|
ÖZET: Başvuran, 14-27 Ağustos 2021 tarihleri arasında Covid-19 hastalığı nedeniyle istirahat raporu almış ve bu süre zarfında geçici iş göremezlik ödeneği talep etmiştir. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) tarafından yapılan inceleme sonucunda, başvuranın son bir yıl içinde en az 90 gün kısa vadeli sigorta primi ödemediği tespit edilmiştir. Bu nedenle, geçici iş göremezlik ödeneği ödemesi yapılmamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve SGK’nın açıklamalarını değerlendirerek, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 18. maddesi gereğince, geçici iş göremezlik ödeneği için gerekli olan prim gün sayısının sağlanmadığını belirtmiştir. Başvuranın talebinin reddedilmesine ilişkin karar, hukuka ve hakkaniyete uygun bulunmuştur. Ayrıca, idarenin başvurana verdiği yanıtlarda, hangi mercilere başvurabileceği konusunda yeterli bilgi sunulmadığı tespit edilmiştir. Bu durum, iyi yönetim ilkeleri açısından bir eksiklik olarak değerlendirilmiştir. Başvuranın, kararın tebliğ tarihinden itibaren yargı yoluna başvurma hakkı bulunmaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/5501-S.22.8384
BAŞVURU NO : 2021/20076
KARAR TARİHİ : 21/04/2022
RET KARARI ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, geçici iş göremezlik ödeneği talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 24/11/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, 14/8/2021 – 27/8/2021 tarihleri arasında korona hastalığına yakalandığını, 14 gün rapor alarak
işe gitmediğini, 14 gün boyunca karantinada kaldığını ancak kendisine bu tarihler arasında herhangi bir ödeme yapılmadığını ifade etmiş; kendisine raporuna istinaden ödeme yapılmasını talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 3/1/2022 tarihli
ve sayılı yazısında özetle;
2.1) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 18. maddesi gereğince; istirahatli
olan sigortalılara geçici iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartının arandığı, buna göre yapılan inceleme sonucunda, başvurana Covid-19 tanısı ile hastalık vaka türünden 14/8/2021 – 27/8/2021 tarihleri arasında istirahat raporu düzenlendiği ancak rapor başlangıç tarihi itibarıyla son bir yıl içinde 90 gün prim ödeme şartını sağlamadığı için geçici iş göremezlik ödeneği ödenmediğinin tespit edildiği,
Açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı”
başlıklı 74. maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5. maddesinin
birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun “Geçici iş göremezlik ödeneği”
başlıklı 18. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde;
“Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması şartıyla;
…
4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi ile 5 inci madde kapsamındaki sigortalılardan hastalık
sigortasına tabi olanların hastalık sebebiyle iş göremezliğe uğraması halinde, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması şartıyla geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için, …
geçici iş göremezlik ödeneği verilir.”
Düzenlemesine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) Bir numaralı paragrafta da ifade edildiği üzere başvuran, Covid-19 hastalığı nedeniyle istirahatli olduğu
döneme ilişkin geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesini talep etmektedir.
8) Somut olayda, başvuran adına 14/8/2021 – 27/8/2021 tarihleri arasında hastalık vaka türünden
düzenlenmiş istirahat raporunun bulunduğu görülmektedir. Bununla birlikte istirahat başlangıç tarihinden geriye doğru son bir yıl içerisinde doksan prim gün sayısının bulunmadığı anlaşılmakla, başvurana geçici iş göremezlik ödeneği verilmesinin yasal şartlarının bulunup bulunmadığı temel uyuşmazlık konusudur.
Belirtmek gerekir ki eldeki uyuşmazlık, başvuranın geçici iş göremezliğine neden olan zararlandırıcı olayın nitelendirilmesine ilişkin olmayıp, hastalık nedeniyle geçici iş göremezliğe uğrayan sigortalıya bu süreye ilişkin iş göremezlik ödeneği ödenebilmesi için prim ödeme şartının aranıp aranmayacağından ibarettir.
9) Bu kapsamda 5510 sayılı Kanun’un 18. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, hastalık sebebiyle iş
göremezliğe uğrayan sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği verileceğinin düzenlendiği görülmektedir.
Bununla birlikte söz konusu ödeneğe hak kazanmak için, hastalık hali nedeniyle Kurumca yetkilendirilen hekim veya sağlık kurullarından istirahat raporu alınmış olması ve iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta primi bildirilmiş olması koşullarının gerçekleşmesi aranmaktadır. Bu şartları sağlayan sigortalıya, geçici iş göremezliğin üçüncü gününden başlamak üzere her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilmektedir.
10) Şu durumda sigortalının geçici olarak iş göremez duruma düşmesine neden olan zararlandırıcı olayın
hastalık hali olması durumunda, geçici iş göremezlik ödeneğine hak kazanılması için gerekli yasal koşullardan birinin de prim gün sayısı olduğu anlaşılmaktadır. Hal böyle iken, 14/8/2021 – 27/8/2021 tarihleri arasında hastalık nedeniyle geçici iş göremezliğe uğramakla birlikte, iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az doksan gün kısa vadeli sigorta prim ödemesi bulunmayan başvurana,
5510 sayılı Kanun’un 18. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında geçici iş göremezlik ödeneği
ödenmesine yasal imkân bulunmamaktadır. (Aynı yönde 25/1/2021 tarihli ve 21.2531 sayılı Ret Kararı)
11) Kurumumuzca yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvuranın, hastalık nedeniyle istirahatli olduğu
süreye ilişkin geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi talebinin, yasaca aranan prim gün sayısı şartını sağlamadığı gerekçesiyle reddedilmesine yönelik Kurum işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
12) İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliği’nin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6. maddesinde yer verilmiştir. Söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvurunun incelenmesi ve araştırılması kapsamında, Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, böylece
“kararların gerekçeli olması ve makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davranıldığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği, bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup; idareden bahse konu ilkeye de uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13) 6328 sayılı Kanun’un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Şanlıurfa İş Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvuranın talebinin reddine;
Kararın başvurana ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığına tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi