|
ÖZET: Bu karar, Gelir Uzman Yardımcılığı kadrosundan Gelir Uzmanlığı kadrosuna atanan bir kamu görevlisinin, atama tarihinden itibaren maaş farkı ödemesi talebine ilişkindir. Başvuran, 11/06/2020 tarihinden itibaren Gelir Uzmanlığı aylığını hak ettiğini, ancak bu tarihten 14/07/2020 tarihine kadar olan maaş farkının ödenmediğini belirtmiştir. İdare, farklı tarihlerde tebligat yapılması nedeniyle maaş ödemesinin 15/07/2020 tarihinden itibaren yapılacağını savunmuştur.
Danıştay, atama işleminin kesin ve yürütülebilir olduğunu, dolayısıyla başvuranın uzman kadrosuna ilişkin aylık ve özlük haklarının atanma tarihinden itibaren ödenmesi gerektiğine hükmetmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ilgili maddeleri çerçevesinde, başvuranın maaş farkının ödenmesi yönünde bir engel bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda, başvurana atanma tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılması gerektiği tavsiye edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/7203-S.21.11539
BAŞVURU NO : 2021/511
KARAR TARİHİ : 05/05/2021
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANKARA VERGİ DAİRESİ BAŞKANLIĞI
Maaş farkı ödenmesi taleplidir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 07/01/2021
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı kadrosunda Gelir Uzmanı olarak görev yaptığını, gerekli şartları yerine getirerek Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının 11/06/2020 tarihli olur yazısıyla Gelir
Uzman Yardımcılığından Gelir Uzmanlığı kadrosuna atandığını, atamanın gerçekleştiği 11/06/2020 tarihinden itibaren Gelir Uzmanlığı aylığını hak etmiş olmasına rağmen tarafına 11/06/2020-14/07/2020 tarihleri arasına tekabül eden maaş farkı ödemesinin yapılmadığını, ancak aynı tarih ve sayılı olur yazısına göre atanan ’ın belirtilen tarihler arası maaş farkının yatırıldığını, aynı tarih ve sayılı olur yazısıyla atamaları yapılan kişilere farklı tarihlerde tebliğ yapılması sebebiyle farklı ödemeler yapılmasının eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiğini ve kazanılmış hak ihlali sonucunu doğurduğunu belirterek, “Gelir
Uzman Yardımcılığı” kadrosundan “Gelir Uzmanlığı” kadrosuna atanma tarihinden, takip eden aybaşına kadar olan dönem için maaş farkı ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 18/01/2021 tarihli ve – sayılı bilgi ve belge talebine istinaden Gelir
İdaresi Başkanlığı Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı Personel Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 29/01/2021 tarihli ve sayılı sayılı yazıda özetle; 2.1. Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan Gelir Uzman Yardımcılarının, Gelir
Uzmanlığı Yönetmeliğine göre yapılacak yeterlik sınavında başarı göstererek Gelir Uzmanlığına atanmaları sırasında ve bir defaya mahsus olmak üzere haklarında ayrıca bir derece yükselmesi uygulamasının, 657 sayılı Kanunun 36/A-11 maddesi hükmü gereği olduğu,
2.2. 159 No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “Uygulama İle İlgili Ortak Açıklamalar” başlıklı (D) bölümünün 14/c bendinde “Üst derece ile alt derecelere yapılan atamalarda ve görev değişikliğinde
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
memur, atandığı göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren atandığı derecenin aylığına hak kazandığından, yeni derece ve görevlerine ait zam ve tazminatlarının da buna göre ödenmesi, ancak 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre atananların aylık ve diğer hakları atandıkları yeni kadro dereceleri üzerinden göreve başladıkları günden itibaren ödendiğinden, bu kadro dereceleri için öngörülen zam ve tazminatların da anılan Kanunun 165 inci maddesinde olduğu gibi göreve başladıkları günden itibaren ödenmesi gerekmektedir.” denildiği,
2.3. Söz konusu olayda, başvuru sahipleri ile emsal Duygu Atılgan, farklı birimlerde görev aldıklarından, atama onayının çalıştıkları birimlerce farklı tarihlerde tebliğ edilmiş olduğu, a görev yaptığı müdürlükçe 12/06/2020 tarihinde tebligat yapıldığı, anılan düzenleme gereği takip eden aybaşı olan 15/06/2020 tarihinden itibaren yeni hakları haiz olduğundan maaş ödemesinin 15/06/2020 tarihi itibariyle yapılmış olduğu,
2.4. Ancak başvuru sahiplerine atama onayının, görev yaptıkları birimce 15/06/2020 tarihinde tebliğ edildiği, bahsi geçen düzenleme gereği takip eden aybaşı olan 15/07/2020 tarihinden itibaren yeni hakları haiz olduğundan, maaş ödemesinin 15/07/2020 tarihi itibariyle yapıldığı, ilgililere 15/06/2020 – 14/07/2020 tarihleri arası için Gelir Uzmanlığı farkı yapılamadığı belirtilmiştir.
3. Benzer talepli 2018/9219 başvuru no.lu dosya kapsamında alınan Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin 10/09/2018 tarih ve 5993 sayılı görüş yazısında özetle; 3.1. Anayasanın 128 inci maddesi düzenlemesiyle memurların ve diğer kamu görevlilerinin özlük haklarının ancak kanunla düzenlenebileceğinin hüküm altına alındığı, Anayasanın bu emredici hükmü ışığında memurların ve diğer kamu görevlilerinin özlük haklarının kanuni bir düzenleme olmaksızın kıyasen uygulanması veya idari işlemlerle genişletilmesine imkan bulunmadığı, dolayısıyla; bahse konu olayda engelleyici bir hükmün yokluğu değil, buna imkan veren bir düzenlemenin varlığının aranması gerektiği, bu bakımdan, memurların yeni görevlerine başladıkları tarihten itibaren yeni görevine ilişkin aylığını alabilmesi için açık bir kanuni düzenlemenin bulunmasının zorunlu olduğu,
3.2. Memurların görev değişikliğinde yeni görevine ilişkin aylığa hangi tarihten itibaren hak kazanacağına ilişkin 657 sayılı Kanunda gerekli düzenlemelerin yapılmış olduğu, anılan Kanunun 74 üncü maddesinde memurların bir kurumdan diğerine nakillerinin, 76 ncı maddesinde memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesinin düzenlendiği,
3.3. “Görev yeri değiştirilen memurların aylıkları” başlıklı 169 uncu maddesinde düzenlemesiyle, görev yeri değiştirilen memurların aylıklarının işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödeneceği ve eski görev yerinde alınan aylıklar için kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmayacağının hükme bağlandığı,
3.4. Diğer taraftan, anılan Kanunun “Açıktan atamada aylığa hak kazanma” başlıklı 165 inci maddesi düzenlemesiyle, göreve başlanıldığı günden itibaren aylığa hak kazanma durumunun açıktan aday veya asıl memur olarak atananlarla sınırlı tutulduğu,
3.5. “Derece değişikliğinde aylığa hak kazanma” başlıklı 167 nci maddesinde de “Derece yükselmesinde veya daha aşağı derecelere atamada memur, yükseldiği veya atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır. Ancak, yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde derece yükselmesine ilişkin onayın
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
geçerlilik tarihini takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.” hükmüne yer verildiği,
3.6. Bahsi geçen 167 nci maddenin incelenmesinden görüleceği üzere; birinci fıkrada, memurların niteliği farklı bir göreve atanmaları durumunda atandıkları göreve fiilen başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görevlerinin aylıklarını almaya hak kazanacaklarının, ikinci fıkrada ise, niteliği farklı olan bir göreve atanmaksızın yapılan derece yükselmelerinde, terfi onayını takip eden aybaşından itibaren yeni dereceleri üzerinden aylık almaya hak kazanacaklarının belirtildiği, anılan maddede ikinci fıkraya yer verilmesinin nedeninin, birinci fıkrada yer verilen “yükseldiği veya atandığı derece” ibaresinin, aynı zamanda görevin niteliğindeki değişmeyi de ifade etmesinin bir sonucu olduğu, aksi halde ikinci fıkrada; memurların niteliği farklı olan bir göreve atanmaksızın yapılan derece yükselmelerinde, terfi onayını takip eden aybaşından itibaren yeni dereceleri üzerinden aylık almaya hak kazanacaklarının ayrıca belirtilmeyeceği,
3.7. Bu bakımdan, 160 Seri No.lu Tebliğde yer alan açıklamaların da 657 sayılı Kanunda yer alan hükümlerin uygulama birliğini sağlamak adına daha açık şekilde ve örneklerle ifade edilmesinden ibaret olduğu, sonuç olarak görevleri değişen memurların yeni görevlerine ilişkin mali haklarının bu görevlere atandıkları tarihten itibaren ödenebilmesinin ancak buna ilişkin yeni bir kanuni düzenleme yapılması halinde mümkün olacağı,
3.8. Konuya ilişkin diğer personel kanunlarında da benzer hükümlere yer verildiği, benzer bir konuda
Sayıştay Genel Kurulunca verilen 25.02.1988 tarihli ve 4623/1 sayılı Kararda “Öte yandan dairelerce ve
Temyiz Kurulunca verilen yargısal kararlar belli bir olay üzerine bina edilmektedir. Genel nitelik taşımayan bu kararların Sayıştay görüşü oluşturamayacağı açıktır. Buna karşılık Genel Kurulca alınan yorum kararları, mali konularda uygulamaya yön verecek genel nitelikli kararlardır.” denilmek suretiyle
Sayıştay Dairelerince verilen kararların Sayıştay görüşü oluşturamayacağı, ancak Genel Kurul tarafından alınan yorum kararlarının Sayıştay görüşü oluşturabileceğini ve uygulamaya yön vereceğinin ifade edildiği, anılan Kararın sonuç bölümünde de “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 68’ inci maddesinin (B) bendi uyarınca atama suretiyle yapılan bu işlem sonucu ödenecek ilk aylığın, ilgililerin, göreve başladıkları tarihten itibaren hesaplanarak ay sonunda ödenmesi gerektiğine çoğunlukla karar verildi.” denilerek yalnızca 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesi (B) bendi uyarınca atananlara yeni görevlerine ilişkin aylığın göreve başladıkları tarihten itibaren verileceği karara bağlandığı ve bu Kararın
Bakanlıklarınca da benimsenerek uygulamanın bu şekilde yönlendirildiği,
3.9. Kaldı ki, Sayıştay Genel Kurulunca konuda daha önce verilen 20.04.1972 tarihli ve 3579/1 sayılı
Kararda da aynı sonuca varılarak görevleri değişen memurların yeni görevlerine ilişkin mali haklarının göreve başladıkları tarihten itibaren alabilmeleri durumunun 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesi (B) bendi uyarınca atananlarla sınırlı olduğunun ifade edildiği,
3.10. Benzer bir konuya ilişkin Danıştay 2. Dairesinin vermiş olduğu 01.03.2013 tarihli ve E.2008/3224, K.2013/1130 sayılı Kararında “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun yukarıda yer alan hükümlerinin irdelenmesinden, memurların aylıklarının her aybaşında peşin olarak ödendiği, açıktan aday veya asıl memur olarak atananların göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazandıkları, görev yeri değiştirilen ve daha üst bir göreve atanan memurların hangi tarihten itibaren aylığa hak kazanacakları hususunda ise açık bir düzenlemenin yer almadığı, bununla birlikte, anılan Yasa’nın 167 nci maddesinde yer verilen, “üst derece veya alt derecelere yapılan atamalarda memurun atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren; yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde ise derece yükselmesine ilişkin onayın geçerlilik tarihini takip eden aybaşından itibaren
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alacağı” yolundaki kural ile 169 uncu maddede yer alan, “görev yeri değiştirilen memurların aylıklarının işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödeneceğine” dair kural birlikte göz önünde bulundurulduğunda, görev yeri değiştirilen ve bir üst göreve atanan memurların da, atandığı göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren yeni atandığı kadronun aylığına hak kazanacağı sonucuna ulaşılmıştır.” denilerek görev değişikliklerinde memurun yeni görevine ilişkin mali haklarından bu göreve başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yararlanması gerektiğinin hükme bağlandığı belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 4.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
4.2. “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesi ikinci fıkrasında “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde
“Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 6.1. “Temel ilkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır: Sınıflandırma: A)
Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır…”,
6.2. “Kadroların tespiti ” başlıklı 33 üncü maddesinde “Kadrosuz memur çalıştırılamaz”,
6.3. “Tesis Edilen Sınıflar” başlıklı 36 ncı maddesi birinci fıkrasında “Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir. I – GENEL İDARE HİZMETLERİ SINIFI: Bu
Kanunun kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar Genel İdare Hizmetleri sınıfını teşkil eder…”; “Ortak
Hükümler” Bölümü (A) Bendinde “11. Mesleğe özel yarışma sınavına tabi tutulmak suretiyle alınan
…Gelir Uzman Yardımcıları, …özel yeterlik sınavı yönetmeliklerine göre yapılacak yeterlik sınavlarında başarı göstererek …Gelir Uzmanlığına… atanmaları sırasında ve bir defaya mahsus olmak üzere haklarında ayrıca bir derece yükselmesi uygulanır.”,
6.4. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinde “Memurların bu
Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın
3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır. Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede
yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları caizdir. Kazanılmış hak derecelerinden
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay
T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir…”,
6.5. “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinde
“Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler. Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları mümkündür.
Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir.”,
6.6. “Deyimler” başlıklı 147 nci maddesinde “Bu Kanunda geçen; A) Aylık: Bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı, …İfade der.”,
6.7. “Derece değişikliğinde verilecek aylık” başlıklı 161 nci maddesinde “Derece yükselmesi veya daha aşağı bir dereceye atama halinde, A) Bulunduğu dereceden yukarı derecelere atanan memur; a) 68 nci maddenin (B) bendi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yeni girdiği derecenin ilk kademe göstergesine,(…)
Tekabül eden aylığı alır…”,
6.8. “Açıktan atanmada aylığa hak kazanma” başlıklı 165 inci maddesinde “Bir göreve açıktan aday veya asıl memur olarak atananlar, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanırlar. Bu suretle göreve başlamada ilk aylık, gün hesabiyle ay sonunda ödenir.”,
6.9. “Kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma” başlıklı 166 ncı maddesinde “Kademe ilerlemesinde
Devlet Memuru, bu ilerlemeye müstehak olduğu tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır.”,
6.10. “Derece değişikliğinde aylığa hak kazanma” başlıklı 167 nci maddesinde “Derece yükselmesinde veya daha aşağı derecelere atamada memur, yükseldiği veya atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır. Ancak, yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde derece yükselmesine ilişkin onayın geçerlilik tarihini takip eden ay başından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.”,
6.11. “Görev yeri değiştirilen memurların aylıkları” başlıklı 169 uncu maddesinde “Bulundukları yerden başka yerlerdeki görevlere nakledilen ve 62 nci maddede belirtilen süre içinde yeni görevlerinde işe başlayan memurlarla, yer değiştirme suretiyle başka kurumlara atanan memurların aylıkları, işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödenir. Eski görev yerinde alınan aylıklar için kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz.”,
7. 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9 uncu maddesinde “(1) 13/12/1983 tarihli ve
190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılmıştır. 190
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadrolar, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesine eklenir. Bu süre içinde anılan cetveller ile 10/5/2018 tarihli ve 7142 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararname ve ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnameleri çerçevesinde yeniden teşkilatlanan kurumlara ait kadro ve pozisyonlar genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili Cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükümleri çerçevesinde geçerliliğini korur.”,
8. 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin; 8.1. “Kadro ve pozisyon cetveli” başlıklı 4 üncü maddesinde “(1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşların; a) 657 sayılı Kanuna tabi memur kadroları ekli (I) sayılı cetvelde, b) Hâkimlik ve savcılık mesleklerinde bulunanlara ve bu mesleklerden sayılan görevlere ait kadroları (II)
sayılı cetvelde, c) Öğretim elemanı kadroları (III) sayılı cetvelde, ç) Sözleşmeli personel pozisyonları (IV) sayılı cetvelde, d) İşçi kadroları (V) sayılı cetvelde, düzenlenir.”,
8.2. “Kadro ihdası” başlıklı 5 inci maddesinde “(1) Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşların kadroları Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle ihdas edilir…”
8.3. “Atıflar” başlıklı 15 inci maddesinde “(1) Diğer mevzuatta 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel
Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 2/9/1983 tarihli ve 78 sayılı Yükseköğretim
Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve 18/5/1929 tarihli ve 1453 sayılı Zabitan ve Askeri Memurların Maaşatı Hakkında Kanuna yapılmış olan atıflar bu
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine yapılmış sayılır.”,
9. Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliğinin; 9.1. “Yeterlik sınavının yapılması, değerlendirilmesi ve sonucunun duyurulması” başlıklı 27 nci maddesinde “(1) Yeterlik sınavının yazılı ve sözlü bölümleri sınav kurulunca 100 tam puan üzerinden ayrı ayrı değerlendirilir.
(2) Yazılı sınavda konuların her birinden ayrı ayrı en az 50 puan alınması ve yazılı sınav ortalamasının en az 60 puan olması zorunludur. Sınav kurulunca, yazılı sınavın tek oturum şeklinde yapılması halinde, bu sınavdan en az 60 puan alınması zorunludur. Yazılı sınavda başarısız olanlar sözlü sınava giremezler. Yazılı sınavda başarılı olan uzman yardımcılarına, sözlü sınavın yeri ve tarihi yazılı olarak bildirilir. Ayrıca yazılı sınav sonucu, uygun yerlere asılmak ve Başkanlık resmi internet sitesinde yayımlanmak suretiyle duyurulur.
(3) (Değişik:RG-22/10/2014-29153) Sözlü sınav, yazılı sınav sonucunun duyurulmasından en az 15 gün sonra yazılı sınav konularından yapılır. Sözlü sınavda başarılı olmak için sınav kurulu başkan ve üyelerinin (sözlü sınavın birden fazla komisyon tarafından yapılması halinde ilgili Komisyon üyelerinin) her biri tarafından 100 üzerinden münferiden verilen puanların aritmetik ortalamasının 60 puandan az olmaması gerekir.
(4) (Mülga:RG-22/10/2014-29153)
(5) (Değişik:RG-22/10/2014-29153) Yazılı ve sözlü sınav puanlarının aritmetik ortalaması alınarak başarı sırası belirlenir ve tutanağa bağlanır. Başarı sırası belirlenirken, uzman yardımcılarının yeterlik puanının eşit olması halinde, yazılı puanı yüksek olan uzman yardımcısına, yazılı puanının da eşit olması halinde, KPSS (A) puanı yüksek olan uzman yardımcısına öncelik tanınır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
(6) Yeterlik sınav sonuçları uzman yardımcılarına yazılı olarak bildirilir. Ayrıca uygun yerlere asılarak ve
Başkanlık resmi internet sitesinde yayımlanarak duyurulur.
9.2. “Uzman kadrosuna atama” başlıklı 29 uncu maddesinde “(1) Yeterlik sınavında başarı gösteren uzman yardımcıları, uzman kadrosuna atanırlar.”,
10. 160 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “E-Uygulamaya İlişkin Ortak
Açıklamalar” Bölümünün 11 inci maddesi (c) bendinde “Üst derece ile alt derecelere yapılan atamalarda ve görev değişikliğinde memur, atandığı göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren atandığı derecenin aylığına hak kazandığından, yeni derece ve görevlerine ait zam ve tazminatlarının da buna göre ödenmesi, ancak 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre atananların aylık ve diğer hakları atandıkları yeni kadro dereceleri üzerinden göreve başladıkları günden itibaren ödendiğinden, bu kadro dereceleri için öngörülen zam ve tazminatların da anılan Kanunun 165 inci maddesinde olduğu gibi göreve başladıkları günden itibaren ödenmesi,… gerekmektedir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurana, Gelir Uzman
Yardımcılığı kadrosundan Gelir Uzmanı kadrosuna atandığı 11/06/2020 tarihini takip eden aybaşına kadar olan kıst dönem için Gelir Uzmanı kadrosuna ilişkin aylık ve özlük haklarının ödenmesi yönünde Hazine ve Maliye Bakanlığına tavsiyede bulunulmasına ilişkin hazırlanan ‘Tavsiye Karar Önerisi’ Kamu
Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran; 11/06/2020 tarihli olur yazısıyla Gelir Uzman Yardımcılığından Gelir Uzmanlığı kadrosuna atandığını, atamanın gerçekleştiği 11/06/2020 tarihinden itibaren Gelir Uzmanlığı aylığını hak etmiş olmasına rağmen tarafına 11/06/2020 – 14/07/2020 tarihleri arasına tekabül eden maaş farkı ödemesinin yapılmadığını belirterek, “Gelir Uzman Yardımcılığı” kadrosundan “Gelir Uzmanlığı” kadrosuna atanma tarihinden, takip eden aybaşına kadar olan dönem için maaş farkı ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
13. Kadro kavramı, kamu hizmeti ifa eden kurumların içerisinde; işgal ettiği yer bakımından sınıfı, unvanı, görev yetki ve sorumlulukları, özlük haklarını gösteren, düzenleyen hukuki bir kavram olup 657 sayılı
Kanunun 33 üncü maddesindeki kadrosuz memur çalıştırılamayacağı kuralıyla birlikte düşünüldüğünde, kamu personel sistemimizin temelinin kadro rejimine dayandığı anlaşılmaktadır.
14. 657 sayılı Kanunun Ek 41 inci maddesinde; Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatlanmalarına ilişkin Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde öngörülmesi kaydıyla kurumun görev alanına giren konularda çalıştırılmak üzere merkez teşkilatlarında, uzman ve uzman yardımcısı istihdam edilebileceği belirtilerek devamında uzman yardımcısı olarak atanabilmenin şartları sayılmış, 2 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde; Kararname kapsamına giren kurum ve kuruluşların kadrolarının
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle ihdas edileceği, bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi kapsamına giren kurum ve kuruluşların 657 sayılı Kanuna tabi memur kadrolarının ekli (I) sayılı cetvelde düzenleneceği, diğer mevzuatta 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye yapılmış olan atıfların bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine yapılmış sayılacağı ifade edilmiş, 703 sayılı Kanun
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
Hükmünde Kararname ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname yürürlükten kaldırılarak 190 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan kadroların, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten (09/07/2018 tarihi) itibaren altı ay içinde yeniden düzenlenerek genel kadro ve usulüne ilişkin ilgili
Cumhurbaşkanlığı kararnamesine ekleneceği düzenlenmiş, mülga 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerde “Gelir Uzmanlığı” ve “Gelir Uzman Yardımcılığı” kadroları ayrı ayrı düzenlenmiştir.
15. Aylık kavramı ise 657 sayılı Kanunun 147 nci maddesinde; bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen para şeklinde tanımlanmış ve aynı Kanunun 165 inci maddesinde; bir göreve açıktan aday veya asıl memur olarak atananların, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanacakları kurala bağlanmıştır.
16. 657 sayılı Kanunun, 71 inci maddesinde; kurumların, memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilecekleri kuralı ile memurların sınıf değişikliği düzenlenmiş, aynı Kanunun 74 üncü maddesinde; memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakillerinin mümkün olduğu kuralıyla kurumlar arası nakil müessesesi düzenlenmiş, 76 ncı maddesinde ise; kurumların, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları, bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri kuralına yer verilmiştir.
17. Gelir Uzmanlığı kadrosu, mülga 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerde Genel İdare
Hizmetleri Sınıfı içerisinde “Gelir Uzman Yardımcılığı” kadrosundan ayrı olarak düzenlenmiştir. Bu bağlamda; 657 sayılı Kanunun Ek 41 inci maddesine dayanılarak “Gelir Uzman Yardımcılığı” kadrosundan
“Gelir Uzmanlığı” kadrosuna yapılan atama işleminin, Kanunun 71 inci maddesinde düzenlenen sınıf değişikliği kavramıyla veya 74 üncü maddesinde düzenlenen kurumlar arası nakil kavramıyla açıklanamayacağı açık olup söz konusu atama işleminin 657 sayılı Kanunun 76 ncı maddesinde düzenlenen atama işlemi çerçevesinde dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
18. Ankara Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından; 159 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin
“Uygulama İle İlgili Ortak Açıklamalar” başlıklı (D) bölümünün 14/c bendi düzenlemesinden bahsedilmişse de 159 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği, 11/05/2006 tarihli 160 Seri No.lu
Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği ile yürürlükten kaldırılmış olup benzer düzenlemeye, 160 Seri
No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “E-Uygulamaya İlişkin Ortak Açıklamalar” Bölümünün
11 inci maddesi (c) bendinde yer verildiği görülmüştür.
19. Bahse konu Tebliğ düzenlemesinde; 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre atananların Kanunun hangi maddesine dayanılarak istisna tutulduğuna ilişkin herhangi bir açıklama getirilmemiş, Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin 10/09/2018 tarih ve 5993 sayılı görüş yazısında; Sayıştay Genel Kurulunca verilen 25/02/1988 tarihli ve 4623/1 sayılı Kararda “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 68 inci maddesinin (B) bendi uyarınca atama suretiyle yapılan bu işlem sonucu ödenecek ilk aylığın, ilgililerin, göreve başladıkları tarihten itibaren hesaplanarak ay sonunda ödenmesi gerektiğine” karar verildiğine değinilerek söz konusu
Kararda, yalnızca 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi uyarınca atananlara yeni görevlerine ilişkin aylığın göreve başladıkları tarihten itibaren verileceğinin karara bağlandığı ve bu kararın
Bakanlıklarınca da benimsenerek uygulamanın bu şekilde yönlendirildiği belirtilmiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
20. Danıştay 2. Dairesinin 09/11/2007 tarihli, E.2007/1282 ve K.2007/4240 sayılı Kararında; “…Dosyanın incelenmesinden; davacının 28.1.2005 tarihli Bakanlık onayı ile … İl Kontrol Laboratuar
Müdürlüğü’ne atandığı, atama kararnamesinin 9.2.2005 tarihinde … İl Tarım Müdürlüğü kayıtlarına girdiği,
14.2.2005 tarihli yazı ile İl Kontrol Laboratuar Müdürünce davacının atama kararnamesi ilgi tutularak
…atamanın durdurulması isteminde bulunulduğu, Müdürlüğün bu yazısı üzerine atama onayının 18.2.2005 tarihinde dava konusu işlemle iptal edildiği anlaşılmıştır. İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin davacıya tebliğ edilememesi nedeniyle kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olmadığı belirtilmiş ise de; idari işlemin formalitelerinin tamamlanıp tebliğe hazır hale gelmesiyle kesin ve uygulanabilir olma niteliğini kazanacağı kuşkusuzdur. Uyuşmazlık konusu olayda da, davacının atanması işleminin gerekli onay alınarak tamamlanmış ve uygulamaya konulmaya hazır hale getirilmiş olması nedeniyle kesin ve yürütülebilir bir işlem niteliğini kazandığı, idarece işlemin uygulanması için alt birimlere bildirim yapılması ve sonradan ortaya çıkan bazı nedenlerle işlemin iptal edilmiş olmasının işlemin bu niteliğini ortadan kaldırmayacağı gibi, kesin ve yürütülebilir nitelikteki atama işleminin iptalinin de davacının hukukunu etkileyen kesin bir işlem olduğu sonucuna varmak gerekeceğinden, uyuşmazlığın esasının incelenerek karar verilmesi gerekirken, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli bir işlem olmadığı gerekçesiyle davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir…” kararı verilmiştir.
21. Devlet Personel Başkanlığının benzer konuya ilişkin 04/09/2018 tarih ve E.5806 sayılı görüş yazısında özetle; 160 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “E-Uygulamaya İlişkin Ortak
Açıklamalar” Bölümünün 11 inci maddesi (c) bendi çerçevesinde; Adalet Uzman Yardımcısı olarak görev yapmaktayken Adalet Uzmanlığına atanan ilgilinin, Adalet Uzmanı kadrosuna ilişkin mali haklarının, bu göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren ödenmesi gerektiği, ancak mevzuatımızda açıkça engelleyen bir düzenleme bulunmadığı hususu da göz önünde bulundurularak derecesi ve görevinin niteliği değişmek suretiyle Adalet Uzman Yardımcılığı görevinden Adalet Uzmanlığına atanan personelin, aylık ve özlük haklarının göreve başladığı tarihten itibaren yürüttüğü Adalet Uzmanı kadrosuna bağlı olarak ödenebilmesi yönünde söz konusu Tebliğde değişiklik yapılmasının hakkaniyet ilkesine uygun olacağının değerlendirilmekte olduğu belirtilmiştir.
22. İdare tarafından; başvuru sahipleri ile emsal Duygu Atılgan, farklı birimlerde görev aldıklarından, atama onayının çalıştıkları birimlerce farklı tarihlerde tebliğ edildiği, Duygu Atılgan’a görev yaptığı müdürlükçe 12/06/2020 tarihinde tebligat yapıldığı, anılan düzenleme gereği takip eden aybaşı olan 15/06/2020 tarihinden itibaren yeni hakları haiz olduğundan maaş ödemesinin 15/06/2020 tarihi itibariyle yapıldığı, ancak başvuru sahiplerine görev yaptıkları birimce atama onayının 15/06/2020 tarihinde tebliğ edildiği, bahsi geçen düzenleme gereği takip eden aybaşı olan 15/07/2020 tarihinden itibaren yeni hakları haiz olduğundan, maaş ödemesinin 15/07/2020 tarihi itibariyle yapıldığı, ilgililere 15/06/2020 – 14/07/2020 tarihleri arası için Gelir Uzmanlığı farkı yapılamadığı ifade edilmiştir.
23. Her ne kadar başvuran tarafından emsal olarak gösterilen Duygu Atılgan ile başvuran farklı birimlerde görev yaptığından ve atamaya ilişkin tebligat farklı tarihlerde yapılmış olduğundan başvurana Gelir
Uzmanlığı farkı yapılamadığı idarece ifade edilmiş olsa da Danıştay 2. Dairesinin 09/11/2007 tarihli
Kararında; idari işlemin, formalitelerinin tamamlanıp tebliğe hazır hale gelmesiyle kesin ve uygulanabilir olma niteliğini kazanacağının kuşkusuz olduğu, atanma işleminin; gerekli onay alınarak tamamlanmış ve uygulamaya konulmaya hazır hale getirilmiş olması nedeniyle kesin ve yürütülebilir bir işlem niteliğini kazandığı hususunun vurgulandığı dikkate alınarak, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının 11/06/2020 tarihli olur yazısıyla başvuranın atama işleminin onay alınarak tamamlanmış olduğu, tebliğe hazır hale gelerek kesin ve uygulanabilir olma niteliğini kazandığı değerlendirilmiştir.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
24. Başvuruya konu olayda; “Gelir Uzman Yardımcılığı” kadrosundan “Gelir Uzmanlığı” kadrosuna ataması yapılan başvuran, Ankara Vergi Dairesi Başkanlığının 11/06/2020 tarihli olur yazısıyla atamasının yapıldığı 11/06/2020 tarihinden itibaren uzman kadrosunda çalışmaya başlamış olup uzmanlığa bağlı aylık ve özlük hakları ilk defa 15/07/2020 tarihinde ödenmiş, ancak 11/06/2020 – 14/07/2020 tarihleri arasına tekabül eden uzmanlığa bağlı aylık ve özlük haklarına ilişkin ödeme yapılmamıştır. Ayrıca, söz konusu atama işlemiyle başvuranın derecesi ve görevinin niteliği de değişmiş olup aynı husus Devlet Personel
Başkanlığı tarafından da ifade edilmiştir.
25. Belirtilen açıklamalar çerçevesinde; başvuranın uzmanlığa atamasının yapıldığı 11/06/2020 tarihinden itibaren Gelir Uzmanı olarak çalıştırıldığı, Gelir Uzmanı kadrosuna ilişkin aylık ve özlük haklarının -göreve başlanan tarihten itibaren yürütülen Gelir Uzmanı kadrosuna bağlı olarak- atanma tarihinden itibaren ödenmesini engelleyici bir mevzuat hükmü bulunmadığı ve dolayısıyla başvurana atanma tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılabileceği değerlendirilmektedir.
26. Nitekim Sayıştay 4. Dairesinin 18/11/1997 tarihli ve 28494 sayılı Kararında; Maliye Bakanlığının değişik birimlerinde memur olarak çalışmaktayken açılan sınavı kazanarak müfettiş yardımcılığı kadrosuna atanan kişilerin görev değişikliklerinin 657 sayılı Kanunun 169 uncu maddesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığına ve ilgililere yeni görevlerinin gerektirdiği zam ve tazminat farklarının kıst olarak ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığına karar verilmiştir.
27. Kamu Denetçiliği Kurumunun 07/01/2019 tarihli, 2018/9218 ve 2018/9219 başvuru no.lu Tavsiye
Kararlarında da benzer değerlendirmelerde bulunularak, ilgililere Adalet Uzman Yardımcılığı kadrosundan Adalet Uzmanı kadrosuna atanma tarihini takip eden aybaşına kadar olan kıst dönem için
Adalet Uzmanı kadrosuna ilişkin aylık ve özlük haklarının ödenmesi yönünde Adalet Bakanlığına tavsiyede bulunulmuş olup, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğünden alınan 07/02/2019 tarihli yazıda; ilgililere Tavsiye Kararı neticesinde Adalet Uzmanı kadrosuna atanma tarihini takip eden 27/03/2018-14/04/2018 tarihleri arasındaki aylık ücretlerinin ödendiği belirtilmiştir.
28. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; “Gelir Uzman Yardımcılığı” kadrosundan “Gelir
Uzmanlığı” kadrosuna ataması yapılan başvurana, uzmanlığa atanma tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29. İyi yönetim ilkelerine, 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup İdarenin başvurana verdiği cevapta, idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği ve bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa)
dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr
VII. KARAR
Açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre; BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvurana, Gelir Uzman Yardımcılığı kadrosundan Gelir Uzmanı kadrosuna atandığı 11/06/2020 tarihini takip eden aybaşına kadar olan kıst dönem için Gelir Uzmanı kadrosuna ilişkin aylık ve özlük haklarının ödenmesi yönünde HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca; idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın BAŞVURAN ile HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
Kep Adresi: kamudenetciligikurumu@hs01 kep.tr