TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 18745356-101.07.06-E.
SAYI
:
BAŞVURU NO
KARAR TARİHİ
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURU VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Gelir İdaresi Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Gelir Uzman Yardımcılığı sözlü sınav sonucuna itiraz hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ 12.12.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran; Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi İşletme Bölümü mezunu olduğunu, Kamu Personeli
Seçme Sınavı’nda P-35 puan tüıünde 85.42 alarak Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi
Başkanlığının düzenlemiş olduğu Gelir Uzman Yardımcılığı sınavına Mersin ilini tercih ederek başvuıuda bulunduğunu, kuıumun düzenlediği yazılı sınavdan 90 puan alarak başarılı olmasına rağmen; Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından 18.09.2017 – 06.10.2017 tarihleri arasında yapılan mülakat sonucunda tarafına 40 .13 puan verilerek başarısız sayılma işlemine yaptığı itirazın reddine dair işlemin iptalini talep etmektedir.
il. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. konu iddi hakkında Maliye Bakanlığı/ Gelir İdaresi Başkanlığının 27/02/2018 tarihli a ve- sayılı cevabı yazısında özetle; 2.1. Gelir Uzman Yardımcılığı Giriş Sınavlarının sözlü bölümü 5345 sayılı Gelir İdaresi
Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı
Yönetmeliği hükümlerine göre yapıldığı, 2.2. Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliğinin “Giriş sınavı sonucunun duyuıulması” 1/7 başlıklı 16’ncı maddesinde yer alan “Giriş sınavında başarılı olan adayların ad ve soyadları ile aday numaralarının yer aldığı asil ve yedek listeler uygun görülen yerlere asılarak ve Başkanlık resmi internet sitesinde yayımlanarak duyurulur” hükmü gereğince duyurulmakta olduğu, 2.3. Sözlü sınavda adaylara sınav kurulu tarafından 5345 sayılı Kanunun 29’uncu maddesi ile Gelir
İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliğinin 14’üncü maddesinde yer alan her bir unsura [a-)
Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, b-) Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve tepkilerinin mesleğe veya göreve uygunluğu, e-) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç-) Genel yetenek ve genel kültürü, d-) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı] ilişkin puanlar verildiği, 2.4. 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun 29’uncu maddesinde yer alan “…Sınav kurulu, adaylar hakkında yukarıda yazılı özelliklerin her biri içi/ı değerlendirme yapar . Yapılan değerlendirmeye göre verilen puanlar tutanağa geçirilir . Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz .” hükmü gereğince söz konusu sınavla ilgili olarak sözlü sınav tutanağı haricinde başka bir tutanak veya kayıt tutulmadığı, 2.5. Başvuruya konu olan sınavda Mersin ili için 25 adet kontenjan belirlendiği, bu kontenjanın 5 katı olan 125 adayın yazılı bölüme alındığı, yapılan yazılı sınav neticesinde Mersin ili için 80 ve üzeri puan alan toplam 52 aday sözlü bölüme katılmaya hak kazanmış olup yapılan sözlü sınav neticesinde ise 25 adayın asil olarak, 5 adayın yedek olarak başarılı olduğu ve 18 adayın başarısız olup 4 adayın ise sözlü sınava katılmadığı, 2.6. Sözlü sınavda Mersin ili için alınan en yüksek puan 90,40 en düşük puanın ise 40,07 olduğu, sınav sonuçlarına göre Mersin ili için 1. adayın başarı derecesinin 88,70, sonuncu adayın başarı derecesi ise 60,13 olup ’ın 65,07 başarı derecesi ile 38. sırada yer aldığı, 2.7. Sözlü sınavlar ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılmakta olup; soruların önceden hazırlanmadığı, sözlü sınava ilişkin bir cevap anahtarı bulunmadığı ve sorulan sorular ile cevapları hakkında bir kayıt sistemi kullanılmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler” , 4. 23/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “ Liyakat : C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır .” 5. 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un “Avukat
“ ve uzman personel çalıştırılması ” başlıklı 29’uncu maddesinde;
“ Devlet gelir uzmanları, vergi istihbarat uzmanları ve gelir uzmanlarının mesleğe alınmaları ve
.
yeterlik sınavları ile çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir…
2 / 7Bu madde hükümlerine göre yapılacak sözlü sınavlar, adayın;
a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücünün, b) Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve tepkilerinin mesleğe veya göreve uygunluğunun, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığının, ç) Genel yetenek ve genel kültürünün, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, değerlendirilmesi suretiyle yapılır . Sınav kurulu, adaylar hakkında yukarıda yazılı özelliklerin her biri için değerlendirme yapar . Yapılan değerlendirmeye göre verilen puanlar tutanağa geçirilir .
Bunun dışında sözlü sınav ile ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmaz .” 6. 26 Aralık 2009 tarihli ve 27444 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gelir İdaresi Başkanlığı
Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin “Tanımlar” başlıklı 3’üncü maddesinde; “ Giriş sınavı : Uzman yardımcısı kadrolarına atanacakları belirlemek üzere, KPSS (A) sonuçlarına göre Başkanlıkça belirlenen puan türü veya türlerinden yeterli puanı alan adaylar arasında yapılan, yazılı ve sözlü bölümlerden oluşan sınavı” 7.“Sözlü sınavın yapılması ve değerlendirilmesi” başlıklı 14’üncü maddesinde;
“( 1) Sözlü sınav, yazılı sınav sonucunun duyurulmasından en az 15 gün sonra yazılı sınav konularından yapılır .
( 2) Sözlü sınavda, adayların muhakeme gücü, bir konuyu kavrama, özetleme ve ifade etme yeteneği, genel ve fiziki görünümü ile davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, yetenek ve kültürü, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı da göz önünde bulundurularak, her adaya sınav kurulu başkan ve üyelerinin her biri tarafından ayrı ayrı 100 üzerinden puan verilir . Verilen bu puanların aritmetik ortalaması sözlü sınav puanını teşkil eder . Sözlü sınavda başarılı olmak için alınan puanın 70 ten az olmaması gerekir .
( 3) Sınav kurulu sözlü sınav sonuçlarını bir tutanakla tespit eder .” 8. “Giriş sınavı puanının ve başarı sıralamasının tespit edilmesi” başlıklı 15’inci maddesinde;
“ ( 1) Giriş sınavı puanı; sözlü sınavda başarılı olan adayların sözlü sınav puanı ile yazılı sınav puanının aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır .
( 2) Giriş sınavı sonuçları, sınav kurulunca, puanı en yüksek adaydan başlamak suretiyle başarı derecesine göre sıraya konulup, atama yapılacak kadro sayısı kadar aday asil, %25 ine kadar aday ise yedek olarak tespit edilerek bir liste halinde tutanağa bağlanır .
( 3) Asil ve yedek listelerinde sıralama yapılırken, adayların giriş sınavı puanının eşit olması halinde, yazılı puanı yüksek olan adaya; yazılı puanının da eşit olması halinde, KPSS (A) puanı yüksek olan adaya öncelik tanınır .
geçerli olup, daha ( 4) Yedek listede yer alan adayların hakları müteakip yazılı sınav tarihine kadar sonraki sınavlar için müktesep hak veya herhangi bir öncelik teşkil etmez .
( 5) Giriş sınavından 70 ve üzerinde puan almış olmak asil ve yedek listedeki sıralamaya giremeyen adaylar için müktesep hak teşkil etmez .
( 6) Asil ve yedek listeler; uzman yardımcılarının atanacağı yerlerin giriş sınavı duyurusunda belirlendiği durumlarda bu yerler itibarıyla, Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin birinci fıkrasının (b)
bendinin ( 1) ve ( 2) numaralı alt bentleri göz önünde bulundurulmak suretiyle oluşturulur .” 9. “Giriş sınavı sonucunun duyurulması” başlıklı 16’ıncı maddesinde; “ Giriş sınavında başarılı olan adayların ad ve soyadları ile aday numaralarının yer aldığı asil ve yedek listeler uygun görülen yerlere asılarak ve Başkanlık resmi internet sitesinde yayımlanarak duyurulur . Ayrıca, asil ve yedek listelerde yer alan adaylara sonuç yazı ile bildirilir .”
3 / 710. “Sınav sonuçlarına itiraz” başlıklı 33 üncü maddesinde, “( 1) Sınav sonuçlarına, duyurunun
yapıldığı günü takip eden tarihten itibaren yedi gün içerisinde dilekçe ile itiraz edilebilir . İtirazlar, sınav kurulu tarafından incelenir ve en geç beş iş günü içinde karara bağlanıp sonuç ilgiliye yazılı olarak bildirilir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
11. İdare tarafından yapılan sözlü sınava ilişkin olarak hukuka ve hakkaniyete aykırılık saptanmadığı değerlendirilerek başvuranın talebinin reddine, sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan
“nesnellik”,, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınav öncesinde soruların cevap anahtarlarının düzenlenmesi ve ilgilinin verdiği cevapları bir tutanak halinde kayıt altına alınması gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak İdareye bu yönde tavsiye verilmesinde ilişkin öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran; Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi Başkanlığının düzenlemiş olduğu Gelir Uzman
Yardımcılığı sınavına Mersin ilini tercih ederek başvuruda bulunduğunu, kurumun düzenlediği yazılı sınavdan 90 puan alarak başarılı olmasına rağmen; Maliye Bakanlığına bağlı Gelir İdaresi
Başkanlığı tarafından yapılan mülakat sonucunda tarafına 40.13 puan verilerek başarısız sayılma işlemine yaptığı itirazın reddine dair işlemin iptalini talep etmektedir .
13. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir .
14. Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin 14’üncü maddesinde adayların sözlü sınavda muhakeme gücü, bir konuyu kavrama, özetleme ve ifade etme yeteneği, genel ve fiziki görünümü ile davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, yetenek ve kültürü, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı da göz önünde bulundurularak, her adaya sınav kurulu başkan ve üyelerinin her biri tarafından ayrı ayrı 100 üzerinden puan verileceği belirtilmektedir .
15. Ayrıca; 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un
“
“Avukat ve uzman personel çalıştırılması ” başlıklı 29’uncu maddesinde de; sınav kurulunun adaylar hakkında yukarıda bahsi geçen yönetmelik maddesindeki kriterlere göre yazılı özelliklerin her biri için değerlendirme yapacağı ve yapılan değerlendirmeye göre verilen puanların tutanağa geçirileceği ifade edilmektedir .
16. İlgili idare tarafından sunulan bilgi ve belgelerden, sözlü sınava ilişkin tutanak kapsamında 3 kişiden oluşan sınav kurulu tarafından ilgili mevzuatta yer verilen 5 kriter çerçevesinde başvuranın
100 üzerinden değerlendirildiği, birinci üye tarafından 40; 40 ikinci üye tarafından 42,00; üçüncü üye
tarafından 38,00 olarak verilen puanlar neticesinde sözlü sınava ilişkin puanının 40,13 olarak belirlendiği, yazılı ve sözlü sınav sonuçlarının aritmetik ortalaması 65,07 olduğundan başarısız sayıldığı, yapılan sözlü sınavda soruların önceden belirlenmediği ve kayıt altına alınmadığı, adaylar
4 / 7açısından liste halinde sözlü sınav tutanağının tutulduğu, yapılan sözlü sınav değerlendirmesi
haricinde başvuran hakkında sunulacak herhangi bir bilginin de bulunmadığı, başvuranın sözlü sınava ilişkin talepte bulunduğu bilgilerden şahsıyla ilgili kısımlarının kendisine sunulduğu görülmüş olup, değerlendirme formlarındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir kanıt sunulmamış olup, Kurumumuzca da bu yönde bir saptama yapılamamıştır .
17. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/ 03/ 2017 tarihli ve E :2016 / 7249, K:2016 / 7249 sayılı Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır . Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir . Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır .” ifadelerine yer verilmektedir .
18. Somut olayda ilgili İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle idarenin takdir yetkisini, kamu düzenini bozacak şekilde kullanmadığı değerlendirilmiş olup sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır .
19. Ayrıca Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin 14’üncü maddesinde; sınav kurulu başkan ve üyeleri tarafından verilen puanların aritmetik ortalamasının Sözlü sınavda başarılı olmak için 70 ten az olmaması gerektiği belirtilmiş olup üyeler tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın 40,13 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminin de hukuka aykırı olmadığı tespit edilmiştir .
20. Öte yandan soruların önceden hazırlanmadığı, sözlü sınava ilişkin bir cevap anahtarı bulunmadığı ve sorulan sorular ile cevapları hakkında bir kayıt sistemi kullanılmadığı göz önünde bulundurulduğunda, İdarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav sorularına adayların verdiği soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir . İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden sınav kurulu üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı, sorulacak sorular için bir puanlama kriteri belirlemediği ve cevap anahtarı hazırlanmadığı anlaşılmıştır .
21. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu Gelir Uzman
Yardımcılığı sözlü sınavının, 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında
Kanun ve 26 Aralık 2009 tarihli ve 27444 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gelir İdaresi
Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapıldığı anlaşıldığından başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
5 / 7B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin
Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
23. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir . İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı, sorulacak sorular için bir puanlama kriteri belirlemediği ve cevap anahtarı hazırlanmadığı anlaşılmıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Mersin İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi talebinin REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi sorularını ve cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Milli Eğitim Bakanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
6 / 7Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi