|
ÖZET: Başvuru, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’na yönelik olup, gemiadamı belgesinin verilmesi talebini içermektedir. Başvuran, 677 sayılı KHK ile görevden çıkarılması nedeniyle pasaport ve gemiadamı belgesinin iptal edildiğini, ancak 5682 sayılı Pasaport Kanunu’ndaki değişiklikle pasaportunun yeniden geçerli hale geldiğini belirtmektedir. Gemiadamı belgesi için gerekli belgelerin ilgili idareye sunulmasına rağmen, belgenin iptalinin kaldırılmadığını ifade eden başvuran, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, başvurunun incelenmesi için gerekli belgeleri talep etmiş ve 677 sayılı KHK’nın iptaliyle ilgili düzenlemeleri hatırlatmıştır. Bakanlık, pasaport iadesinin mümkün olduğunu, ancak gemiadamı belgeleriyle ilgili bir düzenleme bulunmadığını belirtmiştir. Bunun yanı sıra, 7075 sayılı Kanun’un geçici 4. maddesi kapsamında başvuranın talebinin yeniden değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın gemiadamı belgesi talebinin 7075 sayılı Kanun çerçevesinde ele alınması gerektiği yönünde bir öneri sunmuştur. Bu durum, ilgili idarenin başvuranın belgeleriyle ilgili yeniden bir değerlendirme yapmasını gerektirmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2021/2624-S.21.4220
BAŞVURU NO : 2020/94455
KARAR TARİHİ : 15/02/2021
TAVSİYE KARARI
İSTANBUL
BAŞVURUYA KONU İDARE : ULAŞTIRMA VE ALTYAPI BAKANLIĞI
Gemiadamı belgesinin verilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 24/08/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Şikâyetçi; pasaport ve gemi adamları belgesinin 677 sayılı KHK ile görevden çıkarılması
nedeniyle iptal edildiğini ancak 5682 sayılı Pasaport Kanunu’nda yapılan değişiklik sonrasında pasaportunun iadesi için İçişleri Bakanlığı’na başvuruda bulunulduğunu ve pasaporttaki tahdidin kaldırılarak yeniden geçerli hala geldiğini,
1.1) Gemi adamları belgesi için ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından ilgililere
gönderilen yazıda; Nüfus Müdürlüklerinden alınan bilgi ve belgelere istinaden başvuruların kabul edileceğinin bildirildiğini, söz konusu belgelerin İstanbul Tuzla İlçe Nüfus
Müdürlüğü’nden alınıp ilgili İdareye verildiğini, buna rağmen gemi adamları belgesinin iptalinin kaldırılmadığını,
1.2) Gemi adamı Cüzdanının, Pasaport Kanunu’nda geçen ve Türk Bayraklı gemilerde
pasaport yerine kullanılabilen bir belge olduğunu, kendisinin söz konusu belgeleri memuriyet öncesi aldığını ve Türk veya yabancı bayraklı sivil ticaret gemilerinde çalıştığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Şikâyet başvurusunun çözüme kavuşturulması amacıyla Ulaştırma ve Altyapı
Bakanlığı’ndan bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup adı geçen idarenin 28/10/2020 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle;
2.1) Yapılan incelemede adı geçen vatandaşımızın aynı konuda 13.03.2020 tarihinde İstanbul
Liman Başkanlığı’na dilekçe verdiği, İstanbul Liman Başkanlığı tarafından aynı tarihte başvuruya cevaba esas olmak üzere Genel Müdürlüğümüzün görüşleri sorulduğu ve bu yazının
03.07.2020 tarih ve sayılı yazımız ile cevaplandığı,
2.2) 677 sayılı KHK’nın 2 nci maddesindeki hükmü ile söz konusu KHK kapsamında ihraç
edilenlerin silah ruhsatlarının, gemiadamlığına ilişkin belgelerinin, pilot lisanslarının ve pasaportlarının iptal edileceğinin hükme bağlandığını,
2.3) 5688 sayılı Kanundaki düzenlemenin seyehat özgürlüğünün temel evraklarından olan
pasaportun iade edilmesi ile ilgili olduğu, 677 sayılı KHK kapsamında iptal edilen diğer belgelerin (silah ruhsatı, gemiadamı cüzdanı, pilot lisansı) iadesi ile ilgili bir düzenlemeyi kapsamadığı, bu cihetle başvuranın gemiadamı cüzdanı, yeterlilik belgesi ile GOC yeterliliğinin güncel hale getirilmesi talebinin olumsuz değerlendirildiği,
2.4) Şikayetçinin iddiaları ve buna ilişkin mezkur talepleri hakkında idari ve hukuki
değerlendirme ile hukuki mütalaanın 27/07/2020 tarihli ve . -E. sayılı yazı ekinde mevcut olup cevap mahiyetinde bir değişiklik bulunmadığı ve ilave bir işlem tesis edilmesi planlanmadığı,
2.5) Bununla birlikte pasaport verilmesine ilişkin kanuni düzenlemeye benzer bir düzenleme
yapılması halinde bu tür taleplerin değerlendirmeye alınabileceği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74’üncü maddesinde; “… Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. … ” ,
3.1) “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Çalışma, herkesin hakkı ve
ödevidir.
Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
4) 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 15/07/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanunun Ek 7 nci maddesinde; “Millî
güvenliğe tehdit oluşturduğu tespit edilen yapı, oluşum veya gruplara ya da terör örgütlerine üyeliği veya iltisakı ya da bunlarla irtibatı nedeniyle; A) 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlar uyarınca kamu görevinden çıkarılmaları veya rütbelerinin alınması nedeniyle pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, B) 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin
Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 5 inci maddesi ve 27/6/1989 tarihli ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 35 inci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, C) Mahkemelerce yurt dışına çıkmaları yasaklananlar hariç olmak üzere bu Kanunun 22 nci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturma bulunmayanlara, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilenlere, mahkûmiyet kararı bulunanlardan cezası tümüyle infaz edilenlere veya ertelenenlere, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilenlere, başvurmaları hâlinde kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri Bakanlığınca pasaport verilebilir.”
6) 31/10/2016 tarihli 29896 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 677 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
“Kamu personeline ilişkin tedbirler” başlıklı 1 nci maddesinin ikinci fıkrasında; “Birinci fıkra gereğince Türk Silahlı Kuvvetlerinden, Jandarma Genel Komutanlığı teşkilatından, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından ve kamu görevinden çıkarılan kişilerin, mahkumiyet kararı aranmaksızın, rütbe ve/veya memuriyetleri alınır ve bu kişiler görev yaptıkları teşkilata yeniden kabul edilmezler; bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemezler, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; bunların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bunların silah ruhsatları, gemi adamlığına ilişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir. Bu kişiler özel güvenlik şirketlerinin kurucusu, ortağı ve çalışanı olamazlar. Bu kişiler hakkında bakanlıkları ve kurumlarınca ilgili pasaport birimine derhal bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir. ” (Bu
KHK. 08/03/2018 tarih ve 30354 (Mükerrer) sayılı RG.de yayımlanan 7083 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilmiştir.)
7) 01/02/2018 tarihli ve 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu
Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine
Dair Kanunun “Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında; “(1)
Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.
a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi.
b) Öğrencilikle ilişiğin kesilmesi.
c) Dernekler, vakıflar, sendika, federasyon ve konfederasyonlar, özel sağlık kuruluşları, özel öğretim kurumları, vakıf yükseköğretim kurumları, özel radyo ve televizyon kuruluşları, gazete ve dergiler, haber ajansları, yayınevleri ve dağıtım kanallarının kapatılması.
ç) Emekli personelin rütbelerinin alınması.”, ikinci fıkrasında; “Olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerle gerçek veya tüzel kişilerin hukuki statülerine ilişkin olarak doğrudan düzenlenen ve birinci fıkra kapsamına girmeyen işlemler de
Komisyonun görev alanındadır.”, üçüncü fıkrasında; “Bu maddede belirtilen işlemlere bağlı olarak olağanüstü hal kapsamında yürürlüğe konulan kanun hükmünde kararnamelerde yer alan kanun yollarının açık olduğu işlemler hakkında ayrıca başvuru yapılamaz.”
7.1) “İlave tedbirler için başvuru yolu” başlıklı geçici 4 ncü maddesinin birinci fıkrasında;
“Bu Kanunun 2 nci maddesinde belirtilen işlemlere bağlı olarak olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı hakkında tedbir uygulanan kişi, kanuni temsilcisi ya da mirasçıları tarafından tedbiri uygulayan veya tedbirle ilgili olan kamu kurum ve kuruluşlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde başvurulur.
Kamu kurum ve kuruluşları, başvuru üzerine yapacağı inceleme sonucuna göre en geç altı ay içinde başvurunun reddine veya tedbirin kaldırılmasına karar verir. 15/7/1950 tarihli ve 5682 sayılı Pasaport Kanununun ek 7 nci maddesi hükmü saklıdır.”, ikinci fıkrasında; “Başvuruların incelenmesi ve sonuçlandırılması için kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde komisyon kurulabilir.”, üçüncü fıkrasında; “Kamu kurum ve kuruluşları bu madde kapsamında yapılacak başvuruların sonuçlandırılması için her türlü bilgi ve belgeyi ilgililerden talep edebilir.”, yedinci fıkrasında; “Kamu kurum ve kuruluşlarının kararlarına karşı Hâkimler ve Savcılar Kurulunca belirlenecek Ankara idare mahkemelerinde iptal davası açılabilir.”, sekizinci fıkrasında; “Bu madde uyarınca yetkili olmayan kamu kurum ve kuruluşuna yapılan başvurular yetkili olduğu değerlendirilen kamu kurum ve kuruluşuna gönderilir ve durum başvurana bildirilir.”
8) 10/02/2018 tarihli ve 30328 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gemiadamları ve
Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinin “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında; “Bu Yönetmelikte geçen; s) Gemiadamı: Geminin kaptanını, zabitlerini, yardımcı zabitlerini, stajyerlerini, tayfalarını ve yardımcı hizmet personelini, t) Gemiadamı cüzdanı: Gemiadamı olabilmek için gerekli koşulları taşıyan kişilere verilen ve gemiadamı yeterlik belgesi, gemiadamı uzmanlık belgeleri ve belge kanıtlarını da içeren cüzdanı, … ifade eder.”
8.1) “Gemiadamı olabilme şartları” başlıklı 42 nci maddesinin birinci fıkrasında;
“Gemiadamı olabilmek için; a) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak ya da Türkiye Cumhuriyetinde veya Kuzey Kıbrıs Türk
Cumhuriyetinde denizcilik ile ilgili eğitim-öğrenim gören ve/veya mezun olan Kuzey Kıbrıs
Türk Cumhuriyeti vatandaşı olmak ya da 25/9/1981 tarihli ve 2527 sayılı Türk Soylu
Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine, Kamu, Özel
Kuruluş veya İşyerlerinde Çalıştırılabilmelerine İlişkin Kanun kapsamındaki Türk soylu yabancı olmak, b) Bu Yönetmelikte belirtilen gemiadamı yeterlik dereceleri için ön koşul olan yaş, öğrenim derecesi, deniz hizmet süresi ve diğer gerekleri sağlamış olmak, c) Sağlık durumunun deniz hizmetine elverişli olduğunu bu Yönetmeliğin ilgili hükümlerine göre belgelemek, ç) 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununda yer alan örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen uyuşturucu ve uyarıcı madde imal ve ticareti suçu veya suçtan kaynaklanan malvarlığı değerini aklama suçu veyahut göçmen kaçakçılığı veya insan ticareti, haksız ekonomik çıkar sağlamak amacıyla kurulmuş bir örgütün faaliyeti çerçevesinde cebir ve tehdit uygulanarak işlenen suçlar ile İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dört, Beş, Altı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlardan veya istimal ve istihlak kaçakçılığı hariç kaçakçılık suçlarından hükümlü bulunmamak, d) 5237 sayılı Kanunun 188 inci, 190 ıncı ve 191 inci maddelerindeki suçlardan dolayı hakkında verilmiş bir mahkumiyet veya güvenlik tedbiri kararı bulunmamak, gerekir.”, ikinci fıkrasında; “Uzakyol kaptanı ve kaptan yeterliğine sahip olmak için, birinci fıkrada yer alan hükümlere ilave olarak, taksirli suçlar ve ertelenmiş mahkumiyet kararları hariç olmak üzere, hükmün açıklanmasının geri bırakılması sınırından fazla süreli hapis cezası veya affa uğramış olsalar dahi, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, hileli iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı suçtan veya resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını açığa vurma, terörün finansmanı suçlarından dolayı hürriyeti bağlayıcı ceza ile hüküm giymemiş olmak gerekir.”
8.2) “Gemiadamı yeterlik belgesi ve gemiadamı cüzdanı verilmesi” başlıklı 43 üncü
maddesinin birinci fıkrasında; “Gemiadamı olabilmek için gerekli koşulları taşıyan kişilere gemiadamı yeterlik belgesi, gemiadamı uzmanlık belgeleri ve belge kanıtlarını da içeren gemiadamı cüzdanı verilir.”
8.3) “Belgelerinin geri alınması ve yeniden verilmesi” başlıklı 48 inci maddesinin birinci
fıkrasında; “Bu Yönetmelik kapsamında yeterlik belgesi iptal edilen gemiadamının, gemiadamı cüzdanı ile gemiadamı yeterlik belgesi geri alınır ve bu durum Gemiadamları Bilgi
Sistemine işlenir. Meslekten men edilenler hariç, gemiadamının bu Yönetmelikte belirtilen gerekli koşulları tekrar sağlaması durumunda gemiadamı cüzdanı ve gemiadamı yeterlik belgesi yeniden verilir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ FATMA BENLİ YALÇIN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9) Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili
açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek; başvuranın gemidamı belgesinin verilmesi talebi hakkında 7075 sayılı Kanunun geçici 4’ncü maddesi kapsamında bir değerlendirme yapılması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10) Başvuran 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere, pasaport ve gemi adamları
belgesinin 677 sayılı KHK ile görevden çıkarılması nedeniyle iptal edildiğini ancak 5682 sayılı
Pasaport Kanunu’nda yapılan değişiklik sonrasında pasaporttaki tahdidin kaldırılarak yeniden geçerli hala geldiğini ancak gemiadamı belgesinin verilmediğini belirterek söz konusu belgenin verilmesini talep etmektedir.
11) Gemiadamları ve kılavuz kaptanların yeterlikleri, eğitimleri, sınavları, belgelendirilmeleri,
sağlık durumları, elektronik kayıt işlemleri, vardiya tutmalarına ilişkin kuralları ve disiplin işlemleri ile gemiadamlarına ilişkin denizcilik eğitimi veren kurum ve kuruluşlara yönelik idari yaptırımlar Gemiadamları ve Kılavuz Kaptanlar Yönetmeliğinde düzenlenmiştir. Bu kapsamda gemiadamı olabilmek için aranan eğitim, sağlık gibi şartların yanısıra başvuru yapacak kişinin
Yönetmelikte belirtilen suçlardan hükümlü bulunmaması veya hakkında güvenlik tedbiri kararının olmaması gerekmektedir.
12) Diğer taraftan 677 sayılı KHK’nın 1 nci maddesinde “… silah ruhsatları, gemi adamlığına
ilişkin belgeleri ve pilot lisansları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından onbeş gün içinde tahliye edilir… Bu kişiler hakkında bakanlıkları ve kurumlarınca ilgili pasaport birimine derhal bildirimde bulunulur. Bu bildirim üzerine pasaport birimlerince pasaportlar iptal edilir.” hükümleri yer almaktadır. Dolayısıyla Türk
Silahlı Kuvvetlerinden, Jandarma Genel Komutanlığı teşkilatından, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatından ve kamu görevinden çıkarılan kişilerin gemi adamlığına ilişkin belgeleri ile pasaportları 677 sayılı KHK kapsamında iptal edilmiştir.
13) Ancak 7188 sayılı Kanunun 2’nci maddesi ile 5682 sayılı Pasaport Kanununa eklenen
madde kapsamında 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ilan edilen olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlar uyarınca kamu görevinden çıkarılmaları veya rütbelerinin alınması nedeniyle pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere
İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 5 inci maddesi ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 35 inci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, Mahkemelerce yurt dışına çıkmaları yasaklananlar hariç olmak üzere bu
Kanunun 22 nci maddesi uyarınca pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturma bulunmayanlara, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilenlere, mahkûmiyet kararı bulunanlardan cezası tümüyle infaz edilenlere veya ertelenenlere, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilenlere, başvurmaları hâlinde kolluk birimlerince yapılacak araştırma sonucuna göre İçişleri
Bakanlığınca pasaport verilebileceği yönünde hüküm getirilmiştir.
14) Somut olayda yapılan incelemede de; kamu görevlisi olan başvuranın gemi adamı
belgesinin olduğu ancak 677 sayılı KHK kapsamında kamu görevinden çıkarılması nedeniyle gemi adamı belgesinin ve pasaportunun iptal edildiği, daha sonra kişinin yapmış olduğu müracaata istinaden pasaportunun tekrar geçerli getirildiği ancak başvuranın gemi adamı belgesinin geri verilmesine yönelik talebinin olumsuz değerlendirildiği anlaşılmıştır.
Nitekim kişinin pasaportunun iade edilmesi hakkında
7188 sayılı Kanunun 2’nci maddesi ile 5682 sayılı Pasaport Kanununa eklenen madde
kapsamında “pasaportları iptal edilenler ile haklarında pasaport verilmemesine yönelik idari işlem tesis edilmiş olanlardan, haklarında aynı nedenlerden dolayı; devam etmekte olan herhangi bir idari veya adli soruşturma veya kovuşturma bulunmayanlara, kovuşturmaya yer olmadığına, beraatine, ceza verilmesine yer olmadığına, davanın reddine veya düşmesine karar verilenlere, mahkûmiyet kararı bulunanlardan cezası tümüyle infaz edilenlere veya ertelenenlere, hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilenler” hükmü kapsamında işlem yapılması mümkündür.
15) Buna karşın Denizcilik Genel Müdürlüğünün 28/10/2020 tarihli cevabi yazısında ise özetle;
5688 sayılı Kanundaki düzenlemenin seyehat özgürlüğünün temel evraklarından olan
pasaportun iade edilmesi ile ilgili olduğu, 677 sayılı KHK kapsamında iptal edilen diğer belgelerin (silah ruhsatı, gemiadamı cüzdanı, pilot lisansı) iadesi ile ilgili bir düzenlemeyi kapsamadığı, bu cihetle başvuranın gemiadamı cüzdanı, yeterlilik belgesi ile GOC yeterliliğinin güncel hale getirilmesi talebinin olumsuz değerlendirildiği, bununla birlikte pasaport verilmesine ilişkin kanuni düzenlemeye benzer bir düzenleme yapılması halinde bu tür taleplerin değerlendirmeye alınabileceği belirtilmiştir.
16) Ancak 11/11/2020 tarihli ve 7256 sayılı Kanunun 41 inci maddesi ile 7075 sayılı Kanuna
eklenen geçici 4 üncü maddesinde; olağanüstü hal kapsamında kabul edilen kanunlarda yer alan ilave tedbirlere karşı hakkında tedbir uygulanan kişi tarafından tedbiri uygulayan veya tedbirle ilgili olan kamu kurum ve kuruluşlarına bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde başvurulabileceği, Kamu kurum ve kuruluşlarının, başvuru üzerine yapacağı inceleme sonucuna göre en geç altı ay içinde başvurunun reddine veya tedbirin kaldırılmasına karar vereceği, başvuruların incelenmesi ve sonuçlandırılması için kamu kurum ve kuruluşları bünyesinde komisyon kurulabileceği hüküm altına alınmıştır.
17) Bu bağlamda özetle ilgili İdare tarafından Kurumumuza gönderilen 28/10/2020 tarihli
cevabi yazıda pasaport verilmesine ilişkin kanuni düzenlemeye benzer bir düzenleme yapılması halinde bu tür taleplerin değerlendirmeye alınabileceği hususunun belirtildiği anlaşılmıştır.
11/11/2020 tarihli değişiklikle kabul edilen 7075 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesinde de, ilave tedbirlere karşı tedbiri uygulayan veya tedbirlerle ilgili kurum ve kuruluşlara başvurulabileceği ve başvuruların sonuçlandırılması için ilgili kurum bünyesinde komisyon kurulabileceği belirtilmiş olup şikayete konu iptal edilen gemiadamı belgesi ile ilgili yeniden bir değerlendirme yapılabileceği tespit edilmiştir.
18) Bu kapsamda başvuranın iddiaları, idarenin konuya ilişkin açıklamaları, ilgili mevzuat ve
tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; ilgili İdare tarafından başvuranın gemidamı belgesinin verilmesi talebi hakkında 7075 sayılı Kanunun geçici 4’ncü maddesi kapsamında bir değerlendirme yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme