Geçici görevlendirmede memuriyet mahalli değerlendirmesi ve harcırah talebiyle ulaşım masraflarının etkisi (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2021/12080-S.21.19409 –

BAŞVURU NO : 2021/8426

KARAR TARİHİ : 19/08/2021

RET KARARI ,TCKN:

Adres:

BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR ADLİ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET

KOMİSYONU

BAŞVURUNUN KONUSU : Harcırah ve yolluk ödenmesi talebi hakkındadır.

BAŞVURU TARİHİ : 20/04/2021

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran, İzmir Buca Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumundan İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza

İnfaz Kurumuna geçici göreve gönderildiğini, ancak tarafına geçici görev harcırahı ve yolluğu ödenmediğini belirterek, tarafına geçici görev harcırahı ve yolluğu ödenmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 27/05/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 2.1. Başvuranın mernis kayıtlarına göre İzmir İli Buca ilçesinde ikamet ettiği, geçici görevlendirildiği İzmir

Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun ise İzmir Aliağa ilçesinde bulunduğu, Buca-Aliağa ilçeleri arasındaki mesafenin 90 km olduğu ve Aliağa ilçesinin İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde kaldığı, ayrıca Buca-Aliağa ilçeleri arasında İZBAN-OTOBÜS ve mutat vasıtaları ile düzenli olarak ulaşımın sağlanabilir olduğu, Harcırah Kanununun amacının tayin sebebiyle taşınan ya da geçici olarak memuriyet mahalli dışında görevlendirilen memurun taşınma ve diğer zorunlu masraflarını karşılamaya yönelik olduğu, ilgili memurun halen Buca ilçesinde ikamet ettiği dikkate alındığında, geçici olarak görevlendirilmesi sebebiyle herhangi bir taşınma veya harici yol masrafı yüklenmediği, ayrıca başvuranın kuruma geliş-gidişlerinin geçici görevli olduğu Kurum Müdürlüğünce tahsis edilen servis araçları aracılığıyla sağlandığı,

2.2. Komisyon Başkanlığının 09.03.2021 tarih ve sayılı kararında “…27 Kasım 2014 tarihli ve

29188 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde (Seri No:39 ) “Kurumlarınca

sağlanan taşıt araçları ile gidip gelinebilen yerler, memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir” ibaresinin yer aldığı, bu nedenle memuriyet mahalli içerisindeki yerlerde geçici görevlendirilen personellerin günlük harcırah ve yolluk ücretinin verilemeyeceği ve de İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna geçici görevlendirilen personellerin geliş gidişlerinin Kurum Müdürlüğünce servis araçları aracılığıyla sağlandığı, bu nedenle başvurana geçici görev harcırahı ve yolluğu ödemesinin yapılmaması gerektiği, 3. İzmir Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonu Başkanlığının 27/07/2021 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde özetle; 3.1. Başvuranın görev yaptığı İzmir Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun Buca ilçe merkezinde yer alması nedeniyle kurumda görevli memurlara servis hizmetinin verilmediği, ancak kurum tarafından personellere göreve gidiş ve gelişlerinde ulaşım ücreti bedeli olarak İzmirim Kart yüklemesinin yapıldığı, 3.2. İzmir Kapalı Ceza İnfaz Kurumunun sosyal izolasyona dayalı görev ifa eden personellerinin kurumda

10 gün yatılı görev yaptığı, akabinde 20 gün görev yapmamaları nedeniyle kuruma geliş ve gidişlerinin

sürekli olmadığından bahisle, kurumda görev yaptıkları süreler hesaplanarak, başvuran da dahil olmak üzere İzmirim Kart yüklemesinin yapıldığı, 3.3. Başvuranın 17.12.2020-27.12.2020 tarihleri arasında İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz

Kuruma geçici olarak görevlendirildiği, Kurumun sosyal izolasyona davalı görev ifa ettiği ve personellerinin 10 gün süreyle görev yaptıkları, akabinde 20 gün kurum dışında bulundukları, görevlendirildiği ilk gün olan 17.12.2020 tarihinde göreve gelirken, ikamet yerinden kurum servisine bindiği ve görev bitimi olan 27.12.2020 tarihinde ise en yakın ulaşım yeri olan Aliağa ilçesi İzban durağına kadar servis ile ulaşımının sağlandığı, ardından ikinci kez 16.01.2021-26.01.2021 tarihleri arasında 10 gün süreyle kurumda geçici olarak görevlendirildiği ve ikamet adresine yakın olan servis durağı Şirinyer İzban

Eski fren İstasyonu önünden servise bindiği, devamında 10 gün süreyle kurumda kaldığı ve görev bitimi olan 26.01.2021 tarihinde yine servis ile Şirinyer İzban Eski Tren İstasyonu önüne ulaşımının sağlandığı, akabinde üçüncü kez 15.02.2021-25.02.2021 tarihleri arasında 10 gün süreyle geçici olarak kurumda görevlendirildiği, 15.02.2021 tarihinde görevine gelirken servis durağı olan Şirinyer İzban Eski Tren

İstasyonu önünden servise bindiği, yine 10 gün kurumda kaldığı ve görev bitimi olan 25.02.2021 tarihinde servis ile Şirinyer İzban Eski Tren İstasyonu önüne ulaşımının sağlandığı, son olarak 01.03.2021-

01.05.2021 tarihleri arasında yine İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza infaz Kurumuna geçici

görevlendirildiği, ancak bu sürede izolasyonlu çalıma sisteminin bittiği ve başvuranın 4’lü vardiya sistemine görevlendirildiği, geçici görevlendirildiği bu sürede kuruma geliş ve gidişlerinin kurum servisi aracılığıyla sağlandığı, sonuç olarak başvurana herhangi bir ulaşım ücreti ödenmediği, 3.4. Başvuranın geçici görevli olduğu İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu süre boyunca sabah-öğle ve akşam yemeklerini kurum içerisinde yediği, 4. İzmir Valiliği Defterdarlık Muhasebe Müdürlüğünün 10/06/2021 tarih ve sayılı yazısında; İzmir ili Buca ilçesinde bulunan İzmir Buca Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumundan Aliağa ilçesinde bulunan İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna yapılan görevlendirmenin 6245 sayılı

Harcırah Kanununun 50 inci maddesi de dikkate alınmak kaydıyla memuriyet mahalli dışında olarak değerlendirilmesi gerektiği, İfade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 7. 6245 sayılı Harcırah Kanununun, 7.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “… g) Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri; h) Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri; ifade eder.” 7.2. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1) Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadıyla muvakkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere;” 7.3. “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği” başlıklı 39 uncu maddesinde; “Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13:00) ve akşam (saat 19:00)

yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3, ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.” 7.4. “Geçici görev gündeliğinin verilebileceği azami süre” başlıklı 42 inci maddesinde, “Geçici bir görev ile başka bir yere gönderilenlere, görev mahalline varış tarihinden itibaren bu Kanuna göre verilen gündelikler: a. Yurtiçinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla verilemez. İlk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödenir. b. Yurtdışında ilk 180 gün tam ve müteakip günler için 2/3 oranında ödenir. (…)” 8. 39 Nolu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde; “… büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; 1. Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, 2. İlçe belediye sınırları

dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, 3.

Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir…”

Düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ

9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, İzmir ili Buca ilçesinde bulunan İzmir Buca Kapalı ve Açık Ceza İnfaz Kurumundan Aliağa ilçesinde bulunan İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna yapılan görevlendirme nedeniyle tarafına geçici görev harcırahı ve yolluğu ödenmesini talep etmektedir.

11. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 14 üncü maddesinde bu Kanun kapsamındaki kurumlara ait bir görev yapılması amacıyla geçici olarak yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev harcırahı olarak yol gideri ile yevmiye verileceği ve hamal (cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgâh veya görev yeri ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası giderlerinin de ayrıca ödeneceği hükme bağlanmıştır. Harcırah Kanunu’nun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (h) bendinde memuriyet mahalli dışındaki yerler ise “başka yer” olarak tanımlanmıştır. Bu hükümlere göre, Kuruma ait bir görevin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde memuriyet mahalli dışına gönderilen personele geçici görev yolluğu verilmesi gerekmektedir.

12. 6245 sayılı Harcırah Kanununun 3 üncü maddesinin (g) bendinde memuriyet mahallinin memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri ifade ettiği belirtilmiştir.

13. 39 Nolu Harcırah Kanunu Genel Tebliğinde de, büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; İlçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir.

14. Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 23/12/2014 tarih ve 11398 sayılı görüş yazısında ise “Bu itibarla, yeni memuriyet mahalli tanımına göre, ulaşımı düzenli olarak kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt ataçlan ile her gün gidiş ve dönüş olmak üzere ulaşım sağlanan yerlere geçici görevle gönderilenlere geçici görev yolluğu ödenmemesi gerektiği, ulaşımı düzenli olarak sağlanmayıp, arızi olarak kurumlara ait taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerlere geçici görevle gönderilenlere ise yol gideri ödenmesine imkân bulunmamakla birlikte 6245 sayılı Kanunun

39 uncu maddesi hükmü de göz önünde bulundurulmak suretiyle sadece geçici görev gündeliği ödenmesi

gerektiği mütalaa edilmektedir.” denilmektedir.

15. Sayıştay Başkanlığı 5. Dairesinin 06/03/2014 tutanak tarihli ve 56 Karar No’lu kararında, “Görevlendirme yapılan söz konusu yerlere bakıldığında, Belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından şehrin devamı niteliğinde bulunup bir kısmına belediye hizmetlerini götürülmek üzere görevlendirme yapıldığı, tamamına ise görevlendirme kapsamında Belediye tarafından sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelindiği anlaşılmaktadır.

….. Belediyesinin, birisi şoförlü, diğeri de şoförsüz araç kiralama olmak üzere iki ayrı ihale ile çok sayıda araç kiraladığı ve müdür kadrosunda olup sahada çalışanlara, kendilerince kullanılmak üzere şoförsüz araç kiralandığı, sahada görevli diğer personel için de hizmet araçları tahsis edildiği, bu sebeple, söz konusu görevlendirmelerde Belediyeye ait taşıt araçlarının kullanıldığı aşikârdır.

Yine, görevlendirme yapılan yerlere çalışılan müdürlüğün/birimin mutat işleri dolayısıyla gidildiği açıktır.

Dolayısıyla memuriyet mahalli kapsamında bulunan söz konusu yerler için, 6245 sayılı Kanunun 39’uncu maddesi gereğince harcırah ödenmesi mümkün değildir.” denilmektedir.

16. Sayıştay Temyiz Kurulunun 08.06.2010 tarihli, 31577 sayılı Temyiz Kurulu Kararında (İlam

No:508) özetle; “6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 37. maddesinde; mesleki bilgilerini artırmak amacıyla memuriyet mahalli dışında açılan kurs veya okullara gönderilenlere, geçici görev gündeliği verilebileceği belirtilmiştir. Ancak, bahsi geçen seminerin verildiği otellerde, seminer ücretinin ödendiği ödeme emrine eklenen ilandan (veya davetiyeden) anlaşıldığı üzere, katılımcılara seminer boyunca “her şey dâhil” hizmet verilmektedirler. Dolayısıyla Belediye tarafından karşılanan seminer ücretine personelin konaklama ile sabah, öğle ve akşam yemek bedelleri de dahildir. Personelin seminer ücretiyle beraber konaklama ve yemek giderlerinin de karşılaması dolayısıyla, buna İlave olarak ayrıca gündelik ödenmesi Harcırah

Kanunu’nun özüne aykırıdır. Kanunun personele verilmesini öngördüğü gündeliğin amacı da tam olarak geçici görevli olduğu yerdeki konaklama ve yemek giderlerinin karşılanmasıdır. 6245 sayılı

Harcırah Kanununa göre verilen geçici görev gündeliğin amacı memur veya hizmetlinin geçici görev mahallinde yaptığı konaklama ve yemek masraflarının karşılanmasıdır. Bu nedenle seminer faaliyeti kapsamında zaten ödenen konaklama ve yemek masrafları karşılığının bir kez daha gündelik olarak ödenmesiyle mükerrer ödemede bulunulmaktadır.” denilmektedir.

17. Konuyla ilgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, Kanunun lafzından da anlaşılacağı üzere, görevlendirilen yerin memuriyet mahalli olarak nitelendirilmesi için belediye sınırları dışında kalması, yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğinde olması ve kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile ulaşım sağlanan (her gün gidiş dönüş olmak üzere) yerler olması gerektiği, bu kapsamda Buca-Aliağa ilçeleri arasındaki mesafenin 90 km olduğu ve Aliağa ilçesinin

İzmir Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde kaldığı, yine bu iki yerleşim yerinin yerleşim özellikleri bakımından birbirinin devamı niteliğinde olmadığı görülmekle birlikte başvuranın geçici olarak BucaAliağa arası görevlendirmesinde başvurana düzenli olarak (gidiş dönüş olmak üzere) ulaşım imkânı sağlandığı anlaşıldığından söz konusu görevlendirmenin görev mahalli içerisinde değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır.

18. Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; harcırah ödenebilmesi için memurun, başka yer olarak tanımlanan memuriyet mahalli dışındaki bir yere görevlendirilmesi gerektiği, memuriyet mahalli içine yapılacak görevlendirmeler için yol

masrafı ve yevmiye verilmesinin mümkün olmadığı, kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidip gelinebilen yerlerin de memuriyet mahalli tanımı içinde olduğu, başvuranın geçici olarak Buca-Aliağa arası görevlendirmesinde başvurana (gidiş dönüş olmak üzere) ulaşım imkânı sağlandığı dikkate alındığında söz konusu görevlendirmenin görev mahalli içerisinde değerlendirilmesi gerektiği, ayrıca yukarda yer verilen Sayıştay Kararından da anlaşıldığı üzere 6245 sayılı Harcırah Kanununa göre verilen geçici görev gündeliğinin amacının memur veya hizmetlinin geçici görev mahallinde yaptığı konaklama ve yemek masraflarının karşılanması olduğu, bu kapsamda başvuranın ikamet yerinden servise bindiği yere kadar yapmış olduğu masraf dışında herhangi bir yol gideri ve harici masraf yapmadığı, geçici görevli olduğu İzmir Çocuk ve Gençlik Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğu süre boyunca ise sabah-öğle ve akşam yemeklerinin kurum tarafından sağlandığı, bu nedenle söz konusu görevlendirme nedeniyle herhangi bir gidere katlanmadığı anlaşılan başvurana geçici görev harcırahı ve yolluğu ödenmesi imkânının olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 19. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu

Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

20. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa)

dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İzmir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve İZMİR ADLİ YARGI İLK DERECE MAHKEMESİ ADALET

KOMİSYONU BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi