|
ÖZET: Başvuru, İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen Gemi Adamı alım sınavında başarısız sayılan bir kişinin itirazlarını içermektedir. Başvuran, uzun süre geçici görevde bulunduğu pozisyonda elenmesinin, idarenin kendisine karşı kişisel bir husumet beslemesinden kaynaklandığını öne sürerek atamasının yapılmasını talep etmiştir. İlgili idarenin açıklamalarında, başvuranın sınavda 70 puan alarak 3. sırada yer aldığı ve sınavın, komisyon tarafından oybirliğiyle gerçekleştirildiği belirtilmiştir.
İzmir Valiliği tarafından gönderilen yazıda, başvuranın sınavda elenmesinin gerekçeleri arasında, yapılan değerlendirmelerin nesnel ve hukuka uygun olduğu ifade edilmiştir. Sınav sürecinin şeffaflığına dair eleştiriler olsa da, başvuranın iddialarını destekleyecek somut bir belge sunulmamıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, sınavların daha iyi yönetilmesi için gelecekteki uygulamalarda belirli kriterlerin oluşturulmasını ve kayıt altına alınmasını tavsiye etmiştir. Sonuç olarak, başvuranın atama talebi reddedilmiş, ancak sınav süreçlerinin iyileştirilmesi için önerilerde bulunulmuştur. İlgili idarenin, bu tavsiyelere uyması ve gerekli işlemleri 30 gün içinde bildirmesi gerekmektedir. |
T.C. TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU
(OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2024/4987-S.24.7894
BAŞVURU NO : 2023/18031
KARAR TARİHİ : 09.05.2024
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İZMİR İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın uygulamalı/sözlü sınava ilişkin itirazları hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 13.11.2023
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan şikâyet başvurusunda başvuran özetle, Torbalı Orman Fidanlık Müdürlüğünde görevli iken 15.09.2020-27.02.2023 tarihleri arasında İzmir İl Müdürlüğüne ait Kontrol 35 isimli teknede görevlendirildiğini ve daimi işçi olarak görev yaptığını, takiben ilgili idarece ilana çıkılarak 1 adet
Gemi Adamı pozisyonunda personel alım işlemlerinin başlatıldığını, kendisinin de bu ilana başvurduğunu ancak sonucun başarısız olarak ilan edildiğini belirterek yıllardır geçici görevlendirmeyle çalıştığı bir pozisyonda elenmiş olmasının idarenin tarafına kişisel husumet duyması ve Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmuş olmasından kaynaklandığını iddia ederek, atamasının yapılmasını ve idareciler hakkında memuriyetin vermiş olduğu güveni kötüye kullanmasının önüne geçilmesi yönünde tedbirler alınmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi belge isteme yazısına istinaden İzmir Valiliği tarafından gönderilen E– – sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Başvuranın Torbalı Orman Fidanlık Müdürlüğünde görevli iken 15.09.2020 – 27.02.2023 tarihleri arasında Bakanlığın Personel Genel Müdürlüğünün Geçici Görevlendirme yazılarına istinaden İl
Müdürlüğüne ait Kontrol 35 isimli kaçak avcılıkla mücadele için kullanılan teknede görevlendirildiği ve bu süre zarfında Daimi İşçi olarak çalıştığı, 2.2. İl Müdürlüğünde bu süre zarfında Gemi adamı alımı yapılmış olup Gemi Adamı pozisyonu için, kadrolu İl Müdürlüğü personeli . .’nun 17.10.2022 tarihinde ve Manisa İl Tarım Müdürlüğünden İl
Müdürlüğüne Balıkçılık Teknolojisi Mühendisi olarak atanan . . . ‘nın 01.02.2023 tarihinde göreve başladığı,
2.3. Bundan sonraki süreçte başvuranın İl Müdürlüğünce hizmetine ihtiyacı kalmadığından 21.02.2023 tarih ve – – sayılı yazı ile görevlendirmesinin sonlandırıldığı, 2.4. Bakanlık Personel Genel Müdürlüğünün 24.04.2023 tarih ve sayılı yazısı ekinde gönderilen
Bakanlık Makamının 19.04.2023 tarih ve sayılı onayı ile 657 Sayılı Kanunun 4/B maddesine göre
İzmir İline 1 (bir) adet Gemi Adamı pozisyonunda alım işlemleri için İl Müdürlüğüne yetki verildiği ve
Sözleşmeli 4/B Gemi Adamı ilanının Bakanlık Personel Genel Müdürlüğü ve İl Müdürlüğü web sayfalarında yayınlandığı, Cumhurbaşkanlığı Kariyer Kapısı (https://kariyerkapisi.cbiko.gov.tr) platformu üzerinden de duyurunun yapıldığı, adayların e-devlet şifreleri ile 05.05.2023 tarihinden 22.05.2023 tarihi saat 23:59’a kadar Cumhurbaşkanlığı Kariyer Kapısı üzerinden gönderdikleri belgelerin Cumhurbaşkanlığı
Kariyer Kapısı üzerinden Komisyonca değerlendirme yapılmak üzere alındığı, 2.5. İl Müdürlüğü tarafından değerlendirme ve uygulama sınavı ile diğer işlemleri yürütmek üzere
Komisyon oluşturulduğu ve Komisyon Kararı sonucu yayınlanan ilanda belirtilen şartlara uygun bulunan
5 (beş) adaydan 4 (dört) adayın 09.06.2023 tarihinde İzmir Pasaport İskele/Konak adresinde bulunan
Reisbey Kontrol ve Denetim Hizmetleri gemisinde uygulama sınavına katıldığı, en yüksek puanı alan 2 (iki) aday 1 (bir) asil, 1 (bir) yedek olarak Uygulama sınavını kazandığı, adayın ilgili sınavdan elenmesinde idare tarafından kişisel husumet duyulmasının söz konusu olmadığı, oluşturulan Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeye göre ilgilinin sınav sonucunun olumsuz olduğu, 2.6. Reisbey Kontrol ve Denetim Hizmetleri gemisinde yapılan geminin kullanımı ile ilgili seyir, yanaşma, tornistan, cihazların kullanımı, genel denizcilik bilgisi konularında yapılan uygulama sınav konularına ilişkin ayrıntılı sonuç cetvelinin, uygulama sınav sonucunun ve 12.06.2023 tarihli Komisyon Kararı ile
Gemi adamı alımı sonuçlarının Bakanlık Personel Genel Müdürlüğüne gönderildiği, 2.7. Gemi Adamı alımı işlemleri belirlenen şartlara uygun olarak yapıldığı, bu aşamada yapılabilecek herhangi bir işlem bulunmadığı ve şikâyet konusu talebe ilişkin olarak yargı organlarında görülmekte olan veya sonuçlanmış bir dava bulunmadığı, hususları ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Kamu hizmetlerine girme hakkı” başlıklı 70 inci maddesinde; “Her Türk, kamu hizmetlerine girme hakkına sahiptir. Hizmete alınmada, görevin gerektirdiği niteliklerden başka hiçbir ayırım gözetilemez.” 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4ncü maddesinin B bendinde: “Sözleşmeli personel: Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, Cumhurbaşkanınca belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, ihdas edilen pozisyonlarda, mali yılla sınırlı olarak sözleşme ile çalıştırılmasına karar verilen ve işçi sayılmayan kamu hizmeti görevlileridir. …
Sözleşmeli personel seçiminde uygulanacak sınav ile istisnaları, bunlara ödenebilecek ücretlerin üst sınırları ile verilecek iş sonu tazminatı miktarı, kullandırılacak izinler, pozisyon unvan ve nitelikleri, (…)(9)
sözleşme fesih halleri, pozisyonların iptali, istihdamına dair hususlar ile sözleşme esas ve usulleri yurtdışı
teşkilatlarında istihdam edilecek personel için ayrıca olmak üzere Cumhurbaşkanınca belirlenir. (Ek cümle:
19/1/2023 – 7433/2 md.)” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan Gemi Adamı alımı sınavında başarısız ilan edildiğini, yıllardır geçici görevlendirmeyle çalıştığı bir pozisyona yapılan alımda elenmiş olmasının idarenin kendisine kişisel husumet duyması ve Kamu Denetçiliği Kurumuna başvuruda bulunmuş olmasından kaynaklandığını iddia ederek, atamasının yapılmasını ve idareciler hakkında memuriyetin vermiş olduğu güveni kötüye kullanmasının önüne geçilmesi yönünde tedbirler alınmasını talep etmektedir.
8. Kurumumuza iletilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, ilgili idarece bir adet sözleşmeli gemi adamı pozisyonuna alınacak personelin belirlenmesi için, başvuru sırasında Cumhurbaşkanlığı Kariyer Kapısı platformu üzerinden gönderilen belgeleri değerlendirmede ve yapılacak uygulama sınavını ve diğer işlemleri yürütmek üzere Müdürlük personelinden oluşan bir komisyon kurulduğu, platform üzerinden 37 kişinin başvuruda bulunduğu bunlardan 5 tanesinin uygulama sınavına girmeye hak kazandığı, bu 5 kişinin de bir tanesinin sınava katılmadığı, yapılan uygulama sınavı neticesinde başvuranın 70 puan alarak 3. sırada olduğu ve komisyonun kararları oybirliği ile aldığı görülmektedir.
9.
Genel
Cihazları
Denizcilik
Seyir (20 Yanaşma Tornistan
Kullanım Toplam
Bilgisi puan) (20 puan) (20 puan)
(20 puan)
(20 puan)
Kazanan
20 20 20 20 20 100
Aday
10 20 20 10 10 70
Başvuran
Tablo 1: Gemi adamı uygulama sınav sonuç cetveli
10. Şikâyet konusu uyuşmazlığa ilişkin olarak, başvuranın CİMER’e de başvuru yaptığı ve yapılan başvurusuna istinaden gerekli incelemenin yapılması amacıyla İzmir İl Tarım ve Orman Müdürlüğünce inceleme görevlisi atandığı ve başlatılan inceleme sonucunda düzenlenen inceleme raporunun değerlendirme kısmında, başvurunun mevzuat, ilgili belgeler ve alınan ifadeler doğrultusunda incelendiği ve başvuranın şikâyette bulunduğu ve kariyerini engellediğini iddiaları noktasında somut bir olay ve/veya bilgi belge bulunamadığından idari ve disiplin yönünden bir işlem yapılmasına gerek olmadığına dair görüş verildiği anlaşılmaktadır.
11. İl Tarım ve Orman Müdürlüğü tarafından yapılan uygulama sınavının 5 kişiden oluşan bir Komisyon tarafından yapıldığı bu komisyonda başvuranın tarafına yanlı davrandığını iddia ettiği 3 kişiden 2sinin yer aldığı ve fakat kararların oybirliğiyle alındığı ve kişinin kariyerini engelleyecek şekilde davranıldığı iddialarına ilişkin objektif ve somut bir belgenin Kurumumuza sunulmadığı ayrıca konuyla ilgili yapılan incelemede de iddiaların herhangi bir somut olaya ya da bilgi/belgeye dayandırılamadığı dolayısıyla başvuranın şüpheleri doğrultusunda sınav sonucunun değiştirilerek atamasının yapılmasına dayanak oluşturabilecek somut ve makul şüphe kapsamında değerlendirilen bulgulara rastlanmadığı tespit edilmiştir.
12. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
13. Danıştay 2. Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E.2016/7249, K.2016/7249 sayılı Kararında “Sözlü sınavda değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmiştir.
14. Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından da sözlü/uygulamalı sınavların hukuka ve iyi yönetim ilkelerinden olan “Nesnellik”, “Tarafsızlık”, “Şeffaflık”, “Hesap verilebilirlik” ve “Kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarelerin düzenleyeceği sözlü/uygulamalı sınavlar öncesinde; uygulamalı sınav usulünün önceden belirlenmesi, uygulamalı sınav usulleri hakkında adayların nasıl değerlendirileceği, belirtilen usullerin puanlamasının ve ağırlık oranlarının nasıl yapılacağına ilişkin puanlama kriterlerinin oluşturulması, bilgi sorularının ve cevap anahtarlarının önceden hazırlaması, uygulamalı sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların yer alması, Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorulara verilen cevapların tutanağa bağlanması ve puanlamaların ayrı ayrı gerekçelendirilmesi, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması ve sözlü/uygulamalı sınavın ses ve görüntü ile kayıt altına alınmadığı önerilmektedir (Kamu Denetçiliği Kurumu’nun 2022/5155 başvuru numaralı ve 05/10/2022 tarihli Kısmen
Tavsiye Kısmen Ret Kararı, 2022/5673 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen Tavsiye Kısmen
Ret Kararı, 2022/5489 başvuru numaralı ve 16/08/2022 tarihli Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı).
15. Başvuruya konu sınava ilişkin dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgeler ele alınarak yapılan değerlendirmede; sınav kurulunun mevzuat çerçevesinde oluşturulduğu ancak uygulamalı/sözlü sınav
usulünün önceden belirlenip belirlenmediği, söz konusu usullerin puanlamasının ve ağırlık oranlarının nasıl yapılacağına ilişkin puanlama kriterlerinin neler olduğu, bilgi sorularının ve cevap anahtarlarının önceden hazırlanıp hazırlanmadığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamamış ve uygulamalı sınav değerlendirme formunda kurul üyeleri tarafından her bir konu için verilen puanların yer aldığı, Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorulara verilen cevapların tutanağa bağlanmadığı ve puanlamaların ayrı ayrı gerekçelendirilmediği, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerinin bulunmadığı anlaşılmaktadır.
16. Yukarıda değinilen hususlar göz önünde bulundurularak Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın ilgili idare tarafından gerçekleştirilen uygulama sınavında başarısız sayılması işleminde hukuka aykırı bir durum tespit edilemediğinden başvuranın gemi adamı olarak atamasının yapılması talebinin reddi ancak bundan sonra yapılacak uygulama ve sözlü sınavlarda; sınav usulünün önceden belirlenmesi, belirtilen usullerin puanlamasının ve ağırlık oranlarının nasıl yapılacağına ilişkin puanlama kriterlerinin oluşturulması, bilgi sorularının ve cevap anahtarlarının önceden hazırlaması, uygulamalı sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların ayrı ayrı yer alması, Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorulara verilen cevapların tutanağa bağlanması ve puanlamaların ayrı ayrı gerekçelendirilmesi, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması ve sözlü/uygulamalı sınavın ses ve görüntü ile kayıt altına alınması yönünde tavsiye kararı verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi
Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde ve gerekçeli cevap verildiği anlaşılmıştır.
18. Diğer taraftan, idare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden; sözlü sınavın sesli ve görüntülü olarak kayıt altına alınmadığı görülmüş olup bu kapsamda idareden, iyi yönetim ilkelerinden “nesnellik”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi(varsa) gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi(varsa) kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Başvuranın atamasının yapılması talebinin REDDİNE,
Sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “şeffaflık” ve “hesap verilebilirlik” ilkelerine uygun yapılmasını teminen idarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü/uygulamalı sınavlarda sınav usulünün önceden belirlenmesi, belirtilen usullerin puanlamasının ve ağırlık oranlarının nasıl yapılacağına ilişkin puanlama kriterlerinin oluşturulması, bilgi sorularının ve cevap anahtarlarının önceden hazırlaması, uygulamalı sınav değerlendirme formunda her bir kurul üyesi tarafından her bir konu için verilen puanların ayrı ayrı yer alması, Komisyon üyeleri tarafından yöneltilen sorulara verilen cevapların tutanağa bağlanması ve puanlamaların ayrı ayrı gerekçelendirilmesi, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması sesli ve görüntülü kayıt imkânlarından faydalanılması yönünde İZMİR İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, idare
tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURAN ile İZMİR İL TARIM VE ORMAN MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi