Gecikme cezası talep edebilmek için geçici kabul sırasında ihtirazi kayıt düşülmesi zorunlu mudur (Yargıtay)

6. Hukuk Dairesi         2023/2374 E.  ,  2024/5130 K.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2021/312 E., 2023/571 K.
KARAR : Davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine
İLK DERECE MAHKEMESİ : Manisa 3. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI : 2017/282 E., 2020/269 K.

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ile davacı üniversite arasında davalı şirkete ait tapunun 221 ada 2 parsel üzerine yapılacak taşınmazın Yüksek Öğretim ve Kredi Yurtlar Kurumu Genel Müdürlüğü’ne kiralanma şartlarının belirlenmesine yönelik kiralama izni ek protokolü imzalandığını, ek protokolün şartları arasında; 1. maddesinde firma ile üniversite arasında imzalanan İrtifak Hakkı Sözleşmesinin 4 a maddesinden kaynaklanan hakları korumak üzere firmanın mimari planı verilen bina haricinde ayrı bir üniversite misafirhanesini 1 Eylül 2014 tarihine kadar tamamlayıp üniversiteye teslim etmek zorunda olduğunu, 2. maddesinde 1 Eylül 2014 tarihine kadar bina içerisindeki üniversiteye ait misafirhanenin üniversite tarafından kullanılmasını firmanın taahhüt ettiğini, 3. maddesinde 1 Eylül 2014 tarihinden itibaren inşa edilecek misafirhanenin teslim edilmeyen her günü için firmanın 47×40=1880 Türk Lirası ceza ödemeyi peşinen kabul edeceğini, 4. maddesinde ise yeni inşa edilen misafirhanede imzalanmış bulunan İrtifak Hakkı Sözleşmesi’nin 4-b maddesindeki tüm yükümlülükleri aynen yerine getireceğinin belirtildiğini, davalı şirketin imzalanan protokol gereği misafirhane binasını eksiksiz tamamlayıp 01/09/2014 tarihinde teslim etmesi gerekirken, tamamlayıp teslim etmediğini, üniversitenin Geçici Kabul Komisyonu’nun yapmış olduğu kontrollerde binanın geçici kabule uygun olmadığının, binanın yapımında eksikliklerin olduğunun, tespit edilerek binadaki eksikliklerin nelerden oluştuğunun listeler halinde davacı üniversite tarafından davalı şirkete bildirildiğini, davalı şirketin davacı üniversitenin bildirdiği eksikliklere ilişkin düzeltmelerin yapılacağını 23/10/2014 tarih ve 2014/051 sayılı yazısıyla bildirdiğini, ancak davalı tarafın belirtilen eksiklikleri tamamlamadığından davacı üniversite tarafından geçici kabul işlemi yapılamadığını, bunun üzerine davacı üniversitenin İdari ve Mali İşler Daire Başkanlığı’nın 20/11/2014 tarih ve 1605/14941 sayılı yazısıyla davalı şirkete teslim edilmeyen her gün için hesaplanan gecikme cezasını ödemesi gerektiğinin bildirildiğini, davalı şirketin gecikme cezasını üniversiteye ödemediğini, davalı şirketin misafirhane binasının eksikliklerini bir türlü tamamlamaması nedeni ile geçici kabul işleminin 13/07/2015 tarihinde gerçekleştirilebildiğini, davalı şirketin üniversiteye misafirhanenin teslim edilmesi gereken 01/09/2014 tarihi ile geçici kabul işleminin yapıldığı 13/07/2015 tarihi arasında imzalanan ek protokol gereği gecikme cezasını ödemek zorunda olduğunu, ancak davalı şirketin ödemeleri yapmamakta ısrar ederek itiraz ettiğini, davalının ödemeyi yapmaması kamu zararının doğmasına sebebiyet verdiğinden davalı aleyhine Manisa 2. İcra Müdürlüğü’nün 2016/5616 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığın, üniversitenin başlattığı icra takibine karşı davalının haksız ve yersiz olarak itiraz ettiğini belirterek, davalının icra dosyasına yaptığı itirazın iptali ile asıl alacağın % 20’sinden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; işin, geçici kabule uygun bir şekilde, sözleşmedeki süre içinde bitirildiğini, davalı şirketin 38 gün gibi kısa bir süre içinde misafirhaneyi tamamlayarak 01/09/2014 tarihinde davacı üniversiteye verdiği CBÜ-PN-2014/049 sayılı yazı ile, geçici kabulün yapılması için başvuruda bulunduğunu, geçici kabul muayenesinin, davalının başvurusundan 40 gün sonra yapılabildiğini, 10.10.2014 tarihinde yalnızca davacı üniversite görevlilerin katılımı ile, davalı şirketin yokluğunda tek taraflı olarak yapılan incelemede, inşaat, makine tesisat ve elektrik işlerinde eksiklik olduğu ileri sürülerek, işin geçici kabule uygun olmadığınının iddia edildiğini, davacı üniversitenin 16/10/2014 tarih ve 13119 sayılı yazısı ekinde 3 sayfalık listeye yer verildiğini, her ne kadar, 3 sayfalık listede toplam 22 iş kaleminde eksiklik olduğu ifade edilmiş ise de, belirtilen eksikliklerin hiç birinin işin kabulüne engel esaslı eksiklik veya kusur olmadığını, eksikliklerin bir kısmının davacının kendi üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirmemiş olması nedeni ortaya çıkan eksiklikler, bir kısmının da projede gösterilmemiş olması nedeni ile davalının yükümlülüğünde olmayan işler olduğunu, geçici kabul başvurusundan itibaren 10 ay boyunca, davalının tüm ısrarına rağmen doğalgaz abonesi olmayan davacının, doğalgaz tesisatının kontrol edilmediğini iddia etmeye hakkı olmadığını, aynı şekilde, kendisi tarafından temin edilmesi gereken elektrik bağlantısı için uygun bağlantı noktası bulamayan ve elektrik abonesi de olmayan davacının elektrik imalatlarının geciktiğini ileri sürerek, kabul işleminden kaçınmasının da hakkın kötüye kullanılması olduğunu hesaplanan ceza tutarının mevzuata aykırı olduğunu, hesaplanan gecikme cezasının fahiş olduğunu, cezai şartta tenkise gidilmesi gerektiğini, geçici kabul işlemleri ile uygulanan cezanın mevzuata uygun olup olmadığının tespiti açısından yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmasını talep ettiklerini beyanla davanın reddini savunmuştur.

İlk Derece Mahkemesince iddia, savunma, tüm dosya kapsamı ve taraflar arasında yapılan İrtifak Hakkı Sözleşmesi, İrtifak Hakkı Şartnamesi ve Kiralama İzni Ek Protokol şartlarına göre; davalının, İrtifak Sözleşmesinin 4 a maddesinden kaynaklanan hakları korumak üzere mimari plan verilen üniversite misafirhanesini 1 Eylül 2014 tarihine kadar tamamlayıp üniversiteye teslim etmek zorunda olduğu, davalının süresinde teslimi gerçekleştiremediği, bu bağlamda; 1 Eylül 2014 tarihinden itibaren, teslim edilmeyen her gün için davalı firmanın (47×40=1880 Türk Lirası) 1.880-Türk Lirası/gün ceza ödemeyi kabul etmiş olması ve geçici kabul tutanağını itirazsız imzalaması nedeniyle, tespit edilen gecikilen 316 gün için (01-09/2014-13/07/2015 arası) davacıya, (316 gün x 1.880,00- Türk Lirası/gün = 594.080,00-Türk Lirası) 594.080,00. Türk Lirası gecikme cezası ödemesi gerektiği gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararına karşı taraf vekillerince istinaf yoluna başvurulması üzerine, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi tarafından, davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile kararın kaldırılmasına ve yeniden esas hakkında karar verilerek davanın reddine karar verilmiştir.

Bu karara karşı süresinde davacı vekilince temyiz yoluna başvurulması üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.

İlk Derece Mahkemesince davanın kısmen kabulüne ilişkin karara karşı davalı vekilince yapılan istinaf başvurusu, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesince, davadaki ceza-i şartın, ifaya bağlı bir ceza-i şart olup, davacı idare tarafından 13.07.2015 tarihli geçici kabul tutanağında herhangi bir ihtirazi kayıt düşülmediği, gecikme cezası istenebilmesi için sözleşmede yazılı olmasının yetmeyeceği, teslim sırasında bu durumun ileri sürülmesi gerektiği gerekçesi ile İlk Derece Mahkemesinin kararı usul ve yasaya aykırı görülerek istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında hüküm kurularak davanın reddine kararı verilmiş ise de;

Dosyada mevcut 20.11.2014 tarihli yazıda işin teslimi gereken 01.09.2014 tarihinde bitmiş olması ve teslim edilmesi gerektiğinin belirtildiği, ek protokolün 3. maddesi gereği teslim edilmeyen her gün için para cezasının hesaplanarak ödenmesinin istenildiği, dolayısıyla davacı idarenin bu yazı ile, gecikme cezasını isteme hakkını TBK’ nın 131/II nci maddesi uyarınca saklı tuttuğu sonucuna varılmış olup, buna göre işin teslimi gereken gün ile geçici kabul tarihi arasında işlemiş gecikme cezasının hesaplanarak karar verilmesi gerekirken, aksine gerekçelerle davanın reddine karar verilmesi usul ve yasaya aykırı görülmüş, kararın bozulması gerekmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesinin İlk Derece Mahkemesince verilen kararın kaldırılarak yeniden esas hakkında verdiği karar usul ve yasaya aykırı görüldüğünden BOZULMASINA, HMK.’ nın 373/2. maddesi gereğince dosyanın İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesine GÖNDERİLMESİNE, 24.12.2024 gününde kesin olarak oy birliği ile karar verildi.