|
ÖZET: Başvuran, 25/10/2020 tarihinde yapılan KPSS Önlisans sınavının geçerli sayılması talebiyle Kamu Denetçiliği Kurumuna başvurmuştur. ÖSYM, başvuranın sınavda geçerli kimlik belgesi bulundurmadığını belirterek sınavını geçersiz saymıştır. Ancak yapılan incelemelerde, başvuranın geçici kimlik belgesinin fotoğraflı olduğu ve bu belgenin geçerli kabul edilmesi gerektiği tespit edilmiştir. 6114 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat gereğince, ÖSYM’nin sınav güvenliğini sağlamak için belirlediği kurallara uyulması zorunludur; ancak başvuranın durumunun hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Sonuç olarak, başvuranın sınavının geçersiz sayılması işleminin hukuka uygun olmadığına karar verilmiş ve sınavın geçerli sayılarak puanının hesaplanması gerektiği belirtilmiştir. Ayrıca, sınav salonu kayıtlarının incelenmesiyle benzer durumdaki diğer adayların da mağduriyetlerinin giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir. Bu bağlamda, ÖSYM’ye tavsiyelerde bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/10242-S.21.16505
BAŞVURU NO : 2021/1457
KARAR TARİHİ : 09/07/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın katılmış olduğu 2020 Ön Lisans KPSS sınavının geçerli kabul edilerek puanının hesaplanması talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 22/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran başvurusunda özetle; 25/10/2020 tarihinde KPSS Önlisans sınavına geçici kimlik belgesi ile girdiğini ancak 17/12/2020 tarihinde tarafına tebliğ edilen evrak ile kılavuzda tanımlanan kimlik belgesini yanında bulundurmadığı gerekçesiyle sınavının geçersiz sayıldığını öğrendiğini, bu hususun maddi gerçekliği taşımaması nedeniyle ÖSYM ye dilekçe ile itiraz başvurusunda bulunduğunu, bahse konu itirazında kimliğini yenilemek amacıyla 20/10/2020 tarihinde Nüfus Müdürlüğünden numaralı geçici kimlik belgesi aldığını, bu geçici kimlik belgesi ile sınava girmiş olmasına rağmen sınavının geçersiz sayılmasının açıkça hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, nitekim geçici kimlik belgesinin sınava giriş anında yanında olmasaydı sınavda görevli polis ve diğer memurlar tarafından sınav salonuna girişinin sağlanmayacağını, sınav salonundaki kamera kayıtları izlendiğinde de giriş belgesinin yanında olduğunun görülebileceğini belirttiğini ancak tarafına olumlu bir dönüş yapılmadığını ifade ederek ÖSYM Yönetim
Kurulunun 17/11/2020 tarih ve sayılı kararının iptal edilerek sınavının geçerli sayılarak mağduriyetinin acilen giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebi üzerine, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı
Hukuk Müşavirliği’nin konuya ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 05/04/2021 tarih Sayı : 2021/10242-S.21.16505 yazısı ve eklerinden özetle;
2.1. 15 Temmuz 2018 tarihli ve 30479 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 4 sayılı
Bakanlıklara Bağlı İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar İle Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347. maddesi gereğince Yükseköğretim Kurulu kararlarına ve ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında lisans, lisansüstü Öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti, yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama, yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek, yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak dâhil mezkûr Kararname, 6114 sayılı Kanun ve
İlgili mevzuatla verilen görevleri yerine getirmekle yetkilendirilmiş kamu tüzel kişiliğine ve idari özerkliğe sahip bir kamu kurumu olan ÖSYM Başkanlığının, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 347.
maddesinin 2, fıkrasının (ğ) bendi uyarınca “Gerekli hâllerde sınavları ertelemek, kısmen veya tamamen iptal etmek, adayların işlemlerini geçersiz saymak,”, (İ) bendi uyarınca “Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak,” hususunda; 4 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin 348. maddesinin altıncı fıkrasının (d) bendinde ÖSYM Yönelim
Kurulunun, “Gerekli hâllerde sınavların kısmen veya tamamen iptaline, ertelenmesine, duyların eşdeğer alınmasına veya aday işlemlerinin geçersiz savılmasına ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasına karar vermek” hususunda yetkili kılındığının açıkça ifade edildiği,
2.2. 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un “Tanımlar” kenar başlıklı 2, maddesi ile 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Tanımlar” kenar başlıklı 346.
maddesinde “kılavuz”; Ölçme, seçme ve yerleştirme İşlemlerine İlişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan, adaylar İle diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketi olarak tanımlanmış, 6114 sayılı Kanun’un “Temel İlkele” kenar başlıklı 7. maddesinin beşinci fıkrasında sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasının ÖSYM Başkanlığının İnternet sayfasında yapılacağı, internet sayfasındaki duyuruların adaylara tebliğ hükmünde olduğu, aynı Kanunun “Sınav Güvenliği” kenar başlıklı 9. maddesinin beşinci fıkrasında sınav sırasında veya sınavdan sonra incelenen tutanaklar, kamera ses ve görüntüleri, telefon kayıtlan, ihbarlar veya başka yollarla bu Kanun ve sınav kurallarının düzenlendiği yönetmelik veya kılavuz esaslarına aykırılık teşkil eden davranışlarının tespit edilmesi hâlinde adayların sınavının geçersiz sayılacağı, bu sınav veya yerleştirmeyle kendisine sağlanan hakların geri alınacağı, adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşullarının yönetmelikle düzenleneceği, aynı maddenin altıncı fıkrasında biyometrik doğrulamanın kullanılmadığı durumlarda; adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına girişinde nüfus cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport haricinde İlgili kanunlarında resmi kimlik belgesi hükmünde olsa bile başka bir kimlik belgesinin geçerli kabul edilmeyeceğinin emredici olarak düzenlendiği,
2.3. 26.09.2012 tarihli ve 28423 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Adayların ve Sınav
Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik”in 3. maddesinde “Kimlik belgesi”; üzerinde adayın güncel fotoğrafı bulunan T.C. Kimlik Kartı, Nüfus Cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport ile bu belgelerin dışında sınavın ve sınav yapılacak merkezin özelliğine göre gerekliğinde ÖSYM tarafından geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilebilecek belgeler şeklinde tanımlandığı, 5, maddesinin birinci fıkrasında adayların ÖSYM Başkanlığınca yapılan sınavlara: Kimlik
Belgesi ve ÖSYM sisteminden alacakları fotoğraflı Sınava Giriş Belgesi ile girecekleri, üzerinde adayın
güncel bir fotoğrafı ve T.C. kimlik numarası bulunmayan nüfus cüzdanları ve geçerlik süresi bitmiş pasaportların kabul edilmeyeceği, aynı maddenin üçüncü fıkrasında sürücü belgesi, meslek kimlik kartları ve benzeri belgelerin sınava giriş için geçerli kimlik belgeleri olarak kabul edilmeyeceği, 10. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendinde adayların sınava girebilmek için kimlik belgesi ve sınava giriş belgesini yanlarında bulundurmak ve görevlilerce istendiğinde göstermek zorunda olduğu, kendisini tanıtıcı kimlik belgesi ve sınava giriş belgesi olmayan adayların sınav binasına alınmayacağı ve sınava giremeyecekleri, her ne sebeple olursa olsun sınava alınmış olsa bile kimlik belgesi ve sınava giriş belgesi yanında olmadığı tespit edilen adayların sınavının geçersiz sayılacağının açıkça ifade edildiği,
2.4. 21 Ağustos 2020 tarihinde ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan 2020-KPSS Ön Lisans
Kılavuzunun; Kapak sayfasında: “Sınava/yerleştirme işlemine başvuran adaylar Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar.”, “3.2 SINAVA GİRERKEN ADAYLARIN
YANLARINDA BULUNDURMASI GEREKEN BELGELER” başlıklı maddesinde “b) NÜFUS CUZDANI
VEYA TÜRKİYE CUMHURİYETİ KİMLİK KARTI VEYA GEÇERLİLİK SÜRESİ DOLMAMIŞ
PASAPORTUN ASLI: Adayların sınava girebilmeleri için Sınava Giriş Belgesi ile birlikle Nüfus Cüzdanı veya T.C. Kimlik Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaportunun aslım da yanlarında bulundurmaları zorunludur. Nüfus cüzdanı veya T.C. Kimlik Kartl veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport dışında: Türk vatandaşlığından izin ile ayrılanlar ve bunların kanuni mirasçılarına ait Pembe/Mavi Kartın aslı, Pasaportları bulunmayan KKTC vatandaşlarının fotoğraflı ve kimlik numaralı Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti Kimlik Karlının aslı, T.C. Kimlik Kartı edinme sürecinde, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve
Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen ve yeni kimlik kartları teslim alınıncaya kadar geçerli olan “fotoğraflı mühürlü, barkodlu-karekodlu veya fotoğraflı barkodlu-karekodlu” Geçici
Kimlik Belgesi’nin asli da sınava giriş İçin geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilecektir. (Geçici Kimlik
Belgesinde fotoğrafın olması zorunludur. Geçici Kimlik Belgesinde fotoğrafı olmayan adaylar, sınava alınmayacaklardır.) Bunlarm dışında,- Sürücü Belgesi, meslek kimlik Öğrenci kimlik kartı vb. diğer tüm belgeler sınava giriş için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilmeyecektir, Nüfus Cüzdanında soğuk damga hasılı olmalı, adayın sınav görevlilerince kolaylıkla tanınmasını sağlayacak güncel bir fotoğraf (Sınav günü sınav görevlilerinin sizi fotoğrafınızdan tanımakla güçlük çektiği takdirde sizi sınava almayabileceğini göz Önünde bulundurunuz.) ve T.C. Kimlik Numarası bulunmalı, pasaportun süresi sınav günü itibariyle geçerli olmalıdır, üzerinde soğuk damga veya adayın sınav görevlilerince kolaylıkla tanınmasını sağlayacak güncel fotoğraf Veya T.C. Kimlik bulunmayan nüfus cüzdanları (T.C. Kimlik
Numarası elle veya daktilo ile sonradan yazılmış veya ilave edilmiş olmamalıdır,) ile geçerlilik süresi bilmiş pasaport edilmeyecektir, (Nüfus Cüzdanında fotoğrafın olması zorunludur. Nüfus Cüzdanında fotoğrafı olmayan adaylar, sınava alınmayacaklardır.) Sınav binalarına girişle güvenlik ve sınav görevlilerince yapılan kimlik kontrolleri ve karşılaştırmalarda, nüfus cüzdanındaki yıpranma, güncel olmayan fotoğraf veya T C Kimlik Numarası, soğuk damga veya mühür eksikliği gibi nedenlerle oluşan tereddütlerin önüne geçmek, mağduriyetleri önlemek ve kimlik kartı kontrollerinin hızlı, güvenli ve sağlıklı yürütülebilmesi için adayların öncelikle eski Nüfus Cüzdanım, Nüfus Müdürlüklerinden Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı ile değiştirmeleri ve sınava Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartının asli ile gelmeleri önerilmektedir. Bu belgelerini eksiksiz olarak yanında bulundurmayan bir aday, mazereti ne olursa olsun, sınava alınmayacaktır. Bir aday bu belgeleri yanında olmadığı hâlde Sınav Koordinatörlerinin bina ve salon görevlilerinin veya ÖSYM Temsilcilerinin kararıyla herhangi bir salonda sınava alınmış olsa bile, bu
/
adayın sınavı geçersiz sayılacaktır.” düzenlemesi ile adayların sınava girişinde geçerli kabul edilecek kimlik belgelerinin neler olduğu ve kimlik belgelerinde fotoğrafın bulunmasının zorunlu olduğu hususunda
6114 sayılı Kanun’un 7. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca tebliğ hükmünde olmak üzere adaylara gerekli
bilgilendirme yapıldığı, ilaveten 14 Ekim 2020 tarihinde “2020-KPSS Ön Lisans Sınava Giriş Belgeleri
Erişime Açıldı” başlığıyla yayımlanan duyuru ekinde yer alan “Temel Kurallar”da ve adayların sınava girerken yanlarında bulundurmaları zorunlu olan Sınava Giriş Belgesinin “Önemli Uyarılar” başlığı altında 3. maddesinde adaylara gerekli uyarı ve hatırlatmada bulunulduğu,
2.5. Başvuran tarafından ÖSYM Başkanlığına karşı yargı organlarında açılmış veya sonuçlanmış bir dava bulunmamakla birlikte Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 08/06/2015 tarih ve sayılı kararında yer alan “6114 sayılı Kanun hükümleri uyarınca, ülkemizdeki pek çok kuruma ait sınavı yapmakla görevlendirilen ve bu konuda uzmanlaşmış olan davalı idarenin, sınavların sağlıklı, objektif ve güvenli bir biçimde yapılması konusunda her türlü önlemi alma ve düzenleme yetkisi çerçevesinde, koşulları önceden belirlenmiş objektif kurullar koyarak, bu kuralları tüm adaylara duyurmak, eşit bir şekilde uygulamak, yapacağı sınavlarda bu kurallara uyulmasını sağlamak ve disiplini ve güvenliğinin İçin bu kurallara uyulup uyulmadığı hususunda gerekli denetimleri yapmak; sınava girecek olan kişilerin ise sınav için belirlenen tüm kurallara ve talimatlara uyma, aksi takdirde öngörülen sonuçlara katlanma yükümlülüğü bulunmaktadır. Bu kapsamda, davalı idarenin yaptığı sınavlarda kimlik tespitine esas alınacak belge ve/veya belgeleri belirleme konusunda takdir yetkisi bulunduğu şüphesizdir.
Kimlik Tespitine esas alınacak belge sayısı ne kadar az ve bilinen belgelerden olursa, zamanda kimlik kontrolü yapmak ve sınav güvenliğini sağlamakla yükümlü olan sınav görevlilerinin, kimliklerini tespit konusunda yanılmaları ve zaman kaybı da o kadar az olacaktır…” gerekçelerinin bu başvuru için de geçerli olduğu,
2.6. 25 Ekim 2020 tarihinde uygulanan 2020-KPSS Ön Lisans sınavına ait tutanakların incelenmesi ve salon başkanından alınan bilgi sonucunda 6114 sayılı Kanun, ilgili mevzuat ve 2020-KPSS Ön Lisans
Kılavuzunda tanımlanan kimlik belgesini başvuran sınav anında yanında bulundurmadığı ve sınava fotoğrafsız geçici kimlik belgesi İle girdiği tespit edildiğinden başvuranın 2020-KPSS Ön Lisans sınavının ÖSYM Yönetim Kurulunun 17/11/2020 tarih ve 2020/30.01 sayılı kararıyla geçersiz sayılmış olup ÖSYM Başkanlığı Sınav Hizmetleri Daire Başkanlığının 26/11/2020 tarih ve sayılı yazısıyla başvurana bilgilendirme yapıldığı, 2020-KPSS Ön Lisans sınavında kimlik belgesinde fotoğraf olmadığı için sınavı geçersiz sayılan beş aday bulunduğu,
2.7. Bu itibarla ÖSYM Başkanlığının geçici kimlik belgesinin sınava girişte geçerli kabul edilebilmesi için üzerinde adayın fotoğrafının bulunması gerektiği hususunda gerekli uyarı ve hatırlatmayı tebliğ hükmünde olmak üzere birçok defa yinelediği dikkate alındığında başvuranın geçici kimlik belgesinde fotoğrafının bulunmamasından mütevellit kendi kusurlu davranışıyla sınavının geçersiz sayılmasında hukuka aykırılık bulunmadığı,
Açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
/
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T. C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı
5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükümleri düzenlenmiştir.
5. 15/07/2018 tarihli, 4 Sayılı, Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum Ve Kuruluşlar İle
Diğer Kurum Ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin;
5.1. “Tanımlar” başlıklı 346. Maddesinde; “e) Kılavuz: Ölçme, seçme ve yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini,… ifade eder.”
5.2. “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 347 nci maddesinde; “(2) Başkanlığın görev ve yetkileri şunlardır; a) Yükseköğretim Kurulu kararlarına veya ilgili mevzuat hükümlerine istinaden başta yükseköğretim kurumlarında ön lisans, lisans veya lisansüstü öğrenim görecek adayların puan sıralamasına göre tespiti veya yerleştirilmesi ile yükseköğretim kurumlarında atama veya yükselmelerde esas alınan sınavlar olmak üzere, ulusal ve uluslararası her türlü bilim, yetenek veya yabancı dil sınavları ile gerektiğinde yerleştirme işlemlerini yapmak. b)İlgili mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurum ve kuruluşlarının kadro ve pozisyonlarında görev almaya veya görevde yükselmeye yönelik sınavları ve gerektiğinde yerleştirme işlemlerini ilgili kurumun talebine bağlı olarak yapmak. c) Özel hukuk tüzel kişilerinin talep ettikleri her türlü ölçme ve değerlendirme işlemlerini yapmak. ç) Sınav ölçme, değerlendirme ve yerleştirme işlemlerine yönelik yıllık sınav takvimini belirlemek, kamuoyuna duyurmak ve 6114 sayılı Kanunda ve bu Bölümde belirlenen ilkelere göre yerine getirmek. d) Sınav hizmetlerinin yerine getirilmesinin tüm aşamalarında, konuyla ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yaparak gerekli güvenlik tedbirlerini almak… ğ) Gerekli hâllerde sınavları ertelemek, kısmen veya tamamen iptal etmek, adayların işlemlerini geçersiz saymak… i) Görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak.”
5.3. “Başkan, Başkan yardımcıları ve Yönetim Kurulu” başlıklı 348 inci maddesinde; “ (6)Yönetim
Kurulunun görevleri şunlardır:… d) Gerekli hâllerde sınavların kısmen veya tamamen iptaline, ertelenmesine, adayların eşdeğer sınavlara alınmasına veya aday işlemlerinin geçersiz sayılmasına ve sorumlular hakkında gerekli işlemlerin başlatılmasına karar vermek.”
/
6. 03/03/2011 tarih ve 27863 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanan 17/2/2011 tarihli ve 6114 sayılı
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Hizmetleri Hakkında Kanun’un
6.1 “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde, “Kılavuz: Ölçme, seçme ve
yerleştirme işlemlerine ilişkin uyulması gereken kurallar, duyurular veya yol gösterici açıklamalardan oluşan ve adaylar ile diğer ilgilileri bağlayıcı olan basılı veya elektronik ortamdaki bilgi paketini ifade eder.”
6.2 “Kuruluş, görev ve yetkiler” başlıklı 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendinde, “Görev,
yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler yapmak ve kılavuzlar hazırlamak”,
6.3. “Temel ilkeler” başlıklı 7 nci maddesinin beşinci fıkrası, “Sınavlarla ilgili her türlü açıklama, başvuru ve sınav sonuçlarının adaylara duyurulması, Başkanlığın internet sayfasında yapılır, İnternet sayfasındaki duyurular adaylara tebliğ hükmündedir,”,
6.4. “Sınav Güvenliği” başlıklı 9. Maddesinde: “(5) Sınav sırasında veya sınavdan sonra incelenen tutanaklar, kamera ses ve görüntüleri, telefon kayıtları, ihbarlar veya başka yollarla bu Kanun ve sınav kurallarının düzenlendiği yönetmelik veya kılavuz esaslarına aykırılık teşkil eden davranışlarının tespit edilmesi hâlinde adayın sınavı geçersiz sayılır, bu sınav veya yerleştirmeyle kendisine sağlanan haklar geri alınır. Adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına giriş koşulları yönetmelikle düzenlenir. (6)
Görevli olması sebebiyle sınav süresince sınav yapılan bina ve salonlara girmek isteyenler, sorulmaksızın kimliklerini ibraz etmekle yükümlüdür. (Ek cümleler: 2/12/2016- 6764/71 md.) Başkanlık, adaylar ve sınav görevlilerini kapsayacak şekilde biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulaması yapabilir. Biyometrik doğrulamanın kullanılmadığı durumlarda; adayların ve sınav görevlilerinin sınav binalarına girişinde nüfus cüzdanı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport haricinde ilgili kanunlarında resmi kimlik belgesi hükmünde olsa bile başka bir kimlik belgesi geçerli kabul edilmez. Biyometrik yöntemlerle kimlik doğrulama uygulamaları için elde edilen veriler sınav hizmetlerinde kullanılmak üzere saklanabilir…”
7. 26.09.2012 tarihli ve 28423 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Adayların ve
Sınav Görevlilerinin Sınav Binalarına Giriş Koşullarına İlişkin Yönetmelik”in;
7.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; “(1) Bu Yönetmelikte geçen;… f) Kimlik kartı: Nüfus cüzdanı veya geçerlilik süresi olan pasaport ile bu belgelerin dışında sınavın ve sınav yapılacak merkezin özelliğine göre gerektiğinde ÖSYM tarafından geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilebilecek belgeleri,…
ifade eder.”
7.2. “Sınava girişte gerekli belgeler” başlıklı 5 inci maddesinde; “Adaylar Başkanlıkça yapılan sınavlara; kimlik kartı ve adaylar tarafından ÖSYM sisteminden alınan ve/veya Başkanlıkça adaylara gönderilen sınava giriş ve kimlik belgesi ile girerler. Üzerinde adayın güncel bir fotoğrafı ve T.C. kimlik numarası bulunmayan nüfus cüzdanları ve geçerlilik süresi bitmiş pasaportlar kabul edilmez.
/
(2) Zorunlu askerlik görevini ifa eden er/erbaşlar ve yaşları nedeniyle nüfus cüzdanlarında fotoğraf bulunmayan belirli yaşı ikmal etmeyen askerî öğrenciler için askerî kimlik belgesi, kimlik kartı olarak kabul edilebilir.
(3) Sürücü belgesi, meslek kimlik kartları ve benzeri belgeler, sınava giriş için geçerli kimlik belgeleri olarak kabul edilmez.
(4) Yurt dışında yapılan sınavlarda Türkiye Cumhuriyeti vatandaşları için bir ve ikinci fıkrada belirtilen kimlik belgeleri kabul edilir. Başka bir ülkenin vatandaşları için de o ülkeye ait pasaport veya nüfus cüzdanı niteliğindeki resmi kimlik belgesi sınavlara girişte geçerli kimlik kartı olarak kabul edilebilir.
(5) Sınav güvenliğinin sağlanması amacıyla, genel kolluk görevlileri ile bunların gözetiminde olmak üzere özel güvenlik görevlileri, herhangi bir emir veya karar olmasına ve hangi meslek grubuna dahil olup olmadığına bakılmaksızın, adayların ve sınavın yapıldığı binaya girme hakkına sahip olan tüm görevlilerin üstünü ve eşyasını teknik cihazlarla, gerektiğinde el ile kontrol etmeye ve aramaya yetkilidir.
(6) Görevli olması sebebiyle sınav süresince sınav yapılan bina ve salonlara girmek isteyenler, sorulmaksızın kimliklerini ibraz etmekle yükümlüdür.”
7.3. “Adayların sınav binasına girişleri” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1)Adayların sınav binalarına girişlerinde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır:…ç) Adaylar, sınava girebilmek için kimlik kartını ve sınava giriş belgesini veya sınavların türü ve özelliğine göre ÖSYM tarafından istenen belgeleri yanlarında bulundurmak ve görevlilerce istendiğinde göstermek zorundadır. Kendisini tanıtıcı kimlik kartı ve sınav giriş belgesi olmayan adaylar sınav binasına alınamaz ve sınava giremezler. Her ne suretle olursa olsun sınava alınmış olsa bile kimlik kartı ve sınava giriş belgesi yanında olmadığı tespit edilen adayların sınavı
Yönetim Kurulunca geçersiz sayılır…”
8. 21 Ağustos 2020 tarihinde ÖSYM Başkanlığının internet sayfasında yayımlanan 2020-KPSS Ön
Lisans Kılavuzunun; Kapak sayfasında “Sınav/yerleştirme işlemine başvuran adaylar Kılavuzda ve ilgili mevzuatta yer alan düzenlemeleri kabul etmiş sayılırlar.”, “3.2 SINAVA GİRERKEN ADAYLARIN
YANLARINDA BULUNDURMASI GEREKEN BELGELER” başlıklı maddesinde “ b) NÜFUS
CÜZDANI VEYA TÜRKİYE CUMHURİYETİ KİMLİK KARTI VEYA GEÇERLİLİK SÜRESİ DOLMAMIŞ
PASAPORTUN ASLI: Adayların sınava girebilmeleri için Sınava Giriş Belgesi ile birlikte Nüfus Cüzdanı veya T.C. Kimlik Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaportunun aslını da yanlarında bulundurmaları zorunludur. Nüfus cüzdanı veya T.C. Kimlik Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport dışında; Türk vatandaşlığından izin ile ayrılanlar ve bunların kanuni mirasçılarına ait Pembe/Mavi Kartın aslı, Pasaportları bulunmayan KKTC vatandaşlarının fotoğraflı ve kimlik numaralı Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyeti Kimlik Kartının aslı, T.C. Kimlik Kartı edinme sürecinde, İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen ve yeni kimlik kartları teslim alınıncaya kadar geçerli olan “fotoğraflı, imzalımühürlü, barkodlu-karekodlu” veya “fotoğraflı, barkodlu-karekodlu” Geçici Kimlik Belgesi’nin aslı da sınava giriş için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilecektir. (Geçici Kimlik Belgesinde fotoğrafın olması zorunludur. Geçici Kimlik Belgesinde fotoğrafı olmayan adaylar, sınava alınmayacaklardır.)
Bunların dışında; Sürücü Belgesi, meslek kimlik kartları, öğrenci kimlik kartı vb. diğer tüm belgeler sınava giriş için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edilmeyecektir.
Nüfus Cüzdanında soğuk damga basılı olmalı, adayın sınav görevlilerince kolaylıkla tanınmasını sağlayacak güncel bir fotoğraf (Sınav günü sınav görevlilerinin sizi fotoğrafınızdan tanımakta güçlük çektiği takdirde sizi sınava almayabileceğini göz önünde bulundurunuz.) ve T.C. Kimlik Numarası bulunmalı, pasaportun süresi sınav günü itibarıyla geçerli olmalıdır. Üzerinde soğuk damga veya adayın sınav görevlilerince kolaylıkla tanınmasını sağlayacak güncel bir fotoğraf veya T.C. Kimlik Numarası bulunmayan nüfus cüzdanları (T.C. Kimlik Numarası elle veya daktilo ile sonradan yazılmış veya ilave edilmiş olmamalıdır.) ile geçerlilik süresi bitmiş pasaport kabul edilmeyecektir. (Nüfus Cüzdanında fotoğrafın olması zorunludur. Nüfus Cüzdanında fotoğrafı olmayan adaylar, sınava alınmayacaklardır.)
2017 yılından itibaren Türkiye Cumhuriyeti İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü
tarafından eski Nüfus Cüzdanı yenilenmeyerek yerine Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı verilmektedir.
Sınava giriş için geçerli bir Nüfus Cüzdanı bulunmayanların Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı’nı edinme sürecini de göz önünde bulundurarak Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı’nı edinmeleri gerekmektedir.
Sınav binalarına girişte güvenlik ve sınav görevlilerince yapılan kimlik kontrolleri ve karşılaştırmalarda, nüfus cüzdanındaki yıpranma, güncel olmayan fotoğraf veya T.C. Kimlik Numarası, soğuk damga veya mühür eksikliği gibi nedenlerle oluşan tereddütlerin önüne geçmek, mağduriyetleri önlemek ve kimlik kartı kontrollerinin hızlı, güvenli ve sağlıklı yürütülebilmesi için adayların öncelikle eski Nüfus Cüzdanını, Nüfus
Müdürlüklerinden Türkiye Cumhuriyeti Kimlik Kartı ile değiştirmeleri ve sınava Türkiye Cumhuriyeti
Kimlik Kartı’nın aslı ile gelmeleri önerilmektedir.
Bu belgelerini eksiksiz olarak yanında bulundurmayan bir aday, mazereti ne olursa olsun, sınava alınmayacaktır. Bir aday bu belgeleri yanında olmadığı hâlde Sınav Koordinatörlerinin, bina ve salon görevlilerinin veya ÖSYM Temsilcilerinin kararıyla herhangi bir salonda sınava alınmış olsa bile, bu adayın sınavı geçersiz sayılacaktır.”
Düzenlemesinin yer aldığı görülmektedir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, başvuran, 25/10/2020 tarihinde gerçekleştirilen KPSS Önlisans
Sınavının geçerli sayılarak puanının hesaplanması talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
11. ÖSYM tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgelerden 25/10/2020 tarihinde gerçekleştirilen 2020-KPSS Ön Lisans sınavına ait tutanakların incelenmesi ve salon başkanından alınan
bilgi sonucunda 6114 sayılı Kanun, ilgili mevzuat ve 2020-KPSS Ön Lisans Kılavuzunda tanımlanan kimlik belgesini başvuran sınav anında yanında bulundurmadığı ve sınava fotoğrafsız geçici kimlik belgesi ile girdiği değerlendirildiğinden başvuranın sınavının ÖSYM Yönetim Kurulunun 17/11/2020 tarih ve sayılı kararıyla geçersiz sayıldığı, ÖSYM Başkanlığı tarafından durumun başvurana bildirildiği, 2020-KPSS Ön Lisans sınavında kimlik belgesinde fotoğraf olmadığı için sınavı geçersiz sayılan beş adayın daha bulunduğu hususlarında değerlendirmeye yer verildiği anlaşılmıştır.
12. 5,6,7,8 numaralı paragrafta yer verilen ilgili mevzuat hükümlerine bakıldığında; 6114 Sayılı Kanunun
3 üncü maddesinde ÖSYM’nin görev, yetki ve sorumluluk alanına giren konularda idari düzenlemeler
yapmak ve kılavuzlar hazırlamak hususunda yetkili kılındığı, aynı kanunun 9 uncu maddesinde kılavuz esaslarına aykırılık teşkil eden davranışlarının tespit edilmesi hâlinde adayın sınavı geçersiz sayılacağı, bu sınav veya yerleştirmeyle kendisine sağlanan hakların geri alınacağının düzenlendiği, ÖSYM’nin kendisine verilen yetki doğrultusunda çıkardığı 2020-KPSS Ön Lisans Kılavuzunda Nüfus cüzdanı veya T.C.
Kimlik Kartı veya geçerlilik süresi dolmamış pasaport dışında hangi belgelerle sınavlara girilebileceğinin ayrıntılı olarak düzenlendiği, bu belgeler arasında T.C. Kimlik Kartı edinme sürecinde, İçişleri Bakanlığı
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından verilen ve yeni kimlik kartları teslim alınıncaya kadar geçerli olan “fotoğraflı, imzalı-mühürlü, barkodlu-karekodlu” veya “fotoğraflı, barkodlu-karekodlu”
Geçici Kimlik Belgesi’nin aslının da sınava giriş için geçerli kimlik belgesi olarak kabul edileceğinin ve
Geçici Kimlik Belgesinde fotoğrafın olmasının zorunlu olduğunun, Geçici Kimlik Belgesinde fotoğrafı olmayan adayların sınava alınmayacaklarının açıkça düzenlendiği görülmüştür.
13. Yukarıda yer verilen düzenlemeler uyarınca her ne kadar başvuranın Geçici Kimlik Belgesinde fotoğraf olmaması nedeniyle sınav salon tutanağı doğrultusunda ÖSYM Yönetim Kurulunun 17/11/2020 tarih ve 2020/30.01 sayılı kararıyla başvuranın sınavı geçersiz sayılmış olsa da başvuranın katılmış olduğu sınavın bina ve sınav salonu kamera kayıtlarının incelenmesinden; Geçici Kimlik Belgesinde fotoğrafının bulunduğu alenen görülmüştür. Başvuran tarafından kurumumuza sunulan söz konusu geçici kimlik belgesinin incelenmesinden de güncel, geçerli ve fotoğraflı bir geçici kimlik belgesinin bulunduğu anlaşılmıştır. Bu anlamda başvuranın sınavının geçici kimlik belgesinde fotoğrafının bulunmamasının somut olayımızda gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır.
14. Başvuranın geçici kimlik belgesinde fotoğraf bulunmaması sebebiyle ÖSYM Yönetim Kurulu 17/11/2020 tarih ve sayılı kararıyla adayın sınavının geçersiz sayıldığı dikkate alındığında, başvuruya konu bu idari işlemin sebep unsurunda sakatlık bulunduğu; nitekim idari işlemlerde işlemin dayanağı olan sebebin hukuka uygun ve gerçek olması gerekmektedir. Sebebin gerçek olması; varlığının, usulüne uygun olarak yapılan tespitlerle ortaya konulmuş olması manasına gelir. İdare, işlemine dayanak olan olayın ya da işlemin gerçek olup olmadığını doğru bir şekilde belirlemelidir. Gerçek olmaması halinde, idari işlem sebep unsuru bulunmadığından yapılan işlem hukuka aykırı bir hale gelecektir. İşlemin kurucu unsurlarından olan sebep unsurunun var olmaması, işlemin dayanaksız kalması; dolayısıyla işlemin hükümsüzlüğüne, yok hükmünde sayılmasına neden olabilmektedir. “İdari işlemin varlık koşullarının yokluğu, bizzat idari işlemin de yokluk sonucunu doğuracağından, işlem hiç doğmamış kabul edilir ve hiçbir zaman hukuka uygun bir duruma getirilemeyecekleri gibi bir başka işleme de hukuki dayanak
/
oluşturamazlar.” Danıştay 7. Dairesi’nin 08.11.2007 tarih ve E. 2007/695 K. 2007/4612 sayılı kararı için bkz. Danıştay
Dergisi, 2008, Sayı 118, s. 252.
15. Neticede, somut olayımızda mağduriyete neden olan durumun Salon Aday Yoklama Listesinde düzenlenen ve çeşitli kodlarla belirlenen durumlardan Kod D “T.C. Nüfus Cüzdanı/T.C. Kimlik Kartı(veya pasaport) olmadan sınava giren veya kimlik belgesi onaysız, resimsiz ve tahrip olmuş şekilde sınava giren aday” şeklinde olduğu, bu ifadenin geçerli ve fotoğraflı Geçici Kimlik Belgesi olan adayı hariç tutacak şekilde düzenlenmesi halinde salon görevlilerince hataen işaretleme yapılma olasılığını azaltabileceği ve somut olayımızdaki mağduriyetlerin önüne geçilebileceği değerlendirilmiştir
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu 2020 Önlisans KPSS sınavında mevzuata uygun, fotoğraflı ve geçerli Geçici Kimlik Belgesi ile sınava girdiği kamera kayıtlarından tespit edildiğinden; söz konusu sınavda başvuranın sınavının geçersiz sayılarak puanının hesaplanmaması işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine, 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmeler neticesinde; başvurulara ilişkin İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içerisinde ve gerekçeli bir şekilde Kurumumuza gönderildiği;
İdarenin kanunlara uygunluk, hesap verilebilirlik, makul sürede ve gerekçeli karar verme ve kararın gerekçeli olarak bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı tespit edilmiş olup, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
1. Başvuranın 2020 Önlisans KPSS Sınavının geçerli sayılarak puanının hesaplanması,
2. 2020-KPSS Ön Lisans sınavında kimlik belgesinde fotoğraf olmadığı için sınavı geçersiz sayılan diğer beş adayın sınav salonu kamera kayıtlarının incelenerek fotoğraflı kimlik belgesine/geçici kimlik belgesine sahip olduğu tespit edilen adayların da sınavlarının geçerli sayılarak puanlarının hesaplanarak adaylara en kısa sürede bildirilmesi,
3. Sınav salonlarındaki görevlilerce doldurulan “Salon Aday Yoklama Listesi” nde Kod D de; fotoğraflı, güncel ve geçerli Geçici Kimlik Belgesiyle sınava katılan adayların Kod D nin kapsamı dışında olduğunu ifade edecek bir ifadenin eklenmesi için gerekli işlemlerin yapılması,
hususlarında ÖSYM BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURANA VE ÖLÇME, SEÇME ve YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi