|
ÖZET: Geçici işçi olarak çalışan engelli çocuklar için aile yardımı ve engelli indirimi uygulamaları hakkında yapılan değerlendirmede, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na atıfta bulunulmuştur. Bu kanunun 202. maddesi, evli devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilmesini düzenlemekte ve bu yardımın, memurun çalışmayan eşine ve çocuklarına yönelik olduğunu belirtmektedir. 23 yaşındaki engelli çocuğun mevsimlik işçi olarak çalışması durumunda, aile yardımı ve engelli indirimi gibi desteklerin kesilmesi söz konusu olmaktadır. Ancak, mevsimlik veya geçici işlerde çalışan çocukların, işin gereği olarak çalışamadıkları sürelerde aile yardımı ödeneğine yeniden hak kazanma durumu bulunmaktadır.
Ayrıca, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nda engelli bireylerin vergi indirimine ilişkin düzenlemeler yer almakta olup, engelli çocuk sahibi olan çalışanların bu indirimden yararlanabilmesi için belirli kriterler bulunmaktadır. İlgili yazıda, belirtilen personelin çocuğunun geçici işte çalıştığı dönemde, engelli indiriminden faydalandığı, çalışmadığı sürelerde ise devlet memuru olan ebeveynin bu haktan yararlanabileceği ifade edilmektedir. Bu durum, ailelerin mali yükümlülüklerini hafifletmek amacıyla önemli bir düzenleme olarak değerlendirilmektedir. |
NOT: Geçici işçi olarak çalışan engelli çocuk dolayısıyla Devlet memurlarının aile yardımı ve engelli indirimi uygulaması hakkında
T.C.
ÇEVRE, ŞEHİRCİLİK VE İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ BAKANLIĞI
Yerel Yönetimler Genel Müdürlüğü
Sayı: E-53773008-622.02-11003872 20/11/2024
Konu: Görüş (Geçici İşçi Olarak Çalışan Engelli Çocuk
Dolayısıyla Aile Yardımı ve Engelli İndirimi Uygulaması)
BELEDİYE BAŞKANLIĞINA
İlgi: tarihli ve sayılı yazı.
Başkanlığınızda 657 sayılı Kanuna tabi personelin bakmakla yükümlü olduğu 23 yaşındaki çocuğunun 2. derece engelli olduğu, çocuğun Çaykur Genel Müdürlüğü emrinde 6 ay süreli mevsimlik işçi statüsünde çalışmaya başladığından aile yardımı ve engellilik indiriminin kesildiğinden bahisle, ilgili personelin çocuğunun iş akdinin feshedildiği kalan 6 ayda bu yardımların ilgili personele ödenip ödenmeyeceğine ilişkin ilgi yazı incelenmiştir.
Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
202 nci maddesinde, “Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir.
Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir. Bu fıkrada yer alan gösterge rakamlarını 3 katına kadar artırmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir.
Dul memurların çocukları için yukarıki fıkralar hükmü uygulanır.
Boşanma veya ayrılık vukuunda mahkeme bu yardımın hangi tarafa ve ne oranda verileceğini de kararında belirtir.
Devlet memurunun, geçimini sağladığı üvey çocukları için de bu ödenek verilir.” hükmü,
inci maddesinde, “Memur, eş için ödenen aile yardımı ödeneği hakkını eşinden boşanma veya eşinin ölümü, çocuk için ödenen yardım ödeneği hakkını da çocuğun ölümü veya 206 ncı maddedeki hallerin vukuunu takip eden ay başından itibaren kaybeder.” hükmü,
ncı maddesinde, “Aşağıdaki hallerde çocuklar için aile yardımı ödeneği verilmez:
Evlenen çocuklar,
25 yaşını dolduran çocuklar (25 yaşını bitirdiği halde evlenmemiş kız çocukları ile çalışamayacak derecede malûllükleri resmi sağlık kurulu raporuyla tespit edilenler için süresiz olarak ödeneğin verilmesine devam olunur.),
Kendileri hesabına ticaret yapan veya gerçek veya tüzel kişiler yanında her ne şekilde olursa olsun menfeat karşılığı çalışan çocuklar (Öğrenim yapmakta iken tatil devresinde çalışanlar hariç),
Burs alan veya Devletçe okutulan çocuklar.” hükmü yer almaktadır.
Düzenleme ile çocuklarından her biri için de 250 gösterge rakamının (72 nci ay dahil olmak üzere 0-6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden aile yardımı ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Bu yardımın hangi hallerde kesileceği mezkûr 206 ncı maddede düzenlenmiş olup her ne şekilde olursa olsun menfaat karşılığı çalışan çocuklara aile yardımı ödeneğinin kesileceği hüküm altına alınmakla birlikte mevsimlik veya geçici işlerde çalışanların işin gereği olarak çalışamadıkları sürede 25 yaşını doldurmayan erkek çocuklar için madde de belirtilen aile yardımı ödeneğine tekrar hak kazanma durumu ortaya çıkmaktadır.
Diğer taraftan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 31 inci maddesinde, “Çalışma gücünün asgarî %80’ini kaybetmiş bulunan hizmet erbabı birinci derece engelli, asgarî %60’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ikinci derece engelli, asgarî % 40’ını kaybetmiş bulunan hizmet erbabı ise üçüncü derece engelli sayılır ve aşağıda engelli dereceleri itibariyle belirlenen aylık tutarlar, hizmet erbabının ücretinden indirilir.
Engellilik indirimi;
– Birinci derece engelliler için 440.000.000 lira (6.900 TL),
– İkinci derece engelliler için 220.000.000 lira (4.000 TL),
– Üçüncü derece engelliler için 110.000.000 lira (1.700 TL) dır.
Engellilik derecelerinin tespit şekli ile uygulamaya ilişkin esas ve usuller Maliye, Sağlık ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik bakanlıklarınca bu konuda müştereken hazırlanacak bir yönetmelik ile belirlenir.” hükmü yer almaktadır.
Madde metninde düzenlenen vergi indiriminde temel kıstas hizmet erbabının engelli çocuğunun bulunmasıdır. İlgi yazıda belirtilen personelin çocuğunun Çaykur Genel Müdürlüğü emrinde 6 ay süreli olarak çalıştığı dönemde bu indirimden çalışanın kendisi yararlanmakla birlikte, çalışmadığı sürelere ilişkin olarak Devlet memuru olan ebeveynin tekrar yararlanması mümkün hale gelmektedir.
Bilgilerini rica ederim.
Bakan a.
Yerel Yönetimler Genel Müdürü