|
ÖZET: Başvuran, 18 Ağustos 2023 ile 13 Mart 2024 tarihleri arasında İstanbul 1. İcra Müdürlüğü’nden Bakırköy Adliyesi’ne yapılan geçici görevlendirme için harcırah ve yolluk ödemesi talep etmiştir. Adalet Bakanlığı, başvuranın geçici görevlendirme sırasında yolluk ödemesi yapılmayacağını, çünkü her iki adliyenin de İstanbul il sınırları içinde bulunduğunu belirtmiştir. Bu durum, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’na göre memuriyet mahallinin tanımına dayanmaktadır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuruyu inceleyerek, başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varmıştır. İnceleme sonucunda, Bakırköy Adliyesi’nin, başvuranın asıl görevli olduğu yerin devamı niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, Harcırah Kanunu’nun ilgili maddeleri gereği, aynı il sınırları içinde yapılan geçici görevlendirmelerde yolluk ödemesi yapılması mümkün değildir. Sonuç olarak, başvurunun reddedilmesine karar verilmiş ve bu kararın başvurana ve Adalet Bakanlığı’na tebliği sağlanmıştır. Başvuranın, bu karara karşı İstanbul İdare Mahkemesi’nde dava açma hakkı bulunmaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/11300-S.24.17208
BAŞVURU NO : 2024/5971
KARAR TARİHİ : 16.10.2024
RET KARARI
ADALET BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Harcırah ödemesine ilişkin işlemler hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 18.08.2023 – 13.03.2024 tarihleri arasındaki İstanbul 1. İcra Müdürlüğünden Bakırköy
Adliyesine yapılan geçici görevlendirme ücret ve yolluğunun yatırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın Kurumumuza yaptığı başvuru sonucunda Adalet Bakanlığının cevabi yazısında
özetle; başvuranın, İstanbul 1. İcra Müdürlüğünde İcra Katibi olarak görev yapmakta iken 28/08/2023 tarihinde geçici görevlendirme ile Bakırköy Adliyesinde İcra Katibi olarak görevlendirilmesinin yapıldığı, geçici görevlendirme ücret ve yolluğunun yatırılması ile ilgili başvurusunun olmadığı, ancak geçici görev yerinin il sınırları içerisinde olması sebebiyle geçici görev yolluğu ödemesi yapılamayacağı belirtilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı
74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci
fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum
ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Atamalarda görev yerine hareket ve işe başlama süresi”
başlıklı 62 inci maddesinde; ““Aynı yerdeki görevlere atananlar atama emirlerinin kendilerine tebliğ gününü izleyen iş günü içinde başlamak zorundadırlar”,
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177 inci
maddesinde; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.”,
7) 6245 sayılı Harcırah Kanununun;
7.1) “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinin “g” bendinde; “… Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin
asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri”,
7.1.1) “h”bendinde; “Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri ifade
eder.”,
7.2) “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “1. Bu Kanun
kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara; … harcırah verilir.”,
7.3) “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aşağıda
gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere.”,
7.4) “Geçici görev gündeliğinin verilebileceği azami süre” başlıklı 42 inci maddesinde; “Geçici bir
görev ile başka bir yere gönderilenlere, görev mahalline varış tarihinden itibaren bu Kanuna göre verilen gündelikler: a. Yurtiçinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla verilemez. İlk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödenir. b. Yurtdışında ilk 180 gün tam ve müteakip günler için 2/3 oranında ödenir.”,
8) 13.01.2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 41 Seri No.lu Harcırah Kanunu
Genel Tebliğinin;
8.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Tebliğ, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah
Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g) bendinde yer alan memuriyet mahalli tanımına ilişkin
olarak uygulamada ortaya çıkan tereddütleri gidermek ve uygulama birliğini sağlamak amacıyla,
27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No:
39) ’nde yapılan açıklamalara ilave olarak hazırlanmıştır. ”
8.2) “Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde memuriyet mahalli” başlıklı 4 üncü maddesinde; “İl
mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, b) Söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul edilir. Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilir. ”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
9) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi
yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran, 18.08.2023 – 13.03.2024 tarihleri arasındaki İstanbul 1. İcra Müdürlüğünden Bakırköy
Adliyesine yapılan geçici görevlendirme ücret ve yolluğunun yatırılmasını talep etmektedir.
11) Şikayet başvurusuna ilişkin bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda; başvuranın, İstanbul 1. İcra
Müdürlüğünde İcra Katibi olarak görev yapmakta iken 28/08/2023 tarihinde geçici görevlendirme ile
Bakırköy Adliyesinde İcra Katibi olarak görevlendirildiği,
11.1.) Başvuranın görev yaptığı İstanbul 1. İcra Müdürlüğünün İstanbul İli sınırları içerisinde Şişli İlçesi içerisinde olduğu, geçici görevlendirmesinin ise Bakırköy Adliyesine gerçekleştiği, Bakırköy Adliyesinin de İstanbul İli sınırları içerisinde yer aldığı görülmektedir.
12) 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14 üncü maddesinde bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev
yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır. Harcırah Kanunu’nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde memuriyet mahalli dışındaki yerler ise “başka yer” olarak tanımlanmıştır. Bu hükümlere göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde memuriyet mahalli dışına gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.
13) 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendinde memuriyet mahallinin memur ve
hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya
ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade ettiği belirtilmiş, aynı kanunun 28 inci maddesinde; “Memuriyet mahalli içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin … yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden verilir” hükmü yer almıştır.
14) 41 Seri Nolu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin 4 üncü maddesinde memuriyet mahalli, ‘Memur ve
hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler’ olarak hüküm altına alınmıştır.
15) Böylece büyükşehir olan illerde; ilçe sınırları içinde ilçe belediye merkezi ile yerleşim özellikleri
bakımından bütünlük arz eden yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilmiş, aynı ilçe sınırları içinde belediye merkezi ile yerleşim özellikleri itibariyle bütünlük arz etmeyen yerler ise memuriyet mahalli dışı kabul edilerek harcırah ödenmesi imkânı getirilmiş, ayrıca ilçe belediyelerinin yerleşim yerlerinin birbirlerine yakınlaşması hatta birbirleri ile sınır oluşturacak şekilde iç içe girmesi nedeniyle ilçe sınırları dışına çıkmakla birlikte birinci fıkrada belirtilen yerler ile bütünlük arz eden ve aralarında yerleşim özellikleri bakımından ayrım bulunmayan yerler de memuriyet mahalli olarak kabul edilmiştir.
16) 27.11.2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan (31.03.2014’ten geçerli olmak üzere)
Harcırah Kanunu Genel Tebliği’nde (39 seri no’lu) farklı ilçeler arasında görevlendirmeye verilen örnekler arasında Örnek-3’te; İstanbul ilinin Tuzla ilçesi ile Başakşehir ilçesinin, Kanun’daki tanım açısından (birbiriyle bütünlük arz ettiği, biri diğerinin devamı niteliğinde olduğu yorumuyla) “memuriyet mahalli (aynı yer)” sayılması gerektiği, dolayısıyla Tuzla ilçesinde (Anadolu yakası) görevli bir memur Başakşehir ilçesine (Avrupa yakası) geçici görevle gittiğinde kendisine yevmiye ödenemeyeceği hükmü getirilmiştir.
17) Bahsi geçen Tebliğ’deki Tuzla-Başakşehir örneğinden hareketle Şişli- Bakırköy ilçelerinin Kanun
açısından “aynı yer” sayılacağı, dolayısıyla başvurana yevmiye ödenemeyeceği değerlendirilmektedir.
Ayrıca başvuranın idareye verdiği dilekçesinde ulaşım koşulları nedeniyle Bakırköy Adliyesi yakınlarına taşındığını belirttiği görülmüştür.
18) Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın geçici görevlendirmesinin
yapıldığı Bakırköy Adliyesinin yerleşim özellikleri bakımından asıl görevli olduğu yerin devamı niteliğinde mahal olduğu, başka yer kavramına girmediği değerlendirildiğinden başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
19) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca İdarenin başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının
gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
20) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ tarihinden
itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun REDDİNE,
Kararın, Başvurana ve Adalet Bakanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi