|
ÖZET: Başvuru, Giresun ilinde öğretmen olarak görev yapan bir bireyin, köyündeki Ortaokuluna okul müdür vekili olarak görevlendirilmesi ve bu süreçte yolluk ile yevmiye ödemeleri talebine ilişkindir. Başvuran, Giresun Valiliği tarafından 2021-2023 yılları arasında köydeki okula müdür vekili olarak atandığını, ancak geçici görev yolluklarının ödenmediğini belirtmiştir. İlgili idare, yolluksuz ve yevmiyesiz olarak görevlendirildiğini ifade ederek, yolluk ödemesinin yapılmayacağını belirtmiştir. Başvuran, bu durumun hukuka aykırı olduğunu savunarak, yolluk ve yevmiye ödemelerinin yapılmasını talep etmektedir.
İdarenin açıklamalarında, başvuranın görevlendirme talep dilekçesinde yolluksuz ve yevmiyesiz ifadesinin bulunduğu belirtilmiştir. Ancak, başvuranın ilk dilekçesinde böyle bir ibare olmadığı, sonraki dilekçelerde ise bu ifadenin yer aldığı anlaşılmaktadır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın köyündeki okulun yerleşim özellikleri bakımından asıl görev yerinin devamı niteliğinde olup olmadığını değerlendirerek, yolluk ve yevmiye ödemelerinin yapılması gerektiği sonucuna varmıştır. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın geçici görevlendirilmesinin yolluklu ve harcırahlı olarak düzeltilmesi ve oluşan mali kayıpların ödenmesi hususunda Çanakçı Kaymakamlığı’na tavsiyede bulunmuştur. İdarenin bu tavsiyeye uyması ve gerekli işlemleri 30 gün içinde tamamlaması beklenmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/7884-S.24.12389
BAŞVURU NO : 2024/2960
KARAR TARİHİ : 31.07.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÇANAKÇI İLÇE MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
ÇANAKÇI KAYMAKAMLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın yolluk ve yevmiye ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 26.02.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Giresun ili ilçesi okulunda öğretmeni olarak görev yapıyorken Giresun Valiliği tarafından ilçe merkezine 20 km uzakta bulunan köyündeki Ortaokuluna okul müdür vekili olarak görevlendirildiğini, bu okulun uzun süre yöneticisiz kaldığını, sahile ve ilçe merkezine uzak bir köy okulu olduğundan kimse yönetici olarak tercih etmediğini, daha önceleri de yöneticilik tecrübesi olduğundan dolayı bu sahipsiz okula yönetici olması hususunda ricacı olunduğunu, Giresun Valiliğinin görevlendirme emriyle 06.09.2021 tarihinden itibaren 06.09.2021 ila 06.03.2022 tarihleri arasında 06.03.2022 ila
06.09.2022 tarihleri arasında 06.09.2022 ila 06.03.2023 tarihleri arasında 06.03.2023 ila 06.09.2023
tarihleri arasında 6 aylık süreler halinde köyündeki Ortaokuluna okul müdürü olarak görevlendirildiğini, emekli olmak için dilekçe verip görevlendirme sürecini sonlandırdığını, ilçe merkezinden köyüne görevlendirildiği sürelere ait geçici görev yolluklarını almak için Çanakçı
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne başvurduğunda, Valilik tarafından yapılan görevlendirme onay yazılarında yolluksuz ibaresi bulunduğunu ve tarafına yolluk verilemeyeceğinin ifade edildiğini, bunun üzerine Giresun
İl Milli Eğitim Müdürlüğüne yazı yazarak yolluksuz görevlendirme olamayacağını, bu şekilde bir uygulamada kimsenin maddi olarak zararına olacak şekilde köye görevlendirme istemeyeceği için kamusal görevlerin aksayacağını ayrıca Maliye Bakanlığının görüş yazısında her ne kadar görevlendirme onay yazısında yolluksuz yazsa dahi Harcırah Kanununa göre yolluğun ödenmesi gerektiğine dair yazıyı gönderdiğini, ancak İl Milli Eğitim Müdürlüğünün bu konuda yetkinin ilçede olduğunu belirttiğini, Çanakçı
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ise İl Milli Eğitim Müdürlüğünün olumsuz görüş yazısı olduğunu bahane ederek tarafına geçici görev yolluğu ödemediğini, tarafına olumsuz cevap verildiğini, ancak bir örneği ekte gönderilen birçok yargı kararında ve Maliye Bakanlığının görüş yazısında her ne kadar görevlendirme onay yazısında yolluksuz-yevmiyesiz yazsa dahi Harcırah Kanunu’na göre bir memurun yolluksuz ve
yevmiyesiz olarak asıl görev mahalli dışına görevlendirilemeyeceği kayıt altına alındığından başka bir yerde görevlendirilen memurlara yolluk ve yevmiyelerinin ödenmesi gerektiğinin bildirildiğini, ekteki yargı kararlarının ve Maliye Bakanlığı görüş yazılarının incelenerek tarafına ödenmesi gereken yolluk ve yevmiyelerin ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 17/1/2024 tarihli Gönderme Kararına istinaden Giresun Valiliği İl Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından gönderilen 26/1/2024 tarihli ve E- – – sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. Adı geçen öğretmenin ilçesi sınırları içinde bulunan Ortaokuluna
Valilik Makam onayı ile yolluksuz ve yevmiyesiz görevlendirildiği, görevlendirme talep dilekçesinde yolluksuz ve yevmiyesiz olarak görevlendirme isteğinde bulunduğu, 2.2. 6245 Harcırah Kanununun 3. maddesinin g. fıkrasında (Değişik: 10/9/2014-6552/89 md.) “Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri;” ifade ettiği, 2.3. Memuriyet mahalli tanımına göre kişinin görev yeri gibi ikametgâhı da memuriyet mahalli tanımına girdiği, dolayısı ile 6245 sayılı Kanun uyarınca kişinin görev yeri gibi ikametgâhının da başka yer tanımına girmemesi nedeniyle, buraya yapılan görevlendirmeler için harcırah ödenmesinin söz konusu olmadığı, 2.4. Adı geçen öğretmene Çanakçı ilçesi sınırları içinde bulunan Ortaokulu memuriyet mahalli sınırları içinde bulunduğundan yolluk ve yevmiye ödenmediği, Hususları bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesi; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” 3.2. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” 3.3. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesi; /
“Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür.
Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.” 4. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14.07.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yolluk giderleri ve gündelikleri” başlıklı 177 nci maddesi; “Bu Kanun hükümlerine tabi Devlet memurlarından bir görevin ifası için sürekli veya geçici olarak görev yerinden ayrılanların yol giderleri ve gündelikleri, yolluklar hakkındaki özel kanun hükümlerine göre ödenir.” 6. 10.02.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun; 6.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesi; Bu Kanunda geçen; a. Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını;
…
g. Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h. Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;
İfade eder.” 6.2. “Harcırah verilecek kimseler” başlıklı 4 üncü maddesi;
“Bu Kanunda belirtilen hallerde:
1. Bu Kanun kapsamına giren kurumlarda çalışan memur ve hizmetliler ile aile fertlerine ve aynı kurumlarda fahri olarak çalışanlara;
…
/
Harcırah verilir.” 6.3. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesi; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.” 6.4. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesi; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya vazife mahalli ile
istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur:
1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; 2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara; 3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekâleten gönderilenlere; 4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekâleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için); 5. (Değişik: 12/1/1959 – 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere.” 7. 13.01.2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 41 Seri Nolu Harcırah Kanunu
Genel Tebliğinin; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesi; “Bu Tebliğ, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (g)
bendinde yer alan memuriyet mahalli tanımına ilişkin olarak uygulamada ortaya çıkan tereddütleri gidermek ve uygulama birliğini sağlamak amacıyla, 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliği (Seri No: 39)’nde yapılan açıklamalara ilave olarak hazırlanmıştır.” 7.2. “Büyükşehir belediyesi olmayan illerde memuriyet mahalli” başlıklı 3 üncü maddesi; “(1) Büyükşehir belediyesi olmayan illerde aşağıda belirtilen mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul
edilir:
a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, b) (a) bendinde belirtilen mahallerin dışında kalmakla birlikte, yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü yerler, c) Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler.”
Hükmünü amirdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
/
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan Tavsiye Karar
Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran özetle; Giresun ili ilçesi
Ortaokulunda öğretmeni olarak görev yapıyorken Giresun Valiliği tarafından ilçe merkezine 20 km uzakta bulunan köyündeki Ortaokuluna okul müdür vekili olarak görevlendirildiğini, ilçe merkezinden köyüne görevlendirildiği sürelere ait geçici görev yolluklarını almak için Çanakçı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne başvurduğunda, Valilik tarafından yapılan görevlendirme onay yazılarında yolluksuz ibaresi bulunduğunu ve tarafına yolluk verilemeyeceğinin ifade edildiğini belirterek yolluk ve yevmiye ödenmelerinin yapılmasını talep etmektedir.
10. Giresun Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazıda ise özetle; adı geçen öğretmenin görevlendirme talep dilekçesinde yolluksuz ve yevmiyesiz olarak görevlendirme isteğinde bulunduğu, ayrıca ilçesi sınırları içinde bulunan Ortaokulu memuriyet mahalli sınırları içinde bulunduğundan yolluk ve yevmiye ödenmediği hususları ifade edilmiştir.
11. İdare tarafından gönderilen belgeler incelendiğinde; başvuranın ilk kez geçici görevlendirilmesine dair 3/9/2021 tarihli dilekçede yolluksuz ve yevmiyesiz şeklinde bir ibarenin yer almadığı, buna karşın 8/9/2021 tarihli görevlendirme yazısında, “münhal durumda bulunan ilçemiz şehit murat kasım ilkokul/ortaokuluna müdürlüğüne aynı tarih itibariyle ilgili okuldaki iş ve işlemlerin aksamaması için yeni yönetici atanıncaya kadar 6 ay süreyi geçmemek üzere yolluksuz yevmiyesiz olarak görevlendirilmesi…” ibarelerine yer verilerek Kaymakamlıktan görevlendirme onayı alındığı, bahse konu sürenin bitimine yakın tarihte başvurandan ikinci bir talep dilekçesi alındığı, 10/2/2022 tarihli bu dilekçede yolluksuz ve yevmiyesiz ibaresinin yer aldığı, işbu dilekçeye istinaden 28/2/2022 tarihli olur ile geçici görevin yine ilgili okuldaki iş ve işlemlerin aksamaması için yeni yönetici atanıncaya kadar 6 ay süreyi geçmemek üzere yolluksuz yevmiyesiz olarak uzatıldığı,16/9/2022 tarihli olur ile geçici görevin aynı koşullarla üçüncü kere başvurana tevdi edildiği, nihayetinde dördüncü 6 aylık dönemden sonra başvuranın bahse konu geçici görevinin sonlandırıldığı anlaşılmaktadır.
12. Anayasamızın 128 inci maddesinde, memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır.
13. Başvuranın Giresun ili ilçesi merkez Ortaokulunda öğretmeni olarak görev yapıyorken Giresun Valiliği tarafından köyündeki Ortaokuluna okul müdür vekili olarak görevlendirilme işlemi, kurum içi geçici görevlendirme niteliğinde olup “kurum içi geçici görevlendirme” ile ilgili kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamakla birlikte, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereği asli görevleri ile ilgili olarak memurların kurum içinde geçici olarak görevlendirilebilmelerine aykırı bir husus da bulunmamaktadır.
Kurum içi geçici görevlendirme müessesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde, yargı kararları da büyük önem taşımaktadır. Yerleşik içtihat haline gelen idari yargı kararları ile birlikte kamu personel rejiminin esasları da göz önünde tutulduğunda, kurum içi geçici görevlendirmeye ilişkin şartlar daha açık ve net bir hal almaktadır.
14. Kamu görevlilerinin harcırah işlemleri, 10.02.1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Kanun’un 3 üncü maddesinde ‘memuriyet mahalli’ tanımına yer verilmiş, memur veya hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, memuriyet mahalli kapsamında değerlendirilmiştir. 13.01.2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 41 Seri Nolu Harcırah
Kanunu Genel Tebliğinde de Büyükşehir belediyesi olmayan illerde memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, bu mahallerin dışında kalmakla birlikte, yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü yerler ve Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir 15. Başvuruya konu olayda; başvuranın Giresun ili ilçesi Ortaokulunda öğretmeni olarak görev yapıyorken, okul müdür vekili olarak görevlendirildiği
Ortaokulunun bulunduğu köyünün, asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerin yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir. 41 Seri Nolu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinin 3 üncü maddesinde memuriyet mahalli, “Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller, bu mahallerin dışında kalmakla birlikte, yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü yerler, Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler.” olarak hüküm altına alınmıştır. Bu doğrultuda ilçe sınırları içinde ilçe belediye sınırları ile yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilmiş, belediye sınırları dışında kalan ve yerleşim özellikleri itibariyle bütünlük arz etmeyen yerler ise memuriyet mahalli dışı kabul edilerek bu yerler için yapılacak geçici görevlendirme işlemlerinde harcırah ödenmesi gerektiği düzenlenmiştir.
ilçesi ile köylerinin coğrafi konumları üzerinde yapılan incelemede, aralarında yaklaşık
17 kilometre mesafe bulunduğu, iki yerin rakım farkının yaklaşık 600 metre civarında olduğu,
Belediye sınırlarında yalnızca Mahallesi, Mahallesi, Mahallesi ve
Mahallesinin yer aldığı, köyünün Belediye mahal sınırları içerisinde yer almadığı gibi yukarıda yer verilen coğrafi bilgiler ışığında, yerleşim özellikleri bakımından anılan Belediyenin devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü yerlerden de olmadığı anlaşılmaktadır.
16. Hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. (AYM, 17/04/2008
Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı). 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, memurun kendi kadro görevinde ve kadrosunun bulunduğu birimde çalışması temel ilke olarak kabul edilmektedir. Meri mevzuat ve yargı içtihatlarında kamu hizmetinin yürütülmesinde, memurun başka bir yerde geçici görevlendirilmesi, olağan bir yöntem olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından zorunluluk bulunması halinde istisnai olarak başvurulabilecek bir müessese olarak öngörülmüştür.
17. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde, bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme
/
bağlanmıştır. Bu hükme göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde veya dışında başka bir yere gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir. Hazine ve
Maliye Bakanlığınca verilen bir görüş yazısında da; 6245 sayılı Kanun uyarınca, kişinin görev yeri gibi ikametgâhının da memuriyet mahalli tanımına girdiği, kurumlara ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya yurt dışında başka bir göreve gönderilen personele geçici görev yolluğu verilebilmesi için, bu görevlendirmenin mahalli dışına yapılmış olması gerektiği ifade edilmiştir.
18. Ayrıca, görevlendirmelere ait makam onaylarında “yolluksuz, harcırahsız” ibarelerine yer verilmiş olsa dahi 6245 sayılı Kanun’un 42 inci maddesinde getirilen sınırlamalar dikkate alınarak geçici görev harcırahının ödenmesi gerekmekte olup, “yolluksuz, harcırahsız” ibareleri ancak dava açma sürelerinin hesabında dikkate alınmaktadır. Yolluk ödenmesine (hak kazanılmasına) neden olan işlemin hukuki sebebi, genellikle atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemlerinden biri olmakla birlikte, yolluğun ödenmesi konusunda idari dava konusu olabilecek bir uyuşmazlığın doğması, yolluk konusunda bir işlemin tesis edilmiş olması koşuluna bağlıdır. Yolluk konusundaki işlem ise ya yolluğa hak kazandıran atama, nakil veya geçici görevlendirme işlemiyle birlikte, atama, nakil veya görevlendirmenin “yolluklu veya yolluksuz” olduğunun işlemde belirtilmesi suretiyle, ya da yolluğa hak kazandığı iddiasında olan kişinin yolluk talebiyle başvurusu üzerine tesis edilebilir. Doğal olarak sözü edilen işlemle birlikte tesis edilmiş bir yolluk işleminin varlığı halinde, yani yolluklu veya yolluksuz ibaresinin işlemde yer alması durumunda dava açma süresi, yolluksuz ibaresi yer alan işlemin tebliğ tarihine göre belirlenecek; yolluk konusunda işlemde bir ibare konulmamış ya da ayrı bir işlem kurulmamış olması halinde dava açma süresi, 2577 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinde öngörüldüğü gibi ilgili tarafından yöneltilecek bir başvuru üzerine oluşacak açık veya zımni bir ret işlemine göre hesaplanacaktır. (Danıştay 5. Dairesi’nin 13.02.2014 tarihli ve E. 2013/10293, K. 2014/1031 sayılı kararı)
19. Bilindiği üzere, temel ve asli fonksiyonları kamu hizmetini yürütmek olan kamu görevlileri, kamu hizmetinin iyi işlemesi için, ya kendi isteklerine dayalı olarak, ya da re’sen kanunlarda yer alan kurallar çerçevesinde, yetkili idari makamlarca bulundukları yerden başka bir yere atanabilmekte veya başka bir yerde görevlendirilebilmekte, bu atamaya veya görevlendirmeye bağlı olarak da yeni görev yerlerinde göreve başlayabilmek ve görevlerini sürdürmek için bazı giderler yapmak zorunda kalmaktadırlar. İdarenin ilave masraflardan kaçınmak amacıyla görevlendirme onayında harcırahsız ve yolluksuz ibaresine yer vermesi hukuken harcırah ve yolluk ödeme yükümlülüğünü ortadan kaldırmamaktadır.
20. Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde; başvuranın görevlendirmesinin yapıldığı Ortaokulunun bulunduğu köyünün; yerleşim özellikleri bakımından başvuranın asıl görevli olduğu Giresun ili ilçesinin veya ikametgahının bulunduğu ilçesi köyünün devamı niteliğinde mahal olduğuna, yahut kurumca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlerden olduğuna yönelik idare tarafından bir veri sunulamadığı görülmüş olup başvuranın bahsi geçen görevlendirmesinin memuriyet mahalli içinde olduğuna dair bir tespit yapılamadığından, ayrıca somut uyuşmazlık konusuna ilişkin Ombudsmanın 2019/16737, 2020/98268 ve 2023/12648 numaralı Tavsiye Kararları birlikte değerlendirildiğinde başvuranın geçici görevlendirilme işleminin yolluklu ve harcırahlı olarak düzeltilmesi ve buna göre oluşan mali kayıpların ödenmesi hususunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi
/
sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 14.06.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosyanın kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın geçici görevlendirilme işleminin yolluklu ve harcırahlı olarak düzeltilmesi ve buna göre oluşan mali kayıpların ödenmesi hususunda ÇANAKÇI KAYMAKAMLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
ÇANAKÇI KAYMAKAMLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için ÇANAKÇI KAYMAKAMLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/