|
ÖZET: Başvuran, Tarım ve Orman Bakanlığı’na bağlı İl Müdürlüğü’nde geçici görevlendirmesinin iptal edilmesi ve iş sağlığı ile güvenliği eğitimi için ödenen ücretin geri alınması işleminin durdurulmasını talep etmiştir. Başvuru, 13 Ağustos 2024 tarihinde yapılmış olup, başvuranın iddiaları arasında, geçici görevlendirmesinin iptali ve iş güvenliği uzmanı olarak verdiği eğitimler için alınan ücretin geri alınması işleminin hukuka aykırı olduğu yer almaktadır.
İdarenin açıklamalarına göre, başvuranın geçici görevlendirmesi, yasal çerçevede ve idarenin takdir yetkisi dahilinde sonlandırılmıştır. Ayrıca, yapılan araştırmalar sonucunda, başvuranın iş sağlığı ve güvenliği uzmanı olarak görev yaptığı süre zarfında, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği ödenen ücretin geri alınması gerektiği belirlenmiştir. İlgili mevzuat uyarınca, kamu kurumları, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini sunmakla yükümlü olup, bu yükümlülüklerin yerine getirilmesi için gerekli düzenlemeleri yapmak zorundadır. Sonuç olarak, başvuranın iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirildiği süreler için ödenen ücretin geri alınması yönünde işlem yapılması tavsiye edilmiştir. Ancak, başvuranın geçici görevlendirmesinin tekrar yapılması talebi, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde reddedilmiştir. Bu karar, kamu hizmetinin etkinliği ve sürekliliği açısından önem taşımaktadır. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2025/1424-S.25.2177
BAŞVURU NO : 2024/10031
KARAR TARİHİ : 10.02.2025
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI ,TCKN:
Adres
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM VE ORMAN BAKANLIĞI
Başvuranın, iş sağlığı ve güvenliği eğitimi için tarafına ödenen ücretin
BAŞVURUNUN KONUSU :
iadesi işleminin iptali ve sonlandırılan geçici görevlendirmesinin tekrarlanması talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13.08.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; 06.06.2024 tarihli Valilik onayı ile Tarım ve Orman İl Müdürlüğünde İdari ve
Mali İşler Şube Müdür vekili geçici görevlendirmesinin iptal edildiğini belirterek aynı kurumda geçici görevlendirmesinin tekrarlanmasını ve ayrıca iş sağlığı ve güvenliği uzmanı olarak verdiği eğitimlere yönelik tarafına ödenen ücretin geri alınması işleminin iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına istinaden Çorum Valiliğinin 08.11.2024 tarihli ve E– – sayılı cevabi yazısında ve eklerinde özetle; 2.1. Valilik Makamına sunulan 10.10.2023 tarihli şikâyet dilekçesinde yer alan; Tarım ve Orman
Müdürlüğünde görevli İdari ve Mali İşler Müdür Vekili kadrosunun İlçe Tarım
Müdürlüğünde olmasına rağmen Devlet Memurları Geçici Görev Yönetmeliğine aykırı olarak yaklaşık 7 yıldır İl Tarım ve Orman Müdürlüğünde geçici görev yaptığı, Bakanlık tarafından yapılan yönetici rotasyonuna takılmamak, doğu ve güneydoğu bölgelerine tayin olmamak adına İlçe Müdürlüğüne atanmak istediği, ataması gerçekleştiğinde ise defalarca İl Müdürlüğüne tayin istediği; tüm kurum personeli ile sorunlu bir iletişimi olduğu ayrıca iş güvenliği uzmanı olarak yapmadığı toplantıları yapıyormuş gibi karşılığında ücret aldığı iddiaları ile ilgili olarak araştırma gerekmesi halinde 4483 sayılı Kanun uyarınca ön inceleme ve 657 sayılı Kanun uyarınca Disiplin Soruşturması yapmak üzere Valilik Makamının
19.10.2023 tarih ve sayılı onayı ile Defterdar görevlendirildiği,
/
2.2. Araştırma sürecinde Tarım ve Orman Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü ve Rehberlik ve Teftiş
Başkanlığına sunulan 10.10.2023 tarihli benzer iki dilekçenin de gereği için Valiliğe gönderildiği ve araştırma kapsamına dâhil edildiği, başvuran tarafından Valilik Makamına sunulan 24.11.2023 tarihli dilekçenin de muhteviyatı itibariyle araştırmaya dâhil edildiği,
2.3. Görevli Defterdar tarafından hazırlanan 19.12.2023 tarih ve / sayılı Araştırma Raporunda:
2.3.1. Tarım ve Orman İl Müdür Yrd. İlçe Müdürü olarak yapılan atamasının, Bakanlık Makamının 24.09.2014 tarihli onayı ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 76. maddesi ile
Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin 16/1 maddesi hükümlerine göre ve yine İl Müdürlüğü İdari ve Mali İşler Şube
Müdürlüğüne (süre belirtilmeksizin) vekâleten görevlendirmesinin de Valilik Onayı ile yapıldığı, ayrıca idarenin takdir yetkisi çerçevesinde mevzuat hükümlerinin uygulandığı, mevzuata aykırı bir hususa rastlanılmadığı, 2.3.2. Başvuranın kurum personeliyle uyumsuz bir iletişiminin olduğu iddiasının araştırılmasında; İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne bağlı farklı birimlerden örnekleme suretiyle belirlenen ve ifade için müsait durumda olan 10 personelin tanık sıfatıyla ifadelerine başvurulduğu, her ne kadar kendi birimi olan İdari ve Mali İşler Şube Müdürlüğünde çalışan ve ifadesine başvurulan 2 kişinin, hakkında olumsuz ifadelerinin bulunduğu görülse de alınan ifadelerin çoğunluğunda sorunlu bir durumun bulunduğu iddialarını destekler nitelikte beyanlar bulunmadığından ‘in amir durumundaki Devlet Memuru olarak, maiyetinde çalışan memurlara karşı daha dikkatli olması için yazılı olarak ikaz edilebileceğinin önerilebileceği, 2.3.3. Elde edilen belgelere göre, ÖSYM tarafından yapılan sınav sonucunda Çalışma ve Sosyal Güvenlik
Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğünce verilen 06.06.2014 tarih ve belge numaralı, A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesine sahip olarak görevlendirildiği anlaşılan iş güvenliği uzmanı olduğu gerekçesiyle yapmadığı toplantıları yapıyormuş gibi gösterdiği ve ayrıca ücret aldığı iddialarına yönelik ise konusu suç teşkil eden bir hususa rastlanılmadığı, 2.3.4. 09.07.2020 tarih ve sayılı, 04.02.2022 tarih ve sayılı, 12.09.2023 tarih ve sayılı onaylar ile İl Müdürlüğü tarafından İş Güvenliği Uzmanı olarak görevlendirilen ve bu görevlendirme kapsamında ‘e yapılan ödemenin, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 38.
Maddesinde belirtilen yürürlük tarihine göre İş Güvenliği Uzmanı çalıştırılması yükümlüğünün yasaya göre
31.12.2023 tarihinden sonra başlaması, bu kapsamda; iş sağlığı ve güvenliği uzmanı olarak
görevlendirilmiş olsa dahi İl Müdürlüğünde 02.08.2013 tarihi itibariyle 4857 sayılı Kanun’un mülga 81’inci maddesi kapsamında elliden fazla işçi statüsünde personel çalışmıyor ise herhangi bir ilave ücret ödemesi yapılmaması, yapılan bir ödeme varsa da geri alınması gerektiğine yönelik Tarım ve Orman Bakanlığının (Strateji Geliştirme Başkanlığı) 06.12.2023 tarih ve sayılı yazısı ile ekinde bulunan Hazine ve
Maliye Bakanlığının 19.03.2016 tarih ve sayılı görüş onayları doğrultusunda; İl Tarım ve
Orman Müdürlüğünün Merkez ve İlçelerin her bir biriminde 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde çalışan sayısının 50 ‘den (elliden) az olması nedeniyle, İş Güvenliği Uzmanı olarak görevlendirilen yapılan ve muhakkike sunulan belgelere göre 66.887,76 TL olarak belirlenen bedelin Kamu Zararlarının
Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tespit edilen kamu zararının kanuni faizi ile birlikte tahsiline yönelik işlem yapılması gerektiği, yönünde teklifler getirildiği, /
2.4. İlgili Rapor doğrultusunda kişiden faiziyle beraber 72.228,84 TL’nin tahsil edildiği, belirtilmiş ve talep edilen belgeler yazı ekinde gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18.10.1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının:
3.1. “Zorla çalıştırma yasağı” başlıklı 18 inci maddesinde; “Hiç kimse zorla çalıştırılamaz. Angarya yasaktır.”, 3.2. “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55 inci maddesinde; “Ücret emeğin karşılığıdır.”, 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” , 4. 14.6.2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 20.06.2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun:
5.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Kanunun uygulanmasında; …
ğ) İşveren: Çalışan istihdam eden gerçek veya tüzel kişi yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşları
,… ifade eder.
(2) İşveren adına hareket eden, işin ve işyerinin yönetiminde görev alan işveren vekilleri, bu Kanunun uygulanması bakımından işveren sayılır.”, 5.2. “İşverenin genel yükümlülüğü” başlıklı 4 üncü maddesinde;“(1) İşveren, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu çerçevede; a) Mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapar. b) İşyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izler, denetler ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlar.” 5.3. “İş sağlığı ve güvenliği hizmetleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(1) Mesleki risklerin önlenmesi ve bu risklerden korunulmasına yönelik çalışmaları da kapsayacak, iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerinin sunulması için işveren; a) Çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve on ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli sınıfta yer alan işyerlerinde diğer sağlık personeli görevlendirir. Çalışanları arasında belirlenen niteliklere sahip personel bulunmaması hâlinde, bu hizmetin tamamını veya bir kısmını ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet alarak yerine getirebilir. Ancak belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olması hâlinde, tehlike sınıfı ve çalışan sayısı dikkate alınarak, bu hizmetin yerine getirilmesini kendisi üstlenebilir. Belirlenen niteliklere ve gerekli belgeye sahip olmayan ancak 50’den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyeri işverenleri veya işveren vekili tarafından Bakanlıkça
ilan edilen eğitimleri tamamlamak şartıyla işe giriş ve periyodik muayeneler ve tetkikler hariç iş sağlığı ve güvenliği hizmetlerini yürütebilirler.”, 5.4. “İşyeri hekimleri ve iş güvenliği uzmanları” başlıklı 8 inci maddesinde; “… (7) Kamu kurum ve kuruluşlarında ilgili mevzuata göre çalıştırılan işyeri hekimi veya iş güvenliği uzmanı olma niteliğini haiz personel, gerekli belgeye sahip olmaları şartıyla asli görevlerinin yanında, belirlenen çalışma süresine riayet ederek çalışmakta oldukları kurumda veya ilgili personelin muvafakati ve üst yöneticinin onayı ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görevlendirilebilir. Bu şekilde görevlendirilecek personele, görev yaptığı her saat için (200) gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı tutarında ilave ödeme, hizmet alan kurum tarafından yapılır. Bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz. Bu durumdaki görevlendirmeye ilişkin ilave ödemelerde, günlük mesai saatlerine bağlı kalmak kaydıyla, aylık toplam seksen saatten fazla olan görevlendirmeler dikkate alınmaz.”, 5.5. “Yürürlük” başlıklı 38 inci maddesinde; “(1) Bu Kanunun; a) 6 ve 7 nci maddeleri; 1) 4857 sayılı İş
Kanununun mülga 81 inci maddesi kapsamında çalışanlar hariç kamu kurumları ile 50’den az çalışanı olan ve az tehlikeli sınıfta yer alan işyerleri için 31/12/2024 tarihinde … yürürlüğe girer.” 6. 14.7.1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76. maddesinde; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler.” hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. İlgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusuna ilişkin “Tavsiye
Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Tarım ve Orman İl Müdürlüğünde İdari ve Mali İşler Şube Müdür vekili geçici görevlendirmesinin iptal edildiğini belirterek aynı kurumda geçici görevlendirmesinin tekrarlanmasını ve ayrıca iş sağlığı ve güvenliği uzmanı olarak verdiği eğitimlere yönelik tarafına ödenen ücretin geri alınması işleminin iptalini talep etmektedir.
9. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir. Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer
/
ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir.
(AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı)
10. İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması, mevcut sağlık ve güvenlik şartlarının iyileştirilmesi için işveren ve çalışanların görev, yetki, sorumluluk, hak ve yükümlülüklerini düzenlemek amacıyla yürürlüğe konulan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 6 ncı maddesi ile kamu kurumları dahil işyerlerinin kendi kuruluşlarına yönelik olarak iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma zorunluluğu getirilmiş, bu kapsamda kamu kurumlarının kendi çalışanları arasından iş sağlığı ve güvenliği uzmanı görevlendirebileceği gibi ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden hizmet satın alarak da bu yükümlülüğü yerine getirebilecekleri belirtilmiştir. Buna göre, kamu kurumlarının iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi niteliğini haiz gerekli sertifikaya sahip olan personeli kadro veya pozisyon unvanına bakılmaksızın tam zamanlı olarak istihdam edebilmesi mümkün kılınmıştır.
11. Bu şekilde tam zamanlı olarak çalıştırılanların, görevlendirme süresince kadro unvanı faklı olmakla birlikte, asli görevleri iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olmaktadır. Mevcut düzenlemelere göre tam zamanlı olarak iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olarak görevlendirilenlere ilave ödeme yapılması mümkün bulunmamakla birlikte, 6331 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinde, kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin, asli görevlerinin yanında çalışmakta oldukları kamu kurumunda veya diğer kamu kurum ve kuruluşlarında ilave ödeme yapılmak suretiyle iş güvenliği uzmanı veya işyeri hekimi olarak görevlendirilebilecekleri ifade edilmiştir.
12. Öte yandan, 6331 sayılı Kanun’un “Yürürlük” başlıklı 38 inci maddesinin ilk halinde, Kanun’un 6, 7 ve 8 inci maddelerinin, Kanun’un yayımı tarihi olan 30.06.2012 tarihinden iki yıl sonra, 01.07.2014 tarihinden itibaren yürürlüğe girmesinin öngörüldüğü, ancak 02.08.2013 tarihli ve 28726 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 6495 sayılı Kanun’un 56 ncı maddesi ile anılan 38 inci maddede değişikliğe gidilerek sadece 6 ve 7 nci maddelerin yürürlük tarihleri 01.07.2016 tarihi olarak yeniden belirlenmiş; devam eden süreçte söz konusu maddelerin yürürlük tarihleri her yıl ertelenmiş, nihai olarak bu maddelerin yürürlük tarihleri önce 7252 sayılı Kanunla 31.12.2023 tarihine, sonra 7491 sayılı Kanun ile 31.12.2024 olarak değiştirilmiştir.
13. 6331 sayılı Kanun’un 6, 7 ve 8 inci maddeleri yürürlüğe girmeden önce kamu kurum ve kuruluşlarının bu Kanun kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmeye yönelik iş sağlığı uzmanı ve işyeri hekimi olma niteliğini haiz personeli görevlendirmeye başladığı ancak 8 inci maddenin de yürürlüğünün ertelenmesi nedeniyle kısmi zamanlı olarak görevlendirilen personele de ödeme yapılmaması üzerine 6495 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik ile yürürlüğün ertelenmesine ilişkin 38 inci madde kapsamından 8 inci madde çıkarılarak bu maddenin 02.08.2013 tarihinde yürürlüğe girmesi sağlanmıştır. Bu itibarla, Kanun’un 8 inci maddesinin 02.08.2013 tarihinde yürürlüğe girdiğinin kabulü gerekmektedir.
14. Mülga Devlet Personel Başkanlığının 25.11.2014 tarihli ve sayılı yazısı ile 14.01.2016 tarihli ve
163 sayılı yazısında da belirtildiği üzere, 4857 sayılı İş Kanunu’nun mülga 81 inci maddesi kapsamında iş
sağlığı ve güvenliği hizmeti sunmakla mükellef olan kamu kurumları hariç olmak üzere, kamu kurumları için ertelemenin yapıldığı tarihe (01.07.2020) kadar iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunma yükümlülüğü bulunmamakla birlikte, 6 ncı maddenin yürürlük tarihinin ertelenmesi kamu kurumlarına gerekli altyapıyı
/
hazırlamaları için ek süre verilmesi anlamına gelmekte olup, kamu kurumlarının bu tarihten önce hiçbir şekilde kendi personeline iş sağlığı ve güvenliği hizmeti sunamayacağı şeklinde yorumlanmasına ise imkan bulunmamaktadır. Zira iş sağlığı ve güvenliği uluslararası düzeyde de kabul görmüş olan ve insan yaşamının önemi çerçevesinde zorunluluk olsun veya olmasın her işverenin yerine getirmesi gerekli olan bir çalışan hakkıdır.
15. Ayrıca, yukarıda açıklandığı üzere, Kanun’un 8 inci maddesinin kanun koyucu tarafından yürürlüğünün ertelenmesi yoluna gidilmediğinde, kamu kurum ve kuruluşlarının Kanun’un özellikle 8 inci maddesi çerçevesinde görevlendirme yoluna giderek bu kişilere ödeme yapılmasının önünde hukuken herhangi bir engel bulunmamaktadır. Bunun yanında, işverenin personelinin iş sağlığı ve güvenliğine verdiği önemden dolayı, bu işlerin alanında sertifika sahibi personel vasıtasıyla gördürülmesi amacıyla görevlendirme yapması sonucunda bu hizmetleri fiilen yapmış olan personelin ücretinin ödenmemesi, Anayasamızın angarya yasağını düzenleyen 18 inci maddesi ile ücretin emeğin karşılığı olduğunu hükmüne yer veren 55 inci maddesine aykırılık teşkil edeceği değerlendirilmektedir.
16. Zira İstanbul 5. İdare Mahkemesinin 16.06/2023 tarihli ve E: / K: / sayılı kararında da, “6331 sayılı Kanun’un 8’inci maddesi uyarınca 01.07.2016 tarihinden itibaren çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendiren kurum veya kuruluşların iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğünün başlayacağı tarihin, 23.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren 7252 sayılı Kanunla 31.12.2023 tarihine ertelendiği ve bu suretle 07.09.2016 tarihi itibarıyla yasal zorunluluğun kalktığı açık olmakla birlikte, 07.09.2016 tarihinden sonra da iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi çalıştırmaya devam eden kamu kurum ve kuruluşlarında işyeri güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi olarak görev yapan personele çalışmaları karşılığında ilave ödeme yapılması, hizmet alan kurum açısından
Yasanın 8. maddesinden kaynaklanan bir zorunluluk olduğundan, davacının iş sağlığı ve güvenliği uzmanı olarak gerçekleştirdiği çalışmaların karşılığı olarak 6331 sayılı Kanun’un 8. maddesinde belirtilen ilave ödemelerin yapılması gerektiğinden, aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamıştır.” değerlendirmesinde bulunmuştur.
17. Başvuruya konu olayda, Defterdar tarafından hazırlanan 19.12.2023 tarih ve / sayılı Araştırma
Raporunda; başvuranın Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Sağlığı ve Güvenliği Genel
Müdürlüğünce verilen 06.06.2014 tarih ve belge numaralı, A Sınıfı İş Güvenliği Uzmanı Belgesine sahip olarak görevlendirildiği ve ücretini aldığı toplantıları yaptığı tespit edilmiş ancak yapılan ödemenin,
6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu’nun 38. maddesinde belirtilen yürürlük tarihine göre İş
Güvenliği Uzmanı çalıştırılması yükümlüğünün yasaya göre 31.12.2023 tarihinden sonra başlayacak olması nedeniyle kamu zararı oluşturduğu değerlendirilerek faiziyle başvurandan geri alınması gerektiği yönünde yapılan değerlendirme neticesinde başvurandan 72.228,84 TL’nin geri alındığı anlaşılmıştır.
18. İlgili idare tarafından iş sağlığı ve güvenliği işlemlerini yürütmek üzere görevlendirilen başvurana, yukarıdan bu yana ifade edildiği üzere 6331 sayılı Kanun’un 8 inci maddesi kapsamında ödemenin geri alınması yönünde tesis edilen işlemin gerek ilgili mevzuata gerek Anayasa’nın angarya yasağını düzenleyen
18 inci maddesi ile ücretin emeğin karşılığı olduğu hükmünün yer aldığı 55 inci maddesine aykırılık teşkil
ettiği kanaatine varılmıştır. Bu açıdan başvurana, iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirildiği süreler karşılığında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gereği ödenen ücretin faiziyle geri alınması işleminin iptal edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
/
19. Başvuranın iptal edilen geçici görevlendirmesinin tekrar yapılması talebi ile ilgili olarak, 19.1. Bilindiği üzere, devlet memurlarının birtakım mazeretler çerçevesinde başka yerde görevlendirilme konusunda talep hakları var ise de buna ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, kamu hizmetinin sürekliliğinin sağlanması, insan kaynaklarının etkili ve verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.
19.2. Kanun koyucu, idarelerin görev ve yetkilerinin sınırlarını çizerken, belirli bir konuda karar alıp almama veya alacağı kararlar arasından seçim yapma konusunda, ayrıca yetkileri kullanıp kullanmamada ve kullanılmasının gereklerini saptamada, idareleri serbest bırakabilmektedir. İdarelerin serbestçe hareket 1 edebilmeleri ve karar alabilmeleri takdir yetkisi olarak ifade edilir. Kuşkusuz takdir yetkisinin bulunması, idarenin keyfi davranması anlamına gelmemektedir. İdare takdir yetkisini kullanırken mevzuatın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, bu yetkiyi yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında başka bir amaç için kullanmamalı ve kamu hizmeti gereğine uygun olarak kullanmalıdır.
19.3. Somut olayda başvuran ilgili geçici görevi 7 yıl boyunca yapmış olsa da idarenin geçici görevlendirmeyi, ihtiyacına binaen sonlandırma konusunda takdiri yetkisi bulunduğu değerlendirilmektedir. Söz konusu geçici görevlendirmenin sonlandırılması işleminde idarenin takdiri yetkisini hukuka aykırı bir biçimde kullandığına dair bir bulgu olmadığından, başvuranın tekrar geçici görevlendirilmesi talebinin reddi gerekmektedir.
20. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; asli görevinin yanında iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirilen başvurana görevlendirildiği süreler karşılığında 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği
Kanunu gereği ödenen ücretin geri alınmasına yönelik işlemin iptal edilerek başvurana verdiği eğitimlerin ödemesinin yapılması ancak başvuranın İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne görevlendirme talebinin reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığından ve idarenin bu konuda takdir yetkisi bulunduğundan, görevlendirme talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 6328 sayılı Kanun’un 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacak; 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz
1
GİRİTLİ İsmet, BİLGEN Pertev, AKGÜNER Tayfun, BERK Kahraman, (2012). İdare Hukuku, 5. Baskı, İstanbul, s.109.
/
gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacak olup, ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede Çorum İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ, KISMEN
REDDİ ile; Başvuranın, iş güvenliği uzmanı olarak görevlendirildiği süreler karşılığında 6331 sayılı İş Sağlığı ve
Güvenliği Kanunu gereğince ödenen ücretin faiziyle geri alınması işleminin iptal edilmesi yönünde
TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Başvuranın, Çorum İl Tarım ve Orman Müdürlüğüne görevlendirme talebinin REDDİNE,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde başvurana ve Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve TARIM VE ORMAN BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Mehmet AKARCA
Kamu Başdenetçisi
/