|
ÖZET: Başvuran, 2009-2016 yılları arasında üniversite eğitimine devam ettiğini ve 2015 yılından sonra 25 yaşını doldurması nedeniyle genel sağlık sigortası prim borcu çıkarıldığını belirterek, bu borcun silinmesini talep etmiştir. İdare ile başvuran arasındaki uyuşmazlık, başvuranın öğrencilik döneminde tahakkuk ettirilen genel sağlık sigortası prim borcundan kaynaklanmaktadır. Başvuranın 27/08/1990 doğumlu olduğu ve 25 yaşını doldurduğu tarihten itibaren genel sağlık sigortası tescilinin yapıldığı anlaşılmaktadır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, idarenin işlemlerinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, idarenin bilgi ve belgeleri zamanında sunduğunu, ancak şikayetçiye verilen yanıtlarda başvuru yollarının belirtilmediğini tespit etmiştir. Bu durum, iyi yönetim ilkelerine uygun davranılmadığını göstermektedir. İdarenin, karar verme süreçlerinde daha şeffaf olması ve başvuru yollarını açıkça belirtmesi önerilmektedir. Bu ret kararı, başvurana tebliğ edildikten sonra, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresi devam edecektir. İzmir İş Mahkemesi, bu konuda yargı yolu olarak belirlenmiştir. Kamu Başdenetçisi tarafından alınan karar, başvuran ve Sosyal Güvenlik Kurumu’na tebliğ edilmiştir. |
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler…” hükmü,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmü,
5. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Sağlık hizmetlerinden yararlandırma şartları” başlıklı 67 nci maddesinin dördüncü fıkrasında;
60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında genel sağlık sigortalısı sayılanlar,
zorunlu sigortalıklarının sona erdiği tarihten itibaren on gün süreyle genel sağlık sigortasından yararlanırlar. Bu kişilerin sigortalılık niteliğini yitirdikleri tarihten geriye doğru bir yıl içinde
90 günlük zorunlu sigortalılıkları varsa, sigortalılık niteliğini yitirdikleri tarihten itibaren 90
gün süreyle bakmakla yükümlü olduğu kişiler dahil sağlık hizmetlerinden yararlandırılırlar.
Ayrıca, lise veya dengi öğrenimden mezun olanlar 20 yaşını, yükseköğrenimden mezun olanlar ise 25 yaşını geçmemek ve bakmakla yükümlü olunan kişi ya da 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (g) bendinde sayılanlar hariç genel sağlık sigortalısı olmamak şartıyla mezun oldukları tarihi izleyen günden itibaren iki yıl süreyle, prim borçlarına bakılmaksızın bakmakla yükümlü olunan veya hak sahibi kişi sayılmak suretiyle sağlık hizmetinden faydalandırılır. 60 ıncı maddenin on ikinci fıkrası kapsamındaki genel sağlık sigortalılığı sona erenler, terhis tarihinden itibaren 30 gün süreyle genel sağlık sigortasından yararlanırlar.”
Hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ CELİLE ÖZLEM TUNÇAK’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Ret Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran üniversite mezunu olduğunu, 2009-2016 yılları arasında üniversite eğitimine devam ettiğini, 2015 yılından sonra ise 25 yaşını doldurduğu için tarafına genel sağlık sigortası prim borcu çıkarıldığını belirterek, ilgili tarihlerdeki genel sağlık sigortası prim borcunun silinmesini talep etmektedir.
8. Başvuran ile idare arasındaki uyuşmazlığın başvurana öğrencilik döneminde genel sağlık sigortası prim borcu çıkarılması işleminden kaynaklandığı anlaşılmaktadır.
9. Başvuru konusu somut olayda; başvuranın 27/08/1990 doğumlu olduğu, tarafına 8/2015 dönemi kısmi olmak üzere 10/2016 dönemine kadar genel sağlık sigortası prim borcu tahakkuk ettirilmiştir. Başvuran her ne kadar borç çıkarılan dönem de yükseköğrenim öğrencisi olduğunu iddia etse de, söz konusu tarihte 25 yaşını doldurduğu ve 27/08/2015 tarihinden itibaren genel sağlık sigortası tescili yapıldığı anlaşılmıştır.
10. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru konusu somut olayda
İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; tahakkuk ettirilen genel sağlık sigortası prim borcunun 25 yaş sınırının aşılması nedeniyle yapılan tescil işleminden kaynaklandığı, dolayısıyla idarenin yapmış olduğu işlemde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı kanaatine varılmıştır
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 11. 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin
Kurumumuz tarafından istenen bilgi ve belgeleri süresinde gönderdiği ve “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, yine idare tarafından şikâyetçiye makul sürede cevapların verildiği ancak şikâyetçiye verilen cevaplarda işleme karşı hangi sürede hangi mercilere başvurulabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının ve süresinin gösterilmesi” ilkesine uygun davranmadığı görülmüş olup, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
12. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İzmir İş Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMUNA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi