|
ÖZET: Bu karar, Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen sözlü sınavın hukuka aykırı bir şekilde yürütüldüğü iddiasına dayanmaktadır. Başvuran, sözlü sınavda aldığı 68,4 puanın hatalı olduğunu ve sınavın yenilenmesini talep etmiştir. İdare, sınavın yönetmelik hükümlerine uygun yapıldığını savunsa da, yapılan değerlendirmelerin yargısal denetime olanak tanımadığı ve adayın objektif bir değerlendirmeye tabi tutulmadığı sonucuna varılmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, nesnel ve şeffaf bir şekilde yapılması gerektiğini vurgulamıştır. Sınavda sorulan soruların ve verilen puanların kayda geçirilmemesi, değerlendirme kriterlerinin somut bilgi ve belgeye dayandırılmaması gibi eksiklikler, başvuranın başarısız sayılma işleminin hukuka uygun olmadığını ortaya koymuştur. Sonuç olarak, başvuranın yeniden sözlü sınava alınması yönünde tavsiye kararı verilmiştir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2022/8547-S.22.13049
BAŞVURU NO : 2022/3479
KARAR TARİHİ : 04/07/2022
TAVSİYE KARARI
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Sözlü sınav sonucuna itiraz hk.
BAŞVURU TARİHİ : 04/03/2022
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle, 09/10/2021 tarihinde Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından yapılan, Gelir İdaresi
Başkanlığı Grup Müdürlüğü yazılı sınavında başarılı olduğunu, 21/12/2021 tarihinde sözlü sınava çağırıldığını, sözlü sınav notunun 68,4 olduğunu, sözlü sınav için yapılan değerlendirmenin hukuka aykırı olduğunu, kendisine yöneltilen sorulara doğru cevap verdiğini, sınav komisyonu üyelerinin tamamının sınav esnasında hazır bulunmadığını, soruların ve cevap anahtarının önceden hazırlanmadığını, komisyon üyelerince hangi sorulara hangi puanın verildiğine ilişkin tutanak tutulmadığını, puanların gerekçelendirilmediğini, bu durumun Danıştay içtihatlarına aykırı olduğunu belirterek sınavının yenilenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Hazine ve Maliye
Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığınca gönderilen 07/04/2022 tarihli ve – – sayılı cevabi yazıda özetle; Sınav kurulunun, Gelir İdaresi Başkanlığı Yönetici Atama Yönetmeliğinin “Sınav kurulunun görevleri ve çalışma usulü” başlıklı 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; Sınav kurulu, en az beş üye İle toplanır ve çoğunlukla karar verir. Oylamada çekimser oy kullanılamaz. Karara katılmayanlar karşı oylarım gerekçeleri ile birlikte belirtmek zorundadırlar. hükmü gereğince toplandığı, bu nedenle komisyon üyelerinin tamamının hazır olmadığı bir ortamda mülakat yapıldığı iddiasının asılsız olduğu, 20-22 Aralık 2021 tarihleri arasında yapılan Gelir İdaresi Grup Müdürlüğü Sınavının sözlü bölümünün; sözlü bölüme katılan adayların; sınav kurulu tarafından Gelir İdaresi Başkanlığı Yönetici
Atama Yönetmeliği uyarınca, a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücünün, b)
Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve tepkilerinin mesleğe veya göreve uygunluğunun, c)
Özgüveni, İkna kabiliyeti ve İnandırıcılığının, ç) Genel yetenek ve genel kültürünün, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının değerlendirilmesi suretiyle verilen puanların tutanağa geçirilerek yapıldığı, sınav kurulunun değerlendirmeleri sonucu sınava katılan adaylara her bir kurul üyesi tarafından verilen puanlar ve bunların ortalaması sonucunda oluşan sözlü puanının da yer aldığı bir sözlü sınav tutanağı tutulduğu, sözlü sınav tutanağında, her bir kurul üyesi tarafından sözlü bölüme katılan adaylara a, b, c, ç, d bentlerinde belirtilen değerlendirme kriterleri için ayrı ayrı değerlendirilerek verilmiş puanların yer aldığı, bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sisteminin olmadığı, sınav kurulunca adaya sorulan soruların önceden hazırlanmasına ve verdiği cevapların tutanağa alınmasına ilişkin ilgili mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığı, beş değerlendirme kriterine göre verilen puanların aritmetik ortalaması alınarak ’ın sözlü sınav puanının 64,28 olduğu tespit edildiği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
3.1) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde;
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü
maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: …Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ”
6) Gelir İdaresi Başkanlığı Yönetici Atama Yönetmeliğinin
6.1.)“Sınav kurulunun oluşumu” başlıklı 9 uncu maddesinde; “Sınav kurulu, Başkanlık onayı ile bir başkan ve en az dört üyeden teşekkül eder. Sınav kurulunda yeteri kadar yedek üye görevlendirilir. Asil üyenin katılamadığı toplantıya yedek üye katılır. (2) Sınav kurulunu teşkil eden üyeler, sınava alınacak personelden, ihraz ettikleri unvanlar itibarıyla daha düşük seviyede olamazlar.”
6.2) “Sınav duyurusu ve başvuru” başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Sınava katılma şartları, sınav açılan
görevin kadro unvanı, atama yapılacak kadro sayısı, atama yapılacak yerler, sınav konuları, sınav tarihi ve başvuru süresi gibi hususlar İnsan Kaynakları Daire Başkanlığınca ilan edilir. Sınavda başarılı olanların eğitime tabi tutulacak olması halinde, duyuruda ayrıca belirtilir. (2) Sınav duyurusu, Başkanlık internet sitesinde ilan edilir ve sınav tarihinden en az otuz gün önce merkez ve taşra birimlerine gönderilir. (3) Son başvuru tarihi ile sınav tarihi arasındaki süre on beş iş gününden az olamaz.”
6.3) “Başarı Notu” başlıklı 12 inci maddesinde; “Unvanlara atanabilmek için, yapılacak yazılı ve sözlü
sınavlardan ayrı ayrı yüz üzerinden en az yetmiş puan alınması şarttır. Yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması, adayların başarı notunu oluşturur.” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte
değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran Gelir İdaresi Başkanlığı Grup Müdürlüğü sözlü sınavının hukuka aykırı bir şekilde
yürütüldüğünü ve takdir edilen 68,4 puanın da hatalı olduğunu belirterek sınavının yenilenmesini talep etmektedir.
9) İlgili idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, Sınav Komisyonunca her bir
adayın yukarıda yer verilen Yönetmelik hükümleri çerçevesinde değerlendirmeye tabi tutulduğu, başvurana sözlü sınav sonucunda 64,28 puan verildiği, söz konusu puana yapılan itirazın değerlendirildiği ancak herhangi bir hatanın tespit edilemediği anlaşılmaktadır.
10) Bilindiği üzere, Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan
sözlü sınavların kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
11) Danıştay 2’nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda, sözlü
sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
12) Başvuru konusu somut olayda, her ne kadar sınav komisyonunun mevzuata uygun olarak oluşturulduğu
ve her bir komisyon üyesince puan değerlendirme formu hazırlandığı belirtilmiş olsa da, sözlü sınav öncesinde adaylara sorulacak soruların ve cevap anahtarının önceden hazırlandığına ilişkin bilgi ve belge sunulmadığı, sözlü sınavda Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen soruların, verilen puanların ve adayca verilen cevapların tutanağa bağlandığına ilişkin ilişkin bilgi ve belge sunulmadığı, her bir kurul üyesi tarafından verilen puanın her bir kurul üyesince ayrı ayrı gerekçelendirildiğine ilişkin ilişkin bilgi ve belge sunulmadığı, tüm adaylara ilişkin olarak, toplamda Komisyon üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalamasının yer aldığı bir tutanak bulunduğu, bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sisteminin olmadığı ve sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmektedir.
13) Bu çerçevede, adayın sözlü sınav sonucunda başarısız sayılması işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve
maksat yönlerinden yargısal denetime olanak tanıyacak derecede ortaya konulamadığı ve adayın sözlü sınavda objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı sonucuna varılmaktadır. Yukarıda yer verilen Danıştay
kararında da belirtildiği üzere, anılan yönetmelik hükmünde belirtilen değerlendirme kriterlerinden gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan kriterlerin ise söz konusu bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Değerlendirmeye etki eden hususların ortaya konulması ve ilgili somut bilgi ve belgelerin temini ise ancak adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların ve cevapların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin gerekçeleriyle tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olabilecektir.
14) Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri ve yargı içtihatları birlikte göz önünde bulundurularak
Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, ilgili idarenin sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işlemini, söz konusu işlemi yargı denetimini mümkün kılacak şekilde tesis etmediği ve adayın sözlü sınavda objektif değerlendirmeye tâbi tutulmadığı gerekçeleriyle, sözlü sınav sonucu başarısız sayılma işleminde hukuka uyarlık bulunamadığından bahisle, başvuranın yeniden sözlü sınava alınması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ
tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın sözlü sınav sonucunda 64,28 puan verilmesi işleminin makul süre içerisinde geri alınarak, bir idari işlem olan sözlü sınavın yargısal denetimini mümkün kılacak tedbirlerin alınması suretiyle başvuranın sözlü sınava tabi tutulması, sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, soruların kura veya zarftan çekme suretiyle belirlenmesi, Komisyon üyelerince tutulan tutanaklarda verilen puanların gerekçelerine yer verilmesi, sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde
HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, ilgili
idarece bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın başvurana ve gereği için HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi