|
ÖZET: Başvuru, 18 Mayıs 2022 tarihinde Geleneksel Girişimcilik Destek Programı’na yapılan başvurunun reddedilmesi üzerine yapılmıştır. Başvuran, 5 Nisan 2022 tarihinde programa başvurduğunu ve 15 ile 19 Nisan 2022 tarihlerinde yapılan işletme ziyaretlerinde kendisiyle doğrudan görüşme olanağının olmadığını belirtmiştir. Reddin gerekçesi ise, girişimcinin seçtiği iş kolunda yeterli bilgi ve deneyime sahip olmadığı yönündedir. Başvuran, bu kararın yeniden değerlendirilmesini talep etmiştir.
İdare, başvurunun reddine ilişkin olarak, girişimcinin yeterlilik kriterlerini karşılamadığını ve yapılan ziyaretlerde doğrudan bir görüşmenin gerçekleşmediğini ifade etmiştir. İtiraz süreci sonucunda, itirazın da reddedildiği belirtilmiştir. Başvuranın sunduğu belgeler ve idarenin değerlendirmeleri, başvurunun hukuka uygun bir şekilde reddedildiğini göstermektedir. Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvurunun reddine dair kararın hukuka uygun olduğunu belirterek, başvuranın talebini kabul etmemiştir. Başvuru sürecinin ve idarenin işlemlerinin iyi yönetim ilkelerine uygun olarak yürütüldüğü tespit edilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/12965-S.22.19863
BAŞVURU NO : 2022/7197
KARAR TARİHİ : 07/10/2022
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : ,TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU İDARE : KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ
GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Geleneksel Girişimcilik Destek Programı başvurusu hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 18/05/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Kurumumuza iletmiş olduğu 18.05.2022 tarihli dilekçesinde özetle; (a) Geleneksel Girişimcilik Destek Programına 05.04.2022 tarihinde başvuruda bulunduklarını ve müteakiben ilgili personel tarafından (Kobi Uzmanı) haber verilmeksizin 15.04.2022 ve 19.04.2022 tarihlerinde işletme ziyaretlerinin gerçekleştirildiğini, (b) 15.04.2022 tarihindeki ziyaretten sonra girişimciye personel tarafından geç saatlerde bilgi verildiği ve araya hafta sonu tatili girdiği için ilgili personelin arandığını ve ziyaretten geç saatte haberi olduğu bilgisini verildiğini; buna mukabil 19.04.2022 tarihinde gerçekleştirilen ziyarette ise girişimci işyerine ulaşamadan ilgili personelin işletmeyi terk ettiğini, dolayısıyla ilgili personel ile aralarında fiili bir görüşmenin gerçekleşmediğini, (c) Söz konusu başvurularının, “[…] girişimcinin seçmiş olduğu iş kolunda yeterli düzeyde bilgi beceri ve deneyiminin olmadığı […]” gerekçesiyle reddedildiğini,
(d) Girişimcinin eğitimi ve iş tecrübesi ile iş modelinde de ifade edildiği gibi sektör hakkında yaptığı araştırmanın işin yapılması için yeterli olduğunu; faaliyet alanında mühendislik bilgisi gerektiren bir alan bulunmadığını; girişimcinin bizzat işin yönetimi ve organizasyonu işlemleri ile iş süreçlerinden muhasebe ve hasarlı araçlar ile ilgili sigorta şirketleri ilişkilerini yürüttüğünü, Belirtmiştir.
2. Başvuran, Geleneksel Girişimcilik Destek Programına yapmış oldukları başvurunun yeniden değerlendirilmesini ve bu bağlamda yaşadıkları hak kaybının giderilmesini talep etmiştir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
3. Başvurunun ön inceleme şartlarını taşıdığının tespiti üzerine inceleme ve araştırma aşamasına geçilmiştir. İdareden, başvuru konusu kapsamında yürütülen iş ve işlemlere ilişkin açıklamaları ile bunlara ait bilgi ve belgeleri Kurumumuza iletmesi istenmiştir.
4. İdarenin söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden Kurumumuza gönderdiği 05.07.2022 tarihli ve sayılı cevap yazısında özetle; (a) Şikâyete konu 05.04.2022 tarihli “Geleneksel Girişimci Destek Programı” başvurusunun, KOSGEB
Ankara OSTİM Müdürlüğünce ilgili mevzuatta öngörülen kriterler kapsamında değerlendirildiği, (b) “Girişimcinin seçmiş olduğu iş kolunda yeterli düzeyde bilgi beceri ve deneyiminin olmadığı gerekçesi” ile 20.04.2022 tarihinde başvurunun reddine karar verildiği, (c) Söz konusu karara karşı 21.04.2022 tarihinde KOBİ Bilgi Sistemi (KBS) üzerinden itiraz başvurusunda bulunulduğu; itiraz dilekçesinin tekrar değerlendirildiği ve İtiraz Komisyonu tarafından başvuruya ait ret kararı uygun bulunarak girişimcinin itirazının reddine karar verildiği, İfade edilmiştir.
5. Başvuru konusuna ilişkin diğer bilgi ve belgeler 05.07.2022 tarihli ve sayılı sayılı yazı ekinde sunulmuştur.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinin
dördüncü ve beşinci fıkraları uyarınca:
Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. […] 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci
fıkrası uyarınca:
Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.
8. 4 sayılı Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı
Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’nin “Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve
Destekleme İdaresi Başkanlığı” başlıklı on sekizinci bölümünde yer alan 227’nci maddesinin birinci
fıkrasının (h) bendi uyarınca:
(1) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığının görevleri
şunlardır:
[…] h) Girişimcilik kültürünün ve ortamının geliştirilmesi ve yaygınlaştırılması için gerekli tedbirleri almak, bu kapsamda girişimleri ve girişimcileri desteklemek.
[…].
9. KOSGEB Destek Programları Yönetmeliği’nin “Destek programına başvuru ve değerlendirme” başlıklı
7’nci maddesinin ilgili hükümleri uyarınca:
MADDE 7 – […]
(3) KOSGEB Veri Tabanında yer alan işletme, meslek kuruluşu ve işletici kuruluşların destek programlarına başvuru süreci ve koşulları ilgili destek programı ve uygulama esaslarında belirlenir.
(4) Destek programlarına yapılan başvurular; ilgili destek programı ve uygulama esaslarına göre değerlendirilir. Değerlendirme sonucu başvuru sahibine bildirilir.
[…].
10. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı Geleneksel Girişimci
Destek Programı Uygulama Esasları’nın “Amaç” başlıklı 1’inci maddesi ile “Destek programına yapılan başvuruların değerlendirilmesi” başlıklı 12’nci maddesi ve “İtiraz süreci” başlıklı 13’üncü maddesinin ilgili
hükümleri uyarınca:
MADDE 1 – (1) Bu uygulama esaslarının amacı girişimcilerin kurduğu yeni işletmelerin hayatta kalma oranının arttırılmasını sağlamak için uygulanan Geleneksel Girişimci Destek Programına ilişkin iş ve işlemlerin esaslarını düzenlemektir.
[…]
MADDE 12 – (1) Başvuru, KBS üzerinden sorumlu personel tarafından Geleneksel Girişimci Destek
Programı Başvuru Değerlendirme Kriterleri Formunda yer alan hususlar dikkate alınarak Geleneksel
Girişimci Programı Başvuru Değerlendirme Formu ile değerlendirilir ve ilgili uygulama birimi müdürü onayına gönderilir.
(2) Değerlendirme sonucunda; başvuru kabul edilebilir, reddedilebilir veya başvurunun düzeltilmesi talep edilebilir.
(3) Ret gerekçeleri veya düzeltme talep edilen hususlar KBS üzerinden işletmeye bildirilir.
[…].
MADDE 13 – (1) Destek programı başvurusu uygulama birimi tarafından reddedilen işletme, ret kararına bir defaya mahsus olmak üzere, itiraz gerekçeleri ve buna ilişkin bilgi ve belgeler ile birlikte kararın
KBS üzerinden işletmeye bildirildiği tarihten itibaren 15 gün içerisinde Geleneksel Girişimci Destek
Programı İtiraz Formu ile KBS üzerinden itiraz edebilir.
[…] (3) Uygulama birimi, gerekçeli itirazı; itiraza konu bilgi ve belgeler ile birlikte itiraza ilişkin görüş ve açıklamalarını ekleyerek ilgili Başkanlık birimine itirazın işletme tarafından KBS üzerinden onaylandığı tarihten itibaren en geç 15 gün içerisinde KBS üzerinden gönderir.
(4) Gerekçeli itiraz; ilgili Başkanlık birimi tarafından değerlendirilir. Değerlendirmede, destek programı başvurusunun ret kararına ilişkin uygulama birimine yapılan itirazlar değerlendirilir.
(5) İlgili Başkanlık birimi itirazı inceleyerek, ret veya kabul eder. Alınan karar, gerekçeleri ile birlikte
Geleneksel Girişimci Destek Programı İtiraz Karar Formuna işlenerek ilgili uygulama birimine bildirilir.
(6) Uygulama birimi, ilgili Başkanlık birimi kararını işletmeye KBS üzerinden bildirir.
(7) İlgili Başkanlık birimi tarafından:
[…] b) İtirazın reddedilmesi veya itirazı kabul edilen başvurunun uygulama birimi tarafından tekrar reddedilmesi halinde bu karara itiraz edilemez.
[…].
IV. KAMU DENETÇİSİ ARİF DÜLGER’İN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 1. Olay ve Olgular
Başvuru kapsamında sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden anlaşıldığı üzere; 12. Başvuran, 05.04.2022 tarihinde KOBİ Bilgi Sistemi üzerinden kuruluş ve performans desteği talebiyle
Geleneksel Girişimci Destek Programına başvuruda bulunmuştur.
13. Başvuru formunda faaliyet konusu, “Motorlu kara taşıtlarının genel bakım ve onarım hizmetleri (aynı işletmede mekanik, elektrik sistemi, kaporta, boya, fren sistemi, cam, pencere vb. bakım ve onarımının yapılması)” olarak belirtilmiştir. Anılan formun iş modeline ilişkin bilgiler bölümünde yer alan girişimcinin kendisine ve iş tecrübelerine dair bilgiler kısmında ise özetle; “[…] 2011 yılında Anadolu Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme bölümünde[n] mezun oldu. 2012 yılında […] İşletmesi’nde pazarlamacı olarak çalıştı. […] 2021 yılında […]
Ltd. Şti. ‘inde Satış ve Muhasebe alanında yaklaşık 4 ay part time çalıştı. […], eşi otomotiv sanayinde çalıştığı için aile şirketi olarak oto kaporta, boya bakım onarımı ve yedek parça satışı alanında şirket kurmaya karar verdi.”
Şeklindeki açıklamalara yer verilmiştir.
14. Destek programına yapılan söz konusu başvurunun değerlendirilmesi neticesinde; gerekçe kısmında
“Başvuru Formu ve İş Modeli Formu incelenmiş olup, gerçekleştirilen işletme ziyareti ile de bir bütün olarak değerlendirildiğinde; girişimcinin seçmiş olduğu iş kolunda yeterli düzeyde bilgi beceri ve deneyiminin olmadığı gerekçesi ile Geleneksel Girişimci Destek Programı Başvuru Değerlendirme
Kriterlerine göre reddedilmesine karar verilmiştir.” ifadelerine yer verilmek suretiyle başvurunun reddine karar verilmiş ve anılan karar 20.04.2022 tarihinde başvurana bildirilmiştir.
15. Başvuran anılan karara karşı itiraz yoluna başvurmuştur. İtiraz Komisyonu tarafından yapılan inceleme sonucunda girişimcinin deneyimine yönelik bilgi veya belge sunmamasından dolayı Uygulama Birimince verilen ret kararı uygun bulunmuş ve İtiraz Komisyonunun söz konusu kararı 05.05.2022 tarihinde başvuruna bildirilmiştir.
2. Değerlendirme 16. Başvuran, ilgili personel tarafından haber verilmeksizin 15.04.2022 ve 19.04.2022 tarihlerinde işletme ziyaretlerinin gerçekleştirildiğini ve her iki ziyarette de doğrudan girişimci ile görüşme olanağının olmadığını; ayrıca her ne kadar girişimcinin seçmiş olduğu iş kolunda yeterli düzeyde bilgi, beceri ve deneyiminin olmadığı gerekçesiyle başvuruları reddedilmiş ise de girişimcinin eğitimi ve iş tecrübesi ile sektör hakkında yaptığı araştırmanın işin yapılması için yeterli olduğunu; faaliyet alanında mühendislik bilgisi gerektiren bir alan bulunmadığını; girişimcinin bizzat işin yönetimi ve organizasyonu işlemlerini yürüttüğünü belirtmiştir (§1).
17. Başvurunun değerlendirilmesi kapsamında hazırlanan uzman bilgi formunun ilgili kısmında;
15.04.2022 ve 19.04.2022 tarihlerinde iki kez işletme ziyareti gerçekleştirilmiş, ancak ziyaret günlerinde
girişimci ile işletmede karşılaşılamamıştır. (İlk ziyaretten sonra girişimci ile telefon görüşmesi yapılmış, girişimci ramazan ayı dolayısı ile öğleden sonraları erken çıktığını sabahtan öğleye kadar işletmede bulunduğunu beyan etmesi üzerine ikinci ziyaret öğleden önce gerçekleştirilmiştir.) İşletme ziyaretinde işletmeye ait herhangi bir tabelanın olmadığı, iki personelin çalıştığı görülmüştür. […].
Şeklindeki tespitlere yer verilmiştir.
18. Dolayısıyla, işletme ziyaretlerinde başvuranın mazereti de dikkate alınarak ikinci ziyaretin gerçekleştirildiği ancak girişimcinin işletmede bulunmaması sebebiyle ikinci ziyarette de kendisi ile doğrudan görüşülemediği anlaşılmış olup bu bağlamda İdareye atfedilebilecek herhangi bir kusur bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
19. Diğer yandan, destek programına yapılan söz konusu başvurunun reddedilmesine dair İdarece sunulan temel gerekçe, girişimcinin seçmiş olduğu iş kolunda yeterli düzeyde bilgi, beceri ve deneyiminin olmadığı yönündeki değerlendirmeye dayanmaktadır (§4).
20. Geleneksel Girişimci Destek Programı Uygulama Esasları’nın 12’nci maddesinin birinci fıkrasında, başvuruların “Geleneksel Girişimci Destek Programı Başvuru Değerlendirme Kriterleri Formunda” yer alan hususlar dikkate alınarak değerlendirileceği açıkça düzenlenmiştir (§10). Anılan Uygulama
Esasları’nın ekinde “Değerlendirme Kriterleri Formuna” yer verilmiş ve söz konusu Formun içeriğinde girişimcinin yeterliliği hususu birinci kriter olarak düzenlenmiştir. Girişimcinin yeterliliği kriterinin alt unsurları ise, “Girişimcinin bilgi/tecrübesi[ ] işi yürütmek açısından uygun mu?” ve “İşletme ortakları/personelin niteliği, girişimcinin işini yürütmesi ile ilgili ihtiyaçlarını tamamlıyor mu?” soru cümleleri ile belirlenmiştir.
21. Geleneksel Girişimci Destek Programının uygulama amacının, girişimcilerin kurduğu yeni işletmelerin hayatta kalma oranının arttırılmasını sağlamak olduğu ilgili mevzuatta açıkça düzenlenmiştir (§10). Bu meyanda, program kapsamında destek sağlanacak olan girişimcinin faaliyet alanına dair temel bilgi ve tecrübeye sahip olmasının beklenmesi olağandır; keza kurulan bir işletmenin devamlılığının ve gelişiminin sağlanması önem arz etmekte olup işletme hakkında alınacak yönetsel kararların bu amaca matuf olması gereklidir. Diğer yandan, girişimcinin özellikle teknik bir takım bilgi ve tecrübe gerektiren konularda yanında çalışan personelden ya da iş ortaklarından faydalanması da mümkündür ancak bu husus girişimcinin yeterliliğine dair ikinci ve tamamlayıcı bir alt kriter olarak ayrıca aranmaktadır.
22. Bu çerçevede, işletmenin faaliyet konusu ve başvuru formunda girişimcinin iş tecrübesi hakkında sunulan bilgiler (§13) ile diğer tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuru konusu ile ilgili olarak İdarece yürütülen işlemlerde hukuka ve hakkaniyete aykırılık olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine, Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiştir. Anılan madde hükmü uyarınca, inceleme ve araştırma kapsamında ilgili idarenin iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığı hususları da Kurum tarafından gözetilmektedir.
24. Bu kapsamda yapılan değerlendirme neticesinde; İdarenin, gerek başvuranın dilekçesi gerekse de şikâyet başvurusunun inceleme ve araştırılması kapsamında Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgeler bakımından süresi içerisinde işlem tesis ettiği, böylece “makul sürede karar verme ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
25. 6328 sayılı Kanun’un 21’inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
26. Buna göre ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ GELİŞTİRME VE
DESTEKLEME İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
/