş olan “yeni bir kamu hizmetini” yürütmek amacı ile gerçekleştirilmeli, görevlendirilecek memurların görev ve yetkileri net bir şekilde belirlenerek ve kadroları ile hukuki
8 / 11bağları sürdürülerek yapılmalı, sunulacak hizmet ile ilgili konuda uzmanlaşmış/durumu uygun olan
kamu görevlilerinin hizmetlerine duyulan ihtiyaç net bir şekilde ortaya konulmalı, belli bir süre ile sınırlı olmalı ve atamaya yetkili amir tarafından yapılmalıdır .
17.1. Üniversite tarafından başvurucunun görevlendirilmesi ( 4.9. paragrafta belirtildiği üzere) ihtiyaç olarak yapıldığı belirtilse de görevlendirmede sunulacak hizmet ile ilgili duyulan ihtiyaç net bir şekilde ortaya konulmamış, başvurucunun görev ve yetkileri açık bir şekilde tanımlanmamıştır .
Başvurucu bu çalışmalarda yer almadığını defaatle ifade etmiş olup, başvurucunun görev tanımını istediği 3.8 paragrafta yer alan belgede de MÜDEK kapsamında yürüttüğü görevlere ilişkin açıklamalara idare tarafından yer verilmemiştir . İstanbul Üniversitesi tarafından başvurucunun fiilen yerine getirdiği görevlere ilişkin açıklamalarına Kurumumuza gönderdiği bilgi belgelerde de yer vermemiştir . Başvurucunun hizmetine duyulan gereksinimin ve görevlerinin tam olarak tanımlanmamasından bahisle başvurucunun geçici görevlendirilmesinin “beşinci kez 6 aylık” uzatılmasının geçici görevlendirmenin amacına yönelik olmadığı değerlendirilmiştir .
18. 4.9 no.lu paragrafta ;“Orman Mühendisliği ve Orman Endüstri Mühendisliği Bölümlerinin yeniden yapılandırılarak, yeterlilik ve kalite belgesi almak üzere (MÜDEK) Mühendislik Eğitim
Programları Değerlendirme ve Akreditasyon Derneğine 23.01.2013 tarihinde başvuruda bulunulduğundan Fakültelerine yeterlilik ve kalite belgesi alınabilmesi için yapılacak iyileştirme çalışmaları ile bu sürecin sağlıklı yürütülebilmesi amacıyla geçici olarak Şube Müdürü seviyesinde bir personelin görevlendirilmesine ihtiyaç duyulduğunun Rektörlükçe bildirilmesi üzerine ’in görevlendirildiği” açıklandığından bahisle hizmetin gereği geçici görevlendirilen başvurucunun ekli gönderdiği bilgi ve belgelerden söz konusu MÜDEK
Akreditasyon belgesinin Orman Mühendisliği ve Orman Endüstri Mühendisliği Bölümleri’nce alındığının tespitinden , geçici görevlendirmelerin 6 aylık sürelerle uzatıldığı ve nakil niteliği kazandırıldığı, bu yönüyle geçici görevlendirmeye ilişkin işlemin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı kanaatine ulaşılmıştır .
19. 11,12 ve 13 no.lu paragraflarda yer aldığı yargı kararları doğrultusunda, “ Rektöre verilen yetkiye ilişkin maddede geçici görevlendirmenin hizmetin gerektirdiği süre ile sınırlı olduğunun ve bu yetkinin sürekli olarak görev yerini değiştirme şeklinde yorumlanamayacağının da kabulü ” olarak belirtildiğinden geçici görevlendirilmenin sonlandırılmasının hakkaniyete uygun olacağı görüşüne varılmıştır .
20. Davacı ’in “ Orman Fakültesi’ne 6 ay görevlendirilmesine dair 25/ 07/ 2014 tarihli işlemin cezalandırma ve itibarsızlaştırma amacıyla yapıldığından, hukuka aykırı olduğundan bahisle iptali istemiyle ” açılan davaya ilişkin İstanbul 9. İdare Mahkemesi’nin 27/ 5/ 2015 tarihli kararında “yıl içerisinde davacının birden fazla görevlendirildiğine ilişkin bir iddiası bulunmadığı ve kaldı ki davalı idarenin ihtiyaç nedeniyle görevlendirme yaptığı yolundaki savunması da kabul edilebilir bir gerekçe olarak değerlendirildiğinden, dava konusu olayda davacının ihtiyaç sebebiyle, görev yeri ile ilişkisi kesilmeksizin ve ilgili birimin talebi üzerine görevlendirmesinin yapıldığı ve 6 ay süre ile geçici olarak görevlendirildiği anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır .” denilmiştir . Bu doğrultuda, başvurucunun görevlendirildiği göreve ilişkin belgelerin alınmış olması nedeniyle görevlendirmenin sonlandırılmasının hukuka ve hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmiştir .
21. Yukarıdan beri anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde , başvurucunun mobbing iddiası ilgili bilgi ve belgelerden tespit edilememiş olup, mobbing iddiası konusunda başvurucunun talebinin reddine; ancak geçici görevlendirmenin
9 / 11süreklilik kazandırıldığı düşünülerek Rektöre verilen yetkinin sürekli olarak görev yerini değiştirme
şeklinde yorumlanamayacağının da kabulü ile söz konusu görevlendirme işleminin iptal edilmesi yönünde idareye tavsiyede bulun ulması sonuç ve kaanatine varılmıştır .
D. İnsan Hakları Yönünden Değerlendirme 22. 2709 sayılı T .C. Anayasasının “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinde ifadesini bulan kanun önünde eşitlik ilkesinin, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 13 üncü maddesindeki etkili başvuru hakkının ve 17 inci maddesindeki hakları kötüye kullanma yasağının ihlal edildiğine dair herhangi bir bulgu ve bilgiye rastlanmadığı gibi başvuruya konu olayda, uluslararası sözleşmelerde yazılı ve güvence altına alınmış olan diğer haklara da aykırı bir durum tespit edilememiştir .
E. İyi Yönetişim İlkelerine Uygunluk Yönünden Değerlendirme 23. Günümüzde demokratik, modern ve katılımcı yönetim anlayışında idarelerden sadece hukuka uygun olarak hareket etmeleri değil aynı zamanda iyi yönetim ilkelerine de uygun işlem tesis etmeleri beklenmektedir .
24. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin, ‘ İyi yönetim ilkeleri’ başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar .” hükmü yer almaktadır . Söz konusu Yönetmelik hükmünde yer alan ilkelerin kaynağını teşkil eden Avrupa Birliği Temel Haklar Şartının 41 inci maddesinde de iyi yönetim hakkından bahsedilmekte olup, benzer ilkelere Avrupa Parlamentosu tarafından kabul edilen
‘Avrupa Doğru İdari Davranış Yasası’nda da yer verilmiştir .
25. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “makul sürede karar verme”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
A. Dava Açma Süresinin Yeniden Başlaması 26. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 17 nci maddesinin sekizinci fıkrasına göre Kamu Denetçiliği Kurumuna, dava açma süresi içinde yapılan başvuru, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durdurmakta olup, anılan Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurum tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır .
B. Yargı Yolu 27. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Temel hak ve hürriyetlerin korunması” başlıklı
10 / 1140 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında “ Devlet, işlemlerinde, ilgili kişilerin hangi kanun yolları ve
mercilere başvuracağını ve sürelerini belirtmek zorundadır .” hükmü yer almakta olup, 6328 sayılı
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilgili idarenin işlemine karşı 60 günlük dava açma süresinden varsa arta kalan süre içinde İstanbul İdare
Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır .
V. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçeler ve dosya kapsamına göre ŞİKÂYETİN KISMEN KABULÜ İLE
KISMEN REDDİNE,
1. Başvuranın mobbingin varlığına ilişkin iddiasının REDDİNE, 2. Başvuranın geçici görevlendirme işleminin kaldırılarak asli görev yerine iadesinin gerçekleştirilmesi için yeni bir işlem tesis etmesi hususunda İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ
REKTÖRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İstanbul Üniversitesi
Rektörlüğü’nce bu karar üzerine tesis edilecek işlem ya da tavsiye edilen çözümün uygulanabilir nitelikte görülmediği takdirde gerekçesinin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA VE İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ’NE TEBLİĞİNE, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi