|
ÖZET: Bu Danıştay kararında, infaz ve koruma memuru olarak görev yapan başvuranın, eşiyle aile birliğini sağlamak amacıyla geçici görevlendirme talebi incelenmiştir. Başvuran, eşinin bulunduğu Gediz ilçesine yakın bir kuruma geçici olarak atanmak istemiş, ancak Adalet Bakanlığı tarafından “hizmetine ihtiyaç duyulması” gerekçesiyle talebi reddedilmiştir. İdarenin bu kararı, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak değerlendirilmiştir.
Kararda, idarenin geçici görevlendirme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu ve bu yetkinin keyfi olarak kullanılmaması gerektiği vurgulanmıştır. Başvuranın talebinin reddedilmesine dair bir hukuka aykırılık tespit edilmediği, ayrıca idarenin personel ihtiyacını göz önünde bulundurarak hareket ettiği belirtilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın geçici görevlendirme talebinin reddi hukuken geçerli bulunmuştur. Bu durum, idarenin takdir yetkisini kullanırken kamu yararını gözetmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/9019-S.21.14576
BAŞVURU NO : 2020/102849
KARAR TARİHİ : 18/06/2021
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI
Geçici görevlendirme talebi hakkındadır
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 18/12/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (TCKN: ); Denizli D Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak görev yaparken 2020 yılının haziran ayında . . ile evlendiğini, eşi Kütahya’nın Gediz ilçesinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yaptığını, eşinin Hizmet
Sözleşmesinin 10. maddesinde belirtilen “atandığı okulda 4 yıl görev yapma zorunluluğu” nedeniyle eşinin ikamet ettiği yere gidebilmek için, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün Eylül dönemi mazeret tayinine başvuruda bulunduğu,
1.1. Gediz İlçesi konum itibariyle Kütahya’nın ilçesi olsa dahi Uşak iline 60 km, Kütahya iline ise 100 km uzaklıkta bulunmakta olduğu, ayrıca ulaşım olarak Uşak – Gediz arasında saat başı otobüs seferlerinin olması ulaşım açısından daha büyük kolaylık sağladığı, Kütahya-Gediz arasında ise uzaklığın çok olmasından dolayı otobüs seferleri sayısı kısıtlı ve kış aylarında kar, buzlanma gibi sebeplerden ulaşım kısıtlı olarak sağlanmakta olduğu,
1.2. Bu sebeplerden ötürü ve Gediz İlçesinde Cezaevi olmadığı için en yakın kurum olan Uşak E Tipi Kapalı
Ceza İnfaz Kurumunu seçtiğini, fakat sonuçlar açıklandığında ikinci sırada mecburen belirtmek zorunda kaldığı Kütahya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu’na tayininin çıktığını öğrendiği, çıkan sonuç aile birliğini sağlamadığı, bu nedenle tekrardan dilekçe ile başvuruda bulunup Gediz ilçesinde bulunan aynı komisyona bağlı Gediz Adliyesine ve Uşak E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna geçici görevlendirme talep ettiği, gelen cevapta “Kütahya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hizmetine ihtiyaç duyulmasından dolayı” talebinin karşılanmadığının belirtildiği, hâlbuki kurumda yeteri kadar personel bulunmakta olduğu ayrıca aile mazeretinin dikkate alınmadığı,
1.3. Şu an faaliyette olan Kütahya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumu yakın bir süre içerinde kapanıp
Kütahya’dan yaklaşık 15 km uzaklıkta yeni bir Cezaevine taşınacağı, bu konum Gediz yönüne de ters
durumda olduğundan Gediz ile yeni açılacak cezaevinin uzaklığı 120 km’yi bulacağını ifade ederek aile bütünlüğünün sağlanması amacıyla Gediz ilçesinde bulunan Adliye emrine veya Uşak E Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumuna harcırahsız ve yolluksuz olarak geçici olarak görevlendirilmeyi talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından gönderilen bilgi belge isteme yazısına istinaden Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif
İşleri Genel Müdürlüğü’nün 03.05.2021 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “Ceza infaz kurumları ile denetimli serbestlik müdürlüklerinde görev yapan personelin aile birliği mazeretine bağlı olarak atanma/yerleştirme şartlarına ilişkin 06/07/2020 tarihli ve 82465 sayı ile teşkilata duyurulan ve https://cte.adalet.gov.tr/Home/SayfaDetay/aile-birligi-mazereti-nedeniyle-atamaplanlamasi06072020044858 web adresinde bulunana yazıda “ceza infaz kurumları ile denetimli serbestlik müdürlüklerinde görev yapan personel, eşinin çalıştığı yerdeki veya yakınındaki bir kuruma naklen atanma/yerleştirilme talebinde bulunabilecektir.” ibaresi yer almakta olup, adı geçenin 10/07/2020 tarihli başvurusu ile eşinin Gediz Yunus Emre Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yaptığını belirterek aile birliğinin sağlanması amacıyla Uşak E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna veya Kütahya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklen atanma talebinde bulunması üzerine 07/09/2020 tarihli ve / sayılı Bakanlık Olur’u ile ikinci tercihi olan Kütahya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumuna naklen ataması yapıldığı,
2.1. Daha sonra, 01/12/2020 tarihli dilekçesi ile “Kütahya ilinden Gediz ilçesine ulaşımın kısıtlı olması nedeniyle görevine her gün gidiş-geliş imkanının olmadığını ve Gediz ilçesinde ikamet ettiklerini” belirterek Gediz Adliyesine veya Uşak E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna naklen atanma veya geçici görevlendirilme talebinde bulunduğu, 16/12/2020 tarihli ve / sayılı yazı ile “Kütahya E Tipi
Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hizmetine ihtiyaç duyulması” nedeniyle ilgilinin talebi uygun görülmediği” ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 10.07.2003 tarih ve 25164 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği’nin; 5.1. “Naklen Atama Esasları” başlıklı 22 inci Maddesinin C Fıkrasında: “Ceza infaz kurumları ve tutukevleri personeli hariç atamaları adalet komisyonlarınca teklif edilen personelin isteğe bağlı yer değiştirme işlemleri yılda bir defa olmak üzere yaz döneminde gerçekleştirilir..” 5.2. “Mazerete Dayalı Naklen Atamalar” başlıklı 24 üncü Maddesinde: “Bu Yönetmelik kapsamındaki personel; sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerini belgelendirmeleri halinde 22 nci, 22/A, 22/B ve 22/C maddelerindeki şartlar aranmaksızın istekleri üzerine naklen atanabilirler. Bu şekilde atananlar
mazeretlerinin herhangi bir nedenle ortadan kalkması durumunda, süre şartına bakılmaksızın uygun bir kadro ve ihtiyaç bulunması halinde önceki görev yerlerine atanabilirler. Görev yapılan yere atanmadan önce var olan bir mazerete dayalı olarak nakil talebinde bulunulamaz. Bu madde kapsamındaki aile birliği mazeretine dayalı naklen atamalarda, 22 nci maddenin beşinci fıkrasındaki toplu atama usulü de uygulanabilir. Toplu atama usulü uygulanması durumunda aile birliği mazeretine dayalı naklen atama işlemleri yılda iki kez gerçekleştirilir. Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır….” 5.3. Aile Birliği Mazereti Nedeniyle Atama başlıklı 26 ncı Maddesinde: Aile birliği mazeretine dayanarak naklen atama, memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda eşinin bulunduğu yere, … atanması suretiyle yapılabilir. …”,
5.4. “Ceza İnfaz Kurumları ve Tutukevleri ile Denetimli Serbestlik (Mülga ibare:RG-2/4/2013-28606)
(…) Müdürlüklerinde Görev Yapan Memurların Bir Başka Görevi Yürütmek Üzere
Görevlendirilmeleri veya Atanmaları” başlıklı 41. Maddesinde: “Ceza infaz kurumları ve tutukevleri ile denetimli serbestlik (Mülga ibare:RG-2/4/2013-28606) (…) müdürlüklerinde çalışan memurların bulundukları görevde başarısız olmaları veya o görevi yapmalarında sakınca görülmesi veya ihtiyaç duyulması veya başarılı olup da diğer şartlardan birini veya birkaçını taşımamaları hâllerinde aynı unvan, kadro, sınıf ve maaşını muhafaza etmek kaydıyla bulundukları yerde başka bir görevi yürütmek üzere geçici görevlendirilmeleri veya başka bir yere bu maksatla atamaları yapılabilir. Ceza infaz kurumları ve (Değişik ibare:RG-14/7/2012-28353) tutukevleri ile denetimli serbestlik (Mülga ibare:RG-2/4/2013-28606)
(…) müdürlüklerinde görev yapan personel, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü’nün uygun görüşü alındıktan sonra adliyelerde geçici olarak görevlendirilebilir. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri personeli, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü ve ihtiyaç duyulması hâlinde mülhakat dışı ceza infaz kurumları ile tutukevlerinde, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünün teklifi ve Bakanlık oluru ile geçici olarak görevlendirilebilir”, 6. Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif İşleri Genel Müdürlüğü’nün 06/07/2020 tarihli ve 82465 sayılı
“Aile Birliği Mazereti Nedeniyle Atama Planlamasına İlişkin Duyuru” başlıklı duyurusunda: “ Ceza infaz kurumları ve denetimli serbestlik müdürlüklerinde görev yapan personelin Adalet Bakanlığı Memur
Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği gereğince kurumlar arası aile birliği mazereti nedeniyle naklen atanma/yerleştirilme taleplerinin değerlendirilmesi düşünülmektedir. Bu kapsamda ceza infaz kurumları ile denetimli serbestlik müdürlüklerinde görev yapan personel, eşinin çalıştığı yerdeki veya yakınındaki bir kuruma naklen atanma/yerleştirilme talebinde bulunabilecektir. Aile Birliğinin Sağlanması Amacıyla
Yapılan Naklen Atanma Esasları: 1. Aday memur olup olmadığına bakılmaksızın 01/09/2020 tarihi itibarıyla görev yapılan adalet komisyonu yetki alanı içerisinde fiilen 1 (bir) yıllık hizmet süresini doldurmuş olmak gerekmektedir… 3. Aile birliği mazeretine dayanarak naklen atama/yerleştirme, memurun, a) Kamu personeli olan eşinin (güncel tarihli çalışma/görev belgesini ibraz etmesi koşuluyla)
kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkanının olmaması veya mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda eşinin bulunduğu yere, Aile birliği mazereti nedeniyle atananlar/yerleştirilenler göreve başladıkları tarihten itibaren 1 (bir) yıl süre geçmedikçe aile birliği mazereti nedeniyle yeniden atanamazlar/yerleştirilemezler. …8. Ceza infaz kurumlarında görev
yapan personelden sadece infaz ve koruma memuru, psikolog, sosyal çalışmacı, öğretmen unvanlı personel başka yer denetimli serbestlik müdürlüklerini tercih edebileceklerdir. Bu kapsamda kurumsal ihtiyaçlar dikkate alınarak denetimli serbestlik müdürlüklerinde çalışan personelin ceza infaz kurumuna veya ceza infaz kurumunda çalışan personelin ise denetimli serbestlik müdürlüklerine atamaları yapılabilecektir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran; İnfaz ve koruma memuru olarak görev yaptığını, eşinin ise Kütahya’nın Gediz ilçesinde sözleşmeli öğretmen olduğunu ve 4 yıl hizmet yükümlülüğü nedeniyle başka bir ile tayininin mümkün olmadığını, aile mazeretine istinaden yaptığı tayin başvurusu sonucunda Denizli İlinden ikinci tercihi olan
Kütahya İline tayininin gerçekleştiğini, ancak Kütahya ile Gediz arası mesafenin 100 km. olduğunu, “Gediz
Adliyesine veya Uşak E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna geçici görevlendirmesi” talebinin reddedildiğini ifade ederek Gediz ilçesinde bulunan Adliye emrine veya Uşak E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna harcırahsız ve yolluksuz olarak geçici olarak görevlendirilmeyi talep etmektedir.
9. Kurum içi geçici görevlendirme ile ilgili kamu personel rejimine ilişkin mevzuatta açık bir düzenleme bulunmamakla beraber 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu gereği asli görevleri ile ilgili olarak memurların kurum içinde geçici olarak görevlendirilebilmelerine aykırı bir hususun da yer almadığını, Kurum içi geçici görevlendirme müessesine ilişkin usul ve esasların belirlenmesinde, 657 sayılı Kanunun
11 inci ve 45 inci maddeleri gereğince Devlet memurları amirlerin verdiği kanuna uygun sözlü ve yazılı
emirleri yerine getirmekle yükümlü olduğu hükümlerinin esas alındığı, Kurum içi geçici görevlendirmenin
“geçici” nitelikteki bir hizmeti yürütmek amacı ile gerçekleştirilebildiği, diğer taraftan Adalet Bakanlığı’nın ilgili mevzuatı gereğince “Ceza infaz kurumları ve tutukevleri ile denetimli serbestlik müdürlüklerinde çalışan personel bulundukları yerde başka bir görevi yürütmek üzere geçici görevlendirilmeleri veya başka bir yere bu maksatla atamaları” yapılabilmekte olup geçici görevlendirme işleminin gerçekleşmesi hususunda İdare’nin takdir yetkisinin bulunduğu anlaşılmaktadır.
10. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır. İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar. Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
11. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği zorunludur.
Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez. Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır.(Bkz. Prof. Dr. Şeref GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin
Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir.
12. Yukarıda açıklandığı üzere, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekir.
13. Şikâyet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın 2016 yılından itibaren Denizli D Tipi Kapalı
Ceza İnfaz Kurumunda infaz ve koruma memuru olarak görev yaptığı, eşinin ise Kütahya’nın Gediz ilçesinde sözleşmeli öğretmen olarak görev yaptığı ve ilgili mevzuat gereğince 4 sene tayin isteme hakkının bulunmadığı, başvuranın Aile Mazeretine istinaden yaptığı tayin başvurusu sonucunda Denizli İlinden ikinci tercihi olan Kütahya İline tayininin gerçekleştiğini, ancak Kütahya ile Gediz arası mesafenin 100 km.
olduğunu, diğer taraftan, aile mazereti tayininden sonra geçici görevlendirilmesi için yaptığı başvurunun
“hizmetine ihtiyaç duyulması” gerekçesiyle reddedildiği, başvurunın Gediz ilçesinde Adliye emrine veya
Uşak E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna geçici olarak görevlendirilme talebine istinaden yapıldığı anlaşılmıştır.
14. Olayda, başvuranın talep ettiği “geçici görevlendirme” işleminin idarenin takdir yetkisi kapsamında olduğu, başvuranın “Gediz ilçesinde Adliye emrine veya Uşak E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna geçici olarak görevlendirilmesi” hususunda idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullandığı yönünde bir bulgu ortaya konulamadığı gibi başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık tespit edilemediği, kaldı ki İdarenin personelin hizmetine ihtiyaç duyduğunu belirttiği, diğer taraftan aile mazeretine binaen yaptığı tayin başvurusunda ikinci tercihi olan Kuruma yerleştirilmesinin yapıldığı hususları göz önünde bulundurulduğunda başvuruya konu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Kütahya İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi