|
ÖZET: Başvuran, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın düzenlediği kırtasiye ihalesine katılarak, gerekli belgeleri sunmuş ancak idare tarafından talep edilen TSEN 12281 belgesinin sunulması için verilen iki iş günü süresinin yetersiz olduğunu belirtmiştir. Başvuran, belgenin elektronik ortamda sorgulanabileceğini ve bu nedenle geçici teminatının haksız yere gelir kaydedildiğini iddia ederek iade talebinde bulunmuştur. İdare ise, belgenin belirtilen süre içinde sunulmadığını ve bu nedenle teklifin değerlendirme dışı bırakıldığını açıklamıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, geçici teminatın iadesi talebinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğine karar vermiştir. İdarenin, EKAP üzerinden sorgulanabilecek bir belgeyi talep etmesinin hukuka uygun olduğu, ancak verilen sürenin makul olmadığı sonucuna varılmıştır. Ayrıca, belge gönderiminin gecikmesi nedeniyle daha fazla süre tanınmasının gerektiği ifade edilmiştir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na başvuranın geçici teminatının iade edilmesi yönünde tavsiyede bulunmuş ve bu kararın 30 gün içinde uygulanması gerektiğini belirtmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/9303-S.24.14423
BAŞVURU NO : 2024/6986
KARAR TARİHİ : 02.09.2024
TAVSİYE KARARI ,TCKN:
AİLE VE SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Geçici teminatın iade edilmesi talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 31.05.2024
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Destek Hizmetleri Daire Başkanlığının
26.04.2024 tarih ve / İKN’li kırtasiye ihalesine elektronik ortamda teklif verdiğini, ihale
dokümanının yeterlik tablosunda A4 Fotokopi Kağıdı için TSEN 12281 belgesinin sunulması ve belge numarasının yeterlik tablosunda beyan edilmesinin istendiğini, kendisinin de teklif ettiği fotokopi kağıdının
TSE belge numarasını yeterlik tablosunda beyan ettiğini, İdare’nin 29.04.2024 tarihinde yapmış olduğu tebligatta; “…teklif değerlendirme sürecine geçilmiş olup, beyan ettiğiniz bilgi ve belgeleri tevsik eden ve
EKAP veya kamu kurum ve kuruluşlarının İnternet sayfası üzerinden sorgulanamayan aşağıdaki belgeleri
İdari Şartnamenin 7.9. maddesine uygun olarak 02.05.2024 tarihine kadar idaremize sunmanız gerekmektedir…” denildiğini, yine bu tebligatta sunulması gereken belge olarak da A4 Fotokopi Kağıdı için; “Ürün TSEN 12281 belgesine sahip olmalıdır ve teklif dosyasında 02.05.2024 tarihi mesai bitimine kadar sunulmalıdır.” denildiğini, söz konusu belgeyi 30.04.2024 tarihinde kargoya teslim ettiğini, gönderinin 03.05.2024 tarihinde teslim edildiğini, İdarenin belgenin sunulması için makul süre olarak 2 iş günü verdiğini, bu sürenin il dışından ihaleye katılanlar için makul olmadığını, İdarenin belgenin ellerine bir gün geç intikal ettiğini söyleyerek teklifini değerlendirme dışı bırakıp nakit olarak yatırdığı 10.650 TL geçici teminatını gelir olarak kaydettiğini, İdarenin her ne kadar yaptığı sorgulamalar neticesinde ulaşamadığını belirtse de TSE’nin internet sayfası üzerinde yeterlilik bilgileri tablosunda belirtilen TSE numarasının yazılmasıyla, firmanın talep edilen TSEN 12281 belgesine sahip olduğunun kolaylıkla tespit edilebileceğini, dolayısıyla Elektronik İhalelerde Uygulanacak Mevzuatta talep edilmeyecek belgeler arasında yer alan söz konusu belgenin kendisinden makul süre verilmeden haksız bir şekilde talep edildiğini belirterek yatırmış olduğu geçici teminatın iadesini talep etmektedir.
/
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuru konusunun çözümüne dayanak teşkil etmek üzere 04.06.2024 tarihinde Aile ve Sosyal Hizmetler
Bakanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. İlgili Bakanlık tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 01.7.2024 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle; Bakanlıklarınca ait Türk
Standartları Enstitüsünün TSE EN 12281 Belgesinin EKAP üzerinden sorgulamasının yapılamadığı, söz konusu belgenin ilgiliden, 29.04.2024 – 02.05.2024 tarihleri arasında tevsik etmek için istendiği, fakat başvuranın belirtilen sürelerde tevsik edici belgeyi Bakanlıklarına sunmadığı, bu nedenle, Kamu İhale
Kanununun Mal Alımları Uygulama Yönetmeliğinin 58/A maddesinin 9. fıkrasının (a) bendine göre başvuru sahibinin teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı, geçici teminatının henüz gelir kaydedilmediği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.” hükmüne yer verilmiştir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 4.1. “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü bulunmaktadır.
4.2. “Başvuru ve usulü” başlıklı 19’uncu maddesinin birinci fıkrasında; inceleme ve araştırma konusu ile ilgili olarak Başdenetçi veya Denetçilerin bilirkişi görevlendirebileceği belirtilmiş, benzer düzenlemeye 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 24 üncü maddesinin birinci fıkrasında da yer verilmiştir.
5. 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun; 5.1. “Kamu İhale Kurumu” başlıklı 53’üncü maddesinin b fıkrasının dokuzuncu bendinde; “…Kurum, Kurul kararıyla bu Kanunun ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin standart ihale dokümanı, tip sözleşme, yönetmelik ve tebliğler çıkarmaya yetkilidir. Kurul ve Kurum yetkilerini, düzenleyici işlemler tesis ederek ve özel nitelikli kararlar alarak kullanır. Standart ihale dokümanları, tip sözleşmeler, yönetmelik ve tebliğler Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe konulur…” 5.2. “Elektronik Kamu Alımları Platformu” başlıklı Ek 1’inci maddesinde; “Bu Kanunun 13 üncü maddesi saklı kalmak üzere bu Kanunda veya diğer kanunlarla bu Kanundan istisna edilenler ile doğrudan teminle yapılanlar da dâhil olmak üzere, her türlü mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin alım, ihale ve sözleşme süreçlerine ilişkin olarak; yaklaşık maliyetin ve dokümanların hazırlanması, ilanların yayımlanması, tekliflerin veya yeterlik başvurularının sunulması ve değerlendirilmesi, ihalelerin sonuçlandırılması, sözleşmelerin imzalanması, sonuç bildirimi, hakedişlerin düzenlenmesi gibi her türlü işlem, onay, bildirim ve tebligatlar ile şikayet ve itirazen şikayet başvuruları kısmen veya tamamen Kurum tarafından kurulan ve işletilen Elektronik Kamu Alımları Platformu (EKAP) üzerinden gerçekleştirilebilir…” hükümleri bulunmaktadır.
6. 25.02.2011 tarihli ve 27857 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Elektronik İhale Uygulama
Yönetmeliğinin; 6.1. “İhalelerde uyulması zorunlu hususlar” başlıklı 4’üncü maddesinin yedinci fıkrasında; “Aday ve isteklilere ait, katılım ve yeterliğe ilişkin bilgiler, ilgili kurum ve kuruluşların sistemlerinin veri paylaşımına imkân vermesi durumunda, idareler tarafından EKAP üzerinden (Değişik ibare: 19/06/2018-30453/m
/
RG/1. md.) sorgulanarak teyit edilir. Yapılan sorgulama sonucunda gerekli bilgiler EKAP’a aktarılır.
Hangi bilgilerin sorgulanabileceği Kurum tarafından belirlenerek EKAP üzerinden duyurulur. Bu durumda, aday ve istekliler tarafından bu bilgilere ilişkin belge sunulmaz.” 6.2. Aynı maddenin 9’uncu fıkrasında; “Aday, istekli ve istekli olabileceklerin, şikayet ve itirazen şikayet başvurusunda bulunma ile başvuru ve teklif sunma dahil ihale sürecinde yüklenicilerin ise sözleşme sürecinde (kesin kabul dahil) yapacakları tüm işlemlere ve bu işlemleri yapmak üzere EKAP’ta yetkilendirdikleri kişilere ilişkin; EKAP, kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfaları üzerinden temin veya teyit edilebilen bilgi ve/veya belgeler, Kurumca belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde kullanılabilecek olup, ilgililer bu bilgi ve/veya belgelerin kendilerine ait son durumu gösterir şekilde güncel olmasını sağlamakla sorumludur.” 6.3. “e-tekliflerin değerlendirilmesi” başlıklı 24’üncü maddesinin 5’inci fıkrasında; “EKAP üzerinden sorgulanmasının mümkün olmaması nedeniyle bilgisayarda taratılarak sunulması gereken belgeler ve eklerinden herhangi birinin e-teklif kapsamında sunulmamış olması halinde, bu eksik belgeler ve ekleri idarelerce tamamlatılamaz ve bu isteklilerin teklifleri değerlendirme dışı bırakılır. Ancak, bilgisayarda taratılarak e-teklif kapsamında sunulan belgelerde, teklifin esasını değiştirecek nitelikte olmaması kaydıyla, bilgi eksikliği bulunması halinde idare tarafından bilgilerin tamamlanması istenir. Bu çerçevede, bilgi eksikliklerinin tamamlanması için iki iş gününden az olmamak üzere makul bir tamamlama süresi verilir. Bu süre içerisinde istekli tarafından eksik bilgilere ilişkin belgeler idareye sunulur. Belirlenen sürede eksik bilgileri tamamlamayanların teklifleri dördüncü fıkrada belirtildiği şekilde değerlendirme dışı bırakılır.
düzenlemeleri mevcuttur.
7. Kamu İhale Kurumu Elektronik Kamu Alımları Platformuna ait internet sitesinin duyurular bölümünde
27.3.2024 tarihinde yayımlanan “EKAP’a Yüklenen Belgelerin Yeterlik Bilgileri Tablosunda Sunulması
Hakkında” ilanda; “…Bu çerçevede, ilanı veya duyurusu 03/04/2024 tarihi ve sonrasında olan ihalelerde, EKAP’a yüklenen belgelerin yeterlik bilgileri tablosundaki ilgili alanlar ile ilişkilendirmek suretiyle kullanılmasına yönelik geliştirmeler devreye alınacaktır. İstekliler tarafından teklifleri ile birlikte sunulacak bu belgeler; idarelerce yapılacak teklif değerlendirme işlemlerinde dikkate alınacaktır….” denilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından yapılan ihaleye ilişkin verdiği tekliften sonra kendisinden talep edilen belgeye EKAP veya kamu kurum ve kuruluşlarının İnternet sayfası üzerinden yapılacak sorgulamayla ulaşılabileceğini, diğer taraftan şehir dışından gönderilmesi istenilen bir belge için iki iş günü sürenin de kısa olduğunu belirterek geçici teminatın kendisine iade edilmesini talep etmektedir.
10. İhaleye ilişkin düzenlenen İdari Şartnamenin 7.5.4. nolu maddesinde; “İsteklinin teklifi kapsamında sunması gerektiği bu şartnamenin 7’nci maddesi dışındaki maddeleri ile teknik şartnamede belirtilen aşağıdaki belgeler:”
Belge Adı Açıklama
A4 Fotokopi Kağıdı Ürün TSEN 12281 belgesine sahip olmalıdır ve teklif dosyasında sunulmalıdır.
Belirtilerek, ürüne ait TSEN 12281 belgesinin dosyada sunulmasının istenildiği anlaşılmaktadır.
11. İdari Şartnamenin 7.9.1. maddesinde; “İdarece talep edilmesi halinde istekliler tarafından, e-teklifleri kapsamında beyan edilen bilgi ve belgelerden EKAP veya diğer kamu kurum ve kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının internet sayfası üzerinden sorgulanarak teyit edilemeyenler ekleri ile birlikte bu maddede düzenlenen şekil kurallarına uygun olarak sunulur.” denilerek, beyan edilen bilgi ve belgelerin gerekli sorgulamalar yapıldıktan sonra teyit edilemiyorsa talep edileceği belirtilmiştir.
Nitekim, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığından alınan cevabi yazıda, başvuranın beyan ettiği belgenin
EKAP üzerinden sorgulamasının yapılamadığı, bu nedenle 2 iş günü süre verilerek belgenin istenildiği belirtilmiştir.
12. Konuyla ilgili olarak yapılan incelemede, başvuranın İdareye göndermiş olduğu “Yeterlik Bilgileri
Tablosu”nda, teklif etmiş olduğu fotokopi kağıdına ilişkin açıklamalar kısmına; “A4 Fotokopi Kağıdı, Belge No: 017703- TSE-03/03 (VE GE COPIER BOND A4)” yazdığı, ancak teklif dosyasında bu belgeyi sunmadığı, söz konusu belge numarasının; Türk Standartları Enstitüsüne ait internet sayfasında https://basvuruportal.tse.org.tr/Genel/FirmaArama.aspx adresine girilerek arama yapıldığında, teklif ettiği markaya ait firma bilgilerine ulaşılabildiği, ilgili firma ismine tıklandığında ise başvurandan talep edilen
TSEN 12281 belgesine sahip olduğunun anlaşılabileceği tespit edilmiştir. Söz konusu sorgulama ekran
görüntüsü aşağıdaki gibidir:
13. İdarelerin işlem tesis ederken kendilerine Anayasa, kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ile çizilen çerçeve içinde takdir yetkisine sahip oldukları açıktır. Ancak bu takdir yetkisi, serbestçe kullanılabilecek bir keyfiyeti ifade etmeyip kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka uygun olarak temellendirilmiş olgularla desteklenmelidir. İdarelerin, düzenleme yetkisine sahip olduğu alanlarda, uygulamaları çağın gereklerine ve toplumun ihtiyaçlarına uygun olarak değiştirip yeniden düzenlemesi, hizmette etkinliğin ve verimliliğin sağlanması için gerekli önlemleri alması, hem bir görev hem de bir yetki niteliği taşımaktadır.
14. Bununla birlikte takdir yetkisinin kullanılmasında keyfi bir yaklaşımın olup olmadığı, idari işlemin gerekçeli olması ile yakından ilgilidir. Zira idare, takdir yetkisini belli bir şekilde kullanmasının sebebini gerekçede ortaya koymaktadır. İdarelerin takdir yetkisine dayalı olarak tesis ettikleri bireysel ya da düzenleyici işlemlerin hukuken geçerli, makul ve objektif bir sebep ve gerekçeye dayanması hukuk devleti olmanın bir gereğidir.
15. A4 fotokopi kağıdı için TSEN 12281 belgesinin ihale dosyasında bulunması İdari Şartnamede yer alan bir husus olduğu için İdare tarafından belgenin başvurandan istenmesi her ne kadar hukuka uygun olsa da, elektronik ihalenin temel amacının, uzun ve karmaşık bir yapıya sahip olan ihale süreçlerine ilişkin işlemlerin elektronik sistem marifetiyle daha basit ve hızlı bir şekle dönüştürülmesi olduğu ve 5.2. nolu paragrafta açıklandığı üzere bu işlemleri yürütmek üzere kurulan platform olan EKAP üzerinden yapılacak bir sorgulamayla temin edilebilecek bir belgenin ihale dosyasında talep edilmesinin 13 ve 14 nolu paragraflarda açıklandığı üzere makul bir gerekçesinin olmadığı değerlendirilmektedir.
/
16. Diğer taraftan, başvurana eksik belgenin tamamlanması amacıyla verilen 2 iş günü sürenin, 6.3. nolu paragrafta belirtilen Yönetmelik maddesiyle düzenlendiği ve belgelerin tamamlatılması için verilebilecek minimum süre olduğu, bu yönden verilen 2 iş günü sürenin hukuka aykırılığı söz konusu olmasa da şehir dışından talep edilecek belgelerde ilgili Yönetmelik düzenlemesinin devamında bahsedilen makul sürenin, kargoda meydana gelebilecek aksamalar göz önüne alınarak uzatılabileceği, zira başvuranın 30.4.2024 tarihinde kargoya verdiği belgenin ilgili Bakanlığa 01.5.2024 tarihindeki resmi tatil nedeniyle istenilen tarihten 1 gün sonra ulaştığı, bu tür durumların her zaman yaşanabileceği göz önüne alınarak daha makul süre tanınmasının da yerinde olacağı değerlendirilmektedir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, İdare tarafından EKAP üzerinden sorgulanabilecek bir belgenin İdari Şartnamede ihale dosyasında talep edilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı, diğer taraftan, talep edilen belgenin, uzun ve karmaşık yapıdan ve belge fazlalığından kurtulmak amacıyla yapılan elektronik ihalelerin mantığına aykırı olduğu, ayrıca verilen 2 iş günü sürenin araya resmi tatil girmesi nedeniyle şehir dışından talep edilen bir belge için makul olmadığı dolayısıyla başvuranın geçici teminatının iade edilmemesi işleminde hakkaniyete uyarlık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, İdarenin başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu gösterdiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uygun davrandığı değerlendirilmiştir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse dava açma süresinden (varsa) arta kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE; Başvuranın geçici teminatının iade edilmesi talebinin, EKAP üzerinden sorgulanabilecek bir belgenin talep edilmesi ve verilen 2 iş günlük sürenin makul olmaması gerekçeleri dikkate alınarak yeniden değerlendirilmesi hususunda AİLE ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve AİLE ve SOSYAL HİZMETLER BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi